Tag Archive: θρησκεία


Η ελληνική εκπαιδευτική και όχι μόνο πολιτική είναι γεμάτη παλινωδίες και δυσκολίες στην εφαρμογή των νέων μεταρρυθμίσεων. Η γενική εικόνα που μου δίνει είναι σαν κάθε παράταξη που βγαίνει στην εξουσία το μόνο που φροντίζει να κάνει να είναι να αναιρεί τις μεταρρυθμίσεις της προηγούμενης και να κριτικάρει τους προηγούμενους, χωρίς να υπάρχει ομοφωνία σε βασικά θέματα και έτσι χωρίς να φτάνουμε σε κάτι ώριμο και ουσιαστικό. Αντίθετα, στις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες, επικρατεί περισσότερο η λογική και ο προσανατολισμός στην πραγματικότητα, και αναγνωρίζεται ότι είναι η απαραίτητη η συμφωνία των διαφόρων πολιτικών παρατάξεων σε ορισμένα ουσιώδη ζητήματα που αφορούν την ευημερία του κράτους. Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ιδιαίτερα ανεπτυγμένο κοινωνικό κράτος στις σκανδιναβικές χώρες, το οποίο ευτυχώς ακόμα δουλεύει και η αξία του αναγνωρίζεται και από συντηρητικούς και από φιλελεύθερους. Απλώς διαφωνούν ως προς κάποια μικρά σημεία. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της παραπάνω κωμικοτραγικής κατάστασης στην ελληνική εκπαιδευτική πολιτική είναι το πολυσυζητημένο γλωσσικό ζήτημα, το οποίο πήρε πάνω από 150 χρόνια μέχρι να λυθεί.

Από ό,τι φαίνεται όμως ένας νέος επικός κύκλος ανοίγει, με ζήτημα τώρα το μάθημα των θρησκευτικών. Αν και συζητήσεις γίνονταν από παλαιότερα, τα γεγονότα εντάθηκαν με τις προτάσεις Φίλη το 2016 για τη μετατροπή του μαθήματος από κυρίως ορθόδοξη κατήχηση σε συγκριτική θρησκειολογία. Εντάξει, σε σύγκριση με την πλήρη απόρριψη του μαθήματος, δεν είναι και σπουδαία αλλαγή, και πιθανότατα η διδασκαλία του δε θα άλλαζε σημαντικά στην πράξη, εάν σκεφτούμε ότι πολλοί εκπαιδευτικοί παράλληλα με το βιβλίο θα παρέδιδαν και φωτοτυπίες στα παιδιά με επιπλέον πράγματα. Και όμως, η αντίδραση της Εκκλησίας ήταν σφοδρή και επιθετική. Έγιναν πολλά έκτροπα, όπως η κατάρα του μητροπολίτη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβρόσιου να σαπίσει το χέρι του Φίλη. Όταν οι συζητήσεις αυξήθηκαν το Σεπτέμβριο, τα πράγματα εντάθηκαν ακόμα περισσότερο με τον αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο να ζητά την απομάκρυνση του Φίλη από τον υπουργικό θώκο. Τελικά καμία αλλαγή δεν έγινε, ο Φίλης αναγκάστηκε να υποχωρήσει, συναντήθηκε με τον αρχιεπίσκοπο και με τον ανασχηματισμό της κυβέρνησης τον Οκτώβριο, ο Φίλης παύθηκε. Τέλος καλό όλα καλά.

Εντάξει, μπορεί να μη συμφωνώ με όσα έχει κατά καιρούς υποστηρίξει ο Φίλης, π.χ. μείωση της σημασίας της Γενοκτονίας των Ποντίων, αλά σε κάποια πράγματα είναι σωστός. Η θρησκεία δεν έχει θέση σε μία σύγχρονη κοινωνία, και από ό,τι φαίνεται υποστηρίζει με κάθε μέσω τον περιορισμό της επιρροής της. Το Μάρτιο δημοσίευσε άρθρο στην Εφημερίδα των Συντακτών, όπου υποστηρίζει ότι οι συνθήκες διαχωρισμού κράτους-Εκκλησία έχουν ωριμάσει, και πως αυτό θα πρέπει να ληφθεί υπόψη σε περίπτωση συνταγματικής αναθεώρησης.

Η ενεργή ανάμιξη της Εκκλησίας στην ύλη των θρησκευτικών συνεχίστηκε έντονα και τον Ιούνιο, όταν έπειτα από εισήγηση του μητροπολίτη Ύδρας κ. Εφραίμ στην έκτακτη συνεδρίαση της ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδας, έγινε αίτημα για αφαίρεση ορισμένων κομματιών της ύλης. Το Υπουργείο Παιδείας συμμορφώθηκε κατά τις υποδείξεις της εκκλησίας και αφαίρεσε τα «επίμαχα» σημεία από την ύλη του Λυκείου. Πρόκειται για το τραγούδι «Umbrella” της Ριάνα, το τραγούδι «Συννεφούλα» του Διονύση Σαββόπουλου, το τραγούδι «Μπαγάσας» του Νικόλα Άσημου, καθώς και μια γελοιογραφία του Economist για τους θρησκευτικούς πολέμους, η οποία απεικόνιζε ένα πεδίο μάχης, ερείπια, νεκρούς και έναν επιζώντα που αναφέρει: «Όλα ξεκίνησαν με μια διαφωνία ποιανού ο Θεός ήταν πιο ειρηνικός, καλοσυνάτος και συγχωρητικός». Επίσης, η Εκκλησία ζήτησε να δηλωθεί σαφώς στους μαθητές της α γυμνασίου ότι η γιόγκα δεν είναι γυμναστική, αλλά θρησκευτική πρακτική. Παράλληλα, η δομή του μαθήματος των θρησκευτικών άλλαξε, με ενσωμάτωση υλικού εκτός του βιβλίου, πολυμέσων, έργων τέχνης, κλπ. Ο προσηλυτισμός από ό,τι φαίνεται εκσυγχρονίζεται. Φυσικά οι παραπάνω παρεμβάσεις της εκκλησίας σε κοσμικό ζήτημα ξεσήκωσαν θύελλα αντιδράσεων σε όσους δεν επιθυμούν την ενσωμάτωση της εκκλησίας στον κρατικό μηχανισμό. Με επιστολή του στον υπουργό παιδείας Κώστα Γαβρόγλου, ο Γιάννης Αγγελάκας ζήτησε και με το δίκιο του να αποσυρθεί το τραγούδι των Τρύπες «Γιορτή», στην περίπτωση που εντάσσεται στη διδακτέα ύλη. Όπως δήλωσε: «Δεν θέλω να συμμετέχω σε εκπαιδευτικά πονήματα εάν αυτά χρειάζονται την έγκριση οποιουδήποτε ιερατείου. Ακόμα κι αν με εγκρίνουν αυτοί, δεν τους εγκρίνω εγώ γι’ αυτόν τον ρόλο». Το Υπουργείο Παιδείας απάντησε στις αντιδράσεις λέγοντας ότι οι συζητήσεις με την εκκλησία αφορούσαν τα προγράμματα σπουδών, και όχι το προτεινόμενο διδακτικό υλικό, και ότι όποιες προσθαφαιρέσεις ύλης γίνονται, που είναι κάτι σύνηθες, αποφασίζονται από το επιστημονικό προσωπικό του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ). Επίσης ενημερώνει ότι τα δύο τραγούδια είχαν ήδη αφαιρεθεί από το 2016, όταν και ξεκίνησαν οι διάλογοι μεταξύ της επιτροπής του ΙΕΠ και της επιτροπής της Εκκλησίας, ενώ το τρίτο, η «Συννεφούλα» ακόμα βρίσκεται στον οδηγό του Λυκείου για τον εκπαιδευτικό.

Μέσα από όλη αυτήν την αναταραχή για το θέμα του μαθήματος των θρησκευτικών, με παράδοξα έντονη ανάμειξη της Εκκλησίας, γεννάται το εξής εύλογο ερώτημα: Με ποια λογική αξιώνει η Εκκλησία να έχει λόγο για τα μαθήματα που διδάσκονται στο σχολείο;

Ως γνωστόν, η συνεργασία της εκκλησίας με την εκπαίδευση έχει βαθιές ρίζες στην Τουρκοκρατία και ακόμα παλαιότερα, στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Κοσμική εκπαίδευση με τη σημερινή έννοια τότε δεν υπήρχε, και όλα τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα βρίσκονταν υπό την άμεση προστασία και έλεγχο της Εκκλησίας. Όμως το πρόβλημα της ανάμιξης της εκκλησίας σε εκπαιδευτικά ζητήματα στο σύγχρονο ελληνικό κράτος έχει πιο πρόσφατη αρχή. Μπορεί η βάση του να βρίσκεται αιώνες πριν, αλλά τα συγκεκριμένα γεγονότα που το διαμόρφωσαν όπως είναι σήμερα ξεκινούν από κινήσεις κατά την περίοδο της Κατοχής.

Όπως πάντοτε, έτσι και τότε η Εκκλησία διάλεξε την πιο σοφή και την πιο ασφαλή τακτική ώστε να επιβιώσει, τη συνεργασία δηλαδή με τον κατακτητή. Δείτε επίσης την επιστολή που έστειλαν τα γλειφτρόνια οι μοναχιοί του Αγίου Όρους στο Χίτλερ, μήπως και σώσουν το κωλαράκι τους. Η κατοχική κυβέρνηση και η Εκκλησία λοιπόν ανταγωνίζονταν για την εύνοια των Γερμανών, προκειμένου να κατοχυρώσουν την ισχύ τους. Και οι δύο θεσμοί θεωρούσαν την γερμανική κατοχή μια παρένθεση, η οποία στο μέλλον θα έφευγε και έτσι θα μπορούσαν να συνεχίσουν τη διακυβέρνηση του τόπου. Αντίθετα, η σχέση ιδίως της Εκκλησίας με τους Βούλγαρους ή τους Ιταλούς ήταν τεταμένη, αφού οι συγκεκριμένοι προσέβλεπαν σε μόνιμη διαμονή σε ελληνικά εδάφη και αφομοίωση πληθυσμών. Από ό,τι φαίνεται, η Εκκλησία ήταν πιο αποδεκτή. Ως θεσμός προσφιλής στο λαό, λειτουργούσε ως μεσάζοντας του τελευταίου με τους Γερμανούς κατακτητές. Μόνο προς το τέλος του πολέμου το 1944, οπότε, εν όψει της ήττας των Γερμανών, οι δεσμοί της με τους Γερμανούς άρχιζαν να διαρρηγνύονται, η Εκκλησία στράφηκε προς τους Άγγλους και την εξόριστη κυβέρνηση. Κατά τα Δεκεμβριανά, ο αρχιεπίσκοπος Δαμασκινός γίνεται αντιβασιλέας και αναλαμβάνει τις συνεννοήσεις με τους Άγγλους και τις πολιτικές δυνάμεις μέχρι τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Η Ελλάδα και η Κύπρος με τον αρχιεπίσκοπο Μακάριο είναι οι μόνες σύγχρονες Ευρωπαϊκές χώρες που τοποθέτησαν ιερωμένο στην πολιτική εξουσία. Στις επόμενες δεκαετίες και μέχρι τη Μεταπολίτευση, η Εκκλησία έπαιξε ενεργό ρόλο στην πολιτική, υποστηρίζοντας το κράτος των «εθνικοφρόνων» στη αντιμετώπιση του «κομουνιστικού κινδύνου».

Σύμφωνα λοιπόν με τον καταστατικό χάρτη της Εκκλησίας του 1943, η Ιερά Σύνοδος δικαιούται να προεγκρίνει τα θρησκευτικά εγχειρίδια των σχολείων καθώς και να προλαμβάνει την ετεροδιδασκαλία. Παρόλο που ο χάρτης αυτός αντικαταστάθηκε το 1977, και έκτοτε κανένα τέτοιο δικαίωμα/υποχρέωση δεν προβλέπεται, η Εκκλησία εξακολουθεί να εμμένει στη ρύθμιση της Κατοχής και την επικαλείται όταν διαφωνεί με την εκπαιδευτική ύλη.

Άρα τώρα γνωρίζετε γιατί η Εκκλησία επιθυμεί να καθορίζει τη διδακτέα ύλη στα σχολεία. Είχε κάποιες ευκαιρίες για θεοκρατία στο παρελθόν, αλλά τις έχασε. Η μόνη οριστική λύση σε αυτό το ζήτημα είναι ο πλήρης διαχωρισμός κράτους και Εκκλησίας. Εάν τότε η Εκκλησία θέλει να φτιάξει τα δικά της εκπαιδευτικά ιδρύματα να το κάνει, αλλά μόνο για τα μέλη της και με δικοί τους χρηματοδότηση.

Advertisements

Κάθε Αύγουστο, στο χωριό Μαρκόπουλο της νότιας Κεφαλονιάς, συμβαίνει το εξής ανεξήγητο φαινόμενο. Από τις 6 έως τις 15 Αυγούστου, στην περιοχή της εκκλησίας της Παναγίας της Λαγγουβάρδας εμφανίζονται φίδια, γι’αυτό και λέγεται και Παναγία Φιδούσα ή Φιδιώτισσα. Η εκκλησία είναι χτισμένη στο βάθος μιας κοιλάδας σε μια κατάφυτη ρεματιά, και τα φίδια εμφανίζονται κυρίως στην περιοχή του καμπαναριού. Οι κάτοικοι της περιοχής κάθε χρόνο με φανάρια τα ψάχνουν, και τα φέρνουν στην εκκλησία. Αρχικά είναι λιγοστά, αλλά στην παραμονή του Δεκαπενταυγούστου πληθαίνουν αρκετά. Είναι γκρίζα, μέχρι περίπου ένα μέτρο, με σταυρό στο κεφάλι και στο άκρο της γλώσσας, σπινθηροβόλο βλέμμα και βελούδινο δέρμα. Τα φίδια, παρά το αβυσσαλέο μίσος που τρέφουν για τους ανθρώπους, είναι ήρεμα και πειθήνια, σαν αρνάκια. Σκαρφαλώνουν στα στασίδια, στις εικόνες, στο τέμπλο, στα ιερά σκεύη, κινούνται σε όλη την εκκλησία, ανεβαίνουν πάνω στους πιστούς και συχνά οι πιστοί τα πιάνουν και τα βάζουν πάνω τους, χωρίς κανένα πρόβλημα. Και μετά τις 15 του Αυγούστου, τα φίδια φεύγουν ή επιστρέφονται στις φωλιές τους, στις πέτρες του καμπαναριού. Και όσο ξαφνικά εμφανίστηκαν, τόσο ξαφνικά εξαφανίζονται, και δεν έχει βρεθεί ικανοποιητική εξήγηση γι’αυτό το γεγονός. Όσοι επιχείρησαν να βάλουν ένα τέτοιο φίδι σε μπουκάλι για να το κρατήσουν, αυτό εξαφανίστηκε χωρίς να αφήσει κανένα ίχνος μετά τις 40 ημέρες, αν και οι βλαπτικές ενέργειες προς τα φίδια θεωρούνται μεγάλο κακό. Ακόμα και αμαξάδες που πάτησαν στο δρόμο τους τέτοια φίδια είδαν την Παναγία σε όνειρο, η οποία τους τα ζητούσε. Επιπλέον, Γερμανοί φυσιοδίφες που μελέτησαν αυτά τα φίδια δε μπόρεσαν να τα κατατάξουν σε κανένα γνωστό είδος ή οικογένεια. Είναι πραγματικά κάτι το υπερκόσμιο, κάτι που μας θυμίζει τη συνεχή αγαθοεργή παρουσία της Παναγίας στη ζωή μας. Βοήθειά μας.

Το θαύμα χάρη στο οποίο χτίστηκε η εκκλησία έγινε πριν πολλά, πολλά χρόνια. Μια μέρα, οι κάτοικοι του Μαρκόπουλου είδαν μια φωτιά ψηλά στο δάσος, και θορυβήθηκαν επειδή ανησύχησαν ότι θα εξελισσόταν σε πυρκαγιά που θα μπορούσε να κάψει το δάσος και το χωριό. Έτσι ανηφόρησαν προς το βουνό. Εκεί αντίκρισαν ένα ψηλό δέντρο, ένα σχίνο, όλο καμένο ως τη ρίζα, και στη ρίζα του ακουμπησμένη την εικόνα της Παναγιάς, εντελώς άθικτη από τις φλόγες. Συγκινημένοι οι κάτοικοι, αφού προσκύνησαν την εικόνα, την μετέφεραν στην εκκλησία του χωριού, για να έχουν και οι υπόλοιποι την ευκαιρία να την προσκυνήσουν. Το επόμενο πρωί όμως, και ενώ οι πιστοί πλήθαιναν, η εικόνα έλειπε. Την έψαξαν μήπως κάποιος την είχε κλέψει και βρισκόταν κάπου στο χωριό, αλλά τίποτα. Τελικά βρέθηκε στη ρίζα του καμένου δέντρου, από όπου μεταφέρθηκε ξανά στην εκκλησία, όπου και κλειδώθηκε. Όμως η εικόνα πάντοτε εξαφανιζόταν και εμφανιζόταν στη ρίζα του καμένου δέντρου, κι αυτό έγινε για τρισεκατομμύρια φορές. Τελικά οι κάτοικοι του χωριού θεώρησαν το γεγονός θέλημα της Παναγίας η εικόνα να βρίσκεται σε εκείνη τη θέση, κι έχτισαν εκκλησία κοντά στο σημείο, όπου τοποθέτησαν την εικόνα. Αργότερα στην περιοχή χτίστηκε γυναικεία μονή, τις οποίας οι μοναχές φρόντιζαν την εικόνα. Όταν μια φορά πειρατές απειλούσαν να λεηλατήσουν τη μονή, οι μοναχές προσευχήθηκαν στην παναγία, και ευθύς η μονή ζώστηκε από φίδια, τρέποντας τους φοβισμένους πειρατές σε φυγή. Από τότε και κάθε χρόνο, τα φίδια εμφανίζονται κάθε Δεκαπενταύγουστο στην εκκλησία, και προμηνύουν μια καλή χρονιά. Μόνο δυο φορές δεν εμφανίστηκαν, το 1940 και το 1956, χρονιές που το νησί πλήγηκε από σεισμούς, ενώ το 1940 επίσης η Ελλάδα δοκιμάστηκε από τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο. Επίσης εμφανίστηκαν και το 1924, όταν ανέκυψε το ζήτημα της χρήσης του νέου ημερολογίου. Τα φίδια εμφανίστηκαν στις νέες ημερομηνίες, λύνοντας το θέμα. Περισσότερα για το φαινόμενο μπορείτε να διαβάσετε εδώ και εδώ.

Τι έγινε, ρε Μπόλκο, τρελάθηκες; Στράφηκες στον τοτεμισμό και δεν το ξέρουμε; Περιμένετε, μη βγάζετε τόσο γρήγορα συμπεράσματα! Σαφώς και δεν τρελάθηκα. Όλα τα παραπάνω μπορούν να χαρακτηριστούν με τον πιο ευγενικό τρόπο μυθεύματα ή μπαρούφες, και με το λιγότερο ευγενικό πίπες σκαλιστές ή κάτι χειρότερο.

