Tag Archive: μύγες


Η ιατροδικαστική επιστήμη έχει προχωρήσει πολύ τις τελευταίες δεκαετίες. Πλέον χρησιμοποιούνται όλες οι πιθανές αποδείξεις από τον τόπο του εγκλήματος, ενώ για την εξιχνίαση του εγκλήματος ή του θανάτου επιστρατεύονται όλα τα τελευταία επιτεύγματα της τεχνολογίας, ώστε ορισμένες μέθοδοι να μην απέχουν πολύ από την επιστημονική φαντασία, π.χ. η ικανότητα ανάκτησης dna από απειροελάχιστο βιολογικό υλικό, ή η λουμινόλη, ουσία που μπορεί να φανερώσει ίχνη αίματος ακόμα και μετά από χρόνια σε φαινομενικά καθαρισμένα υλικά. Η ιατροδικαστική εντομολογία είναι κλάδος της ιατροδικαστικής επιστήμης που ασχολείται με τη μελέτη των εντόμων που βρίσκονται στον τόπο του εγκλήματος ή του θανάτου για την εύρεση απαντήσεων. Ένα πτώμα είναι ουσιαστικά ένα τεράστιο σακί κρέας εκτεθημένο στο περιβάλλον, δηλαδή μια πολύ συγκεντρωμένη ποσότητα θρεπτικής τροφής, που δεν πρόκειται να μείνει ανεκμετάλλευτη για καιρό. Οι μύγες (τάξη δίπτερα) είναι από τα πλέον γνωστά και πλατιά χρησιμοποιούμενα έντομα στην ιατροδικαστική, αλλά κι άλλα έντομα, όπως σκαθάρια (κολεόπτερα), ακάρεα κι άλλα αρθρόποδα, μπορεί ν’αποικήσουν ένα πτώμα. Διάφορα έντομα αποικίζουν το πτώμα σε διαφορετικές φάσεις της αποσύνθεσης, και με τη μελέτη των ειδών που βρίσκονται, καθώς και του σταδίου ανάπτυξής τους, η οποία είναι γνωστή και ποικίλει προβλέψιμα ανάλογα με τη θερμοκρασία, μπορεί να υπολογιστεί ο χρόνος που πέρασε μετά το θάνατο, αλλά όχι μόνο. Αν και τα έντομα χρησιμοποιούνται κυρίως για τον υπολογισμό του χρόνου του θανάτου, μπορούν ν’αποκαλύψουν κι άλλες λεπτομέρειες, όπως τον τόπο του θανάτου, το αν μεταφέρθηκε το πτώμα, πιθανές παθήσεις πριν πεθάνει, την παρουσία αλκοόλ ή ναρκωτικών στο πτώμα σε περίπτωση που έχει αποσυντεθεί υπερβολικά κλπ. Οι παρακάτω περιπτώσεις, που δημοσιεύθηκαν στο Περιοδικό Ιατροδικαστικών Επιστημών το 1998, καταδεικνύουν τους πολλούς τρόπους με τους οποίους μπορούν να βοηθήσουν τα έντομα τους ιατροδικαστές. Οι περιπτώσεις δημοσιεύθηκαν από τον Mark Beneck, ιατροδικαστικό εντομολόγο που εργαζόταν στο Ινστιτού Ιατροδικαστικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο στην Κολονία της Γερμανίας. Οι αναλύσεις γίνονταν στο εργαστήριο του ινστιτούτου, ενώ τα καιρικά δεδομένα δίνονταν από γειτονικό μεταιωρολογικό σταθμό που ενημερωνόταν κάθε 30 λεπτά. Διάβαζα το άρθρο αργά το βράδυ, μόνος, σε απόλυτο σκοτάδι και χωρίς κανένα θόρυβο.

Περίπτωση 1. Το μυστήριο των σκουληκιών και των μυγών στα διαμερίσματα

Στις 6 Νοεμβρίου του 1995, σε ένα διαμέρισμα στον τρίτο όροφο μιας πολυκατοικίας στην Κολονία, βρέθηκε το πτώμα μιας ηλικιωμένης γυναίκας. Το πτώμα ήταν δισχρωμιωμένο και το δέρμα είχε αποκολληθεί εν μέρει από τη σήψη. Οι αστυνομικοί παρατήρησαν ότι υπήρχαν πολλές ενήλικες μύγες, αλλά δεν παρατήρησαν πολλές προνύμφες. Δύο μέρες μετά, το διαμέρισμα ψεκάστηκε με πύρεθρο (εντομοκτόνο), το σπίτι ανακαινίστηκε, οι τοίχοι ξαναβάφτηκαν και όλες οι μοκέτες αφαιρέθηκαν. Μετά το σπίτι έμεινε άδειο. Στο τέλος του Φλεβάρη του 1996, μια κάτοικος της πολυκατοικίας ανέφερε ότοι στο διαμέρισμά της, αλλά και σε ένα γειτονικό, εμφανίζονταν προνύμφες μύγας για τους τελευταίους τρεις μήνες. Ανέφερε ότι οι προνύμφες χώνονταν κάτω από μια γυψοσανίδα που χώριζε το μπάνιο, και μαζεύονταν σ’ένα χαλάκι κοντά στο μπαλκόνι. Επίσης, αυτός που φρόντιζε την ηλικιωμένη μάζευε περίπου 10 νεκρές πράσινες μύγες κα΄θε βδομάδα από το διαμέρισμα. Στις 22 Φεβρουαρίου του 1996, τα διαμερίσματα διερευνήθηκαν. Ήταν σε καλή κατάσταση καθαριότητας, αλλά στο διαμέρισμα κάτω απ’το άδειο με το πτώμα βρέθηκαν κάτω απ’το χαλί δίπλα στο μπαλκόνι 5 κουκούλια κι 6 μαυρισμένες προνύμφες που σταμάτησαν να τρέφονται κι ετοιμαζόταν να μεταμορφωθούν της πρασινόμυγας Callifora vomitoria. Στο διαμέρισμα όπου βρέθηκε το πτώμα, βρέθηκαν στο υπνοδωμάτιο και στο μπάνιο τρεις νεκρές και μία αδύναμη μεταλλική πράσινη πρασινόμυγα Lucilia Caesar 7 χιλιοστών, 4 κουκούλια Callifora spec. πίσω από μη μετακινούμενα σοβατεπί, και 4 αδύναμες ενήλικες Lucilia Caesar σε ρωγμές του τσιμέντου στο μπαλκόνι. Νεκρές ενήλικες μύγες, αλά όχι άλλα αρθρόποδα, βρίσκονταν αραιά μέχρι τα τέλη του Ιουνίου του 1996.
Η ύπαρξη ενήλικων μυγών παρά την απολύμανση εξηγείται από την απότομη πτώση της θερμοκρασίας 6 μέρες πριν, η οποία κορυφώθηκε τη μέρα πριν την εύρεση του πτώματος. Οι ενήλικες μύγες ίσως άρχισαν να γεννούν αυγά το Σεπτέμβριο, αλλά λίγες προνύμφες αναπτύχθηκαν, εξαιτίας της πτώσεις των θερμοκρασιών. Με την απότομη ψύξη, οι υπόλοιπες προνύμφες άρχισαν να φεύγουν απ’το πτώμα, ψάχνοντας σημείο για να πέσουν σε χειμερινή διάπαυση, έτσι το φάρμακο δε σκότωσε τις κρυμμένες και αδρανοποιημένες προνύμφες. Μετά την ανακαίνηση εκείνος που φρόντιζε το πτώμα διατηρούσε τη θερμοκρασία του διαμερίσματος στους 14 βαθμούς Κελσίου, θερμοκρασία που επιτρέπει τη μεταμόρφωση, αλλά όχι την κανονική πτήση. Οι μύγες που μεταφέρθηκαν στο εργαστήριο στους 22 βαθμούς πέταξαν κανονικά. Είναι σίγουρο ότι οι μύγες προήλθαν από το πτώμα, επειδή δε βρέθηκε κανένα άλλο πτώμα ή σκελετός κοντά, ούτε στις υδρορροές, κι επίσης οι μύγες βρέθηκαν στη βορεινή πλευρά, εκεί που πέθανε η γυναίκα, κι όχι στη νότια, που ήταν και πιο ζεστή και ηλιόλουστη. Οι μύγες αναπτύχθηκαν κανονικά μέχρι την ενηλικίωση, αλλά χωρίς καθόλου τροφή, σε διάστημα 6 ή 8 μηνών, γι’αυτό τα ενήλικα άτομα είχαν ζαρωμένη κοιλιά και μόνο το 60% του κανονικού τους μήκους. Αν είχαν τροφή, θα είχαν μεγαλύτερο μέγεθος, ακόμα και σε χαμηλές θερμοκρασίες.