Το μόνο πραγματικό απ’όλη την ιστορία είναι το φίδι, το οποίο φυσικά ανήκει σε πραγματικό και ευρέως διαδεδομένο είδος. Είναι το αγιόφιδο, με επιστημονική ονομασία Telescopus Fallax, διεθνώς γνωστό ως γατόφιδο (Cat snake). Και, παρά τους αντιευρωπαϊκούς ισχυρισμούς για το αντίθετο, το φίδι πρωτοπεριγράφηκε ως Tarbophis fallax από τον όλως τυχαίως Γερμανό Friedrich Ludvig Fleischman το 1831, και ταξινομείται στην οικογένεια των κολουβριδών (Colubridae), στην οποία τα περισσότερα είδη φιδιών, και όλα τα ελληνικά εκτός από τις οχιές, το βόα της άμμου και τον τυφλίνο. Είναι κοινό είδος που απαντά σύμφωνα με το Herpetofauna.gr, σε σχεδόν όλη την Ελλάδα (Ηπειρωτική Ελλάδα, Πελοπόννησος, Εύβοια, Κρήτη, Λέσβος, Χίος, Ρόδος, Σύμη, Σάμος, Ικαρία, Κάρπαθος, Κύθηρα, Αντικύθηρα, Μήλος, Πολύαιγος, Άνδρος, Σύρος, Τήνος, Μύκονος, Κέα, Σαντορίνη, Χριστιανή, Δήλος, Σέριφος, Κίμωλος, Πάρος, Αντίπαρος, Τούρλο, Αμοργός, Κάσος, Κάλυμνος, Κουφονήσι, Κέρκυρα, Κεφαλονιά, Ζάκυνθος, Στροφάδες, Αίγινα, Αγκίστρι, Σπέτσες, πιθανόν και σε άλλα νησιά). Στην Ελλάδα απαντά το φερώνυμο υποείδος (Telescopus fallax fallax), αλλά απαντούν και μερικά μικροενδημικά υποείδη: (Telescopus fallax intermedius στα Αντικύθηρα, T. f. multisquamatus στο Κουφονήσι της Κρήτης, T. f. palidus Στην Κρήτη, στη Γαύδο, στην Ελάσα, στην Χριστιανή, στη Σαντορίνη και στην Κάσο. Εκτός από την Ελλάδα, απαντά επίσης στην Κύπρο, στην Αλβανία, στην ΠΓΔΜ, στη νότια Βουλγαρία, στην Κροατία, στην παράκτια Σλοβενία συμπεριλαμβανομένων και μερικών αδριατικών νησιών, στην Ερζεγοβίνη, στο Μαυροβούνιο, στην Ιταλία, στη Μάλτα, στην Τουρκία, στη Συρία, στο Λίβανο, στο Ισραήλ, στο Ιράκ, στο Ιράν, στη νότια Ρωσία στην περιοχή του Νταγκεστάν στον Καύκασο, στην Αρμενία, στη Γεωργία και στο Αζερμπαϊτζάν. Οπότε πρόκειται για ένα κοινό είδος. Το φίδι έχει μήκος περίπου ενός μέτρου, συχνά είναι μικρότερο, ενώ σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να φτάσει μέχρι τα 1,3 μέτρα. Το κεφάλι του είναι πιεσμένο με μάτια που έχουν κάθετες κόρες σαν της γάτας και σαν τις περισσότερες οχιές, οι οποίες διαστέλλονται σε στρογγυλό σχήμα σε συνθήκες χαμηλού φωτός. Το χρώμα του είναι μπεζ/γκρι/καστανό με σκούρες καφέ κηλίδες στη ράχη και μικρότερες στα πλευρά, ενώ οι γραμμές και οι κηλίδες στο κεφάλι του ίσως να μοιάζουν με σταυρό. Όσο για την άκρη της γλώσσας, είναι διχαλωτή όπως σε όλα τα φίδια. Όπως όλοι οι κολουβρίδες, το φίδι αυτό είναι ημερόβιο στις ψυχρότερες εποχές, και γίνεται νυκτόβιο σε θερμό καιρό. Ζει σε πετρώδη μέρη, σε φρύγανα, σε καλλιέργειες, αλλά και σε κήπους, τοίχους και ερείπια σε κατοικημένες περιοχές. Είναι κυρίως εδαφόβιο είδος, αλλά έχει και αναρριχητικές ικανότητες. Η διατροφή του αποτελείτε κυρίως από σαύρες, αλλά τρώει και μικρά θηλαστικά και νεοσσούς πουλιών. Το όνομα του γένους του, τηλέσκοπος, το πήρε από την τάση του να σηκώνει το μπροστινό μέρος του σώματός του ψηλά για να παρακολουθήσει το περιβάλλον του. Παρά τη μεγάλη του εξάπλωση, θεωρείται κρυπτικό είδος που δύσκολα το συναντά κανείς. Το θηλυκό γεννά 5-9 αυγά που εκκολάπτονται στα μέσα Αυγούστου. Επιπλέον, το είδος είναι δηλητηριώδες. Δηλαδή οι χιλιάδες πιστών κρατούν εν αγνοία τους ένα δηλητηριώδες φίδι. Αυτή η περίπτωση είναι ένα καλό παράδειγμα της μη αναγκαίας συνύπαρξης του δηλητηρίου και του κινδύνου σε ένα φίδι, γιατί οι περισσότεροι πανικοβάλλονται μόλις ακούνε δηλητηριώδες. Όπως όλοι οι ιοβόλοι κολουβρίδες, είναι οπισθόγλυφο, δηλαδή φέρει τα ιοβόλα του δόντια στο πίσω μέρος της άνω γνάθου, και ως εκ τούτου η έγχυση δηλητηρίου στον άνθρωπο με ένα δάγκωμα είναι πολύ δύσκολη. Επίσης το σύστημα έγχυσης του δηλητηρίου είναι πολύ πρωτόγονο στα οπισθόγλυφα, με το φίδι να χρειάζεται αρκετά λεπτά μέχρι να εγχύσει ικανή ποσότητα δηλητηρίου, το οποίο άλλωστε είναι πολύ ασθενές στο συγκεκριμένο είδος, και πιθανότατα επηρεάζει ελάχιστα ή και καθόλου τον άνθρωπο. Αυτά τα φίδια δεν είναι συσφιγκτήρες, αλά πιάνουν το θήραμα με τα σαγόνια τους και προσπαθούν να το κατευθύνουν προς τα πίσω. Όταν το φτάσουν εκεί, το καρφώνουν με τα ιοβόλα δόντια τους και μόλις ακινητοποιηθεί το καταπίνουν. Αυτή η κρυφή παρουσία δηλητηρίου έδωσε στο φίδι το όνομα του είδους του, fallax, δηλαδή απατηλός στα λατινικά. Όταν αυτό το φίδι απειληθεί, μπορεί να κάνει επίδειξη απειλλής ή να συρίξει, αλλά πολύ σπάνια θα δαγκώσει. Περισσότερα για αυτό το φίδι μπορείτε να διαβάσετε εδώ, εδώ και εδώ.

Και αυτό είναι ένα βίντεο με το φίδι στο φυσικό του περιβάλλον από το herpetofauna.gr.

Είναι επομένως ολοφάνερο ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ακόμα μια παράλογη θρησκευτική δοξασία με δυσοσμία απάτης από το παπαδαριό, όπως και με τα διάφορα άλλα θαύματα. Το φίδι, όχι μόνο δεν εμφανίζεται μόνο εκείνες τις μέρες, αλλά είναι ένα από τα κοινότερα φίδια της Ελλάδας κι άλλων περιοχών όπου ζει, αν και δυσεύρετο. Είναι ένας κοινός κολουβρίδης κι εκτός αυτού, είναι και δηλητηριώδες, αν και ακίνδυνο. Όσο για το σχήμα του σταυρού, παρειδωλία λέγεται η τάση του ανθρώπινου εγκεφάλου να δημιουργεί εικόνες με σημασία από ασαφή σχήματα, ιδίως σε αισθητηριακά δύσκολες συνθήκες, όπως στο ημίφως. Είναι πολύ εύκολο κάποιος πιστός υποσυνείδητα να δει στις γραμμές του κεφαλιού του φιδιού ένα σταυρό, ή μέσα στο ημίφως της εκκλησίας, με το συνεχές τρεμόπεγμα των κεριών, να δει τη διχαλωτή γλώσσα ως σταυρό. Και όσο για τη μη επιθετικότητα των φιδιών, αυτό δεν είναι κανένα θαύμα. Καταρχάς, τα φίδια δεν είναι εξορισμού επιθετικά. Πολλά είδη είναι αρκετά ήρεμα, ακόμα κι αν μόλις έχουν πιαστεί από το φυσικό τους περιβάλλον. Και σίγουρα το έντονο στρες της σύλληψης, της μεταφοράς, του πολύ κόσμου και του λιβανιού αναμφίβολα θα κάμπτουν κάθε προσπάθεια άμυνας.

Και τώρα, ας πάμε να αναλύσουμε την ιστορία. Πρώτα όμως θα πρέπει να εξηγήσουμε τα ονόματα. Η Παναγία του Μαρκόπουλου λέγεται και Λαγγουβάρα ή Λαγγουβάρδα, που αναμφίβολα προέρχεται από τους Λογγοβάρδους ή Λομβαρδούς, γερμανικό φύλο που εγκαταστάθηκε στην Ιταλία τον 6ο αι. μ.Χ. Το νησί της Κεφαλονιάς είχε επαφές με τους Λογγοβάρδους σε διάφορες φάσεις της ιστορίας του. Τον 7ο αι. τα Επτάνησα, μαζί με την Ιταλία ανήκαν στο 11 θέμα του Βυζαντινού κράτους που ονομαζόταν θέμα της Λογγοβαρδίας. Οι διοικητές του νησιού τότε είχαν τον τίτλο «Στρατηγός Κεφαλληνίας και Λογγοβαρδίας». Επίσης, στο τέλος του 8ου αι., οι Λογγοββάρδοι έκαναν επιδρομή στην Κεφαλονιά και την κατέκτησαν. Ο απόηχος της επιρροής των Λομβαρδών παραμένει έως σήμερα, αφού το επώνυμο Λοβέρδος, κοινό στο νησί, είναι παραφθορά του Λομβαρδός. Τέλος η τρίτη ερμηνεία είναι και η πλέον ευφάνταστη, προϊόν νεοελληνικού χωριατισμού και ανώριμου βαλκανικού εθνικισμού, ο οποίος υποδηλώνει σωρεία συμπλεγμάτων κατωτερότητας. Στο Καθαρτήριο του Δάντη, ο γνωστός περιηγητής Μάρκο Πόλο περιγράφεται ως Λομβαρδός. Ορισμένοι Μαρκοπουλιώτες πιστεύουν ότι το Μαρκόπουλο ήταν η πατρίδα του Μάρκο Πόλο! Φυσικά το Μαρκόπουλο δεν έχει καμία σχέση με τον εξερευνητή, αφού, εκτός των άλλων, συνοικίστηκε μόλις το 1450 από Αλβανούς στρατιώτες όπως και τα γειτονικά χωριά, και ίσως έχει σχέση με το Μαρκόπουλο της Αττικής, ενώ από την άλλη ο Μάρκο Πόλο γεννήθηκε περίπου το 1254 στη Βενετία και πέθανε στις 8 Ιανουαρίου του 1324 στην ίδια πόλη. Άλλοι ισχυρίζονται πως ο Μάρκο Πόλο ήταν πατρινός, με το επίθετο Μαρκόπουλος! Στην πραγματικότητα το «Πόλο» σημαίνει Παύλος στα ενετικά και ουδεμία σχέση έχει με την κατάληξη «-όπουλος». Επειδή απλώς υπάρχει μια μικρή ασάφεια σχετικά με το πότε και πού ακριβώς γεννήθηκε, άρχισαν να δημιουργούνται τέτοιες ιστορίες. Είναι σχεδόν σίγουρο ωστόσο ότι γεννήθηκε στη Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας. Θεωρώ την πρώτη ερμηνεία ως πιθανότερη, δηλαδή η περιοχή κι έπειτα η εκκλησία και η εικόνα να πήραν το όνομά τους από τότε που η Κεφαλονιά βρισκόταν στην ίδια διοικητική διαίρεση με τη Λομβαρδία κατά τους βυζαντινούς χρόνους.

Και τώρα ας πάμε στα καλύτερα, την ανάλυση του ίδιου του θαύματος. Όπως και σε πολλές θείες αποκαλύψεις, έτσι κι εδώ η φωτιά παίζει σημαίνοντα ρόλο. Από τότε που ο άνθρωπος ανακάλυψε τη φωτιά έως σήμερα, δε σταμάτησε να την φοβάται. Δεν ήξερε ότι είναι απλώς η χημική αντίδραση του οξυγόνου με τα εύφλεκτα υλικά. Η φωτιά φανερωνόταν από τα αποτελέσματά της (φως, θερμότητα, καπνός, στάχτη), και είχε την τρομακτική δύναμη να κατακάψει τα πάντα, η ουσία της όμως ήταν άπιαστη και μη κατανοητή. Δεν ήταν κάτι το υλικό, κάτι το στερεό, κάτι του γνωστού φυσικού κόσμου. Είχε κάτι το υπερκόσμιο. Έτσι το πιο λογικό ήταν οι θείες αποκαλύψεις να συνοδεύονται με την παρουσία της φωτιάς, και συχνά αφύσικης φωτιάς, που είτε δεν καίει είτε καίει επιλεκτικά, όπως για παράδειγμα η Φλεγόμενη Βάτος που συνάντησε ο Μωυσής στην έρημο, μέσα από την οποία αποκαλύφθηκε ο Θεός. Έτσι κι εδώ, ο Θεός ή η Παναγία αποκαλύπτονται με φωτιά σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Το δεύτερο στοιχείο είναι κάτι το κοινότοπο στα θαύματα της Παναγίας σε εικονολατρικές εκδοχές του χριστιανισμού, άφησε την εικόνα της. Μια καινούργια, εντελώς άκαυτη εικόνα. Συνήθως όπου θέλει η Παναγία να της χτιστεί εκκλησία αφήνει και μια εικόνα, και δεν επιτρέπει αυτή να μετακινείται αλλού. Έτσι κι εδώ, μόλις πήγαν την εικόνα στο χωριό, αυτή μετέβη και πάλι στο σημείο που την βρήκαν. Και μόλις την κλείδωσαν, αυτή ξαναδιακτινιζόταν εκεί, άλλοι λένε για τρεις, άλλοι για… τρισεκατομμύρια φορές! Έπειτα, όπως συνήθως γίνεται, στο σημείο εκείνο χτίστηκε εκκλησία, και τοποθετήθηκε η εικόνα εκεί μέσα. Προφανώς η Παναγία θεώρησε την εκκλησία ασφαλέστερη και δε διαμαρτυρήθηκε για να ξαναπάει την εικόνα στο καμένο δέντρο. Έπειτα δίπλα χτίστηκε γυναικείο μοναστήρι, για το οποίο δεν υπάρχει κάποια απόδειξη ότι υπήρξε ποτέ. Όταν το απείλησαν οι πειρατές, οι μοναχές προσευχήθηκαν στην Παναγία κι αυτή, όπως πάντα, έκανε το θαύμα της, και έφερε φίδια να κυκλώσουν το μοναστήρι. Δεν είναι τυχαία η σύνδεση άγαμων γυναικών με φίδια, μιας και τα φίδια είναι το κατεξοχήν αρσενικό ή φαλλικό σύμβολο στις αβρααμικές θρησκείες. Μπορεί να συμβολίζουν τους καταπιεσμένους πόθους των γυναικών. Σύμφωνα όμως με μια άλλη, λιγότερο δημοφιλή εκδοχή, η Παναγία μεταμόρφωσε τις μοναχές σε φίδια για να τις σώσει, κι αυτές κρύφτηκαν στο καμπαναριό. Τα υπόλοιπα είναι γνωστά.

Το έθιμο ίσως όμως να έχει πολύ αρχαιότερες ρίζες, σε παλιά οφιολατρικά μυστήρια, και ύστερα μόνο να καλύφθηκε με στοιχεία χριστιανισμού. Είναι γνωστό ότι τα φίδια, εξαιτίας των μοναδικών χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων τους, πρωτοστατούσαν σε πολλές αρχαίες τελετές. Οφιολατρική θεωρείται ότι ήταν η προελληνική θρησκεία, και η μεταγενέστερη ελληνική θρησκεία δανείστηκε κατά τόπους αρκετά τέτοια στοιχεία και έθιμα. Οφιολατρεία επίσης συναντούμε σε θρησκείες της Μέσης Ανατολής, σε αρχαίες Αιγυπτιακές τελετουργίες, σε ορισμένες γνωστικές σέχτες, στον ινδουισμό, στο βουδισμό, και σε σχεδόν όλο τον κόσμο. Τα φίδια, με το ασυνήθιστο για ζώο σώμα τους και τον σχεδόν απόκοσμο τρόπο κίνησής τους, συχνά εντάσσονταν σε τέτοιες λατρείες, όπου είτε βρίσκονταν στον έλεγχο του ιεροφάντη, είτε στα χέρια και στο σώμα των πιστών, ή περιφέρονταν στο χώρο. Πιθανότατα πρόκειται για κάποιο παλιότερο τοπικό έθιμο που αργότερα ενσωματώθηκε στο χριστιανισμό.

Σήμερα φυσικά ο κόσμος στην Κεφαλονιά δεν αντιμετωπίζει με τόση θρησκοληψία τα φίδια, τα οποία έχουν γίνει πια μεγάλος πόλος έλξης τουριστών. Παρόλα αυτά, πολλοί άνθρωποι ακόμα έχουν την λανθασμένη εντύπωση ότι τα φίδια αυτά σχεδόν θαυματουργά εμφανίζονται εκείνες τις μέρες και μετά εξαφανίζονται, και ότι είναι ασυνήθιστα ήμερα. Στην πραγματικότητα, είναι όλο το χρόνο εκεί, και αλλού. Απλώς μόνο τότε τα ψάχνουν.

Πηγή:
Ερεβοκτόνος

Σάββατο, 27 Ιουλίου 2013

Στυλίτες, ασκητές κι ερημίτες

Ο καθαγιασμός και η εμπορευματοποίηση της παραφροσύνης στον Χριστιανισμό και η βιομηχανική παραγωγή «θαυμάτων».
Το προσκύνημα σε πρόσωπα που ζούσαν ακόμη συνέβαινε κατά μίμηση παγανιστικών εθίμων. Παντού στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία προσείλκυαν το πλήθος άνθρωποι κατειλημμένοι από τον «θεό», κήρυκες και θαυματοποιοί, σοφοί, μάντεις, εξάγγελοι της σωτηρίας, μυσταγωγοί, θεόπνευστοι. Και αυτοί οι ζωντανοί «divi», άνθρωποι προικισμένοι, για τους οποίους πίστευαν ότι ήταν πλήρεις θείου πνεύματος και θείας δύναμης, τους οποίους θεωρούσαν απεσταλμένους του Θεού, κινητοποίησαν ολόκληρα πλήθη. Διότι κατά την ελληνιστική περίοδο του θρησκευτικού συγκρητισμού, οι λαϊκές μάζες αγαπούσαν τους «επίγειους» θεούς, τους «επίγειους» αρωγούς, αυτούς θαύμαζαν οι «divi» ήρθαν να αντικαταστήσουν, ούτως ειπείν, τους φιλοσόφους και τους ποιητές της κλασικής περιόδου.
Στους πιο περίφημους από αυτούς τους ειδωλολάτρες συγκαταλέγεται ένας σύγχρονος της εποχής του Ιησού, ο Απολλώνιος ο Τυανέας, η βιογραφία του οποίου, γραμμένη από τον Φιλόστρατο, έχει τόσο εκπληκτικές ομοιότητες με τη βιβλική εικόνα του Ιησού, ώστε σε πολλά κομμάτια της διαβάζεται σαν ευαγγελικό κείμενο. Κι ένας ακόμη πιο σκοτεινός εκπρόσωπος αυτού του θεϊκού σιναφιού είναι ο Περεγρίνος ο Πρωτεύς, ένας κυνικός, ο οποίος αυτοπυρπολείται το 176 μ.Χ. σε μια θεαματική επίδειξη στην Ολυμπία μπροστά στα μάτια πολλών περίεργων περαστικών, αφού προηγουμένως, στη φυλακή, ομολογεί πίστη στον Χριστιανισμό -σύμφωνα με τον Λουκιανό, μόνο και μόνο για να αρπάξει πλούσια δώρα.
Σύμφωνα με τους απολογητές, υπάρχει ωστόσο μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο προσκύνημα σε ζώντες ειδωλολάτρες κι εκείνο σε ζώντες χριστιανούς, μεγάλη διαφορά γενικά ανάμεσα σε κάθε ειδωλολατρικό και χριστιανικό προσκύνημα. Παραδέχονται μεν μια εκπληκτική ομοιότητα όσον αφορά τα εξωτερικά γνωρίσματα, ακόμη και ταυτότητα των προσώπων, αλλά ο ειδωλολάτρης αρωγός ενεργούσε από μόνος του, ο χριστιανός όμως μέσω του Θεού -ο ένας είναι η πηγή, ο άλλος το εργαλείο, η μια βοήθεια έχει μαγικές επιρροές, είναι θεουργική πρακτική, η άλλη είναι γνήσια και πραγματικά θρησκευτική. Ωστόσο λένε ότι ο Χριστός είναι πηγή, όπως ο ειδωλολάτρης ήρωας, αλλά ο Χριστός «αποτελεί εδώ εξαίρεση και δεν συγκρίνεται με άλλους» (Kotting).
Βέβαια, αυτά τα ξέρουμε και δεν χρειάζεται να ασχοληθούμε με τέτοιου είδους εξυπνάδες, με παπαδίστικα ψέματα, μπορούμε να αγνοήσουμε τέτοιες δήθεν λόγιες διαφοροποιήσεις, που δεν είναι παρά χονδροειδείς απάτες και διδάσκονται για αιώνες. Όπως και να έχει το πράγμα, από τη μια πλευρά έχουμε να κάνουμε με την επιθυμία να βοηθηθούν, την ικανοποίηση της περιέργειας, την πίστη σε θαύματα· και από την άλλη με την κομπορρήμονα εκκεντρικότητα των επιδειξιών, όπως και με την επιδίωξη να βγάλουν κέρδος από τη δυστυχία, την αποβλάκωση· με λίγα λόγια κάθε φορά το θέμα είναι η ανθρώπινη φτώχεια, η μανία για τα θαύματα και η μπίζνα.