Περίπτωση 2. Μύγες του τυριού σε ηρωινομανή

Μια 38χρονη γνωστή ηρωινομανής αυτοκτόνησε στα τέλη του Νοεμβρίου του 1995 βάζοντας το λαιμό της κάτω απ’τους τροχούς ενός κινούμενου τρένου. Το πτώμα βρέθηκε κάτω από φυλλώματα σε θάμνους δίπλα στις σιδηροδρομικές γραμμές που περνούσαν μέσα από την πόλη. Τα μαλακά μέρη είχαν μετατραπεί σε λιπώδη πολτό, και τα όργανα της κοιλιακής χώρας και του στήθους είχαν αποδομηθεί εντελώς. Λίγος αποσυντεθημένος ιστός βρέθηκε κολλημένος στη λεκάνη και στα άκρα. Δίπλα στο σκελετοποιημένο κρανίο βρέθηκε ένα κομμάτι μαλλιά 35χ20 εκατοστών. Το πτώμα φορούσε τζιν που ήταν σε καλή κατάσταση. Αρχικά υπολογίστηκε ότι πέθανε πριν 2-3 μήνες.
Στο χώρο της νεκροψίας, μέσα στον αποσυντεθημένο πολτό, αλλά και πάνω στα οστά, βρέθηκαν μάζες κίτρινων προνυμφών πυοφιλοειδούς μύγας 8 χιλ. οι οποίες πηδούσαν ως και 50 εκ. σε ύψος και 10 εκ. οριζοντίως για πάνω από 5 ώρες στους 17 βαθμούς. Πάνω σε αποξηραμένα με΄ρη δέρματος, βρέθηκε μια στρώση κίτρινων αυγών, τα ίδια αυγά βρέθηκαν και στα μαλλιά. Επειδή το δωμάτιο αναπαραγωγής δηλητηριάστηκε στο διάστημα που εξέτρεφαν τις μύγες, η ταυτοποίηση του είδους έγινε από τα μέρη μιας ενήλικης μύγας, και το είδος ήταν η Pyophila casei. Η P. casei είναι κοινός αποικιστής εκτεθημένων πτωμάτων 3-6 μήνες μετά το θάνατο, δηλαδή στην Τρίτη από τις 8 φάσεις διαδοχής εντόμων. Επειδή κάθε θηλυκή P. casei γεννά 200 αυγά, συμπεράστηκε ότι στο πτώμα εκκολάφθηκαν μια ή και δύο γενιές. Υπό καλές συνθήκες, τα αυγά της πυόφιλης μύγας φτάνουν στην ενηλικίωση στις 11-19 ημέρες, κι έτσι μαζί με τα μεταιωρολογικά δεδομένα, υπολογίστηκε το μεταθανάτιο διάστημα κατά την έναρξη της τρίτης διαδοχής στις 90 ημέρες. Σ’αυτό προστέθηκαν κι άλλες 22-38 ημέρες για το διάστημα πριν, δηλαδή είχαν περάσει 112-128 ημέρες μετά το θάνατό της. Αργότερα βρέθηκε ότι η γυναίκα είχε χαθεί πριν 4 μήνες. Στην περίπτωση αυτή, τα θραύσματα ενός μόνο εντόμου, μαζί με τα μεταιωρολογικά δεδομένα, αποκάλυψαν αξιόπιστα το χρόνο θανάτου. Η περίπτωση αυτή δείχνει επίσης ότι ο κύκλος της P. casei δεν επιταχύνεται με την ηρωίνη, όπως έχει βρεθεί σε άλλα αρθρόποδα, αλλά τα επίπεδα της ηρωίνης δε μπορούσαν να εξακριβωθούν, εξαιτίας του επιπέδου της αποσύνθεσης.
Επίσης κάτω από τα μαλλιά και στα ρούχα του πτώματος βρέθηκαν αρκετά σκαθάρια, τα οποία ωστόσο δεν είναι συγκεκριμένα για κάποια φάση της αποσύνθεσης. Βρέθηκαν δύο ενήλικα σκαθάρια της οικογένειας Staphylinidae. Ένας Oxytelops tetracarinatus, ο οποίος συχνά βρίσκεται σε περιττώματα και σαπισμένη φυτική ύλη και ένας Philonthus spec. ο οποίος δε βοηθά τον υπολογισμό του μεταθανάτιου χρόνου, αφού μπορεί να βρεθει΄οποτεδήποτε στο πτώμα, ακόμα και δυο χρόνια μετά την ταφή.
Επιπλέον βρέθηκαν τρία ενήλικα άτομα του γένους Atheta, το οποίο ζει σε ξερά πτώματα, αλλά και σε μύκητες και σάπια φύλλα, και προνύμφες και δύο ενήλικα του σκαθαριού τις οικογένειας Cleridae Necrobia rufipes. Μία από τις προνύμφες της νεκρόβιας θάφτηκε αμέσως σ’ένα κομμάτι γάζας, έγινε κουκούλι στους 17 βαθμούς, που είναι ένας βαθμός χαμηλότερα από το υποτιθέμενο κατώτατο όριο ανάπτυξης, και εκκολάφθηκε μετά από 54 ημέρες. Το κοκκινοπόδαρο σκαθάρι του ζαμπόν (Necrobia rufipes) είναι γνωστός όψιμος αποικιστής των πτωμάτων και τρέφεται με αποξηραμένα πτώματα, επίσης με μούμιες, ζαμπόν, και πιθανόν και με προνύμφες άλλων αρθροπόδων. Βρέθηκε επίσης μια νεκρή μύγα του γένους Fannia, αλλά κανένα σκαθάρι της οικογένειας Sylphidae. Αυτά δεν έχουνε διαγνωστική αξία, αλλα αναφέρθηκαν για χάρη της πληρότητας.

Η μύγα Pyophila casei, η πυόφιλος του τυριού, λέγεται έτσι, διότι συχνά αποικίζει τυριά. Αν και θα πιστεύαμε ότι κανείς δε θα έτρωγε το τυρί αν είχε γεμίσει σκουλήκια, στην πραγματικότητα υπάρχουν άνθρωποι που τρώνε τέτοιο σάπιο τυρί και το θεωρούν μεγάλη νοστιμιά. Το σαρδινιακό Casu Marsu (σάπιο τυρί), όπως και κάποιες παραδοσιακές αιγυπτιακές συνταγές χαλουμιού, είναι ουσιαστικά σάπια τυριά που περιέχουν τέτοιες προνύμφες που εκτινάσσονται προς όλες τις κατευθύνσεις.

Περίπτωση 3. Μέσα στο άδειο κεφάλι της υπήρχε μόνο μια μύγα

Στη σύλληψή του στις 8 Μαΐου του 1996, ένας άντρας είπε στην αστυνομία ότι η γυναίκα του ήταν νεκρή στο διαμέρισμά τους για 29 μέρες. Όταν τον ρώτησαν γιατί, απάντησε ότι δεν ανέφερε το θάνατο, γιατί φοβόταν μη χάσει το διαμέρισμα. Οι αστυνομικοί βρήκαν το πτώμα με μεγάλο πληθυσμό μυγών και προνυμφών και με σημάδια μουμιοποίησης. Το πτώμα ήταν σκεπασμένο με δύο κουβέρτες. Επειδή η μέση εξωτερική θερμοκρασία υπολογίστηκε στους 10,9 βαθμούς εκείνο το διάστημα, πιθανότατα η θέρμανση στο σπίτι ήταν αναμμένη, και οι θερμοκρασία του πτώματος υπολογίστηκε ότι ήταν σταθερά πα΄νω από 20 βαθμούς, από τη θερμογένεση των πολλών εντόμων και από το γεγονός ότι ήταν καλυμμένο με κουβέρτες. Κατά τη νεκροψία, βρέθηκαν πάνω στο πτώμα μάζες προνυμφών μύγας, περισσότερο στον κολπικό σωλήνα και τα μαλλιά, και αρκετές ακόμα βρέθηκαν στην ουροδόχο κύστη. Η ομάδα της νεκροψίας ωστόσο ξέπλυνε όλες τις προνύμφες προτού ειδοποιηθεί ο ιατροδικαστικός εντομολόγος. Το κεφάλι του πτώματος είχε μερικώς μουμιοποιηθεί, το δέρμα του προσώπου, οι μαλακοί ιστοί της κάτω γνάθου, τα μάτια, τα αυτιά και η γλώσσα έλειπαν, το στόμα ήταν εντελώς ανοιχτό, και το κρανίο ήταν άθικτο. Αφού αφαιρέθηκε το επάνω μέρος του κρανίου, βρέθηκε μία ενήλικη μύγα Protoformia terranovae μέσα στο κρανίο. Ο εγκέφαλος δεν υπήρχε. Βρέθηκαν επίσης μέσα στο κρανίο και προνύμφες. Είναι γνωστό ότι η Protoformia φτάνει στην ενηλικίωση από το αυγό σε 19-23 ημέρες στους 22 βαθμούς. Στην Κολονία, η P. terranovae θεωρείται το κοινότερο συνανθρωπικό είδος (σχετιζόμενο με ανθρώπους και ανθρώπινες δραστηριότητες), μετά την κοινή οικιακή μύγα (Musca domestica) και την κοινή πρασινόμυγα (Lucilia sericata).
Παρόλα αυτά, η θέση της μύγας ήταν παράδοξη, επιδή αφενός η P. terranovae κάνει το κουκούλι της πάνω στο υλικό όπου τρέφεται, εκτός κι αν είναι πολύ υγρό ή εκτίθεται σε έντονο φως, αν και υπάρχει η πιθανότητα η συγκεκριμένη μύγα να παγιδεύτηκε και να συνέχιζε την ανάπτυξή της εκεί, κι αφετέρου η μύγα αυτή επισκέπτεται τα πτώματα συνήθως ένα μήνα μετά το θάνατο, κι αυτή ήταν η πρώτη εύρεση P. terranovae σε πτώμα στην Κολονία από το συγκεκριμένο ινστιτούτο.

Περίπτωση 4. Η περίπτωση του σηψαιμικού αλκοολικού

Στις 14 Αυγούστου του 1996, ένας 46χρονος γνωστός αλκοολικός (80,5 κιλά) βρέθηκε νεκρός στο υπνοδωμάτιό του. Ήταν νεκρός για 5 μέρες. Η συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα υπολογίστηκε στα 1,6 μέρη στα 1.000. Ο άντρας είχε ιστορικό υπέρτασης. Το πτώμα βρισκόταν σε τυμπανιαία κατάσταση. Μάζες αυγών βρέθηκαν στα γένια του και στις τρίχες του εφηβαίου. Βρέθηκαν επίσης μικρές προνύμφες 2-3 χιλ κυρίως κάτω από κύστεις δέρματος που προκλήθηκαν από τα έρια της σήψης. Επειδή τα θηλυκά του είδους Lucilia Caesar ωοαπέθεταν στο χώρο της νεκροψίας, η εντομολογική ανάλυση επικεντρώθηκε σε δύο σκούρα κόκκινα κουκούλια 6 χιλ, που βρέθηκαν προσκολλημένα στην κοιλιά του πτώματος.
Οι προνύμφες επωάστηκαν στους 17-20 βαθμούς, και 14 μέρες μετά, στις 28/8/1996, εμφανίστηκαν δύο ενήλικες μύγες του είδους Muscina stabulans, μήκους 9 χιλ. Η M. stabulans ενηλικιώνεται σε 28 μέρες σε θερμοκρασία 16 βαθμών, οπότε θεωρήθηκε ότι ίσως έτρωγαν τον άνθρωπο όσο ήταν ζωντανός ή σε κωματώδη κατάσταση. Αν επρόκειτο όμως για μυίαση, θα αναμενόταν γρηγορότερη ανάπτυξη από τη θερμοκρασία του σώματος στους 37 βαθμούς κι από τη δραστηριότητα των μαζών των προνυμφών. Για να βρεθεί αν ο άντρας αρρώστησε βαριά πριν πεθάνει, οι προνύμφες συνθλίφθηκαν και διερευνήθηκαν για βακτήρια.
Το ερυθρό χρώμα των κουκουλιών, καθώς και τα ερυθρά στίγματα που άφησαν στο υγρό χαρτί που τοποθετήθηκαν, υποδήλωναν την παρουσία του βακτηρίου Serratia marcescens της οικογένειας Enterobacteriaceae. Αυτό το πανταχού παρόν βακτήριο, που παλαιότερα πιστευόταν ότι δεν είναι παθογόνο, είναι γνωστό ότι προκαλεί μολύνσεις σε πληγές και σηψαιμία σε άτομα με αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα, και είναι ανθεκτικό σε πολλά αντιβιωτικά. Για παράδειγμα στη Βρετανία μεταξύ του 1986 και του 1987, πέθαναν περίπου 93 άνθρωποι από S. marcescens. Πιθανολογείται έτσι ότι ο αλκοολικός έπαθε μια λοίμωξη από S. marscescens κι έπειτα έπεσε σε κώμα, γι’αυτό και κάποιες μύγες ήρθαν πριν το θάνατό του.

Περίπτωση 5. Ο τοξικομανής που τον πέταξαν οι φίλοι του έξω για να μην τους πιάσουν

Στις 21/8/1996, στις 7:05 πμ, κοντά σε δάσος μέσα στην Κολονία, βρέθηκε το πτώμα γνωστού 28χρονου τοξικομανούς. Είχε ύψος 1,72 μ, βάρος 69,1 κιλά, αίμα: όχι αλκοόλ, καφεΐνη 0,85 mg/l, διαζεπάμη 0,12 mg/l, νορδιαζεπάμη 0,03 mg/l, και ούρα: μορφίνη 4/8 mg/l, κωδεΐνη 0,16 mg/l. Η τοξικολογική ανάλυση υποδήλωσε ότι ο θάνατος επήλθε 3 ώρες μετά τη λήψη ηρωίνης. Το ντυμένο πτώμα κοιτόταν εκτεθημένο σ’ένα σημείο με γρασίδι, και η αστυνομία ανέφερε ότι δεν το είδε εκεί στις 10 μμ το προηγούμενο βράδυ. Η μέση εξωτερική θερμοκρασία ήταν 23,1 βαθμοί στις 20/8/96, και 20,3 βαθμούς στις 21/8/96. Στα βλέφαρα βρέθηκαν μάζες αυγών, τα οποία εκκολάφθηκαν. Από τα στοματικά μόρια, τους πρόσθιους αναπνευστικούς πόρους και τα πίσω μέρη των προνυμφών του τρίτου σταδίου, το είδος της μύγας ταυτοποιήθηκε ως Lucilia ampulacea, ένα από τα είδη του γένους Lucilia που σπάνια σχετίζεται και με ζωντανούς ανθρώπους στην Κολονία.
Η περίπτωση αυτή θεωρήθηκε ενδιαφέρουσα από τους ερευνητές για τρεις λόγους. Πρώτον, στην περίπτωση του φόνου ενός παιδιού της Βαϊμάρης, μίας από τις γνωστότερες μηνύσεις στη Γερμανία, ο συγγραφέας ρωτήθηκε αν τα δεδομένα από τα αρθρόποδα θα μπορούσαν να καταδείξουν αν δύο πτώματα τοποθετήθηκαν έξω δίπλα στο δάσος τη μέρα ή τη νύχτα. Η ιδέα ήταν ν’αναλυθούν οι αναπτυξιακές φάσεις των γενών Lucilia και Callifora, και αφού οι περισσότεροι ερευνητές αναφέρουν ότι η Callifora δεν ωοαποθέτει τη νύχτα, αυτό θα μπορούσε να υπολογιστεί συγκρίνοντας τα οψιμότερα στάδια της Lucilia με τα πρωιμότερα της Callifora. Ο ιατροδικαστικός εντομολόγος ωστόσο δε μπόρεσε να απαντήσει, επειδή οι προνύμφες είχαν απομακρυνθεί από το πτώμα, αποξηρανθεί σε χαρτοσακούλα και έπειτα πεταχτεί. Δεύτερον, η επίδραση των ναρκωτικών στα πτώματα και στα έντομα τώρα αρχίζει να διερευνάται και λίγα είναι ως τώρα γνωστά, οπότε η περίπτωση αυτή απλώς καταδεικνύει ότι η L. ampulacea δεν απωθείται από την ηρωίνη, η οποία σίγουρα υπήρχε στο πτώμα, αλλά ο υπολογισμός της ήταν αδύνατος. Τρίτον, η παρουσία μόνο πρώιμων σταδίων της μύγας, μαζί με δύο υποστατικές κηλίδες στο πτώμα (το αίμα στα πτώματα λιμνάζει στο χαμηλότερο σημείο, και μετά από ένα διάστημα μένει ΄μόνιμα εκεί, δηλώνοντας την αρχική θέση που βρέθηκε/τοποθετήθηκε, η εύρεσή του δίπλα σε μονοπάτι, και το γεγονός ότι την προηγούμενη μέρα δεν ήταν εκεί, υποδηλώνουν ότι ο άνθρωπος πέθανε μέσα σε σπίτι και αργότερα μεταφέρθηκε έξω. Δεν είναι σπάνιο ένας τοξικομανής να πεθάνει στην παρέα των φίλων του, οι οποίοι απλώς νομίζουν ότι κοιμάται ή είναι μαστουρωμένος, και μόλις διαπιστώσουν το θάνατο να πετάξουν το πτώμα κάπου έξω για ν’αποφύγουν τις πολλές ερωτήσεις και τις έρευνες.
Στο πτώμα βρέθηκαν επίσης 10 ισόποδα του είδους Porcellio scaber, ενός κοινού είδους στην Κολονία. Αν κι αυτό δεν έχει κάποια διαγνωστική σημασία, ο συγγραφέας το αναφέρει επειδή τα αρθρόποδα αυτά ζουν σε εξωτερικούς χώρους, οπότε αν τύχει ποτέ να βρεθεί πτώμα με τέτοια ισόποδα σε διαμέρισμα, αυτό θα δηλώνει ότι ο άνθρωπος πέθανε έξω και μεταφέρθηκε αργότερα.