Οι ασκητές διέθεταν μεγάλη δύναμη έλξης. Υπήρχαν πολλοί που δεν ήθελαν να γίνουν αντικείμενα της περιέργειας των πιστών. Κάθε φορά που πλησίαζε κάποιο δίποδο, αυτοί κρύβονταν σαν αγρίμια μέσα στη σπηλιά τους, χώνονταν στη γη σαν τυφλοπόντικες, ώστε μιλούσαν και για «άγιους τυφλοπόντικες». Για πολλούς αρκούσε «η μυρωδιά των ανθρώπων», για να το βάλουν στα πόδια. Και πολλές ασκητείες δεν δημιουργήθηκαν για θαυμαστές, όπως βεβαίως οι «έγκλειστοι» ή οι «βοσκοί».
Άλλοι ασκητές όμως αγαπούσαν τη «δημοσιότητα» και περιβάλλονταν από πλήθος μαθητών. Ο άγιος Απολλώνιος είχε περισσότερους από πεντακόσιους, όπως πιστοποιεί ο εκκλησιαστικός συγγραφέας Ρουφίνος. Άλλοι πάλι έμοιαζαν μάλλον με επιδειξίες της πιο ακραίας μορφής. Ναι μεν κάλυπταν το «αμαρτωλό» μέλος τους, είτε με μακριά μαλλιά, με μακριές γενειάδες, με φύλλα, είτε απλά κλείνοντας γρήγορα σφιχτά τα πόδια, αλλά κατά τα άλλα επιδείκνυαν τον ηρωισμό τους, την ηρωική αυτοθυσία τους στις υπηρεσίες του άγιου εγωισμού, για την επίτευξη του ουράνιου βασιλείου, επιδείκνυαν ανενδοίαστα την ασκητεία τους και κάθε είδος τρέλας που μπορεί να φανταστεί άνθρωπος. Ύστερα, σε αυτούς τους έρημους τόπους διαδραματίστηκε «ένα πρωτόγνωρο θέατρο, ένα θέατρο στο οποίο ο καθένας δίνει την εντύπωση ότι παίζει έναν αιώνιο ρόλο με ζήλο και οδυνηρή σχολαστικότητα», και το έκαναν με τέτοιο τρόπο, ώστε θα ήταν πολύ δύσκολο, αν όχι αδύνατο, «να διακρίνεις εδώ τους πραγματικούς τρελούς από τους δήθεν, τους αληθινούς αγίους από τους ψεύτικους…»(Lacarriere).
Όλη αυτή η χριστιανική βλακεία στις έρημους της Αιγύπτου, της Αραβίας, της Συρίας προκαλούσε την περιέργεια των πιστών. Είχε δημιουργηθεί ένα αντίγραφο των «Αγίων Τόπων» (Raymond Ruyer), οιονεί κομμουνιστικές κοινότητες και εκκεντρικοί όλων των ειδών. Κι έτσι άρχισαν να πηγαίνουν προσκυνητές και σε αυτά τα μέρη, καθώς μάλιστα, για πολλούς που ταξίδευαν στους «Αγίους Τόπους», η χώρα των Φαραώ ήταν μια μικρή εκδρομή. Ήδη από το δεύτερο ήμισυ του 4ου αιώνα επισκέπτονται αναρίθμητοι πιστοί, με οποιαδήποτε κίνητρα, αλλού τους πιο γνωστούς αναχωρητές, αλλού τα σημαντικότερα μοναστικά κέντρα, τα μοναστήρια, στο Πίσπιρ, την Αρσινόη, την Οξύρρυγχο, την Αφροδιτόπολη, τη Βαβυλώνα, τη Μέμφιδα κ.ά. Έτσι, πήγαιναν απλοί άνθρωποι, όπως και «άνθρωποι του κόσμου». Ευγενείς, αξιωματούχοι της αυτοκρατορίας, πλούσιες κυρίες, όπως η πλούσια φίλη του Ιερώνυμου, Παύλα. Και η προσκυνήτρια Αιθερία ήταν ανάμεσα τους, και κατόπιν λαμπρές προσωπικότητες της εκκλησιαστικής ιστορίας από Ανατολή και Δύση, ο Παλλάδιος, ο Ιωάννης, ο Κασσιανός ή ο Ρουφίνος της Ακουιληίας. Και φυσικά, μεγάλα ξενοδοχεία κοντά στα μοναστήρια φρόντιζαν κι εδώ για την παρατεταμένη παραμονή των προσκυνητών.
Στα διάφορα είδη ασκητικής τρέλας και ασκητικού θεατρινισμού ανήκαν οι επονομαζόμενοι «ορθοί». Κι αυτό το είδος το οποίο εμφανιζόταν εν μέσω και ενώπιον όλου του κόσμου, μαγνήτιζε τα βλέμματα, προσείλκυε τους ερίεργους, εκείνους τους προσκυνητές οι οποίοι θαύμαζαν τα ανδραγαθήματα των ανθρώπων που στέκονταν όρθιοι, ακίνητοι σαν παλούκια, για ώρες, για ημέρες, ό,τι καιρό κι αν έκανε, μέσα στο λιοπύρι και στην καταρρακτώδη βροχή, με τα χέρια σταυρωμένα ή υψωμένα προς τον ουράνιο Πατέρα, σιωπηλοί, προσευχόμενοι, ψέλνοντας Ο άγιος Ιάκωβος, κατόπιν επίσκοπος της Νίσιβης και διδάσκαλος του εχθρού των Ιουδαίων αγίου Εφραίμ, είχε «για σκέπασμα του μόνο τον ουρανό» και ασκούσε τη «στάση (ορθοστασία)» τόσο απορροφημένος, ώστε κάποτε θάφτηκε ολόκληρος από το χιόνι, δήθεν χωρίς να το καταλάβει. Ένας συνάδελφος αυτού του περίτρανου ορθού, ο Ιωάννης των Σάρδεων, τη νύχτα, στον ύπνο του, κρατιέται όρθιος με σχοινί που έχει περάσει από τις μασχάλες του. Η αγία Δομνίνα, παρομοίως επαγγελματίας ορθή και εκτεθειμένη «στα μάτια όλου του κόσμου», «δεν μιλάει ποτέ», όπως αναφέρει ο εκκλησιαστικός διδάσκαλος Θεοδώρητος, «χωρίς να χύνει δάκρυα, πράγμα που γνωρίζω από ιδία εμπειρία, διότι συχνά έπιανε το χέρι μου και το έβαζε στα μάτια της και το ύγραινε τόσο, ώστε γίνονταν μούσκεμα».
Αλλά ακόμη και αυτοί οι μωροί επισκιάστηκαν από μια ασκητική τρέλα και μια επιδειξιομανία, με μια σκιά που έφτανε σε υψηλότερο, για να μην πούμε σε ύψιστο επίπεδο, αποτελώντας έτσι κυριολεκτικά την κορυφή όλων των ασκητικών ανδραγαθημάτων, από την πρακτική των στυλιτών.
Οι στυλίτες πυροδότησαν ένα μεγάλο κύμα προσκυνητών που δεν τελείωσε ούτε μετά τον θάνατο τους, παρά άνθισε στον τόπο της τόσο φιλόδοξης όσο και ανόητης εκκεντρικότητας τους, η οποία δημιούργησε τέτοιον σάλο ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο. Στέκονταν πάνω σε στύλους από πέτρα ή ξύλο και φυσικά με τον ένα και μοναδικό σκοπό να απομακρυνθούν από τη γη, από τους ανθρώπους. Δεν είναι τυχαίο που αυτό το, τουλάχιστον από μορφολογική άποψη, αποκορύφωμα των χριστιανικών παραλογισμών άρχισε στη Συρία, όπου ήδη οι ειδωλολάτρες πίστευαν ότι, όσο ψηλότερα στεκόταν ένας άνθρωπος, τόσο καλύτερα μπορούσε να μιλήσει με τους θεούς.
Στυλίτης Συμεών, ο Σύρος «φωτοδότης» – Έρχομαι πιο κοντά σε σένα Θεέ μου…
Ο στυλίτης Συμεών ο πρεσβύτερος, που γεννήθηκε γύρω στα 390 κοντά στη Νικόπολη, αρχίζει τη σταδιοδρομία του ακριβώς όπως και τόσες άλλες μεγάλες προσωπικότητες του Χριστιανισμού, ως βοσκός. Στη μονή της Τελεδά εξιλεώνεται με τέτοια υπερβολή, ώστε οι μοναχοί δεν τον αντέχουν και ζητούν την απομάκρυνσή του. Τώρα, δοξολογεί τον Θεό επί πέντε ημέρες μέσα σε ένα ξεροπήγαδο. Γύρω στο 412, κάπου βόρεια της Αντιόχειας, βάζει να τον εγκλείσουν συνολικά 28 φορές στην περίοδο της νηστείας, χωρίς οποιαδήποτε τροφή. Μετά από αυτό αιωρείται καρφωμένος σε έναν βράχο και παρατηρεί «με τα μάτια της πίστης και του πνεύματος αυτά που υπάρχουν στους ουρανούς»· μια τόσο χρήσιμη δραστηριότητα, ώστε μυριάδες εγκαταλείπουν τα σπίτια τους και πηγαίνουν προσκυνητές στο Συμεών -πράγμα που είναι σίγουρα εξίσου χρήσιμο. Λέγεται ότι του έφερναν δώρα ακόμη και οι ειδωλολάτρες. Αλλά οι πιστοί θέλουν να τον αγγίξουν, θέλουν να αποκτήσουν ένα κουρελάκι από τα ρούχα του, έστω ένα μαλλάκι από την προβιά του. Σκαρφαλώνει σε μια κολώνα, για να σωθεί, αλλά και για να υψωθεί «πνευματικά», για να είναι πιο κοντά στους ουρανούς, κι έτσι γίνεται ο πρώτος χριστιανός στυλίτης.
Ο Συμεών πλησιάζει αρχικά τον Ύψιστο μόνο κατά ένα, ύστερα κατά πέντε, κατά έξι, κατά έντεκα μέτρα -αλλά η παράδοση έχει διακυμάνσεις, όπως συμβαίνει τόσες φορές. Τέλος στέκεται σε ύψος είκοσι ή είκοσι πέντε μέτρων, για περίπου τριάντα χρόνια, «διότι ο πόθος που είχε μέσα του, να υψωθεί στους ουρανούς, είχε σαν αποτέλεσμα να απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τη γη». Εδώ είναι εκτεθειμένος σε κάθε καταιγίδα, σε κάθε λιοπύρι (πολύ αργότερα διαθέτουν μερικοί στυλίτες κάποια καλύβα, κάποιο στέγαστρο, στο στύλο τους). Γράμματα δεν ήξερε ο άγιος σχεδόν καθόλου, αλλά ήταν αρκετά εύγλωττος, ώστε να κάνει δύο φορές την ημέρα κήρυγμα στους προσκυνητές και να τους αποκαλεί «σκυλιά», κάθε φορά που μάλωναν σχετικά με το πρόσωπό του. Τις μεγάλες γιορτές, άπλωνε όλη νύχτα τα χέρια προς τον Θεό, σύμφωνα με μια άλλη πηγή και όλες τις υπόλοιπες νύχτες, «χωρίς να παίξει καν τα βλέφαρα του». Στεκόταν όρθιος ή έσκυβε μέχρι τα δάχτυλα των ποδιών, για να προσευχηθεί, «διότι καθώς τρώει μόνο μια φορά την εβδομάδα, η κοιλιά του είναι τόσο επίπεδη που δεν δυσκολεύεται καθόλου να σκύψει». Ο επίσκοπος Θεοδώρητος αναφέρει επίσης ότι αυτές οι «επικύψεις» του Συμεών ήταν τόσες, ώστε πολλοί έμπαιναν στον πειρασμό να τις μετρήσουν. Ένας από τους συνοδούς του μέτρησε μια ημέρα έως και 1.244 «επικύψεις», αλλά ύστερα κουράστηκε να μετράει και τα παράτησε.
Ο «αστέρας» σκέφτηκε επίσης να περάσει τη ζωή του στέκοντας μόνο στο ένα πόδι. Ως εκ τούτου, «ο φωτοδότης του χριστιανικού κόσμου» (Κύριλλος της Σκυθόπολης) έπαθε ακαμψία, τα μέλη του γέμισαν πληγές και οιδήματα, τα οποία γρήγορα σάπισαν. Όπως ισχυρίζεται τουλάχιστον ο μαθητής του Συμεών, Αντώνιος, συντάκτης μίας φανταστικής βιογραφίας του δασκάλου του, ένα χειμώνα ο μηρός του σάπισε τόσο, «ώστε βγήκαν από μέσα πολλά σκουλήκια. Έπεφταν από το σώμα του στις πατούσες του, από τις πατούσες του στον στύλο, από το στύλο στο χώμα. Τότε ο Συμεών διέταξε ένα νεαρό άντρα, ονόματι Αντώνιο, ο οποίος τον υπηρετούσε και είδε και κατέγραψε όλα αυτά, να μαζέψει τα σκουλήκια και να του τα φέρει επάνω. Ύστερα τα έβαλε πάλι στην πληγή του και είπε: «Φάτε λοιπόν αυτά, που σας έδωσε ο Θεός»».
Αν και ολοζώντανος, ο Συμεών θεωρείτο ήδη μάρτυρας. Όντας ζωντανός, ήταν μάλιστα ανώτερος από τους πεθαμένους αγίους. Πολλοί σύγχρονοι της εποχής του τον θεωρούσαν σχεδόν σημαντικότερο από τον Πέτρο και τον Παύλο. Σύμφωνα με τη γνώμη τους, ξεπερνούσε στη νηστεία το Μωυσή, τον Ηλία, ακόμη και τον Ιησού. Ο Συμεών δεν θεράπευε με κουρελάκια από το ρούχο του ή με σάλιο, όχι, η προσευχή του μόνο έκανε θαύματα ακόμη και στις πιο μακρινές περιοχές. Ξερίζωναν μαλλάκια από την προβιά του, έπαιρναν φακές από το γεύμα του, χώμα από το μέρος που στεκόταν. Και στο τέλος, όλα προσφέρονταν, ούτως ειπείν, συσκευασμένα, έτοιμα προς χρήση: Ευλογίες, υγιεινή τροφή, θεραπευτικό λάδι, ευλογημένη σκόνη, «σκόνη της θείας χάριτος»· αρχικά σφραγισμένα με έναν σταυρό, ύστερα με το πορτρέτο του Συμεών, αργότερα και ολόκληρα αγαλματίδια.
Γενικά η σκόνη ήταν ένα «εντελώς φυσικό μέσο ευλογίας», τίποτα το φτηνότερο, τίποτα το πιο πρόχειρο, κι όμως πολύτιμο «ωσάν πολύτιμος λίθος»· ιδιαίτερα αποτελεσματική για τις παθήσεις του πεπτικού συστήματος. Τη μετέφεραν σε μικρές κάψουλες, περιζήτητη όχι μόνο ως φάρμακο αλλά και ως φυλακτήριο -πουθενά περισσότερο από ό,τι στην Τουρ· αλλά και στα Ευχάιτα παραδείγματος χάρη ή στα μέρη κοντά στον Συμεών. Με αυτό τον τρόπο οι προσκυνητές δεν «εισήγαγαν νέα εποχή» στην ιατρική αλλά «στα προσκυνήματα και τη λαϊκή ευσέβεια» (Kotting). Αργότερα έπαιρναν και σκόνη από τον στύλο του, ώστε τον Μεσαίωνα είχε φθαρεί ολόκληρος· μια απώλεια για τον κόσμο του πολιτισμού
Έτσι ανθούσε η μια και μοναδική αληθινή θρησκεία. Πλήθη χριστιανών πήγαιναν κατά κύματα κοντά του. Πήγαιναν και πολλές γυναίκες, καθώς φαίνεται αρκετές, στις οποίες ο Θεός δεν χάριζε απογόνους. Άλλες πήγαιναν γι’ αυτόν τον λόγο στον άγιο Μηνά ή στη Μένουθη ή, όπως η βασίλισσα των Πάρθων Σίρα, στον άγιο Σέργιο στη Ρουσαφά. Οι ειδωλολάτρισσες προτιμούσαν σε τέτοιες περιπτώσεις ιδιαίτερα τους Δελφούς και τα Ασκληπιεία. Στον Συμεών αδικούνταν όμως οι γυναίκες, όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα στη μακρά ιστορία του Χριστιανισμού. Οι γυναίκες δεν επιτρεπόταν να πλησιάσουν πολύ κοντά τον άγιο. Έπρεπε να μένουν έξω από τη μάνδρα και μπορούσαν να παρουσιάσουν τις παρακλήσεις τους μόνο με διαμεσολαβητή. Λέγεται ότι ο Συμεών αρνήθηκε και στην ίδια του τη μάνα την είσοδο στον περίβολο, ότι και όλη του τη ζωή δεν την κοίταξε, για ασκητικούς λόγους -tota mulier sexus (η γυναίκα δεν είναι παρά γενετήσιο μόριο), μια αρχαία χριστιανική σοφία. Και μετά τον θάνατο του αγίου, απαγορευόταν στις γυναίκες να μπαίνουν στην εκκλησία του προσκυνήματος, όπως πιστοποιεί ο Ευάγριος ο Σχολαστικός.
Αλλά οι απλές γυναίκες έρχονταν σε κοπάδια, όπως και οι απλοί άντρες. Ο επίσκοπος Θεοδώρητος, ο συμπατριώτης του Συμεών, που κάποτε λίγο έλειψε να καταπατηθεί από το πλήθος των θαυμαστών του αγίου, είδε έναν «ανθρώπινο ωκεανό» να κυματίζει στη βάση του στύλου. Δεν έρχονταν μόνο από όλα τα γύρω μέρη της Ανατολής, λέει με υπερηφάνεια ο Θεοδώρητος, Ιουδαίοι, Πέρσες, Αρμένιοι, Ίβηρες, Αιθίοπες, αλλά και από την άκρη της Δύσης: Ισπανοί, Γαλάτες, Βρετανοί, ακόμη και οι τεχνίτες «της μεγάλης Ρώμης» είχαν στήσει σε όλους τους προθαλάμους των εργαστηρίων τους μικρές εικόνες του Συμεών, «για να διώχνει το κακό και να τους προφυλάσσει».
Ένας-ένας και κατά ομάδες πήγαιναν κοντά του προσκυνητές, για να πάρουν την ευλογία του, τη συμβουλή του, κυρίως όμως για να απαλλαγούν από κάθε είδους ανίατες αρρώστιες. Ιδιαίτερα την εποχή της μεγάλης ξηρασίας ήταν περιζήτητη η προσευχή του, αφού οι Σύροι έρχονταν σε μεγάλες πομπές. Αφού έρχονταν ακόμη και οι ειδωλολάτρες και προσηλυτίζονταν, συνέτριβαν «μπροστά στο μεγάλο φως τα λατρεμένα είδωλα» και απείχαν «από τα όργια της Αφροδίτης» (Θεοδώρητος). Ολόκληρες φυλές λέγεται ότι δέχτηκαν με μιας την «ιερή βάπτιση», οι πιο προσεκτικοί πάντως υπόσχονταν με γραπτό συμβόλαιο την «αγία βάπτιση», σε περίπτωση που η προσευχή του Συμεών έβαζε τέλος στο πρόβλημά τους.«Λάγνοι έρχονταν και σωφρονίζονταν, πόρνες πήγαιναν στο μοναστήρι, Άραβες που δεν γνώριζαν ακόμη ούτε το ψωμί υπηρετούσαν τον Θεό» (Συριακός Βίος Συμεών). Και, καθώς ακόμη και οι απλοί προσκυνητές έβαζαν τον οβολό τους στο καλάθι το οποίο κρεμόταν μόνιμα στη βάση του στύλου, τι να δώριζαν άραγε οι απεσταλμένοι των βασιλέων, οι οποίοι λέγεται ότι εμφανίζονταν συχνά για να πάρουν την ευλογία για λογαριασμό των κυρίων τους, ακόμη και υποδείξεις για το κυβερνητικό έργο.
Από τότε που υπάρχει ο χριστιανικός θεσμός του προσκυνήματος, οι κύκλοι των ιερωμένων επηρέαζαν και επηρεάζουν το παγκόσμιο γίγνεσθαι έως σήμερα. Και στην αρχαιότητα ζητούσαν οι εξουσιαστές συχνά τη συμβουλή προσκυνημάτων ή αναχωρητών. Ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Α’, πριν από τις εκστρατείες του εναντίον του Μάξιμου το 388 και εναντίον του Ευγένιου το 394 -την αποφασιστική διάλυση της ειδωλολατρίας-, συμβουλευόταν τον Αιγύπτιο ερημίτη Ιωάννη. Οι ηγεμόνες των Φράγκων Χιλπέριχος και Μεροβαίος απευθύνθηκαν στον τάφο του αγίου Μαρτιίνου της Τουρ (ο διάκονος του Χιλπέριχου απόθεσε πάνω στον τάφο μια δύσκολη ερώτηση του βασιλιά με τη μορφή επιστολής, όπως κι ένα κενό φύλλο χαρτί για την απάντηση! Αλλά σε αυτή τη περίπτωση ο ουρανός τήρησε σιγή τάφου).
Στην περίπτωση του Συμεών όμως είχε και το ίδιο το προσκύνημα πολιτικό παρασκήνιο, πράγμα που συμβαίνει ωστόσο αρκετά συχνά. Αυτό το δείχνει η αναφορά ενός φυλάρχου των Βεδουίνων ο οποίος γράφει: «Γίνονται χριστιανοί, προσαρτώνται στους Ρωμαίους κι επαναστατούν. Όποιος ανηφορίσει κατά εκεί, θα του κόψω το κεφάλι και τα κεφάλια των δικών του».Αλλά τη νύχτα «σε μια οπτασία» -και πόσο ζωντανές ήταν συχνά αυτές οι οπτασίες, αν δεν είναι ως συνήθως φούμαρα-, ο φύλαρχος δέχεται θανατηφόρες απειλές, οπότε τώρα δίνει την άδεια: «Οποιοσδήποτε θέλει να ανηφορίσει επάνω στον αφέντη Συμεών, για να λάβει εκεί τη βάπτιση και να γίνει χριστιανός, ας το κάνει, χωρίς κανένα φόβο. Εάν δεν ήμουν υποτελής στον βασιλιά των Περσών, θα πήγαινα κι εγώ και θα γινόμουν χριστιανός».
Με λίγα λόγια, η επιρροή του αγίου ήταν εξαιρετικά μεγάλη, κι έτσι φυσικά και η προσέλευση των προσκυνητών. Οι μαθητές του Συμεών, όπως λέγεται διακόσιοι και ύστερα ακόμη περισσότεροι, απόκτησαν κελιά· οι απαρχές του μετέπειτα μοναστηριού. Ήδη όσο ζούσε, υπήρχε μια εκκλησία, όπως φαίνεται και βαπτιστήριο, εκτός αυτού καταλύματα, ξενώνες· αφού πολλοί προσκυνητές έμεναν οχτώ ή και δεκατέσσερις ημέρες. Και όταν το 459 ο Συμεών πέθανε σε ηλικία εβδομήντα ετών -εξακόσιοι στρατιώτες από την Αντιόχεια έπρεπε να προστατεύσουν τη σορό από τους Σαρακηνούς και τους πιστούς που ήταν μανιακοί για τα λείψανα-, ο στύλος του συνέχισε να προσελκύει τις μάζες για αιώνες ολόκληρους. Ενώ η σορός του την οποία πήρε ο αυτοκράτορας Λέων για την πρωτεύουσα, δυσαρεστώντας τους Αντιοχείς, προσείλκυε λίγο κόσμο. Όλοι κατέκλυζαν τον στύλο, ο οποίος θεωρείτο πολύτιμο λείψανο και σύντομα απέκτησε γύρω του σύμπλεγμα κτιρίων, πράγμα ασυνήθιστο ακόμη και για τόπους προσκυνήματος. Ιδιαίτερα στις επετείους του, έρχονταν προσκυνητές από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα και τελούσαν αυτούς τους εορτασμούς «με θεολογικό ζήλο που άγγιζε τα όρια της έκστασης… Η διεύθυνση της εκκλησίας του προσκυνήματος ήξερε να δίνει πλούσια τροφή στη θρησκευτική φαντασία των προσκυνητών με επιτήδεια κόλπα, έτσι ώστε να μένει πολύ ζωντανή η ανάμνηση του μεγάλου αγίου στο λαό» (Kotting). Γύρω στα 560, ο Ευάγριος ο Σχολαστικός είδε στην Αντιόχεια πια μόνο την κάρα του Συμεών που της έλειπαν μερικά δόντια, αφού τα είχαν κλέψει θαυμαστές.
Στον δρόμο που χάραξε ο Συμεών