Περίπτωση 6. Ο νεκρός που έμεινε στο μπαλκόνι για σχεδόν ένα μήνα

Στις 25 Σεπτεμβρίου του 1996, βρέθηκε το πτώμα ενός 66χρονου άντρα στο μπαλκόνι του σπιτιού του στον 8ο όροφο μιας πολυκατοικίας στην Κολονία. Όταν βρέθηκε, το ύψος του μετρήθηκε στο 1,59 μ και το βάρος του στα 46,5 κιλά, και τα επίπεδα αλκοόλ υπολογίστηκαν στα 1,07 μέρη στα 1.000 την ώρα του θανάτου του. Το πτώμα πιστευόταν ότι βρισκόταν εκέι για 25 μέρες, από τις 31 Αυγούστου του 1996, έως τις 25 Σεπτεμβρίου, οπότε βρέθηκε. Ο μαλακός ιστός του προσώπου, ο λαιμός και το δεξιό αυτί είχαν καταστραφεί από τις προνύμφες των μυγών, το δέρμα ήταν λιπαρό και χρώματος πρασινοκαφέ, και η κοιλιά ήταν πρησμένη. Πάνω στο πτώμα βρέθηκαν μάζες προνυμφών μύγας.
Μία μύγα που εκτράφηκε μέχρι την ενηλικίωση ταυτοποιήθηκε ως Parasarcophaga argyrostoma, γνωστή και με το συνώνυμο Sarcophaga argyrostoma. Στην Κολονία, το είδος είναι σπάνιο, ευρισκόμενο συνήθως σε σωρούς λάσπης, σε δοχεία τροφής στο ζωολογικό κήπο κλπ. Έως τώρα, δεν είχε βρεθεί σε πτώματα μέσα σε διαμερίσματα. Έως τώρα, δεν είχε αναγνωριστεί κάποια σχέση με το ύψος του διαμερίσματος και τον αποικισμό των πτωμάτων από διαφορετικά είδη μύγας. Γι’αυτό η P. argyrostama μπορεί να θεωρηθεί είδος που φανερώνει αν ένα πτώμα που βρίσκεται σε λιγο ή πολύ κλειστο περιβάλλον βρισκόταν προηγουμένως έξω, όπως σ’αυτήν την περίπτωση που βρέθηκε στο μπαλκόνι, δίπλα δηλαδή στο διαμέρισμα. Για μια πόλη σαν την Κολονία, με περιορισμένο αριθ΄μό ειδών, αυτές οι λεπτομέρειες παίζουν μεγάλο ρόλο.

Σας έφτιαξα τη διάθεση; Σας εύχομαι καλή συνέχεια στη μέρα σας.

Υγ. Η αρχική δημοσίευση είχε και φωτογραφίες των ευρημάτων. Αποθηκεύτηκε όμως στη wiki αυτήν χωρίς αυτές. Για παρόμοιες φωτογραφίες όμως, μπορείτε να επισκεφθείτε ιστοσελίδες όπως το liveleak ή το bestgore, όπου μπορείτε να δείτε φωτογραφίες και βίντεο από πτώματα σε διάφορες φάσεις αποσύνθεσεις και σε διάφορες περιβαλλοντικές συνθήκες.

Advertisements

Μερικές προνύμφες H. illucens.

Σε πολλά βιβλία επιστημονικής φαντασίας, είτε επειδή έχουν καταστρέψει τη Γη, είτε επειδή έφυγαν στο διάστημα για διάφορους λόγους, όπως για εξερεύνηση, επέκταση, διωγμό από εξωγήινους κλπ, συνήθως λύνουν τις διατροφικές, φαρμακευτικές κλπ ανάγκες τους με τη βοήθεια ενός οργανισμού που παράγει τα πάντα. Για παράδειγμα στο διήγημα επιστημονικής φαντασίας «Διατηρείστε τη γη στο σκοτάδι» που διάβασα, όπου η γη είχε πέσει σε βαθύ πυρηνικό χειμώνα μετά από πυρηνικές δοκιμές, οι άνθρωποι είχαν δημιουργήσει έναν μεταλλαγμένο ποντικο που παρήγαγε ένα λάδι που χρησιμοποιούταν σε οτιδήποτε, από την παραγωγή τροφής ως την παραγωγή ίνας για ρούχα ή ενέργειας. Ο ποντικός αυτός αναπαραγόταν από μόνος του, κάτι που παραβιάζει το δεύτερο νόμο της θερμοδυναμικής και κάνει ψεύτικο ακόμα κι ένα βιβλίο επιστημονικής φαντασίας. Τελικά το νέφος της σκόνης άρχισε να πέφτει, αποκαλύπτοντας ξανά το ηλιακό φως, και μία ομάδα ακτιβιστών προσπαθούσε να πείσει τον κόσμο πως η γη πρέπει να διατηρηθεί στο σκοτάδι, γιατί τότε οι άνθρωποι ζούσαν με την απειλή της καταστροφής, οπότε ειρηνικά. Γι’αυτόν το λόγο, όταν ανακαλύπτεται ένας πολύπλευρα ωφέλιμος οργανισμός, συνήθως μικροοργανισμός, συχνά τα μμε τον παρουσιάζουν ως κατάλληλο για καλλιέργεια στο διαστημικό σταθμό, π.χ. η σπιρουλίνα. Στην πραγματικότητα κανένας σημερινός οργανισμός δεν πληροί όλες τις προϋποθέσεις ώστε να καλύπτει όλες τις ανάγκες του ανθρώπου, οπότε προς το παρόν για την προσπάθεια δημιουργίας ενός αυτάρκους κλειστού συστήματος, είτε κάτω από τη γη ή τη θάλασσα είτε στο διάστημα, πιθανόττατα θα χρησιμοποιηθεί ένας αριθμός συμπληρωματικών οργανισμών. Τέτοιοι οργανισμοί επίσης θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ευρέως σε συνθήκες ανθρώπινου υπερπληθυσμού και μεγάλης παραγωγής απορριμμάτων, που θα έκαναν την καλλιέργεια και εκτροφή παραδοσιακών φυτών και ζώων ασύμφορη ως προς τις ανάγκες χώρου και ενέργειας, αλλά και περιβαλλοντικά βλαπτική. Η μαύρη στρατιωτόμυγα (Hermetia illucens) είναι ένας τέτοιος οργανισμός. Είναι ένα έντομο με πολλές δυνητικές χρήσεις, όπως στην παραγωγή τροφής και ζώων και ανθρώπων, στην αποσύνθεση και εξυγείανση των οργανικών απορριμμάτων, στην παραγωγή λιπάσματος, και, ίσως με γενετικές παρεμβάσεις, στην ιατρική ή στη βιομηχανία.
Η μαύρη στρατιωτόμυγα ανήκει στην υπόταξη των βραχυκέραιων και στην τάξη των διπτέρων, όπως όλες οι μύγες, στην ανθυπόταξη των ταβανόμορφων, στην υπεροικογένεια των στρατιομυιοειδών, στην οικογένεια των στρατιομυιιδών, και στην υποοικογένεια των ερμητιινών. Έχει παγκόσμια εξάπλωση σε τροπικές και θερμές εύκρατες περιοχές, και πιστεύεται ότι αρχική πατρίδα της ήταν η Βόρεια Αμερική. Στη φύση αναπαράγεται συνήθως σε κοπριά ή νεκρή φυτική ύλη, ενώ συχνά βρίσκεται και σε σωρούς κομποστοποίησης κηπων. Μπορεί επίσης ν’αποικίσει πτώματα ζώων και ανθρώπων, ιδίως προς τα ύστερα στάδια της αποσύνθεσης, κατά τη σταδιακή ξήρανση του σώματος και την αναχώρηση των εξειδικευμένων και ανώτερων ανταγωνιστικά πτωματοφάγων μυγών των οικογενειών Calliphoridae και Sarcophagidae. Γι’αυτόν το λόγο είναι αντικείμενο μελέτης και της ιατροδικαστικής εντομολογίας.
Το ενήλικο έντομο έχει μήκος 15-20 χιλιοστών και μιμείται επακριβώς τη λασπόσφηκα (Trypoxylon politum). Έχει επίμηκες σώμα, μακριές κεραίες σαν σφήκα, με το πέμπτο ακραίο τμήμα μακρύτερο από τα υπόλοιπα, κίτρινους ταρσούς στα πίσω πόδια όπως το συγκεκριμένο είδος σφήκας, και δύο διαφανή παράθυρα στις πλευρές της βάσης της κοιλιάς που δίνουν την εντύπωση της στενής μέσης μιας σφήκας. Εξαιτίας της ομοιότητας αυτής συχνά οι άνθρωπι την σκοτώνουν χωρίς λόγο, αφού είναι εντελώς αβλαβής. Η μύγα ζει μόνο για 5-8 ημέρες, και όπως και σ’άλλα έντομα με βραχύβια ενήλικη φάση, η φάση αυτή χρησιμεύει καθαρά για την αναπαραγωγή και την εξάπλωση του είδους. Όπως στις περισσότερες μύγες, τα αρσενικά εκτελούν περίπλοκες πτήσεις στον αέρα για να προσελκύσουν τα θηλυκά. Επιλέγουν μικρές περιοχές όπου συχνά συμπλέκονται μ’άλλα αρσενικά στον αέρα. Το ζευγάρωμα γίνεται σε ανοιχτό χώρο εν πτήσει, κάτω απ’το ηλιακό φως. Έχει βρεθεί ότι οι βέλτιστες συνθήκες για το ζευγάρωμα και την ωοαπόθεση είναι: θερμοκρασία 24-40 βαθμοί, με το 99,6% των ωοαποθέσεων μεταξύ 27,5-37,5 βαθμών, υγρασία 30-70% και ένταση φωτός τουλάχιστον 63 μ mol m2s, αν και τα περισσότερα ζευγαρώματα γίνονται στα 200 μ mol m2s. Το μεγαλύτερο ποσοστό των ζευγαρωμάτων γίνεται στη δεύτερη μέρα της ζωής της μύγας, και των ωοαποθέσεων στην τέταρτη. Ένα θηλυκό μπορεί να γεννήσει έως και 900 αυγά, με 400-600 αυγά σε κάθε μάζα, τις οποίες εναποθέτει σε ξηρό σημείο πάνω ή δίπλα σε νεκρή οργανική ύλη, και ποτέ απευθείας πάνω ή μέσα της, πιθανόν για την αποφυγή του ανταγωνισμού από άλλα έντομα και της μόλυνσης από μικροοργανισμούς. Υποπροϊόντα της βακτηριακής αποσύνθεσης προσελκύουν τη μύγα. Σε θερμοκρασία 30 βαθμών τα αυγά εκκολάπτονται σε 100 ώρες, και στην ίδια θερμοκρασία οι προνύμφες ολοκληρώνουν την ανάπτυξή τους σε 15 ημέρες. Σε χαμηλότερες θερμοκρασίες η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει από εβδομάδες έως και μήνες. Οι προνύμφες κυμαίνονται από 3 χιλ. έως 19 χιλ. ανάλογα με τη φάση ανάπτυξής τους, ενώ σπάνια μεγαλώνουν ακόμα περισσότερο, και μέχρι τη νύμφωση περνούν από 6 διαδοχικά στάδια, με έκδυση του εξωσκελετού στο τέλος του καθενός. Είναι λευκωπές, με σώμα προσαρμοσμένο για σκάψιμο, πεπλατυσμένο με αυλακώσεις ανάμεσα στα τμήματα, στενότερο προς το κεφάλι και πλατύτερο στο πίσω μέρος, όπου βρίσκονται και οι αναπνευστικοί πόροι. Οι προνύμφες των μυγών, επειδή συχνά κινούνται σε αναερόβιο υπόστρωμα, έχουν τους αναπνευστικούς τους πόρους συγκεντρωμένους συνήθως στο πίσω με΄ρος του σώματος. Έχουν μασητικά στοματικά μόρια και όπως όλες οι βραχυκέραιες μύγες, δεν έχουν καθόλου άκρα ως προσαρμογή στη διαβίωση μέσα στην τροφή τους. Ο εξωσκελετός τους είναι στεγνός, λείος, σκληρός, αλλά συγχρόνως εύκαμπτος, και ενδυναμώνεται με ανθρακικό ασβέστιο, αρκετά σπάνια ιδιότητα στα έντομα, το οποίο χρησιμεύει στην προστασία από εχθρούς και κατά τη νύμφωση. Σε βαθύ υπόστρωμα, οι προνύμφες αναπτύσσονται καλύτερα σε βάθος 15-20 εκ., και η μεγάλη τους δραστηριότητα, μαζί με την αποσύνθεση της οργανικής ύλης, ανεβάζουν τη θερμοκρασία. Είναι αεικίνητες και ως φωτοφοβικές, συνήθως βρίσκονται μέσα στο υπόστρωμα. Οι προνύμφες αναπτύσσονται βέλτιστα σε θερμοκρασία 35 βαθμών. Θερμοκρασίες κάτω από 25 βαθμούς μειώνουν τη δραστηριότητα και τη σίτισή τους δραματικά, ενώ σε θερμοκρασίες κάτω των 15 βαθμών σταματούν να τρώνε. Αδρανοποιούνται σε θερμοκρασίες κάτω των 10 βαθμών, και στη θερμοκρασία των 0 βαθμών μπορούν να επιβιώσουν για 4 ώρες. Στη φύση το χειμώνα διασώζονται χάρη στη μόνωση της οργανικής ύλης και στο μεγάλο τους αριθμό, ο οποίος μπορεί να κρατήσει τη θερμοκρασία σχετικά υψηλότερη από την περιβαλλοντική. Αδρανοποιούνται επίσης σε θερμοκρασία άνω των 45 βαθμών, οπότε αρκετές πεθαίνουν, ενώ η θνησιμότητα αυξάνεται δραματικά στους 47 βαθμούς. Αντέχουν σε κορεσμένες συνθήκες, ενώ σύμφωνα με μια μελέτη αναπτύσσονται καλύτερα σε κοπριά με ποσοστό υγρασίας 70%. Στην ατμόσφαιρα αφυδατώνονται εύκολα, με απώλεια βάρους 1% ανά ώρα σε μεγάλες προνύμφες και 1,5% ανά ώρα στις μικρότερες σε σχετική υγρασία 75%, με μεγαλύτερη απώλεια καθώς η υγρασία ελαττώνεται. Στο τελευταίο στάδιο της ανάπτυξης οι προνύμφες περιέρχονται στην προνυμφωτική φάση, οπότε μαυρίζουν, αδειάζουν και απενεργοποιούν το πεπτικό τους σύστημα, μετατρέπουν τα στοματικά τους μόρια σε άγκιστρα αναρρίχησης, και ψάχνουν ένα ξηρό μέρος για να μεταμορφωθούν. Η φάση αυτή μπορεί να διαρκέσει από λίγες μέρες έως εββομάδες ανάλογα με τη θερμοκρασία, τη διαθεσιμότητα τροφής και τη δυνατοτητα εξόδου από το περιβάλλον ανάπτυξης. Μετά τη νύμφωση και τη μεταμόρφωσει, η οποία διαρκεί 8 ημέρες σε θερμοκρασία 27 βαθμών, αλλά μπορεί να ολοκληρωθεί μετά από μέρες έως εβδομάδες ανάλογα με τις εξωτερικές συνθήκες, οι μύγες εκκολάπτονται απ’το κουκούλι ή βομβίκιο που αποτελείται από τον προνυμφικό εξωσκελετό, όπως σ’όλες τις μύγες, και ξεκινούν τον κύκλο ζωής από την αρχή.
Οι μαύρες στρατιωτόμυγες χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή άχρηστης οργανικής ύλης σε προνύμφες, οι οποίες μπορούν να γίνουν τροφή, και σε κομπόστ. Μειώνουν επίσης εντυπωσιακά των όγκο των απορριμμάτων, το μικροβιακό φορτίο από βακτήρια όπως E. coli και Salmonella και τις οσμές, ενώ μία εύρωστη αποικία αποκλείει την κοινή ενοχλητική οικιακή μύγα (Musca domestica) κατά 94-100%, εμποδίζοντας την ανάπτυξη των προνυμφών της και την ωοαπόθεση των ενηλικών, κι επίσης μειώνει τον πληθυσμό του μικρού αλευροσκούληκου (Alphitobius diaperinus), που μπορεί να γίνει πρόβλημα στα ορνιθοτροφεία. Αν και πολλές άλλες μύγες είναι κατάλληλες γι’αυτήν τη δουλειά, το συγκεκριμένο είδος συγκεντρώνει πλεονεκτήματα που το καθιστούν κατάλληλο για συμβίωση με τον άνθρωπο. Τα ενήλικα άτομα ζουν λίγο και στο διάστημα αυτό δεν τρώνε, οπότε δεν υπάρχει κίνδυνος να φάνε ή να φτίσουν ανθρώπινη τροφή. Δε μπορούν να μεταδώσουν ασθένειες, επειδή δεν έχουν συχνή επαφή με δυνητικά μολυσμένη οργανική ύλη, αφού ακόμα και τα θηλυκά γεννούν δίπλα κι όχι μέσα σ’αυτήν. Σπάνια μπαίνουν σε κτίρια, και αν μπούν πιάνονται εύκολα, αφού είναι πολύ αργοκίνητες και δεν πετούν ενοχλητικά όπως οι οικιακές μύγες, εντούτοις μπορεί να συγκεντρωθούν σε βρώμικα με΄ρη όπως απλητες τουαλέτες. Οι ιδιότητες αυτές, συν το ότι πριν τη μεταμόρφωση φεύγουν από την οργανική ύλη κι έτσι μπορούν να συλλεγούν από μόνες τους, τις κάνουν ιδανικές για καλλιέργεια. Οι μύγες αυτές είναι κατάλληλες για τη μετατροπή κοπριάς ή φυτικής ύλης υψηλής ενέργειας όπως φρούτα σε βιομάζα και κομπόστ, και όχι τόσο καλές για τη μετατροπη ινωδών φυτικών μερών όπως φύλλα και χόρτα, τα οποία αναλαμβάνουν οι γεωσκώληκες. Στην πραγματικότητα τα δύο αυτά ασπόνδυλα έχουν αρκετά διαφορετικούς ρόλους, και σε καμία περίπτωση δεν αντικαθιστά το ένα το άλλο σ’ένα σύστημα κομποστοποίησης. Οι μύγες είναι ιδανικες για τη μετατροπή της οργανικής ύλης σε υψηλής ποιότητας ζωοτροφή, με ποσοστά βιομετατροπής σε ξηρή μάζα γύρω στο 24% (διακύμανση μεταξύ 7,8-24% ανάλογα με το ποσοστό αδρανούς υποστρώματος στο οργανικό υλικό σε κάθε μελέτη), κι όχι τόσο καλές για παραγωγή μεγάλης ποσότητας φυτικού λιπάσματος, αφού ο υψηλός μεταβολισμός και η γρήγορη ανάπτυξή τους καταναλώνουν μεγάλο μέρος της οργανικής ύλης, με μείωση γύρω στο 50% (διακύμανση από 42 έως 56% ανάλογα με το ποσοστό αδρανούς υποστρώματος σε κάθε μελέτη). Το κομπόστ που απομένει, το οποίο αποτελείται κυρίως από τα περιττώματα των προνυμφών κι έχει χάσει το 24% του αρχικού του αζώτου, είναι καφέ, εύθρυπτο και μυρίζει χώμα, και μπορέι να αναμιχθεί απευθείας με το χώμα ή να περάσει από τους γεωσκώληκες για περαιτέρω επεξεργασία κι εμπλουτισμό. Το υγρό της κομποστοποίησης ωστόσο είναι αρκετά όξινο και τοξικό για τους γεωσκώληκες, οπότε δε θα πρέπει να ποτιστούν μ’αυτό. Αν και πολλοί έχουν σκεφτεί να συνδυάσουν τα δύο συστήματα κομποστοποίησης για να ενώσουν τα οφέλη και των δύο, σχεδόν πάντοτε αυτό΄οδήγησε σε αποτυχία. Οι προνύμφες της μύγας ανεβάζουν τη θερμοκρασία σε θανατηφόρες για τους γεωσκώληκες τιμές, δημιουργώντας παράλληλα ένα τοξικό όξινο περιβάλλον. Μικρός ριθμός προνυμφών στρατιωτόμυγας ωστόσο μπορεί να επιβιώσει σε αποικίες γεωσκωλήκων, ενώ οι γεωσκώληκες μπορεί να βρεθούν κοντά σε αποικίες μυγών, χωρίς ωστόσο οι μικροί αυτοί αριθμοί να ωφελούν σημαντικά.