Αυτή η ορθοστασία στον στύλο για δεκαετίες ήταν τέτοια τρέλα, ώστε συνεχίστηκε για πολλούς αιώνες χριστιανικής σωτήριας ιστορίας. Από το 460 ο ιερομόναχος Δανιήλ, μαθητής του Συμεών, στεκόταν για περίπου τριάντα τρία χρόνια πάνω σε ένα στύλο στον Ανάπλου. Είχε χειροτονηθεί ιερέας, παρά τη θέληση του, από τον πατριάρχη Γεννάδιο. Τον επισκέφθηκαν μάλιστα ο αυτοκράτορας Λέων, η αυτοκράτειρα Ευδοξία και φυσικά πλήθη προσκυνητών, ακόμη και «αιρετικών» (επειδή τα κόπρανα του ήταν «εξαιρετικά στεγνά», η παράδοση αναφέρει πως ήταν «ίδια με της κατσίκας»). Τα πλούσια δώρα για τον στυλίτη με τους πολλούς θαυμαστές τα εισέπραττε η εκκλησία που υπήρχε δίπλα. Ο Τίτος, ένας αξιωματικός του αυτοκρατορικού παλατιού, εγκατέλειψε τον στρατό και περνώντας σχοινιά κάτω από τις μασχάλες του, αιωρούταν στον αέρα, χωρίς να αγγίζει το έδαφος. Τον 6ο αιώνα ένας πρώην έπαρχος της Κωνσταντινούπολης περνάει σαράντα οχτώ χρόνια πάνω σε στύλο κοντά στην Έδεσσα. Τον 7ο αιώνα ο άγιος Συμεών ο νεότερος σκαρφαλώνει σε ένα στύλο «τόσο μικρός ακόμη, ώστε άλλαξε τα πρώτα του δόντια, όταν ανέβηκε». Στα τριάντα τρία του χρόνια χειροτονείται ιερέας και κάνει τόσα θαύματα, ώστε οι χριστιανοί συρρέουν πάλι κατά μυριάδες, για να δουν τον «νέο Συμεών», και ο λόφος με τον τελευταίο και υψηλότερο στύλο του παίρνει τελικά το όνομα «το Βουνό των Θαυμάτων» (Wunderberg). Το ίδιο διάσημος έγινε ο άγιος Αλύπιος, ο οποίος πέρασε «67 χρόνια πάνω σε έναν στύλο», «τον περισσότερο καιρό όρθιος, τα τελευταία χρόνια ξαπλωμένος» (Θεολογικό και Εκκλησιαστικό Λεξικό)· είναι ένας από τους συχνότερα απεικονιζόμενους ασκητές της Ανατολής σε εικόνες, φρέσκα, βυζαντινές μινιατούρες. Όλοι αυτοί οι τρελοί του Χριστιανισμού είχαν τεράστια προσέλευση κοινού, και οι λαϊκές μάζες τούς πολιορκούσαν. Και εννοείται ότι τα προσκυνήματα συνεχίζονταν και μετά τον θάνατό τους.
Παρά τις κακουχίες, η ζωή στον καθαρό αέρα ωφελούσε, φαίνεται, τους στυλίτες. Αν και γλεντούσαν πάνω στους στύλους τους τον θαυμαστό ασκητικό ιδανικό τους και δεν κρατιόντουσαν να φτάσουν στον Θεό, όσο πιο γρήγορα και όσο πιο κοντά μπορούσαν, ειδικά αυτοί έμελλε να περιμένουν τον περισσότερο χρόνο, τριάντα, πενήντα χρόνια ή και περισσότερο. Ο Συμεών ο πρεσβύτερος έφτασε τα εβδομήντα, ο Δανιήλ τα ογδόντα τέσσερα, ο Αλύπιος τα ενενήντα εννέα, ο Λουκάς, ένας στυλίτης του 9ου αιώνα, τα εκατό χρόνια. Επίσης αυτοί οι άγιοι πέθαιναν από, ούτως ειπείν, φυσικό θάνατο, εάν δεν τους χτυπούσε κεραυνός κατά τις αδιερεύνητες βουλές του Κυρίου, όπως έναν στυλίτη από τη Μεσοποταμία πάνω στον γύψινο στύλο του, ή δεν τους σκότωναν ληστές. Εξάλλου, σε μια τόσο εξαιρετική υπόθεση δεν εκπλήσσουν μάλλον άλλες ιδιαιτερότητες. Παραδείγματος χάρη, η θεολογική λογομαχία ανάμεσα σε έναν καθολικό και ένα μονοφυσίτη στυλίτη, ούτως ειπείν, γείτονες, οι οποίοι αντάλλαζαν ύβρεις από τους στύλους τους, όπως περιγράφει ο Ιωάννης Μόσχος, ένας Ανατολίτης μοναχός, ο οποίος πέθανε το 619 στη Ρώμη. Ή εκείνη η παράξενη συγκέντρωση εκατό στυλιτών που στέκονταν σαν ολόκληρο δάσος από στύλους γύρω από έναν ηγούμενο στη Γεθσημανή της Παλαιστίνης.
Άγιος Αντώνιος ο Μέγας: Ο πρώτος ασκητής – Ο θεμελιωτής του «υγιούς» μοναχισμού που εξύψωσε την απλυσιά και την αγραμματοσύνη
Γεννήθηκε λοιπόν περί το 250 στην Κομά, κώμη της Αιγύπτου κοντά στην Μέμφιδα, από γονείς εύπορους. Από παιδί ήταν ολιγαρκής και αυτάρκης, ουδεμία όμως έτρεφε κλίση προς τα γράμματα, τα οποία «μαθείν ουκ ηνέσχετο». Αγνοούσε ακόμα και αυτή την γραφή και την ανάγνωση της μητρικής του γλώσσας που ήταν η κοπτική. Την ελληνική γλώσσα την αγνοούσε εντελώς.
Μέχρις εδώ πληροφορούμαστε ότι για να κερδίσει κανείς τον τίτλο «Μέγας», πρέπει να είναι εντελώς αγράμματος. Έτσι εξηγείται η αγραμματοσύνη των καλόγερων ανά τους αιώνες. Κι αν δεν προέκυπτε αργότερα η ανάγκη της ανάγνωσης, για λόγους που εξυπηρετούσαν τις χριστιανικές λειτουργίες, μάλλον θα παρέμενε η τάξη αυτή των μοναχών βουτηγμένη εντελώς στα σκοτάδια της παντελούς αγραμματοσύνης. Καθ’ όλον τον ερημικό βίο του ο Αντώνιος ουδέποτε άλλαξε ένδυμα και ουδέποτε ένιψε το σώμα του ή καν τα πόδια του με νερό! (Βίος κεφ. 47 και 95).
Δεύτερο λοιπόν χάρισμα για να αποκαλεστεί κανείς μέγας είναι η παντελής έλλειψη καθαριότητας! Τόσο δε θαύμασαν οι κατοπινοί άγιοι πατέρες την αρετή αυτή της απλυσιάς του Αντωνίου, ώστε φρόντισαν να την καθιερώσουν δια των θείων διδασκαλιών τους και κυρίως δια του επιχειρήματος ότι είναι κάκιστη χειρονομία το «μπανίζεσθαι τον μοναχόν» ένεκα τη διεγέρσεως του σεξουαλικού ενστίκτου, το οποίον τούτο κατηραμένον ένστικτο «εξανίσταται δια της αφής των χειρών επί του σώματος».
Ο Αντώνιος όχι μόνον ήταν αγράμματος αλλά υποστήριζε και θεωρητικά την αγραμματοσύνη. Διέθετε μάλιστα επιχείρημα ατράνταχτο και αδιάσειστο. Όταν λοιπόν προσήλθαν κάποιοι προς αυτόν και θέλησαν να τον πειράξουν για την αγραμματοσύνη του, τους αποστόμωσε λέγων: «Τι λέγετε, τι είναι πρώτον ο νους ή τα γράμματα και ο νους είναι αίτιον των γραμμάτων ή τα γράμματα του νου;». Όταν δε αυτοί του απάντησαν ότι προηγείται ο νους κι ότι αυτός είναι εφευρέτης των γραμμάτων, απάντησε: «Εκείνος λοιπόν όστις έχει υγιή νουν δεν έχει ανάγκη των γραμμάτων» (κ. 73).
Σε κάποιον σοφό που ρώτησε πάλι τον Αντώνιο πώς αντέχει την στέρηση της ευχαρίστησης από την ανάγνωση βιβλίων απάντησε: «Το δικό μου βιβλίο, ω φιλόσοφε, είναι η φύση των γεγονότων και μπορώ όταν θέλω να αναγινώσκω τους λόγους του Θεού».
Για να δούμε όμως τι είδους ανθρώπους παράγουν τέτοιες σκοταδιστικές διδασκαλίες. Ένα συνηθισμένο θέμα των ζωγράφων του Μεσαίωνα ήταν οι πειρασμοί του αγίου Αντωνίου. Με τον Αντώνιο εικονίζονταν συνήθως γυναίκες, ως σύμβολο των σαρκικών πειρασμών, και χοίροι, ως προσωποποίηση των δαιμόνων, τους οποίους υπερνίκησε. Από παρεξήγηση λοιπόν του συμβολισμού αυτού ο Αντώνιος θεωρήθηκε προστάτης των χοίρων και γενικώς των ζώων. Επίσης θεωρήθηκε και ως προστάτης κατά διαφόρων επιδημιών, τις οποίες νόμιζαν ότι προκαλούσαν διαβολικές επιδράσεις και μάλιστα της φοβερής πανωλικής επιδημίας, η οποία ονομάζονταν συνήθως «Αντωνιανόν Πυρ», διότι πιστεύονταν ότι θεραπεύονταν δια της επικλήσεως του ονόματος του αγίου αυτού, και εκ εξ αυτού προέκυψε το τάγμα των Αντωνιανών. Ο πρωτοπόρος τώρα της προώθησης του βρόμικου και άπλυτου σώματος Αντώνιος, γίνεται, αυτός ο ίδιος, το αντίδοτο κατά της επιδημίας που προκάλεσε. Ως προς την ανακήρυξη του αγίου ως προστάτη των χοίρων, τελικά, φαίνεται ότι αποδόθηκε μια φυσική δικαιοσύνη. Ποιος άραγε θα μπορούσε να καταλάβει δικαιότερα την θέση αυτή από έναν άνθρωπο που δεν είχε πλυθεί στη ζωή του ούτε μία φορά.
Ο άγιος ζούσε σχεδόν όλη τη ζωή του μέσα σ’ ένα πηγάδι, τρώγοντας αποκλειστικά μουχλιασμένα παξιμάδια. Μέσα εκεί ο Διάβολος του «έστελνε» διάφορους πειρασμούς για να τον δοκιμάσει όπως θηρία, πόρνες, δαίμονες, πουλιά, σκουλήκια, φίδια κ.ά. Ο άγιος όμως κατάφερνε κι «αντιστεκόταν». Απ’ την πείνα και την κακουχία πολλά είναι αυτά που μπορεί κανείς να δει… Τα πάντα όλα που λέει και ο γνωστός μας Αλέφαντος…
Οράματα σαν μελίσσια και χριστιανική παραζάλη θαυμάτων
Στους ασκητές έρχονται τα οράματα, όπως οι μέλισσες στην κυψέλη. Η παράφρων ασκητεία με την οποία κακομεταχειρίζονται σώμα και πνεύμα, η διαρκής νηστεία, οι αγρυπνίες, μια υποβόσκουσα μανία φαντασμάτων, μέσα σε συχνά τρομακτική μοναξιά, τους καθιστούν εκ των προτέρων επιρρεπείς σε «οπτασίες». Όσο περισσότερο αυτοτιμωρούνται, όσο περισσότερο παλεύουν με δαιμόνια, τόσες περισσότερες παραισθήσεις, οπτασίες, ακροάσεις έχουν και τόσο λιγότερη επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο.
Ο άγιος Αντώνιος έχει τόσο συχνά επαφή με υπέργειες ή και υπόγειες δυνάμεις, ώστε ακούει την περίφημη φωνή «άνωθεν», όπως εμείς ακούμε ραδιόφωνο, χωρίς οποιοδήποτε παράσιτο, καθώς, βλέπετε, «έχει συνηθίσει να του μιλάνε έτσι». Και στις ακροάσεις έρχονται να προστεθούν τα οράματα. Κάποτε απειλείται η ίδια του η ανάληψη στους ουρανούς από όλων των ειδών τις αισχρές λάμψεις του αέρα. Μία άλλη φορά βλέπει πώς ένας τρομακτικός δαίμονας που φτάνει μέχρι τα σύννεφα προσπαθεί να σταματήσει άλλες (φτερωτές) ψυχές που ανεβαίνουν αλλά ο Διάβολος δεν κατορθώνει «να νικήσει εκείνους οι οποίοι δεν τον υπάκουσαν».
Ο Αντώνιος «θεράπευσε» εκατοντάδες ανίατους ασθενείς. Κάποτε σε μία θεραπεία παρθένας έβγαιναν διαβολικές εκκρίσεις απ’ τα μάτια, τη μύτη και τ’ αυτιά και μεταμορφώνονταν σε σκουλήκια. Μια άλλη φορά ένας τρομακτικός δαίμονας, που έφθανε μέχρι τα σύννεφα προσπαθούσε να σταματήσει τις ευσεβείς ψυχές πεθαμένων χριστιανών να πηγαίνουν στον Παράδεισο. Ο Αντώνιος προσευχήθηκε και ο δαίμονας διαλύθηκε ως εκ θαύματος. Ο βίος του αγίου Αντωνίου είναι απ’ τους πιο εξωπραγματικούς, γεμάτος από διαβολικές περιπέτειες και οράματα! Φυσικά ο συγγραφέας του βίου του ήταν ο μαθητής του και μεγάλος πλαστογράφος της ιστορίας, ο άγιος Αθανάσιος. «Μ’ όποιον δάσκαλο καθήσεις, τέτοια γράμματα θα μάθεις», λέει μια λαϊκή παροιμία.
Πάρα πολλά στοιχεία της περίφημης κακόφημης βιογραφίας του αγίου Αντωνίου που όπως προαναφέρθηκε γράφτηκε από την πέννα του αγίου πλαστογράφου Αθανάσιου -«ένα έργο παγκόσμιας λογοτεχνίας» (Staats), «ένα βιβλίο με τη μεγαλύτερη επιρροή όλων των εποχών» (Momigliano), όπως εικάζεται, γενικά το πιο επιτυχημένο παραμύθι με αγίους- επαναλαμβάνονται και σε άλλους βίους αγίων, ανάμεσα τους και πολλά οπτασιακά. Όπως π.χ. ο Αντώνιος βλέπει κατά τον θάνατο του μοναχού Αμμούν (Άμμωνα) να ανεβαίνει η ψυχή του στους ουρανούς, έτσι βλέπει και ο άγιος ηγούμενος Βενέδικτος την ψυχή της αδελφής του, κατά τον θάνατό της, να αιωρείται και να ανεβαίνει στους ουρανούς με τη μορφή περιστεριού. Το κατασκεύασμα του Αλεξανδρινού πατριάρχη έγινε το χριστιανικό μπεστ σέλερ του 4ου αιώνα και αποβλάκωσε την ανθρωπότητα, όπως λίγα άλλα του είδους του, έως και σήμερα.
Και ο Παχώμιος, ο ιδρυτής των κοινοβιακών μοναχών, βλέπει την ανάληψη στους ουρανούς κάποιου δίκαιου ανθρώπου και την πτώση στην κόλαση κάποιου αμαρτωλού. Δύο ανελέητοι άγγελοι τραβάνε τον δεύτερο από το στόμα με ένα άγκιστρο και ύστερα τον καθίζουν πάνω σε «ένα μαύρο νοερό άλογο». Διότι όσο ρεαλιστής (θα μπορούσαμε κάλλιστα να πούμε: δικτάτορας) ήταν αυτός ο ιδρυτής οχτώ αντρικών και δύο γυναικείων μοναστηριών, ο συντάκτης ενός μοναχικού κανόνα, ο οποίος δημιούργησε αργότερα σχολή, άλλο τόσο ήταν και «μια αετίσια μορφή η οποία με πνευματικά φτερά πετούσε προς το Ύψιστο», ένας άντρας, «ο οποίος συνομιλούσε με αγγέλους» -μία «εμπειρία που φέρνει ρίγη» (Nigg). Παντού τον προκαλούν ο Σατανάς και οι βοηθοί του. Τον περιτριγυρίζουν με τη μορφή σκύλων που γαβγίζουν, αφουγκράζεται τις συζητήσεις των κακών πνευμάτων, φαντάζεται την παραίσθηση μιας κόρης του Βεελζεβούλ, μίας πανέμορφης γυναίκας, ο ουρανός και ιδιαίτερα η Κόλαση τού αποκαλύπτονται με φρικιαστικές λεπτομέρειες. Με λίγα λόγια, όλα γύρω από τον Παχώμιο είναι γεμάτα με διαβόλους και δαίμονες, προ πάντων φυσικά το δικό του χριστιανικό κεφάλι. Διότι, ενώ ο επιφανής ιδρυτής μοναστηριών οργανώνει έξυπνα και διοικεί αυστηρά, παρ’ όλα αυτά το κρανίο του βγάζει «μεταφυσικούς» καπνούς, οράματα για αγγέλους και δαίμονες, τουλάχιστον έτσι δείχνει.
Διαφόρων ειδών άγιοι του Χριστιανισμού (άγιοι της ερήμου, των σπηλαίων, των πηγαδιών, των κελιών, των τσουβαλιών, των στύλων και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί ένας τελείως άρρωστος νους) κάνουνε θαύματα, που θα τα ζήλευαν ακόμα και οι μεγαλύτεροι μάγοι και ταχυδακτυλουργοί όλων των εποχών, ακόμα και ο Κόπερφιλντ, ή ο Χουντίνι, ξεπερνώντας κατά πολύ τον διδάξαντα διδάσκαλό τους Ιησού. Περπατάνε χιλιόμετρα πάνω σε νερά ποταμών, λιμνών, θαλασσών, ή τα διασχίζουν πάνω στην πλάτη κροκοδείλων, δελφινιών ακόμα και φαλαινών, ανασταίνουν νεκρούς, κάνουν καλά ασθενείς και παράλυτους ακόμα και από χιλιόμετρα μακρυά, στείρες γυναίκες μένουν έγκυες μέσω επιφοίτησης, άγγελοι με σάρκα και οστά τρέφουν τους ασκητές της ερήμου, δαίμονες ουρλιάζουν και χτυπιούνται, σύννεφα από ακρίδες εξαφανίζονται με αγιασμό, ο Ήλιος σταματά την πορεία του κατόπιν διαταγής των αγίων, άγια λείψανα μυρίζουν αρώματα και ευωδίες και άλλα απίστευτα και τραγελαφικά. Με μία προσευχή κάνουν το θαλασσινό νερό γλυκό και πόσιμο, με μία κίνησή τους, που θα ζήλευαν ακόμα και οι πιο εκπαιδευμένοι νίντζα, ρίχνουν κάτω ληστές ακινητοποιώντας τους.
Η νέα αυτή τρέλα των θαυμάτων διαδίδεται παντού με αυξανόμενη μανία. Οι ταπεινόφρονες ταχυδακτυλουργοί άγιοι-μοναχοί λατρεύονται σαν οι επί γης θεοί, ή παρομοιάζονται σαν επουράνιοι άγγελοι, οι πιστοί τούς φιλούν τα πόδια, τούς παρακαλούν να τούς βοηθήσουν, ζητούν την συμβουλή τους σε κάθε θέμα και σε θέματα πίστης. Ακόμα και οι χριστιανοί αυτοκράτορες θεωρούσαν τον εαυτό τους τυχερό, να μπορούσαν να τούς είχαν στο τραπέζι τους. Σε αρκετούς έφτιαχναν εκκλησίες εν ζωή ακόμη, ενώ άλλους τους προόριζαν στο να αποκτήσουν τα λείψανά τους μετά θάνατον.
Στον ερημίτη όσιο Ζώσιμο (4 Ιανουαρίου) κάποτε επιτέθηκε ένα λιοντάρι και σκότωσε το μουλάρι του. Ο Ζώσιμος ατάραχος μαγνήτισε με το άγιο βλέμμα του το λιοντάρι και του φόρτωσε όλα τα πράγματα, που κουβαλούσε το μουλάρι του και ταξίδεψε στην Καισάρεια. Σε όλη τη διαδρομή το λιοντάρι κουνούσε την ουρά του και έγλειφε τα χέρια του αγίου αντικαθιστώντας το μουλάρι!
Οι θαυματοποιοί μοναχοί Ιάκωβος της Νισίβης (ο αποκαλούμενος και ως Μωυσής της Μεσοποταμίας, 13 Ιανουαρίου) και ο Ευγένιος ο Αιγύπτιος, ανακάλυψαν από κοινού μία μεγάλη σανίδα της κιβωτού του Νώε, την οποία ξέθαψαν σκάβοντας με τα χέρια και με την βοήθεια ενός χερουβείμ!
Ο όσιος Ιάκωβος ο αναχωρητής (26 Νοεμβρίου) ήταν τόσο εγκρατής, ώστε έκανε ένα μεγάλο θαύμα: «Απέβαλε την ανάγκην της φύσεως, ήτις εβίαζε μεν αυτόν να εκβάλη τα περιττώματα της κοιλίας». Ο άγιος αυτός δεν αφόδευε!
Οι αρχαίοι αυτοί αμόρφωτοι μοναχοί ήταν σε θέση να κάνουν τα πάντα. Με καθαγιασμένο ύδωρ και λάδι θεράπευαν ζώα και ανθρώπους. Έκαναν εξορκισμούς, θεράπευαν σεληνιασμένους, δαιμονισμένους, βασκανίες, παχυσαρκία, υδρωπικία, ουρολοιμώξεις, αιμορροΐδες, τύφλωση, αναπηρία, όλα αυτά με μία απάλειψη, με μία προσευχή, με ένα άγγιγμα. Φρέσκο ψωμί εξ ουρανού πήγαινε μόνο του (delivery) κάθε Κυριακή στην έρημο, πάνω στους στύλους, ή μέσα στα πηγάδια και στις σπηλιές, όπου ζούσαν οι ασκητές για να τους θρέψουν. Εξ ουρανού «delivery» διέθεταν ο όσιος Συμεών ο Θαυμαστορείτης (24 Μαΐου), ο όσιος ιερομάρτυς Έρασμος («ελάμβανε τροφήν δια των κοράκων», 2 Ιουνίου), πολλοί άλλοι, αλλά και η ίδια η Παναγία, την οποία έτρεφε «ξενοπρεπώς» ο Αρχάγγελος («Η Παρθένος διέμεινε χρόνους δώδεκα, τρεφομένη μεν ξενοπρεπώς από τον Aρχάγγελον Γαβριήλ με τροφήν ουράνιον», Συναξαριστής Εισοδίων της Θεοτόκου).
Οι επιφανέστεροι πατέρες της Εκκλησίας Αθανάσιος, Αμβρόσιος, Ιερώνυμος, Χρυσόστομος υποστήριζαν, ότι όποιος δεν πίστευε στα θαύματα αυτά ήταν πνευματικά διεστραμμένος. Οι πιο γνωστοί πατέρες της εκκλησίας υπερασπίζονταν τέτοια κείμενα ως μαρτυρίες και οι περισσότεροι αρχαίοι θεολόγοι τα θεωρούσαν εντελώς αληθινά. Ποτέ να μην ξεχνάμε επίσης, ότι και με τέτοια σκουπίδια προπαγάνδιζαν τον Χριστιανισμό και με τέτοια σκουπίδια εξαπλώθηκε και εδραιώθηκε η πνευματική και σωματική βαρβαρότητά του.
Με όλα αυτά είμαστε από ώρα χωμένοι βαθιά στο κεφάλαιο του ενός ξεχωριστού είδος μύθου: Το ψεύδος με φωτοστέφανο, την ηθοπλαστική λογοτεχνία, προ πάντων οι ιστορίες των αγίων, οι βίοι των αγίων.
Αυτό το κηφηναριό ο Χριστιανισμός προβάλλει ως πρότυπο στους νέους, ενώ θα έπρεπε να τους προβάλλει ως παραδείγματα προς αποστροφή και αποφυγή. Ο Κ. Παπαρρηγόπουλος γράφει: «Και τώ όντι, μήπως δεν είδομεν πολλάκις εν τοις προηγουμένοις βιβλίοις τους μοναχούς εγκαταλείποντας τον ερημικόν βίον, πληρούντας τάς οδούς και τάς οικίας των πόλεων, αναμιγνυομένους εις τα πολιτικά πράγματα και άλλως ραδιουργούντας, ακολασταίνοντας; Έν γένει προϊόντος του χρόνου ο θεμελιώδης ασκητικός του βίου τούτου χαρακτήρ κατήντησεν εξαίρεσις. Συνήθως οι μοναχοί διήγον ήδη βίον άνετον και ευπαθή εις μοναστήρια πλούσια γενόμενα διά των πολλών κινητών και ακινήτων αναθημάτων, τα οποία αφιέρωνεν είς αυτά η των ανθρώπων ευλάβεια… Το δεινόν, το μέγα δεινόν, ενέκειτο είς τα κοινώς λεγόμενα μοναστήρια, διότι μυριάδες νέων συνέρρεον κατ’ έτος είς τα ενδιαιτήματα ταύτα της απραγμοσύνης, και ενίοτε της ακολασίας, οι πλείστοι ουχί υπό ζέοντος θρησκευτικού αισθήματος ή άλλης ανάγκης φερόμενοι αλλ’ ελαυνόμενοι υπό της είς την αργίαν και την τρυφήν ροπής» (4ο τόμος, «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ»).
Ο καθείς από εμάς θα πρέπει ν’ αποβάλλει όλη αυτή την θρησκευτική παραφροσύνη απ’ την ψυχή του. Μετά θ’ ακολουθήσουν και οι Ρωμιοί ταγοί μας, αν κάποτε μπορέσουν κι αυτοί και ξεφύγουν απ’ την δαγκάνα της θρησκείας. Ζούμε σε μία τριτοκοσμική χώρα, που στραγγαλίζει ο,τιδήποτε ελληνικό ή άλλο πολιτισμικό στοιχείο και μας βυθίζει συνεχώς στο απόλυτο σκότος… Ας τελειώσουμε με μία σοφή φράση του φιλόσοφου Επίκουρου: «Είναι αισχρό να ζητάμε από θεούς αυτά, που μπορούμε να δώσουμε μόνοι μας στον εαυτό μας»…