Με κατάλληλο σχεδιασμό του χώρου της αποικίας, όπως με τρύπες ή με ράμπες γωνίας μέχρι 45 μοιρών που θα οδηγούν σε λεκάνες ή δοχεία, όπου οι προνύμφες θα μεταναστεύουν πριν τη μεταμόρφωση, οι προνυμφωτικές προνύμφες μπορούν να συλλεγούν από μόνες τους χωρίς καθόλου χειρωνακτική εργασία. Στη φάση αυτή είναι θρεπτικότερες, αφού έχουν αποθηκεύσει αρκετά θρεπτικά συστατικά και ενέργεια για την επικείμενη μεταμόρφωση, την ενήλικη ζωή και την αναπαραγωγή, ενώ έχουν αδειάσει το πεπτικό τους σύστημα και καθαριστεί αρκετά κατά τη μετανάστευςή τους, οπότε δε φέρουν παράσιτα, σε αντίθεση με τους γεωσκώληκες, που μπορεί να φέρουν παράσιτα εάν έχουν μολυσμένη τροφή στο πεπτικό τους σύστημα. Επίσης περισσότερα ζώα τις δέχονται απ’ό,τι τους γεωσκώληκες, χωρίς όμως αυτό΄να σημαίνει ότι τα σκουλήκια είναι ακατάλληλη τροφή – το αντίθετο, είναι κι αυτά πολύ θρεπτικά για όσα ζώα τα τρώνε. Οι προνύμφες συνήθως ταΐζονται ζωντανές, αλλά μπορούν και ν’αποξηρανθούν σε σκόνη που θ’αναμιχθεί με άλλες τροφές ή θα χρησιμοποιηθεί ως διατροφικό συμπλήρωμα. Οι προνύμφες μπορούν να ταϊστούν σε πουλερικά όπως κότες, γαλοπούλες, πάπιες, χήνες, κλπ, άγρια πουλιά σε σταθμούς σίτισης πουλιών, κατοικίδια πουλιά, γουρούνια, σκυλιά, μικρά εντομοφάγα θηλαστικά όπως σκαντζόχοιρους, ερπετά, αμφίβια, ψάρια και σαρκοφάγα αρθρόποδα όπως ταραντούλες και σκορπιούς. Αποτελούνται κατά 42% πρωτεΐνη και 35% λίπος σε ξηρή μάζα, παρόμοιες με τη σύσταση των ιχθυάλευρων, ενώ η αναλογία ασβεστίου προς φώσφορο είναι 2,6/1, κάνοντάς τα από τα λίγα έντομα τόσο υψηλά σε ασβέστιο ώστε να μη χρειάζονται πασπάλισμα με το ειδικό συμπλήρωμα όταν ταϊζονται σε ζώα με υψηλές απαιτήσεις σε ασβέστιο όπως ερπετά. Πολλές σαύρες και νεροχελώνες τα τρώνε είτε στην αναπτυσσόμενη είτε στην προνυμφωτική φάση, ενώ τις μύγες τις εκτιμούν χαμαιλέοντες, δενδρόβια γκέκο και δενδρόβιοι βάτραχοι που μπορούν να πιάσουν ιπτάμενους στόχους, και με λίγο κόψιμο στα φτερά ή τύχη και όλα τα υπόλοιπα εντομοφάγα. Έχοντας διαβάσει για τα οφέλη αυτής της τροφής, την πρωτοδοκίμασα στις 27 Οκτωβρίου του προηγούμενου έτους για το λοφιοφόρο μου γκέκο, το οπίο τις έφαγε από την πρώτη μέρα που τις είδε. Γενικώς οι προνύμφες αυτές είναι αρκετά κινητικές με αποτέλεσμα να τραβούν την προσοχή του θηρευτή, και λίγα είναι τα ζώα που δεν τις τρώνε. Το γκέκο μου έχει φάει ως και 7 μεσαίου μεγέθους προνύμφες σε μια φορά, αν και συνήθως τρώει 3-4 μεγαλύτερες. Οι προνύμφες θα πρέπει να τοποθετηθούν σε μπολ για να μη φύγουν στο τερράριο πριν η σαύρα τις βρει, γιατί σε περίπτωση που το υπόστρωμα είναι χώμα θα χωθούν από κάτω, ενώ αν είναι χαρτί όπως και στη δική μου περίπτωση, θα χωθούν από κάτω, και, μην έχοντας κάποιο ένστικτο ν’αναρριχηθούν, θα παραμείνουν εκεί όπου θ’αφυδατωθούν και θα πεθάνουν, χωρίς η σαύρα να μπορεί να τις φάει. Επίσης να προσέχετε σε είδη όπως λοφιοφόρα γκέκο που χρειάζονται ψέκασμα, οι προνύμφες ή το μπολ τους να μη βρέχονται, γιατί σε βρεγμένες επιφάνειες μπορούν να σκαρφαλώσουν εύκολα, ακόμα και κατακόρυφα τοιχώματα, και να σκορπιστούν στο τερράριο, κάτι που έπαθα αρκετές φορές. Όσο και θρεπτικά αν είναι όμως, σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει ν’αποτελούν τη μόνη τροφή για ένα εντομοφάγο ή παμφάγο ερπετό, αλά πάντοτε θα πρέπει να προσφέρεται ποικιλία θηραμάτων, αν και μπορούν ν’αποτελέσουν τη βάση της διατροφής. Παρόλα αυτά το γκέκο μου προτιμά άλλες προνύμφες από τις μύγες αυτές, και αν έχει άλλα έντομα αυτές τις τρώει στο τέλος ή και τις αφήνει. Για λίγα ζώα ή αν το περιβάλλον δεν επιτρέπει, δεν αξίζει η εκτροφή των εντόμων αυτών, αφού μπορούν να αγοραστούνσε ποσότητα και ν’αποθηκευθούν. Χωρίς τροφή σε θερμοκρασία δωματίου θα επιβιώσουν πολύ καιρό, αλλά η ιδανικές θερμοκρασίες είναι μεταξύ 10-16 βαθμών. Μπορούν να τοποθετηθούν και στο ψυγείο. Σε περίπτωση που οι προνύμφες που αγοράσατε είναι αρκετά μικρές, μπορείτε να τις μεγαλώσετε σ’ένα μίγμα πολτοποιημένων φρούτων και λαχανικών όπως μπανάνας, καρότου, μήλου, ακόμα και όξινων εσπεριδοειδών στους 30 περίπου βαθμούς μέχρι το κατάλληλο μέγεθος, και ύστερα να τις αποθηκεύσετε. Το feeders.gr είναι το μόνο κατάστημα που διαθέτει Phoenix worms στην Ελλάδα – από εκεί παίρνω κι εγώ. Αν και πιθανότατα χρησιμοποιούταν ως τροφή για τα ερπετά από κάποιους χομπίστες από αρκετά παλιά, η εμπορική τους παραγωγή γι’αυτόν το σκοπό είναι αδικαιολόγητα πρόσφατη. Ο πρώτος που ασχολήθηκε με την εμπορική προώθηση του είδους ως τροφή για κατοικίδια ήταν ο δρ. Craig Sheppard στις ΗΠΑ, ο οποίος έχει μελετήσει διεξοδικότατα το είδος κι έχει δώσει τις περισσότερες τιμές όσον αφορά τις απαιτήσεις και την απόδοση του είδους που διαβάσατε στο άρθρο αυτό, διαφημίζοντάς τα ως «Phoenix worms”, τα οποία κατοχυρώθηκαν ως εμπορικό σήμα από το αρμόδιο γραφείο των ΗΠΑ το 2006, κάνοντάς τα έτσι το πρώτο πατενταρισμένο έντομο τροφή. Άλλες εταιρείες χρησιμοποιούν ονόματα όπως «Reptiworms” ή “Calciworms”. Παρόλο που η ονομασία Phoenix Worms έχει διαδοθεί ευρέως γι’αυτές τις προνύμφες, στην πραγματικότητα είναι νόμιμα κατοχυρωμένη απ’την εταιρεία και η χρήση της για εμπορικούς σκοπούς πέραν της παράγουσας εταιρείας είναι θεωρητικά παράνομη. Η γενόσιμη ονομασία για τις προνύμφες είναι «black soldier fly larvae συντ. bsfl”.
Όπως και τα περισσότερα καλλιεργούμενα έντομα, έτσι και οι προνύμφες της μύγας Hermetia illucens είναι εδώδιμες για τον άνθρωπο. Αν και δυσανασχετούμε στο δυτικό πολιτισμό με την ιδέα της κατανάλωσης εντόμων, η αλλήθεια είναι ότι τα έντομα αποτελούν πλούσια πηγή ζωικής πρωτεΐνης κι άλλων συστατικών και καταναλώνονται ευρέως σε χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής. Ακόμα και οι Αρχαίοι Έλληνες έτρωγαν τζιτζίκια. Στην πραγματικότητα η εκτροφή εντόμων για ανθρώπινη κατανάλωση είναι περιβαλλοντικά πολύ φιλικότερη απ’αυτήν μεγαλύτερων ζώων, για τα οποία αλλοιώνονται τεράστιες εκτάσεις φυσικού περιβάλλοντος, εκτοπίζονται πολλά είδη, και ο ρυθμός μετατροπής της ζωοτροφής σε κρέας είναι πολύ πιο χαμηλός. Στη συγκεκριμένη περίπτωση μάλιστα, υψηλής ποιότητας τροφή παράγεται απευθείας από τα σκουπίδια. Εφόσον αδειάζουν κι απενεργοποιούν το πεπτικό τους σύστημα στη φάση που συλλέγονται, δεν έχει μεγάλη σημασία το τι έτρωγαν πριν. Μαγειρεμένες μυρίζουν καπως σαν βραστές πατάτες, ενώ γευστικά έχουν περιγραφεί σαν κάτι μεταξύ ξηρού καρπού και κρέατος, σκληρές από έξω και μαλακές από μέσα. Το 2013 η Αυστριακή σχεδιάστρια Katharina Unger εφηύρε ένα μηχάνημα σαν κουζινική συσκευή, το οποίο μπορεί να δώσει 500 γραμμάρια προνυμφών την εβδομάδα, περίπου δύο γεύματα δηλαδή από αποφάγια. Η συσκευή αυτή θα μπορούσε να επιτφρέπει στον καθένα να παράγει τη δική του ζωική πρωτεΐνη. Το μεγάλο πρόβλημα είναι η εύρεση ικανού αριθμού αυγών ή μικρών προνυμφών για την παραγωγή, μιας και οι μύγες αυτές δύσκολα αναπαράγονται σε εσωτερικό χώρο.
Όπως ο άνθρωπος μπορεί να φάει τις μύγες, έτσι και οι μύγες μπορούν να φάνε τον άνθρωπο, και όχι μόνο νεκρό. Μυίαση ονομάζεται η προσβολή ενός ζωντανού σπονδυλωτού ζώου από προνύμφες μύγας. Απ’ό,τι συμπέρανα ψάχνοντας, σχεδόν κάθε είδος σαπροφάγας μύγας μπορεί να παρασιτήσει στο ανθρώπινο σώμα, είτε σε νεκρωτικούς είτε σε ζωντανούς ιστούς υπό κατάληλες συνθήκες. Εκτός από τα λίγα υποχρεωτικά παρασιτικά είδη που παρασιτούν σε υγιή άτομα, συνήθως προσβολές από προνύμφες μύγας παθαίνουν άτομα με κατεσταλμένο ανοσοποιητικό σύστημα, π.χ. από aids, με νεκρωτικές πληγές, παραμελημένοι ηλικιωμένοι ή άτομα με παράλυση π.χ. από εγκεφαλικό επεισόδιο, άτομα με διανοητική αναπηρία, ταλαιπωρημένοι αλκοολικοί ή τοξικομανείς, κι άλλες ομάδες που δε μπορούν να φροντίσουν τον εαυτο΄τους. Αν και τα περισσότερα είδη των μυιάσεων είναι πτωματοφάγα ή τουλάχιστον ελκύονται περισσότερο προς το κρέας, σπανιότερα ακομα και η κοινή μύγα μπορεί να προσβάλει τον άνθρωπο, και ακόμα σπανιότερα η H. illucens. Έχω βρει μόνο δύο περιπτώσεις ψάχνοντας, η μία εντερικής μυίασης σ’ένα επτάχρονο κοριτσάκι από τη Μαλαισία και η άλλη δερματικής σε μια Αμερικανίδα που ταξίδεψε στην Αφρική. Συνήθως η μύγα γεννά τα αυγά της κοντά στο σημείο όπου εμφανίζονται οι προνύμφες, ή το άτομο καταπίνει αυγά τα οποία εκκολάπτονται στον πεπτικό σωλήνα, όπου πεθαίνουν από τα γαστρικά υγρά ή αναπτύσσονται περαιτέρω σε άτομα που από πρόβλημα υγείας δεν παράγουν αρκετά υγρά. Πολλά ζώα προσβάλλονται από μύγες επίσης, και σπάνια απ’το συγκεκριμένο είδος.
Η κατασκευή ενός κομποστοποιητή για την παραγωγή τέτοιων μυγών ως τροφή για ζώα ή και ανθρώπους δεν είναι δύσκολη. Εάν ωστόσο έχετε λίγα μικρά ζώα, όπως λίγα εντομοφάγα ερπετά ή πουλιά, ή μπορείτε να βρείτε προνύμφες σε ποσότητα σε χαμηλό κόστος, δεν αξίζει να τις εκθρέψετε, αφού οι προνύμφες διατηρούνται για πολύ καιρό. Για περισσότερα ζώα, ή αν η εύρεση των προνυμφών είναι δύσκολη, μπορείτε να φτιάξετε έναν κομποστοποιητή. Για ευκολότερη συγκομιδή και μικρότερες απώλειες από εντομοφάγα και αστάθμητους παράγοντες, ένας κλειστός κάδος ή δοχείο είναι καλύτερο από ένα σωρό κομποστοποίησης. Το δοχείο θα πρέπει να έχει τρύπες αερισμού και τρύπες ή ράμπες στα πλάγια που θα οδηγούν σε λεκάνες για την αυτόματη συλλογή των προνυμφών. Δεν είναι ανάγκη να είναι ανοιχ΄το, αφού οι μύγες θα εντοπίσουν ακόμα και μικρά ανοίγματα και θα γεννήσουν τα αυγά εκεί. Μία ειδική συσκευή, το Biopod, έχει σχεδιαστεί για την εύκολη καλλιέργεια της μύγας αυτής. Η κατασκευάστρια εταιρεία παρέχει από μικρές τέτοιες συσκευές οικιακής χρήσης έως μεγάλες για τη δημοτική διαχείριση των οργανικών απορριμμάτων. Ό,τι και αν είναι το δοχείο, θα πρέπι να γεμίσει με κατάλληλη για τις μύγες τροφή, όπως χαλασμένα φρούτα και λαχανικά, ή κοπριά ζώων. Αν και μπορούν να επεξεργαστούν ζωικά προϊόντα, δεν είναι τόσο καλές όπως εξειδικευμένα κρεατοφάγα είδη, και η υψηλή ποσότητα ζωικών προϊόντων θα προκαλέσει πρόβλημα. Το πιο δύσκολο κομμάτι στην επιτυχή εκτροφή των μυγών αυτών είναι το ξεκίνημα της αποικίας. Αν δεν υπάρχουν πολλές τέτοιες μύγες στην περιοχή σας, θα πρέπει να τηνξεκινήσετε με αυγά ή προνύμφες, που μπορεί να είναι δυσεύρετα ή ακριβά στη μεγάλη ποσότητα που θα χρειαστείτε. Αλλιώς αργά ή γρήγορα θα έρθουν, αν κι αρχικά μπορεί ενοχλητικα είδη όπως η οικιακή μύγα ή οι πράσινες μύγες να επισκέπτονται τον κομποστοποιητή. Εφόσον όμως εδραιωθεί η αποικία, εκτός του ότι θ’αποκλείσει όλες τις υπόλοιπες μύγες, δε θα στερέψει ποτέ, αφού τα παραπροΪόντα της δραστηριότητας των προνυμφών λειτουργούν ως ελκτικά για τα ενήλικα θηλυκά. Μεγάλο μειονέκτημα των στρατιωτομυγών είναι ότι δε μπορούν να εκτραφούν πρακτικά σε εσωτερικό χώρο. Για τους περισσότερους που έχουν κάπου έξω να βάλουν το κουτί τους μπορεί να μην είναι αυτό πρόβλημα, αλλά για όσους μένουν σε μικρά σπίτια ή για τους κατοίκους βορειότερων χωρών που σπάνια έχουν μπαλκόνια, είναι πρόβλημα. Τα ζευγαρώματα σε κλειστούς χώρους σε τεχνητό φως είναι σπάνια, και η ωοαπόθεση ακόμα πιο σπάνια. Ο ελάχιστος χώρος όπου μπορεί να γίνει αναπαραγωγή είναι 99 λίτρα, ενώ Γερμανοί επιστήμονες πιο πρόσφατα κατόρθωσαν να τις αναπαραγάγουν σε χώρο 10 λίτρων. Όσες προσπάθειες αναπαραγωγής έγιναν υπό τεχνητο΄φωτισμό ή σε θερμοκήπιο στέφονταν συνήθως με αποτυχία. Σε μια μελέτη ωστόσο του 2010, Κινέζοι επιστήμονες κατόρθωσαν ν’αναπαραγάγουν τη μαύρη στρατιωτόμυγα με τη βοήθεια λαμπτήρων χαλαζια και ιωδίου 500 w. Μεγαλύτερη αναπαραγωγική δραστηριότητα σημειώθηκε σε ένταση φωτός 110 μ mol m2s, φάσματος μεταξύ 450-700 νανομέτρων, δηλαδή στη ζώνη του ορατού φωτός, ενώ κάποιον ρόλο ίσως παίζει και η υπεριώδης ακτινοβολία μεγάλου μήκους κύματος. Χομπίστες επίσης έχουν κατορθώσει ν’αναπαραγάγουν τη μύγα αυτήν σε εσωτερικό χώρο με λαμπτήρες φθορισμού υψηλής απόδοσης, παρόλα αυτά ο αριθμός των ζευγαριών είναι μικρός, εάν ο χώρος δεν είναι αρκετά μεγάλος.
Η μεγάλης κλίμακας χρήση της μύγας είναι ακόμα δυστυχώς σπάνια. Κομποστοποίηση μ’αυτό το είδος γίνεται κυρίως σε οικιακούς κήπους, μικρές φάρμες οργανικής καλιέργειας, και σπανιότερα σε μεγαλύτερες οργανικές φάρμες, κτηνοτροφικές μονάδες ή σε δημοτικά συστήματα διαχείρισης οργανικών απορριμμάτων. Επίσης προγράμματα προωθούν τη μύγα αυτή για παραγωγή ζωοτροφής από σκουπίδια σε υπανάπτυκτες χώρες, ώστε να μειωθούν τα κόστη των ζωοτροφών. Αν η μύγα αυτή χρησιμοποιούταν περισσότερο, ίσως θα είχαν λυθεί εν μέρει τουλάχιστον πολλα προβλήματα της διαχείρησης των απορριμμάτων. Στην Ελλάδα φυσικά η εκτροφή της μύγας αυτής είναι σχεδόν άγνωστη.