«Η εγκληματική ιστορία του Χριστιανισμού» (Karlheinz Deschner)

Αυτοί λοιπόν οι παλαβοί ασκητές των ερήμων της Αιγύπτου και της Μέσης Ανατολής που ανέβαιναν πάνω σε στύλους και καβουρντίζονταν από τον ήλιο, φώλιαζαν σε ξεροπήγαδα, αυτομαστιγώνονταν ή ό,τι άλλο έκαναν, εκμεταλλευόμενοι τη μωροπιστία του λαού, έγιναν οι ιδρυτές του λαμπρού πνευματικού οικοδομήματος που αποκλήθηκε χριστιανισμός, το οποίο έμελλε να κατακτήσει τον κόσμο σχεδόν όλο, να εξαφανίσει κάθε είδους λογική και να ενσταλάξει κάθε είδους ενοχή στην ανθρωπότητα για πολλούς αιώνες. Και ξέρετε γιατί ασκήτευαν στην έρημο. Όχι απλώς για να υπερνικήσουν τους πειρασμούς σ’έναν αφιλόξενο τόπο, όπως υποστηρίζουν οι σύγχρονοι απολογιτές μπας και σώσουν κάτι, αλλά και γιατί εκεί, σύμφωνα με την ιουδαϊκή παράδοση, πιστευόταν ότι κατοικούν οι δαίμονες. Κυριολεκτικά πίστευαν ότι κατοικούν δαίμονες σε ξερούς και ακατοίκητους τόπους, που στοχεύουν μοναχικούς κι ευάλωτους ανθρώπους. Και η τυραννία του χριστιανισμού των ηλιοψημένων τρελών φτάνει ως τις μέρες μας. Ως πότε θα τον ανεχόμαστε;
Το βιβλίο του Καρλ Ντέσνερ περί της εγκληματικής ιστορίας του χριστιανισμού είναι πολύ ενδιαφέρον, από όσα αποσπάσματα έχω διαβάσει, και μια μέρα θα πρέπει να αρχίσω να το διαβάζω. Το έχω στην ψηφιακή βιβλιοθήκη μου, αλλά στα αγγλικά. Το ιστολόγιο του Ερεβοκτόνου, απ’όσο λίγο το έψαξα, μου φάνηκε επίσης ενδιαφέρον και στο ίδιο μήκος κύματος περίπου μ’εμένα, οπότε θα πρέπει ν’αρχίζω να το παρακολουθώ.

Στο τέταρτο έτος της σχολής μου, έχω ένα υποχρεωτικό μάθημα στο οποίο απαιτείται πρακτική σ’ένα σχολείο για μικρό χρονικό διάστημα. Δεν είναι το μόνο, είχα και προηηγουμένως μια σύντομη πρακτική και θα έχω και στο επόμενο εξάμηνο. Αρχικά νόμιζα πως θα είναι δύσκολο, αλλά τελικά δεν ήταν και τόσο, αν εξαιρέσουμε το ότι το σχολείο βρίσκεται στην Άνω Τούμπα και θα πρέπει να πληρώνω 5-7 ευρώ τη μέρα στο ταξί για να με πάει εκεί από το Κέντρο – την επιστροφή την κάνω με λεωφορείο, γιατί δε βιάζομαι. Αυτήν τη βδομάδα βρισκόμαστε στη φάση της παρατήρησης, δηλαδή απλώς καθόμαστε στην τάξη και παρατηρούμε πώς η δασκάλα κάνει το μάθημα στα παιδιά, και στο τέλος καλούμαστε να συμπληρώσουμε μια αναφορά που μας δίνει ο καθηγητής, και δύο εβδομάδες αργότερα έχουμε τη διδασκαλία, δηλαδή θα πρέπει εμείς να κάνουμε το μάθημα στα παιδιά. Σήμερα υπάρχει γενική απεργία (στηρίζεται από την κυβέρνηση;), οπότε δεν είμαι εκεί.

Χθες λοιπόν είχαμε εύκολο τετράωρο. Δύο πρώτες ώρες γλώσσα, και μετά θρησκευτικά και μελέτη περιβάλλοντος. Το μάθημα στα θρησκευτικά είχε να κάνει με τη φροντίδα του Θεού προς όλα τα πλάσματά του. Το μήνυμα ήταν ότι ο Θεός φροντίζει για ό,τι έχει δημιουργήσει, ενώ ο άνθρωπος όχι, και θα πρέπει ν’αλλάξει προς το καλύτερο. Η συζήτηση προχώρησε σαν το μάθημα της μελέτης περιβάλλοντος, και μιλούσαν για τη σημασία της προστασίας του περιβάλλοντος και της αρμονικής συμβίωσης μ’αυτό. Ούτε δέκα δεν ήταν οι αναφορές στο Θεό. Στο τέλος της ώρας ρωτήσαμε τη δασκάλα για τη διεξαγωγή του μαθήματος των θρησκευτικών. Εγώ είχα την απορία γιατί διδάσκονται τα θρησκευτικά ως μελέτη περιβάλλοντος, και μου απάντησε ότι τέτοιο ήταν το συγκεκριμένο μάθημα, γι’αυτό. Άλλες φορές συζητούν κοινωνικά προβλήματα για παράδειγμα. Το δίωρο τωνν θρησκευτικών μοιράζεται ανάμεσα σε δύο εκπαιδευτικούς, την συγκεκριμένη δασκάλα που αναλαμβάνει το τμήμα και στα περισσότερα άλλα μαθήματα, και έναν ακόμα δάσκαλο, ο οποίος, όπως μας είπε, είναι κατά της Εκκλησίας και τα διδάσκει αναγκαστικά, γιατί τα επιβάλλει το αναλυτικό πρόγραμμα.

Πολλοί άλλοι δάσκαλοι θα είναι έτσι, αφού οι περισσότεροί μας δεν είμαστε και τόσο καλοί χριστιανοί. Το πράγμα ίσως ν’αλλάζει στο γυμνάσιο και το λύκειο, όπου το μάθημα διδάσκουν εξειδικευμένοι θεολόγοι, οι οποίοι προφανώς για να σπουδάσουν στη συγκεκριμένη σχολή θα έχουν καλύτερη σχέση με τη θρησκεία – όχι πάντα, πολλοί καταλήγουν εκεί γιατί δεν πέρασαν κάπου αλλού. Επίσης, τη σήμερον ημέρα είναι πολύ εύκολο ένα παιδί να πάρει απαλλαγή εξαιτίας διαφορετικών θρησκευτικών πεποιθήσεων, σύστημα που ενδεχομένως να διαχωρίζει τα παιδιά κατά κάποιον τρόπο, αν κι όχι ως προς κάτι σημαντικό. Εφόσον το μάθημα δεδιδάσκεται σύμφωνα με το σκοπό του, δηλαδή την ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης στους μαθητές, και είναι τόσο εύκολη η εξασφάλιση μιας απαλλαγής χωρίς συνέπειες, ενώ όσοι το παρακολουθούν κινδυνεύουν να βαθμολογηθούν χαμηλά εφόσον δεν του δίνουν το απαιτούμενο βάρος με σοβαρές συνέπειες, πιστεύω πως ήρθε ο καιρός για την εξοβέλιση του μαθήματος από το αναλυτικο πρόγραμμα. Καμία συγκεκριμένη θρησκεία δε θα πρέπει να υποστηρίζεται στο σχολείο. Το σχολείο είναι τόπος κοσμικής εκπαίδευσης, με σκοπό την φιλολογική, επιστημονική, καλλιτεχνική, αλά και κοινωνική μόρφωση του ανθρώπου, όχι για την κατήχησή του. Εάν κάποιος γονιός ενδιαφέρεται τόσο πολύ να ενσταλάξει τη θρησκευτική παραφροσύνη στο παιδάκι του, υπάρχουν και τα κατηχητικά, τα οποία παρεμπιπτόντως επίσης έχουν χάσει κατά μεγάλο βαθμό το θρησκευτικό τους χαρακτήρα, γινόμενα απλά κέντρα διασκέδασης με δραστηριόττητες για παιδιά.

Δυστυχώς ακόμα τέτοιες απόψεις τολμούν να εκστομήσουν μόνο ακραία αριστερά στοιχεία, συνήθως οι ίδιοι που μειώνουν τη σημασία της γενοκτονίας των Ποντίων, επιδιώκουν την απόδοση της ελληνικής ιθαγένειας σε όλους τους λαθρομετανάστες και εξυψώνουν το Ολοκαύτωμα πάνω από κάθε άλλο ρατσιστικό έγκλημα. Κανονικά όμως θά’πρεπε το θέμα αυτό ν’αντιμετωπιστεί ανοιχτά απ’όλους τους εκπροσώπους του πολιτικού φάσματος, εξαιρουμένων ίσως των λίγων φιλοεκλησιαστικών στοιχείω. Ακόμα κι ο ελληνικός εθνικισμός θα πρέπει να ωριμάσει και ν’αποδεσμευτεί οριστικά από τη θρησκεία. Κανένα σοβαρό εθνικιστικό κίνημα στην Ευρώπη δε συνδέεται τόσο στενά με τη θρησκεία όσο το ελληνικό. Αυτή η ταμπέλα του Ελληνορθόδοξου θα πρέπει να καταργηθεί. Εμένα θα με προσέβαλε πολύ αυτός ο χαρακτηρισμός. Δεν είμαι ελληνορθόδοξος, ούτε είναι πολλά άλλα εκατομμύρια ελλήνω. Υπάρχουν Έλληνες μουσουλμάνοι, Έλληνες ρωμαιοκαθολικοί, Έλληνες εθνικοί και Έλληνες άθεοι. Κύριο επιχείρημά τους είναι ότι η θρησκεία θα πρέπει να διατηρήσει τη δεσπόζουσα θέση της στο σχολείο και στην ευρύτερη κοινωνία, γιατί το 98% των Ελλήνων είναι βαπτισμένοι στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία. Στην πράξη όμως πόσοι από τους Έλληνες ακολουθούν τα δόγματα της επίσημης θρησκείας; Αν πρόκειται να γίνει κάποια αλλαγή προς το καλύτερο, θα πρέπει να ενεργούμε με βάση τις αποδείξεις, και στην περίπτωση αυτήν απόδειξη είναι ότι μεγάλο ποσοστό των Ελλήνων δεν έχουν ισχυρό δεσμό με την Εκκλησία, η οποία κυρίως στέκεται ως εμπόδιο κάθε φορά που πρόκειται να γίνει κάποια κοινωνική αλλαγή, για παράδειγμα όσον αφορά τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων, την καύση των νεκρών, και παλαιότερα ακόμα και για την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες, με τη συμπεριφορά της απέναντι σε τέτοια ζητήματα να μη διαφέρει και πολύ απ’αυτήν των τρολ του Διαδικτύου. Ουσιαστικά δηλαδή το θρησκευόμενο κομμάτι του πληθυσμού μπορεί να είναι μόνο το 20%. Ένα απλό ποσοστό όσων είναι βαπτισμένοι δε δείχνει τίποτα. Στη Σουηδία για παράδειγμα, μπορεί το 64,6 του πληθυσμού να είναι βαπτισμένοι λουθηρανοί, αλλά στην πράξη η χώρα κατατάσσεται μεταξύ των πλέον αθεϊστικών στον κόσμο. Είναι η τρίτη πιο αθεΪστική χώρα της ΕΕ, μετά την Εσθονία και την Τσεχία, με τη διαφορά ότι ποτέ δεν ήταν κομμουνιστική. Όλως τυχαίως, είναι και από τις πιο δημοκρατικές, ατομιστικές (όχι εγωιστικές), ανεκτικές, ειρηνιστικές και ανοιχτόμυαλες κοινωνίες στον κόσμο, και ο εθνικός δείκτης νοημοσύνης είνια υψηλός. Φυσικά όσο κατεβαίνεις γεωγραφικό πλάτος ο κόσμος χαζεύει και φανατίζεται όλο και περισσότερο.