Πηγές και ιστοσελίδες:
άρθρο στην αγγλιή Wikipedia για τη μύγα Hermetia illucens
πληροφορίες για τη μαύρη στρατιωτόμυγα
συγκεντρωμένη έρευνα για τις καλύτερες πρακτικές καλλιέργειας της H. illucens
το Biopod
Επιστημονικές έρευνες:
τα βακτήρια μεσολαβούν για την ωοαπόθεση της μαύρης στρατιωτόμυγας
η μαύρη στρατιωτόμυγα ως πιθανό μέτρο του μεταθανάτιου διαστήματος
το αποτέλεσμα του είδους των πόρων στην ανάπτυξη των προνυμφών της H. illucens
η ανάπτυξη της H. illucens μέσα στο βοβμίκιο
τα αποτελέσματα διαφόρων τύπων υποστρώματος στη νύμφωση της H. illucens
μία περίπτωση ανθρώπινης εντερικής μυίασης από H. illucens
ανθρώπινη δερματικής μυίαση από H. illucens
η πρώτη αναφορά για μύγες H. illucens σε ανθρώπινα πτώματα στην Ιβηρική Χερσόνησο
σωματαισθητική κωδικοποίηση της θέσης του κεφαλιού στη μαύρη στρατιωτόμυγα