Εμείς εδώ ακόμα έχουμε επίκληση στην Αγία Τριάδα στο προοίμιο του συντάγματος, καθιερώνεται επίσημη θρησκεία, οι λειτουργοί της είναι δημόσιοι υπάλληλοι, η θρησκεία αυτή διδάσκεται στα σχολεία και η προσβολή εναντίον της είναι, θεωρητικά τουλάχιστον, παράνομη. Αυτό ακριβώς που ακούτε. Ζούμε σε μία ευρωπαΪκή χώρα του 21ου αιώνα όπου η προσβολή της επίσημης θρησκείας είναι παράνομη!

Έτσι, ίσως με την απαλειφή των θρησκευτικών από το αναλυτικό πρόγραμμα και την εξαφάνιση της θρησκείας από το σχολείο (τέλος στις προσευχές, στους εκκλησιασμούς, στις εικόνες και στους αγιασμούς) ν’ανοίξει ο δρόμος και για ακόμα περισσότερες θετικές αλλαγές, που θα ολοκληρωθούν με την αποδέσμευση της θρησκείας από το κράτος και την επιβολή εκκλησιαστικού φόρου στους πιστούς, όπως γίνεται και στη Γερμανία. Στη Γερμανία, εφόσον είσαι μέλος κάποιας εκκλησίας, θα πρέπει να δίνεις ένα μικρό ποσοστό του εισοδήματός σου ετησίως για να την στηρίξεις. Εάν αυτό σας πειράζει, ίσως θα πρέπει ν’αναθεωρήσετε κατά πόσο πιστεύετε πραγματικά, αφού οι χριστιανική ηθική επιβάλει τη δωρεά σε άλλους. Έτσι, όσοι δεν επιθυμούν να πληρώσουν τον εκκλησιαστικό φόρο, απλώς θα απομακρύνονται από την εκκλησία οικειοθελώς, και θα χωρίσει η ήρα από το σιτάρι για να χρησιμοποιήσω και μια θρησκευτική παρομοίωση, με τους πραγματικά πιστούς ένα πολύ μικρότερο ποσοστό του αρχικκού. Ας μην προσποιούμαστε άλλο: η θρησκεία αργοπεθαίνει στη σύγχρονη κοινωνία.

Εν ολίγοις, η θρησκεία δεν ανήκει στο σχολείο.

Χθες το απόγευμα, επιστρέφοντας από το Πανεπιστήμιο (από τον Πύργο του Παιδαγωγικού Τμήματος του ΑΠΘ), κατέβαινα την οδό Τρίτης Σεπτεμβρίου για να πάρω το αστικό από τη στάση και να επιστρέφω σιγά-σιγά σπίτι μου. Η στάση αυτή λέγεται Αγία Φωτεινή, επειδή βρίσκεται κοντά σε μια εκκλησία του ίδιου ονόματος. Η εκκλησία αυτή όμως έχει κι ένα μικρό εκκλησάκι, το οποίο το έχουν χτίσει στην άκρη ακριβώς του πεζοδρομίου, κλεινοντάς το εντελώς. Όταν περνάς από εκέι, πρέπει να κατέβεις στο δρόμο, ο οποίος είτε έχει κίνηση είτε σταθμευμένα αμάξια στο μέρος αυτό. Συνήθως, όταν φτάνω στο μέρος αυτό, περιμένω να σταματήσει λίγο η κίνηση και τρέχω γρήγορα μπροστά από το δύσκολο σημείο. Και όταν έχει σταθμευμένα οχήματα, συνήθως λίγος χώρος υπάρχει ανάμεσα σ’αυτά και στην εκκλησία για να περάσω. Σήμερα όμως μια γιγάντια νταλίκα με τη μηχανή αναμμένη, για κάποιον λόγο ήταν σταθμευμένη ακριβώς μπροστά απ’αυτό το δύσκολο σημείο. Η άλλη λωρίδα του δρόμου είχε αρκετή κίνηση, κι επίσης η νταλίκα έκανε πολύ θόρυβο κι έβγαζε καυσαέρια, οπότε δεν το διακινδύνευα να περάσω από την έξω μεριά. Έτσι πήγα πίσω απ’το εκκλησάκι, περνώντας από ένα μέρος με σκαλιά, σκουπίδια, κάγκελα και απεριποίητα φυτά με αγκαθωτά κλαδιά, συν τον θόρυβο του δρόμου και της νταλίκας. Καταλαβαίνετε, για ένα άτομο με πρόβλημα όρασης δεν είναι και το ευκολότερο πέρασμα. Αν όμως το εκκλησάκι δεν υπήρχε, θα είχαμε ένα ωραίο, πλατύ πεζοδρόμιο προσβάσιμο προς όλους. Όμως σε κάποιον του ήρθε η ιδέα να πετάξει σαν τσόντα ένα εκκλησάκι στο πιο άβολο σημείο, για να διακηρύξει την πίστη του στον ορθόδοξο χριστιανικό Ιεχωβά ή όπως αλλιώς ονόμασε το τοτέμ που πιστεύει, αμαυρώνοντας ακόμα περισσότερο την ήδη προβληματική εικόνα και λειτουργικότητα της πόλης μας.
Η θρησκεία έχει βλάψει την ανθρωπότητα και στο σώμα και στην ψυχή ποικιλότρόπως επί χιλιετίες, και μία επιπρόσθετη βλάβη που ανακάλυψα μο΄λις χθες είναι η δυσχέρυνση της κίνησης των ανθρώπων με αναπηρία και μη στο δρόμο. Σας παρακαλώ, κρατήστε τη θρησκεία σας μακριά απ’το δρόμο! Θέτει σε κίνδυνο τη σωματική ακεραιότητα ή και τη ζωή πολλών ανθρώπων. Φυλακίστε την στο σπίτι σας, στον προσωπικό σας βωμό, στην αίθουσα αυνανισμού ή εν τέλει στο μυαλό σας, αλλά μακριά από κοινωφελή έργα όπως ο δρόμος και το πεζοδρόμιο. Δε θέλουμε να σκοτωθούμε εξαιτίας των συνεπειών της πίστης σας, σε καμία περίπτωση. Η θρησκεία δεν ανήκει στο δρόμο.

Πρόσφατα τελείωσα το ιστορικού περιεχομένου βιβλίο «Ιστορία των σεξουαλικών ηθών» της Ρέι Τάναχιλ. Το βιβλίο εξερευνά την πορεία και τη μεταβολή των ηθών γύρω από το σεξ, τον έρωτα και τις σχέσεις των δύο φύλων από τις απαρχές του ανθρώπου μέχρι και τις μέρες μας. Μαζί με το βιβλίο για την ιστορία της τροφής, είναι από τα γνωστότερα βιβλία της συγγραφέως.
Η Ρέι Τάναχιλ (Reay Tannahill) ήταν Βρετανίδα ιστορικός και συγγραφέας, η οποία είχε γράψει διάφορα βιβλία, από καθαρά ιστορικά μέχρι λογοτεχνικά. Δυστυχώς μας άφησε στις 2 Νοεμβρίου του 2007, σε ηλικία 77 ετών. Το κάπως περίεργο όνομά της είναι στην πραγματικότητα το σκοτικό επώνυμο της μητέρας της, Olive Reay. Γεννήθηκε στις 9 Δεκεμβρίου του 1929 στη Γλασκόβη της Σκοτίας, όπου μεγάλωσε και αργότερα σπούδασε ιστορία και κοινωνικές επιστήμες. Το 1958 παντρεύτηκε τον Michael Edwards, ο γάμος των οποίων κατέληξε σε διαζύγιο το 1983. Έκτοτε μέχρι το θάνατό της έμενε στο Λονδίνο. Πριν αρχίσει να γράφει, εργαζόταν σε διάφορα επαγγέλματα, όπως ρεπόρτερ σε εφημερίδες, γραφίστρια και ερευνήτρια ιστορίας. Το πρώτο βιβλίο το έγραψε το 1964, και συνέχισε να γράφει μέχρι και το θάνατό της. Για ορισμένα βιβλία χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο Annabel Laine. Το πρώτο μεγάλο της μπεστ σέλερ, την Ιστορία της τροφής, το έγραψε το 1968, και το επανέκδωσε για τελευταία φορά το 2002. Εξαιτίας της μεγάλης επιτυχίας αυτού του βιβλίου, ο εκδότης της της πρότεινε ν’ασχοληθεί και με τη δεύτερη μεγάλη ανθρώπινη βιολογική λειτουργία, κι έτσι το 1980 έγραψε την Ιστορία των σεξουαλικών ηθών, η οποία επανεκδόθηκε με νέα δεδομένα το 1991.
Μέσα από ένα μακρύ ταξίδι στο χρόνο και στο χώρο, το βιβλίο μας γνωρίζει με τα διάφορα ήθη και έθιμα που ανέπτυξαν οι διάφοροι πολιτισμοί γύρω από τη σεξουαλικότητα, κι ερευνά πως αυτά διαμορφώθηκαν σε συνάρτηση με τις εκάστοτε οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές και θρησκευτικές συνθήκες. Το ταξίδι ξεκινά από τους πρώτους ανθρώπους και τους άμεσους προγόνους τους, περνά μέσα από τα δαιδαλώδη μονοπάτια της ιστορίας όπου συναντά Εγγύς Ανατολή, Αρχαία Ελλάδα, Αρχαία Ρώμη, Ασία, Αμερική, χριστιανικό και ισλαμικό κόσμο, και καταλήγει στην Ευρώπη και Αμερική των νεότερων χρόνων, την ιστορία των οποίων ακολουθεί έως σήμερα. Παράλληλα με τα καθεαυτά σεξουαλικά ήθη, το βιβλίο παρακολουθεί και την εξέλιξη ευρύτερων κοινωνικών θεσμών, όπως της σχέσης των δύο φύλων και τη δομή της οικογένειας, με τα οποία άλλωστε είναι αλληλένδετα.