Ενημέρωση 28/9/2016: Οι προνύμφες της μαύρης στρατιωτόμυγας είναι από τις καλύτερες τροφές για το γενειοφόρο μου δράκο. Τα υπόλοιπα ζώα της συλλογής μου, όπως το λοφιοφόρο και τα κηλιδωτά γκέκο, δεν τις συμπαθούν και τόσο, επειδή είναι σκληρές, και για αυτό σπάνια τους τις δίνω πλέον και συνήθως δεν τις τρώνε. Τα νεαρά κηλιδωτά γκέκο μάλιστα δε μπορούν να τις χωνέψουν και τις αφοδεύουν ολόκληρες. Αντίθετα ο δράκος, που είναι προσαρμοσμένος να σπάει σκληρές τροφές, της τρώει με μεγάλη ευκολία.

λευκότερη ενήλικη θηλυκή v. longiseta ανάμεσα σε προνύμφες μυρμηγκιών


κεφάλι της v. maschwitzi από κοντά

Πηγή:
catalogue of organismsΤου Christopher Taylor

Μετάφραση: Bolko

Τα περισσότερα από αυτά που βλέπετε στο κάτω μέρος των δύο παραπάνω φωτογραφιών (η πρώτη φωτογραφία του άρθρου) είναι προνύμφες ενός μυρμηγκιού στρατιώτη του γένους aenictus. Το παράξενο έντομο είναι η λευκότερη προνύμφη στη μέση – η οποία δεν είναι καν προνύμφη, αλλά ένα πλήρως ενήλικο θηλυκό της μύγας τις οικογένειας των φοριδών vestigipoda longiseta! Η πιο πάνω φωτογραφία δείχνει το ίδιο ζώο από πιο κοντά. Αυτό το παράξενο ζώο ζει μιμούμενο τις προνύμφες του ξενιστή του και τρεφόμενο από τους εξαπατημένους φροντιστές των προνυμφών. 5 είδη vestigipoda έχουν ως σήμερα περιγραφεί από τη Μαλαισία (Disney et al., 1998; Murayama et al., 2008).
Περιπτώσεις νεοτενίας, όπου έντομα αναπτύσσονται πλήρως σεξουαλικά ενώ ακόμα προνύμφες, δεν είναι άγνωστες μεταξύ των ολομετάβολων εντόμων (μύγες, πεταλούδες, σκαθάρια κλπ. τα έντομα δηλ. που περνούν από τρία στάδια: προνύμφη, κουκούλι και τέλειο και το τέλειο συνήθως διαφέρει πολύ από την προνύμφη). Παλαιότερα ο συγκραφέας είχε περιγράψει την περίπτωση του σκαθαριού μικρομάλθο, το οποίο άρθρο αναδημοσίευσα στο ιστολόγιό μου. Εντούτοις, η vestigipoda δεν μπορεί να θεωρηθεί νεοτενική γιατί το θηλυκό έχει ένα πλήρως ανεπτυγμένο κεφάλι ενηλίκου.
Έως τώρα, το γένος vestigipoda είναι γνωστό μόνο από θηλυκά άτομα. Είναι δυνατό, ότι τα αρσενικά, όταν βρεθούν, μπορεί να φανεί ότι είναι φορίδες μύγες με πιο φυσιολογική εμφάνιση. Η πρόκληση θα ήταν ν’αναγνωρίσουμε ότι σχετίζονται με τα παράξενα θηλυκά τους.
Αναφορές:
Disney, R. H. L., A. Weissflog & U. Maschwitz. 1998. A second species of legless scuttle fly (Diptera: Phoridae) associated with ants (Hymenoptera: Formicidae). Journal of Zoology 246 (3): 269-274.

Maruyama, M., R. H. L. Disney & R. Hashim. 2008. Three new species of legless, wingless scuttle flies

Vestigipoda = με υπολοιμματικά πόδια και longiseta = με μακριές σκληρές τρίχες. Το λατινικό seta δε μεταφράζεται ακριβώς ως τρίχα, σίγουρα θα υπάρχει αντίστοιχη ελληνική μονολεκτική λέξη, αλλά η μετάφραση του google βγάζει την αγγλική μετάφρασή του, bristle, ως γουρουνότριχα. Τέτοιες σκληρές τριχούλες έχουν πολλά ασπόνδυλα και άλλοι οργανισμοί. Αλλά λίγο παράξενο ν’ακούσεις π.χ. για έναν γεωσκώληκα με γουρουνότριχες. Εγώ δεν το έχω ακούσει.

το άρθρο στο Βήμα