Εν αρχή λοιπόν ήσαν οι πίθηκοι, των οποίων τα σεξουαλικά συστήματα διαφέρουν, από μονογαμικά στους γίββωνες έως εμφανώς πολυγαμικά στους χιμπατζήδες, οι οποίοι είναι οι κοντινότεροι συγγενείς του ανθρώπου. Στα ζώα αυτά η σεξουαλική πράξη περιγραφόταν ως μια σύντομη διαδικασία μ’έναν μόνο σκοπό. Οι πρόγονοι αυτοί οδηγούν στον πρωτόγονο άνθρωπο, για τον οποίον λίγα γνωρίζουμε ελλείψει γραπτών κειμένων, αλλά θεωρείται ότι η σεξουαλικότητά του πήρε περίπλοκες εκφάνσεις παράλληλα με την αύξηση της νοημοσύνης του. Η ιστορία προχωρούσε για χιλιάδες χρόνια όμως, χωρίς μεγάλες αλλαγές. Ώσπου, πριν περίπου 10.000 χρόνια, συντελέστηκε μια μεγάλη αλλαγή στην Εγγύς Ανατολή, και αργότερα αλλού. Ο άνθρωπος είτε έμεινε σε μόνιμες κατοικίες κι άρχισε να καλλιεργεί τη γη, είτε εξημέρωσε ζώα κι έγινε κτηνοτρόφος νομάδας (Νεολιθική Επανάσταση). Την ίδια στιγμή άρχισαν να δημιουργούνται τα πρώτα σταθερότερα κράτη, καθώς και οι βάσεις των σύγχρονων θρησκειών. Δύο πρωταρχικούς θρησκευτικούς μύθους αναγνωρίζει η συγγραφέας ως σημαντικότερους – αυτόν της δημιουργίας, ο οποίος εξυπηρετούσε τους κυνηγούς και τους κτηνοτρόφους, οι οποίοι ζητούσαν τη γέννηση νέων ζώων, κι αυτόν της ανάστασης, ο οποίος εξυπηρετούσε τους αγρότες, οι οποίοι περίμεναν την ανάσταση της γης μετά το χειμώνα. Οι δύο αυτές ομάδες επηρέαζαν η μια την άλλη, συνήθως μετά από επιδρομές των νομάδων στους εδραίους πληθυσμούς. Με την εξημέρωση λοιπόν των ζώων, έγινε και μία από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις του ανθρώπου, η γνώση δηλαδή ότι η σεξουαλική πράξη οδηγεί στην αναπαραγωγή. Μέχρι τότε πιθανότατα οι άνθρωποι δεν είχαν κάνει τη σύνδεση, αλλά όταν οι βοσκοί άρχισαν να παρατηρούν ότι τα μόνα θηλυκά ζώα δε γεννούν, άρχιζαν να προβληματίζονται. Ακόμα και σχεδόν μέχρι τις μέρες μας, υπήρχαν κοινότητες Αβοριγίνων της Αυστραλίας που απέδιδαν την τεκνοποίηση σε πνεύματα και αστρονομικά γεγονότα. Και από την ανακάλυψη αυτήν λοιπόν, ο άντρας συνειδητοποίησε τη δύναμή του κι άρχισε να καθυποτάσσει τη γυναίκα, η οποία έγινε υποτελής του. Στις κτηνοτροφικές κοινωνίες, όπου η γυναίκα δε συμμετείχε πολύ στην παραγωγή, υποβιβάστηκε σε περιουσία του άντρα, ενώ στις αγροτικές, όπου ο ρόλος της στην παραγωγή ήταν βαρυσήμαντος, διατήρησε κάποια δικαιώματα για περισσότερο καιρό. Επίσης έγινε λόγος για τα πρώτα έθιμα που είχαν να κάνουν με το αίμα στα διαφορετικά φύλα, δηλαδή τα ταμπού της εμμηνόρροιας και την πρακτική της περιτομής.
Και περίπου τότε ξεκίνησε και η γραπτή ιστορία. Αρχικά το βιβλίο μας γνωρίζει με τους πολιτισμούς της Μέσης Ανατολής και της Αιγύπτου. Και στις δύο αυτές περιοχές η γυναίκα ήταν γενικώς σε υποδεέστερη θέση από τον άντρα, με κατά τόπους διακυμάνσεις. Στη Μεσοποταμία για παράδειγμα η γυναίκα ήταν σχεδόν περιουσία του άντρα, ενώ στην Αίγυπτο απολάμβανε μεγαλύτερη ελευθερία, η οποία ωστόσο δεν ήταν αρκετή ώστε να τις δώσει κάποια ουσιαστική εξουσία. Στο Ισραήλ, αν κι αναφέρονται κάποιες εξέχουσες γυναίκες στους πρώτους αιώνες της ιστορίας του, γενικώς η γυναίκα βρισκόταν σε κατώτερη θέση και ήταν για το σπίτι. Στη Μέση Ανατολή η γυναίκα μπορούσε να ασκήσει κάποια επαγγέλματα, και φυσικά υπήρχε και η πορνεία. Στη Βαβυλώνα υπήρχε και η ιερή πορνεία, όπου ιέρειες συνευρίσκονταν με τους πιστούς στο ναό ως μέρος μυστηρίου, θεσμός ο οποίος αργότερα εκφυλίστηκε σε πανηγύρι πορνών έξω από το ναό, ώστε να προσελκύονται περισσότεροι πιστοί, οι οποίοι έτσι θα τον στήριζαν οικονομικά. Επειδή η ιερή πορνεία ήταν τόσο προσοδοφόρα υιοθετήθηκε κατά καιρούς ακόμα και στο σκληροπυρηνικό Ισραήλ, όπως φαίνεται από τις καταγγελίες διαφόρων προφητών. Στην Αίγυπτο δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες για πόρνες, αλά υπήρχαν ομάδες περιπλανώμενων χορευτριών που ασκούσαν αυτό το επάγγελμα. Την εποχή αυτή γίνονται και οι πρώτες αναφορές σε αφροδίσια νοσήματα από πόρνες σε βαβυλωνιακά κείμενα.
Η θέση της σωστής γυναίκας ήταν όμως στο σπίτι, όπου έπρεπε να εκτελεί όλες τοις οικιακές εργασίες, να ανατρέφει τα παιδιά και να υπακούει στις εντολές του συζύγου της. Τα κορίτσια παντρεύονταν αρκετά μικρά, και κεφαλή της οικογένειας ήταν ο πατέρας. Στα περισσότερα μέρη της Μέσης Ανατολής υπήρχε πολυγαμία για όσους μπορούσαν να στηρίξουν πάνω από μια γυναίκα, στην Αίγυπτο ωστόσο ήταν πολύ σπάνια, και περιοριζόταν κυρίως στη βασιλική οικογένεια. Η βασιλική οικογένεια είναι επίσης γνωστή και για τις αιμομικτικές πρακτικές της, ώστε να διατηρήσει το θείο αίμα. Γενικώς ωστόσο τέτοιες σεξουαλικές σχέσης απαγορεύονταν, με σοβαρές ποινές. Τα σεξουαλικά παραπτώματα γρήγορα εντάχθηκαν στους γραπτούς νομικούς κώδικες. Η μοιχεία, η οποία πιθανόν να οδηγούσε σε νόθα παιδιά, ήταν το ποιο σοβαρό αδίκημα, για την οποία επιφυλασσόταν συχνά η ποινή του θανάτου. Άλλες φορές τα κράτη, ακολουθώντας πολιτική αύξησης του πληθυσμού, με τη γνώση πλέον ότι το σεξ οδηγεί στη γονιμοποίηση, ενδιαφέρονταν για την αποδοτικότητα και έθεταν εκτός νόμου κάθε δραστηριότητα που δε μπορεί να οδηγήσει στη γονιμοποίηση, όπως την ομοφυλοφιλία ή την κτηνοβασία. Στο Ισραήλ ακόμα και η κατασπατάληση του σπέρματος απαγορευόταν. Παρόλα αυτά η ανεξέλεγκτη αναπαραγωγή ήταν ανεπιθύμητη, γι’αυτό υπήρχαν και τεχνικές αντισύλληψης ή έκτρωσης. Οι περισσότερες είναι πολύ πρωτόγονες για τα σημερινά δεδομένα, π.χ. μια αιγυπτιακή συνταγή αναφέρει κολπικό ένθεμα από περιττώματα κροκοδείλου.
Μετά τη Μέση Ανατολή μεταβαίνουμε στην Αρχαία Ελλάδα, όπου τα ήθη δε διαφέρουν και πολύ από τα μεσανατολίτικα, παρά τους ισχυρισμούς σημερινών υπέρμαχων της ελληνικής θρησκείας και πολέμιων των Εβραίων και του χριστιανισμού. Και στην Ελλάδα η γυναίκα ήταν κατώτερη του άντρα, παντρευόταν μικρή, έμενε στο σπίτι, δεν έπρεπε να μιλάει πολύ κλπ. Κατά τόπους υπήρχαν ωστόσο διακυμάνσεις σ’αυτό. Στις δωρικές περιοχές για παράδειγμα, όπως στη Σπάρτη, στην Κρήτη ή στην Κόρινθο, η γυναικά είχε περισσότερες ελεθερίες, όπως πιθανόν και στη Λέσβο, όπου έζησε και η ποιήτρια Σαπφώ, για την οποία γνωρίζουμε ότι διατηρούσε κυκλο γυναικών καλλιτέχνιδων. Στην Αθήνα ωστόσο τα ήθη ήταν πολύ σκληρά. Εκεί η γυναίκα περιοριζόταν αυστηρά μέσα στο σπίτι, όπου αναλάμβανε τα οικιακά καθήκοντα και ανέθετε εργασίες στους δούλους, αν υπήρχαν. Σπάνια κυκλοφορούσε έξω, κυρίως σε θρησκευτικές γιορτές, και πάντοτε με τη συνοδεία του συζύγου ή οικείων της. Ωστόσο υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτοί οι άτεγκτοι κανόνες δεν ακολουθούνταν κατά γράμμα, αφού γνωρίζουμε για γυναίκες που επισκέπτονταν η μία την άλλη, καθώς και περιπτώσεις όπου οι άντρες συζητούσαν με τις συζύγους τους. Συνήθως ωστόσο ο άντρας δεν είχε ιδιαίτερη σχέση με τη σύζυγό του, και πιθανολογείται ότι σπάνια είχε σεξουαλική επαφή μαζί της. Η δημιουργία ουσιαστικής σχέσης άλλωστε ήταν δύσκολη, αφού όταν ο άντρας παντρευόταν, γύρω στα 30 τλου χρόνια, η γυναίκα μπορεί να ήταν μόνο 14 χρονών. Έπαιρνε ουσιαστικά ένα παιδάκι, στο οποίο μάθαινε τους κανόνες του σπιτιού. Αν ο άντρας ήθελε γυναικεία συντροφιά – όχι και μεγάλη ανάγκη δεδομένου του αρχαιοελληνικού μισογυνισμού -, μπορούσε να επισκεφθεί μία εταίρα, η οποία ήταν η πόρνη της υψηλότερης θέσης. Εκτός από σεξουαλικές υπηρεσίες, η εταίρα μπορούσε να συζητήσει για διάφορα θέματα με τους άντρες, ακόμα και για την πολιτική, αφού ήταν η μόνη γυναίκα που μπορούσε να κυκλοφορεί στην αγορά. Για σεξ υπήρχαν και οι απλές πόρνες διαφόρων τύπων, δούλες ή φτωχά κορίτσια που διαχειρίζονταν προαγωγοί, αλλά και άνδρες πόρνοι. Ο Σόλων ήταν ο πρώτος που θέσπισε νόμους για την πορνεία, τοποθετώντας πόρνες στα λιμάνια για τους ναυτικούς. Κι άλλες πόλεις λιμάνια, όπως η Κόρινθος, ήταν γνωστές για την πορνεία τους, γι’αυτό και είχαν τη φήμη του έκλυτου ηθικά βίου. Υπήρχε επίσης και ο θεσμός της παλλακείας, συνήθεια που στην πορεία άρχισε να φθίνει, όπου ένας άντρας συνήπτε σχέση με μια παλλακίδα, τα τέκνα της οποίας ωστόσο ήταν νόθα. Αντίθετα με τους Μεσανατολίτες, οι Αρχαίοι Έλληνες δεν επιθυμούσαν πολλά παιδιά, και για τον έλεγχο του μεγέθους της οικογένειας κατέφευγαν ακόμα και στη βρεφοκτονία. Η πρακτική αυτή ήταν γνωστή και στη Ρώμη.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο θεσμό της παιδεραστίας, πολύ διαδεδομένο κατά την κλασική εποχή στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας, όπου ένας άντρας μεγαλύτερης ηλικίας αναλάμβανε την εκπαίδευση ενός νεαρού, με τον οποίο συνήπτε και ερωτική σχέση αγάπης και προστασίας. Παρόλα αυτά στην πραγματικότητα η σχέση ήταν συχνά σαρκική, όπως μας μαρτυρούν τα κείμενα και οι αγγειογραφίες, παρόλο που φιλόσοφοι όπως ο Πλάτωνας αποκήρυσσαν τέτοιου είδους πράξεις. Υποτίθεται ότι η ευρεία διάδοση της παιδεραστίας, καθώς και η ακραία δυσπιστία των Αρχαίων Ελλήνων προς το γυναικείο φύλο, οδήγησαν τελικά στην μείωση του πληθυσμού και στην παρακμή της Ελλάδας, κάτι που μου φαίνεται μάλλον παράξενο. Υποτίθεται ότι μετά την καταστροφή που έπαθαν οι ελληνικές πόλεις-κράτη με τους αποικισμούς, οι οποίοι προκλήθηκαν από τον υπερπληθυσμό, οι κυβερνώντες προσπάθησαν να θεσπίσουν νόμους ώστε να μην επαναληφθεί αυτό. Ο Αριστοτέλης για παράδειγμα θεωρούσε ότι η παιδεραστία στην Κρήτη είχε θεσπιστεί για το λόγο του ελέγχου του πληθυσμού.
Στη Ρώμη τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Αν και στην αρχή η ζωή των ανθρώπων ήταν απλή, όταν οι Ρώμη έγινε υπερδύναμη κι άρχισε να συγκεντρώνει χρήμα, οι άνθρωποι άρχισαν να παραδίδονται στις σαρκικές ηδονές. Παρόλο που το ήθος του Ρωμαίου άντρα έπρεπε να ορίζεται από μια σειρά αρετών – βαρύγδουπες ηθικές αρετές όπως παραστατικά μας λέει το βιβλίο -, κι έπρεπε να θέτει μέτρο στις απολαύσεις του, στην πραγματικότητα όσοι είχαν το χρήμα έκαναν ότι ήθελαν και μπορούσαν. Τεράστια συμπόσια και όργια ήταν συνήθη γεγονότα στις ανώτερες κοινωνικές τάξεις. Γενικώς η σεξουαλικότητα εκφραζόταν ελεύθερα στη ρωμαϊκή τέχνη, είτε στη ζωγραφική και τη γλυπτική, είτε στην ερωτική ή τη χυδαία ποίηση. Η γυναίκα στη Ρώμη είχε ανώτερη θέση απ’αυτήν στην Ελλάδα, αν κι όχι πραγματική εξουσία – κάποιες γνωστές περιπτώσεις επηρέαζαν τους συζύγους τους – και ως εκ τούτου αυτές των ανώτερων τάξεων είχαν άπλετο ελεύθερο χρόνο, τον οποίον περνούσαν καλλωπίζοντας τον εαυτό τους, μιλώντας με άλλες γυναίκες και συμμετέχοντας σε θρησκευτικές εκδηλώσεις. Ο καλλωπισμός αποτελούσε κύρια ασχολία των Ρωμαίων γυναικών, εφόσον δεν είχαν κάτι άλλο να κάνουν, εξού και τα στερεότυπα της εποχής περί γυναικείας φιλαρέσκειας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ενδυματολογική μόδα στη Ρώμη αφορούσε κυρίως στολίσματα πάνω στα ρούχα, παρά παραλλαγές στα ενδύματα, τα οποία έπρεπε να καλύπτουν όλο το σώμα. Σύμφωνα με το βιβλίο, η υπερβολική ζήτηση πολυτελών προϊόντων για την καλοπέραση και των ανδρών και των γυναικών, ίσως ήταν ένας απ’τους παράγοντες που συνέβαλαν στην οικονομική κατάπτωση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Και μετά ήρθε ο χριστιανισμός, με την έμφασή του στον ασκητισμό και την αποφυγή του κάθε τι γήινου και «αμαρτωλού». Όπως λέει και το βιβλίο και όπως ήταν, ενώ όλες οι προηγούμενες κοινωνίες απαγόρευαν κάποιες εκφράσεις της ανθρώπινης σεξουαλικότητας, ο χριστιανισμός απαγόρευσε τα πάντα, εκτός από την αναγκαία συνουσία για την τεκνοποίηση, η οποία, ως πράξη αμαρτωλή, μετέδιδε την αμαρτία στο τέκνο, το οποίο έφερε το προπατορικό αμάρτημα μέχρι να βαπτιστεί – ως τώρα νόμιζα ότι το προπατορικό αμάρτημα είχε να κάνει μόνο με την παρακοή των πρωτοπλάστων στον Παράδεισο, τελικά μάλλον κάποια πράγματα μας τα αποκρύπτουν. Ορισμένοι κληρικοί, όπως ο Άγιος Αυγουστίνος, ήταν ιδιαίτερα σκληροί στο θέμα του μη τεκνοποιού σεξ, θεωρώντας την πράξη γενικώς ως χυδαία και υποτιμητική για τον άνθρωπο, και πιστεύοντας πως αν οι Πρωτόπλαστοι έκαναν τίποτα τέτοιο στον Παράδεισο, θα ήταν μια καθαρά ψυχρή, υπολογιστική διαδικασία, χωρίς καμία απόλαυση. Είχε φτάσει στο σημείο να θεωρεί τους άντρες – άλλωστε όλες οι εντολές και παραινέσεις σε άντρες απευθύνονταν – που συνευρίσκονταν με την γυναίκα τους με πάθος, σαν να μπορούσαν δηλαδή να συνευρεθούν μα΄ζι της ακόμα κι αν δεν ήταν παντρεμένοι, ενόχους για πορνεία, και γι’αυτό πρότεινε, αν ήταν αναγκαίο, ακόμα και τη συνεύρεση με μια πόρνη, με την οποία ο άντρας δε θα είχε κάποιον συναισθηματικό δεσμό. Η στάση αυτή, αν κι ακραία, επέζησε για πολλούς αιώνες και υιοθετήθηκε από πολλούς κληρικούς. Φυσικά οι απλοί άνθρωποι δε μπορούσαν ν’ακολουθούν αυτήν την αυστηρή ηθική, οπότε συνεχώς αμάρταναν, αλλά εξομολογούνταν. Στα εξομολογητάρια της εποχής υπήρχαν λεπτομερέστατες ερωτήσεις για την προσωπική ζωή των χωρικών, τις οποίες έπρεπε να απαντούν. Κάθε στάση και πρακτική απαγορευόταν διά ροπάλου,εκτός από την ιεραποστολική στάση, η οποία θεωρούταν η φυσική, γιατί η γυναίκα έπρεπε να είναι κάτω από τον άντρα. Η ταύτιση επίσης της γυναίκας με την Εύα την διατήρησε σε χαμηλή θέση. Τώρα το γυναικείο φύλο θεωρούταν το κατεξοχήν λάγνο, το οποίο παρασύρει και τους άντρες από την ακολασία του. Επειδή το σεξ ήταν τόσο μεγάλη αμαρτία, υπήρχε διαφωνία αν οι κληρικοί έπρεπε να νυμφεύονται. Οι Ορθόδοξη εκκλησία του Βυζαντίου το επέτρεψε, ενώ η Ρωμαιοκαθολική το απαγόρευσε, οδηγώντας σε μια άλλη υστερία, το φόβο ότι στην Εκκλησία υπάρχουν σοδομίτες, τους οποίους η θρησκεία καταδίωκε επίσης. Οι διαμαρτυρόμενοι με τη μεταρρύθμιση, αν και τους θεωρούμε πολύ πουριτανούς σ’αυτά τα θέματα, επέτρεψαν το γάμο του κλήρου, όχι γιατί αποδέχτηκαν την ανθρώπινη σεξουαλικότητα, αλλ’επειδή θεωρούσαν τη λαγνεία αναγκαίο κακό, η καταπίεση της οποίας θά’φερνε χειρότερα κακά.
Ωστόσο υπήρχαν και παρεκκλίσεις τις οποίες δε γνωρίζουμε. Στη Γαλλία κατά καιρούς, για την αύξηση των εσόδων των ναών και των μοναστηριών εφαρμόστηκε κάτι αντίστοιχο της ιερής πορνείας, όπου πόρνες υπήρχαν κοντά στους ναούς και τα έσοδα πήγαιναν στο ναό. Η πορνεία γενικώς έγινε αποδεκτή, γιατί χωρίς αυτήν οι κληρικοί πίστευαν ότι οι λάγνοι θα στρέφονταν στη σοδομία και σ’άλλα άρρητα αμαρτήματα. Επίσης σε πολλά μέρη της Ευρώπης υπήρχε το δικαίωμα του φεουδάρχη, το δικαίωμα δηλαδή του φεουδάρχη να συνευρίσκεται με κάθε γυναίκα πριν το γάμο της. Εφόσον οι απλοί άνθρωποι έπρεπε να πάρουν την άδεια του φεουδάρχη για να παντρευτούν, αυτό δεν ήταν δύσκολο.
Έπειτα μεταπηδάμε στην Ασία, στους πολιτισμούς της Κίνας, της Ινδίας, της Ιαπωνίας και του ισλαμικού κόσμου. Η Άπω Ανατολή ήταν πλήρως αποκομμένη από τη Μέση Ανατολή και το Δυτικό κόσμο για μεγάλο μέρος της ιστορίας της, οπότε δε δέχτηκε επιρροές από τα σκληρά ήθη των αβρααμικών θρησκειών. Γενικώς η σεξουαλικότητα ήταν πιο αποδεκτή, παρόλα αυτά και πάλι συχνά τίθετο υπό περιορισμούς, ενώ η θέση της γυναίκας ήταν υποδεέστερη, αν κι όχι τόσο όσο στη Δύση.
Στην Κίνα, αρχικά τα ήθη επηρέασε ο ταοϊσμός, μια αθεϊστική θρησκεία που σκοπό είχε την εναρμόνιση των αντιθέτων γιν (παθητικό) και γιανγκ (ενεργητικό), ώστε να ρέει η συμπαντική ενέργεια (τσι) ομαλά. Τα κείμενά του είναι πολύ περίπλοκα και ακατάληπτα για τους μη μυημένους. Οι άνθρωποι δε μπορούσαν να κατηγοριοποιηθούν σε πλήρως γιν ή γιανγκ, γι’αυτό και οι γυναίκες ήταν κατώτερα γιν και οι άντρες κατώτερα γιανγκ. Οπότε η σεξουαλική επαφή θεωρούταν τρόπος εναρμόνισης των αντιθέτων και γενικώς προτεινόταν – υπήρχαν κι εκεί φωνές που εύχονταν το ερωτικό πάθος να μην υπάρχει στους ανθρώπους, περισσότερο για την ψυχική τους ηρεμία παρά για λόγους αμαρτίας. Το τάο όριζε διάφορες τεχνικές για την καλύτερη εναρμόνιση, και στο πλαίσιο αυτό γράφτηκαν και πολλά σεξουαλικά εγχειρίδια, τα οποία ενέπνευσαν εγχειρίδια των επόμενων εποχών. Πιστευόταν ότι η γυναίκα έχει ανεξάντλητη ενέργεια, ενώ ο άντρας όχι, γι’αυτό θα πρέπει να την αναπληρώνει, κι ένας τρόπος να μην την σπαταλά είναι να περιορίσει τις εκσπερματώσεις του. Όπως και αλλού, τα αγόρια προτιμούνταν από τα κορίτσια – συχνά κατέφευγαν στη βρεφοκτονία των κοριτσιών αν ήταν πολλά -, γι’αυτό αν ο άντρας ήθελε να κάνει αρσενικό παιδί, θα έπρεπε ιδανικά να συνευρεθεί με 10 γυναίκες πριν, ώστε να συγκεντρώσει ενέργεια. Η ανάγκη για συνεύρεση με πολλές γυναίκες στο πολυγαμικό σύστημα της Κίνας ήταν και ο κύριος λόγος της τόσο μεγάλης ζήτησης των αφροδισιακών στην Κίνα.
Μετά εξαπλώθηκε ο Κομφουκιανισμός, στους πρώτους αιώνες μ.Χ., και άλλαξε το σκηνικό. Ο βουδισμός, μια νεοεισαχθείσα θρησκεία στην Κίνα, συμφώνησε γρήγορα με τον κομφουκιανισμό. Η κομφουκιανή φιλοσοφία προέγραφε αυστηρές σχέσης μεταξύ των ανθρώπων, σεβασμό στην εξουσία, νομοτέλεια, τυπικότητα κι άλλες αρετές κατάλληλες για τη διακυβέρνηση ενός αποτελεσματικού κράτους. Δεν ξέρω αν η ανάγκη διακυβέρνησης ενός κράτους-μηχανής γέννησε τον κομφουκιανισμό, ή ο κομφουκιανισμός έφερε το δεύτερο, αν και υποψιάζομαι το πρώτο. Στο σύστημα αυτό, οι σχέσεις των δύο φύλων ήταν αυστηρά καθορισμένες, με τη γυναίκα σαφώς κατώτερη. Υπήρχαν κανόνες όσον αφορά την επικοινωνία μεταξύ τους, καθώςκαι τη διαχείριση πολλών γυναικών σ’ένα πολυγαμικό σύστημα – η πολυγαμία ήταν διαδεδομένη στην Κίνα, και ίσως να την συντηρούσε ο μεγάλος αναλογικά αριθμός των αιχμαλώτων γυναικών από τους πολέμους . Ο αυτοκράτορας μπορούσε να έχει χιλιάδες συζύγους και παλλακίδες, και για να επικρατεί τάξη υπήρχαν ειδικές γραμματείς επιφορτισμένες με το καθήκον της σύνταξης του προγράμματος συνεύρεσης του αυτοκράτορα. Ακόμα κι ένας μέσος στην ιεραρχία άντρας όμως μπορούσε να έχει πολλές γυναίκες, για παράδειγμα όταν ένας Κινέζος παντρευόταν, μπορούσε να πάρει, μαζί με τη σύζυγο, και τις αδερφές της καθώς και όσες υπηρέτριες κι εξαρτώμενες είχε. Εκτός αυτού υπήρχε και πορνεία, από πόρνες του δρόμου έως ειδικά πορνεία για τους έχοντες, αν και οι υψηλόβαθμοί σύχναζαν εκεί περισσότερο για χαλάρωση παρά για σεξ, από το οποίο ήταν άλλωστε καλυμμένοι. Κάποιες ταοϊστικές αρχές ίσως συνέχισαν ν’ακολουθούνται στην προσωπική ζωή, αλλά η πλούσια παράδοση είχε ξεχαστεί. Έτσι, από μια εποχή όπου οι νύφες πριν το γάμο έπαιρναν ένα σεξουαλικό εγχειρίδιο, φτάσαμε στον ύστερο Μεσαίωνα, οπότε ακόμα και οι γόνοι της βασιλικής οικογένειας δεν ήξεραν πως γίνεται η πράξη, και για να μάθουν έπρεπε να πάνε στην αίθουσα με τους χαρούμενους βούδες, ένα ζευγάρι αγαλμάτων του Βούδα με κινούμενα γεννητικά όργανα. Η συγγραφέας τονίζει αυτήν την περίπτωση για να δείξει ότι η πρόοδος προς το καλύτερο είναι μια ψευδαίσθηση, αφού μια σχετικά ελεύθερη εποχή μπορεί να την διαδεχτεί μια αυστηρότερη. Αργότερα η ταοϊστική παράδοση άρχισε να επανέρχεται στο προσκήνιο, αλλά πολλά στοιχεία της παρερμηνεύτηκαν, π.χ. οι συμβουλές των σεξουαλικών εγχειριδίων θεωρήθηκαν βλαπτικές για την υγεία. Γενικώς η σεξουαλικότητα στην Κίνα, ακόμα και στις εποχές που δεν ενοχοποιούταν, θεωρούταν ιδιωτικό θέμα και δε συζητούταν συχνά δημοσίως. Αντίθετα με το δυτικό κόσμο και τους θεόσταλτους νομούς του, οι θρησκείες στην Κίνα δεν είχαν σαφείς εντολές του σωστού και του λάθους, απλώς προέτρεπαν πάντοτε στις καλές πράξεις, και γι’αυτό τα παραπτώματα αντιμετωπίζονταν από την κοσμική εξουσία. Για να ξέρουν οι κινέζοι πού βρίσκονται ηθικά, συμβουλεύονταν τα λεγόμενα κινέζικα εξομολογητάρια, πίνακες που έδιναν σε κάθε πράξη θετική ή αρνητική βαθμολογία, από τα οποία φυσικά δεν έλειπαν και οι σεξουαλικές συμπεριφορές.
Στην Ινδία αντίθετα, η έκφραση της σεξουαλικότητας ήταν δημόσια. Ο φαλλός ως σύμβολο κυριαρχούσε στη θρησκεία, ο οποίος δήλωνε τη γονιμότητα και τη δύναμη της δημιουργίας. Οι ναοί συχνά ήταν στολισμένοι με σεξουαλικές παραστάσεις, ιδίως στον προθάλαμο, πρακτική που ίσως γινόταν και για την προσέλκυση πιστών. Εκτός αυτού υπήρχαν και οι ντεβαντάσι (ιερές πόρνες), οι οποίες δούλευαν παρόμοια με το βαβυλωνιακό σύστημα. Μια πόρνη της Ινδίας ανεξαρτήτως θέσης, έπαιρνε όρκο πορνείας, ότι δηλαδή δε θα αρνηθεί ποτέ άντρα που της προσφέρει χρήματα, οπότε ακόμα κι αν ήταν παντρεμένη, ήταν υποχρεωμένη να συνεχίζει το επάγγελμά της. Κατά τ’άλα και στην Ινδία υπήρχε πολυγαμία, και οι υψηλόβαθμοι διατηρούσαν χαρέμια (ζενάνα), συνήθεια που ακολούθησαν και οι Βρετάνη κατακτητές, αν κι όταν κατέφθασαν οι Βρετανίδες αηδίασαν με την πρακτική και ζήτησαν να σταματήσει. Όπως και στην Κίνα, τα αρσενικά παιδιά προτιμούνταν, ενώ η προίκα για το γάμο των κοριτσιών ήταν δυσβάσταχτη, και συχνά οι γονείς κατέφευγαν στη βρεφοκτονία των κοριτσιών για να μειώσουν τον αριθμό τους. Οι ινδικές οικογένειες όμως ήταν ασυνήθιστα μεγάλες και συνεκτικές, γι’αυτό τα κράτη, για να μειώσουν το μέγεθος τη δύναμή τους, θέσπισαν κανόνες μέσω της θρησκείας, οι οποί ανάγκαζαν τον άντρα της οικογένειας, τουλάχιστον για τις τρεις υψηλότερες κάστες, ν’αποσυρθεί στη μέση ηλικία και να γίνει ασκητής ή περιπλανώμενος ζητιάνος. επακόλουθο αυτής της αβεβαιότητας ήταν ότι ο άντρας δεν είχε την απόλυτη εξουσία στο σπίτι, όπως στη Μέση Ανατολή. Η γυναίκα μπορούσε να είναι χαρούμενη και να εύχεται ότι ο άντρας θα ζήσει περισσότερο απ’αυτήν, διότι άπαξ και χήρευε βρισκόταν σε άσχημη μοίρα. Πολλές γυναίκες έπεφταν εθελοντικά στη νεκρική πυρά του άντρα τους – συνήθως δεν ήταν καταναγκαστικό, όπως πιστεύουν οι δυτικοί – για να τον συνοδεύσουν στην επόμενη μετενσάρκωση, κάτι ίσως καλύτερο από τη ζωή που θα τους απόμενε. Η χήρα ήταν σημαντική μόνο για τα παιδιά της, κατά τ’άλλα δεν είχε καμία κοινωνική υπόσταση. Έπρεπε να κοιμάται κάτω, να τρώει μια φορά την ημέρα και να προσεύχεται συνεχώς για να συναντηθεί με τον άντρα της στην επόμενη μετενσάρκωση, στον οποίον ανήκε.
Στην Ινδία γράφτηκε και το περίφημο Κάμα Σούτρα (βιβλίο της ηδονής), ένα σεξουαλικό εγχειρίδιο επηρεασμένο απτα κινέζικα, γνωστό κυρίως για την λεπτομερή ανάλυση ανούσιων παραλλαγών στις στάσεις. Εκτός απ’αυτά ωστόσο περιέχει και διάφορες συμβουλές, πολλές από τις οποίες θεωρούνται ανήθικες κατά τα σημερινά πρότυπα. Για παράδειγμα έδινε οδηγίες για κάποιον άντρα πώς να εισβάλει στο χαρέμι του άρχοντα χωρίς να τον πιάσουν, ή επέτρεπε σε μια πόρνη που επρόκειτο να χάσει τον πελάτη της να του πάρει όσα χρήματα μπορεί, παρουσιάζοντάς το σαν ανάγκη λύσης χρεών. Στη μοιρολατρική κοινωνία της Ινδίας, η πρόκληση κακού σε κάποιον, αν και θα μείωνε το κάρμα του δράστη για την επόμενη μετενσάρκωση, δικαιολογούταν ως δίκαιη τιμωρία για μία ψυχή που έπραξε λάθος σε προηγούμενη ζωή. Το τάντρα επίσης αναπτύχθηκε στην Ινδία, και, όπως πολλά ρεύματα ανατολικών θρησκειών, έχει εκφυλιστεί στη Δύση ως απλώς μια σειρά τελετουργιών οργιαστικού χαρακτήρα. Είναι αλήθεια ότι σε κάποιες τελετουργίες του οι συμμετέχοντες πρέπει να συνουσιαστούν, αλλά το γενικό του πνεύμα δεν έχει να κάνει μ’αυτό. Είναι στην πραγματικότητα μια αντίδραση στις σχολές του ινδουισμού που απαιτούν ασκητισμό από όσους επιθυμούν να φτάσουν στη νιρβάνα, η οποία υποστηρίζει ότι στον τελικό στόχο κάποιος μπορεί να φτάσει ζώντας γήινα.
Στον ισλαμικό κόσμο, τα ήθη ήταν πολύ πιο αυστηρά, και προσιδίαζαν σ’αυτά της αρχαίας Μέσης Ανατολής. Ο Προφήτης Μωάμεθ, αν και επιθυμούσε τη βελτίωση της θέσης της γυναίκας, δεν κατάφερε και πολλά εξαιτίας των μακραίωνων παραδόσεων του λαού. Μπόρεσε ωστόσο να τις εξασφαλίσει κάποια δικαιώματα παραπάνω ενώ έθεσε το όριο των συζύγων ενός άντρα στις τέσσερις. Όπως κι αλλού, κι εδώ υπήρχε ο σαφής διαχωρισμός μεταξύ της σωστής γυναίκας και της πόρνης. Η σωστή γυναίκα έπρεπε να βρίσκεται στο σπίτι, και συνήθως ζούσε σε απομόνωση στα γυναικεία διαμερίσματα. Πιθανόν αυτό το έθιμο να το υιοθέτησαν οι Άραβες από το Βυζάντιο, όπου, εκτός από κάποιες γυναίκες επιρροής ανώτερων κοινωνικών τάξεων, οι υπόλοιπες ζούσαν σε απομόνωση. Οι Άραβες επίσης επηρεάστηκαν από την κινεζική και ινδική παράδοση, κι έγραψαν τα δικά τους σεξουαλικά εγχειρίδια. Έπειτα το βιβλίο ασχολήθηκε και με την Οθωμανική αυτοκρατορία, και τα έθιμα του σουλτάνου και του χαρεμιού. Ένας σουλτάνος μπορούσε να έχει πολλές γυναίκες, είναι γνωστά και χαρέμια από 2.000. Μπορούσε να πάρει όποια θέλει χωρίς επίσημο γάμο, και δεν ήταν απίθανο κάποιες να τις είχε δει μόνο λίγες φορές. Η μητέρα του σουλτάνου είχε την μεγαλύτερη επιρροή, και, όπως λένε χλευαστικά οι ιστορικοί, συχνά η αυτοκρατορία κυβερνούταν από το χαρέμι. Επειδή όμως δεν είχαν σαφείς νόμους για τη διαδοχή, κάθε φορά που άλλαζε ο σουλτάνος επικρατούσε πανικός. Συνήθως ο επίδοξος σουλτάνος φρόντιζε να σκοτώσει όλα τα αρσενικά αδέρφια του, αργότερα όμως προσπάθησαν να εκπολιτίσουν το έθιμο φυλακίζοντάς τους για πάντα. Μετά το θάνατό του, ίσως κάποιος φυλακισμένος συγγενείς του να έπαιρνε την θέση, αλλ’επειδή δεν είχε εμπειρίες από τη ζωή, δε μπορούσε να κυβερνήσει, οπότε την θέση την έπαιρνε άλλος.
Ενδιαφέρουσα είναι επίσης η μεταστροφή της δυτικής κοινής γνώμης για τη σεξουαλικότητα των μουσουλμάνων. Η εικόνα της στυγνής καταπίεσης και της κακοποίησης των γυναικών είναι δημιούργημα του 20ου αιώνα, ίσως από την επιρροή της ιδεολογίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τους προηγούμενους αιώνες, για τους δυτικούς η Ανατολή συμβόλιζε τις αχαλίνωτες απολαύσεις και το φιλήδονο βίο.
Μνεία γίνεται επίσης και στους ευνούχους, οι οποίοι φύλαγαν τα χαρέμια και το σουλτάνο, και στο σημείο αυτό γίνεται μία αναδρομή στην ιστορία των ευνούχων, από την αρχή τους στους Ασσυρίους έως το νεότερο κόσμο. Αρχικά ήταν δούλοι για τις βαριές χειρωνακτικές εργασίες, αργότερα όμως ευνούχοι προτιμήθηκαν για θέσεις στην κρατική μηχανή, επειδή δεν είχαν οικογενειακά συμφέροντα, πάγια πρακτική στην Κίνα. Ακόμα κι αν καταλάμβαναν υψηλότατες θέσεις, όταν πέθαιναν, όλη η περιουσία τους γύριζε στο βασιλιά. Επίσης η θέση τους εξαρτιόταν από την εύνοια που τους έδινε ο βασιλιάς, και δεν ήταν σίγουρο ότι θα την διατηρούσαν στη βασιλεία του επόμενου. Ευνούχοι υπήρχαν ακόμα και στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, όπου πολλές οικογένειες, για να συνδεθούν με την άρχουσα τάξη, μπορεί να ευνούχιζαν μερικά παιδιά τους. Στο δυτικό κόσμο ωστόσο το έθιμο δε διαδόθηκε, παρά μόνο στην Εκκλησιαστική χορωδία, όπου ευνούχοι από νεαρή ηλικία χρησιμοποιούνταν για τις λεπτές τους φωνές. Τόσο μίσος είχε η παπική εκκλησία για τις γυναίκες, που προτίμησε να υποστηρίξει αυτό το βαρβαρικό έθιμο, μολονότι γενικά το καταδίκαζε, ως επιρροή ίσως από την Παλαιά Διαθήκη, όπου οι ευνούχοι θεωρούνταν συμβολικά ακάθαρτοι. Το ίδιο πίστευαν και στην Ινδία.
Στη συνέχεια, το βιβλίο θα εστιάσει στη Δυτική Ευρώπη του ύστερου Μεσαίωνα και της αποικιοκρατίας. Ο χριστιανισμός ακόμα καλά κρατεί, ωστόσο, μετά τις σταυροφορίες, την πτώση του Βυζαντίου και την ευρύτερη γνώση των αρχαίων συγγραφέων, συντελείται, πρώτα σε κάποιες πόλεις της Ιταλίας, η Αναγέννηση, ένα καλλιτεχνικό κίνημα επιστροφής στην κλασική εποχή. Στα καλλιτεχνήματα της εποχής παρατηρείται θαυμασμός προς το γυμνό αντρικό σώμα, ενώ επίσης αρχίζουν να εμφανίζονται και γυμνά γυναικών. Παράλληλα εξαπλώνεται το ιπποτικό ερωτικό τραγούδι, το οποίο εξυμνεί μια υποτιθέμενη κυρία, την οποία ο ιππότης υπηρετεί για να κερδίσει την εκτίμησή της. Η γυναίκα αυτή είναι σχεδόν μυθική, και ενάρετη, δηλαδή σύμφωνη με τις σεξουαλικές νόρμες της εποχής, οπότε η σχέση μεταξύ τους δεν είναι σαρκική. Υπήρχε η υπόθεση ότι το ρεύμα αυτό προήλθε από τη μεσαιωνική γνωστική αίρεση των καθαρών, οι οποίοι αποκήρυσσαν τη σεξουαλικότητα, αν και πιθανότατα προήλθε από τα αντίστοιχα αραβικά ερωτικά τραγούδια, που μιλούσαν για μυστηριώδεις γυναίκες κρυμμένες πίσω από τα πέπλα στους γυναικωνίτες. Επίσης εισήχθη η λατρεία της Παρθένου Μαρίας από το Βυζάντιο, η οποία πριν στην Καθολική Εκκλησία ήταν απλώς η μητέρα του Χριστού και τίποτα παραπάνω. Παρόλα αυτά η θέση της πραγματικής γυναίκας δε βελτιώθηκε ουσιαστικά, ωστόσο είχαν τεθεί οι βάσεις για τον επαναπροσδιορισμό της.
Στο τέλος του Μεσαίωνα οι Ευρωπαίοι, ψάχνοντας νέες διόδους εμπορίου, κάνουν τις μεγάλες εξερευνήσεις και υποτάσσουν τους λαούς που συναντούν. Για να δικαιολογήσουν τη στάση τους προς αυτούς, τους κατηγορούν με κάθε λογής αμαρτήματα. «Είναι όλοι τους σοδομίτες» έλεγαν οι Ισπανοί κονκισταδόρες στις επιστολές τους για τους Ινδιάνους της Αμερικής. Στην πραγματικότητα τα ήθη των τριών μεγάλων πολιτισμών της Αμερικής, των Μάγια, των Ίνκας και των Αζτέκων δε διέφεραν πολύ απ’αυτά των μη χριστιανικών κρατών της ιστορικής μέσης Ανατολής και Ευρώπης. Οι ομοφυλοφιλία δεν ήταν αποδεκτή ούτε στους Αζτέκους ούτε στους Ίνκας, όπου τιμωρούταν με θάνατο, αν και οι Μάγια την έπετρεπαν, κυρίως με τη μορφή της παιδεραστίας, αλλά και μεταξύ ενηλίκων ήταν πιο αποδεκτή. Οι Μάγια θεωρούσαν τη διαφθορά μιας παρθένας μεγάλο αμάρτημα, γι’αυτό και οι αριστοκράτες έδιναν στους γόνους τους σκλάβους για να σοδομούν. Σε άλλες, μικρότερες φυλές, τα ήθη μπορεί να ήταν πιο χαλαρά, αν και είναι δύσκολο να ξεχωρίσουμε την αλήθεια από την προκατάληψη των Ευρωπαίων. Λόγος επίσης γίνεται και για την αποικιοκρατική αντιμετώπιση των λαών της Ινδίας κι άλλων περιοχών. Σε όλες αυτές τις περιοχές, οι ιεραπόστολοι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην πάταξη των προσβλητικών για τους κατακτητές εθίμων, και στην ενστάλαξη της ενοχής στο λαό.
Και σιγά-σιγά φτάνουμε στη νεότερη εποχή, του Διαφωτισμού, των εθνικών κρατών, της Βιομηχανικής Επανάστασης, της επιστημονικής προόδου, της παγκόσμιας αποικιοκρατικής επέκτασης. Σιγά-σιγά η θρησκεία αρχίζει να υποχωρεί, κάτι που καθυστέρησε υπερβολικά σε πιο περιφερειακές χώρες, και άρχισε ν’ακουγεται ο αντίλογος. Το σεξ αναγνωρίστηκε περισσότερο, με διάφορα λογοτεχνικά έργα σεξουαλικού περιεχομένου, ακόμα και σκανδαλώδους για την εποχή (έγινε μνεία στο Μαρκίσιο ντε Σαντ κι αργότερα στο Λεοπόλδο φον Σάχερ Μάζοχ). Η πρόοδος στην ιατρική και τη βιολογία αναγνώρισε τελικά και τη συμμετοχή της γυναίκας στη γονιμοποίηση, με την ανακάλυψη του ωαρίου, αφού έως τότε υπήρχε διαφωνία κατά πόσο η μητέρα κληροδοτεί χαρακτηριστικά στον απόγονο και αν ναι, αν εξισώνονται με τα πατρικά. Έπειτα ήρθε και η θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου και οι θεωρίες της κληρονομικότητας, παρόλα αυτά οι βιολογία επιστρατεύθηκε για αρκετές δεκαετίες ακόμα για να δικαιολογήσει την καταπίεση των φυλών και των γυναικών.
Βρισκόμαστε λοιπόν στο 19ο αιώνα, στη λεγόμενη βικτοριανή εποχή της Αγγλίας, γνωστή για τη σεμνότυφη ηθική της, αλά και την υποκρισία της. Αν και ο όρος περιγράφει τον πολιτισμό κατά τη βασιλεία της βασίλισσας Βικτορίας, έχει επεκταθεί για να περιγράψει παρόμοιες τάσεις παγκοσμίως και παγχρονικά. Η γυναίκα θεωρούταν ο άγγελος του σπιτιού, μια μητρική οντότητα στην οποία δεν άρμοζαν οι σεξουαλικές παρορμήσεις, στις οποίες την παρέσυρε ο άντρας. Οπότε από την προηγούμενη θέση της γυναίκας ως λάγνου όντος φτάνουμε στο αντίθετο άκρο, της γυναίκας ως σχεδόν ασεξουαλικού όντος. Η γυναίκα λοιπόν περιοριζόταν μέσα στο σπίτι, αλλά, αντίθετα με άλλες εποχές, στις εύπορες τουλάχιστον τάξεις της απαγορευόταν οποιαδήποτε εργασία, την οποία εκτελούσαν οι υπηρέτριες – σχεδόν το 1/4 των φτωχών κοριτσιών στην Αγγλία εκείνη την εποχή δούλευαν ως υπηρετικό προσωπικό -, οπότε είχε άπλετο ελεύθερο χρόνο, αλλά δε μπορούσε ουσιαστικά να κάνει τίποτα. Ασχολούταν με την εκκλησία και το κοινωνικό έργο, με τις τέχνες κλπ. Ο άντρας αντίθετα θεωρούταν σεξουαλικά επιθετικός και ανικανοποίητος, αλλά δίσταζε να προσβάλει τον άγγελο του σπιτιού. Γι’αυτό και στο διάστημα αυτό της καταπίεσης άνθισε η πορνεία. Ένας καθώς πρέπει άντρας εκείνης της εποχής μπορεί να έδειχνε μια άμεμπτη δημόσια εικόνα, να συντηρούσε υποδειγματική οικογένεια, αλλά στην προσωπική του ζωή να ήταν ο πιο έκφυλος και διεστραμμένος άνθρωπος. Οι πόρνες προέρχονταν κυρίως από τις φτωχές τάξεις, και εξυπηρετούσαν κάθε γούστο, ακόμα και τα ακραία, όπως παρενδυσιακά φετίχ ή σαδομαζοχισμό – η αγγλική διαστροφή, όπως τον αποκαλούσαν οι Γάλλοι. Η μεγάλη αυτή αύξηση στην πορνεία ωστόσο γρήγορα εξάπλωσε αφροδίσια νοσήματα στον πληθυσμό, τα οποία η κοινωνία δε μπόρεσε ν’αντιμετωπίσει. Η βλεννόρροια και η σύφιλη έκαναν θραύση σ’όλες τις κοινωνικές τάξεις, και, μολονότι θεσπίστηκε νομοθεσία στα τέλη του 19ου αιώνα για την αντιμετώπισή τους, το θέμα κρίθηκε υπερβολικά ευαίσθητο, αφού έφερνε στο φως το πρόβλημα της πορνείας, και γρήγορα οι νόμοι άρθηκαν. Η αυστηρή ηθική έτσι της εποχής οδήγησε στη σοβαρή ασθένεια και το θάνατο πολλών ανθρώπων. Για ν’αποφύγουν οι άντρες τη μόλυνση των συζύγων τους, άρχισαν να υιοθετούν περισσότερο το προφυλακτικό, αλλά και οι προτιμήσεις τους στις πόρνες άλλαξαν. Άρχισαν να ζητούν παρθένες ή και μικρά παιδιά για να ικανοποιούν τις ορέξεις τους, κάτι το οποίο δεν κίνησε το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης για δεκαετίες. Αυτή ήταν η πολιτισμένη Αγγλία του 19ου αιώνα.
Στο περιβάλλον ωστόσο αυτό, της βιομηχανικής ανάπτυξης και προόδου, ενώ τα εκλογικά δικαιώματα επεκτείνονταν σε περισσότερες κατηγορίες ανθρώπων, στις γυναίκες δεν είχαν ακόμα αναγνωριστεί, κι έτσι γεννήθηκε το κίνημα για το δικαίωμα ψήφου των γυναικών. Και στην Αγγλία και στην Αμερική, το δικαίωμα διεκδικήθηκε με διαφορετικούς τρόπους – όπως λέει η συγγραφέας στην Αγγλία επιστρατεύθηκε η λογική, ενώ στην Αμερική το συναίσθημα. Στην Αγγλία οι γυναίκες επικαλούνταν ως επιχείρημα την επέκταση των δικαιωμάτων και σε φτωχότερες τάξεις, καθώς και σε πολύ λιγότερο παραγωγικούς και ηθικούς ανθρώπους, ενώ στην Αμερική η ηθική ήταν το κύριο μέσο πειθούς. Οι γυναίκες παρουσιάζονταν ως ηθικές και ενάρετες, και πάμπολλες οργανώσεις γυναικών και κληρικών ξεφύτρωναν στις Ηνωμένες Πολιτείες σαν μανιτάρια. Αυτές οι σεμνότυφες γυναίκες, κατά του σεξ, του αλκοόλ (μεθούσε τους άντρες τους οι οποίοι τις εξανάγκαζαν στη χυδαία σεξουαλική επαφή), και φυσικά κατά της πορνείας συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό στην ποινικοποίηση της τελευταίας και την ποτοαπαγόρευση αργότερα, κάνοντας ακόμα και σήμερα την Αμερική ένα από τα πιο πουριτανικά ανεπτυγμένα κράτη. Σιγά-σιγά διάφορες πολιτείες άρχισαν να επιτρέπουν την ψήφο των γυναικών, αν και οι πρώτες δεν ήταν και οι πλέον φιλελεύθερες, όπως διαισθητικά νομίζουμε. Πρώτη ήταν το Ουισκόνσιν, μια πολιτεία με τη φήμη άντρου αλητών και πιστολάδων, η οποία για τον λόγο αυτό έφερε τη δυσπιστία στην ιδέα της ψήφου των γυναικών. Δεύτερη ήταν η Γιούτα, που το επέτρεψε με σκοπό ν’αυξήσει την επιρροή τον Μορμόνων κατά των άλλων εθνικών και θρησκευτικών ομάδων που εισέρεαν στην πολιτεία.
Έπειτα το βιβλίο συζητά την ένταξη της γυναίκας στην εργασία και την ανώτατη εκπαίδευση στις αρχές του 20ου αιώνα, παρουσιάζοντας γενικά την πλήρη ένταξη της γυναίκας στην κοινωνία ως μια αναγκαία εξέλιξη δεδομένων των ραγδαίων κοινωνικών μεταβολών που θα ερχόταν αργά ή γρήγορα, παρά ως ένα σκληρό αγώνα, όπως έχουμε την εντύπωση ότι έγινε. Η σεξουαλική απελευθέρωση ωστόσο άργησε να έρθει. Αυτό που τελικά έκανε δυνατή τη σεξουαλική απελευθέρωση των γυναικών και την ισότητα των φύλων στον τομέα αυτόν ήταν η εφεύρεση του αντισυλληπτικού χαπιού, ενός σκευάσματος που μπορούσε να ελέγχει η γυναίκα μόνη της, το οποίο συνέπεσε σε μια εποχή όπου τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μπορούσαν να διαδώσουν πρότυπα γρήγορα. Στο σημείο αυτό το βιβλίο κάνει μια αναδρομή στην ιστορία της αντισύλληψης, καθώς και στα εμπόδια που συνάντησε η αποδοχή της κατά τους τελευταίους αιώνες. Αν και η ανάγκη οικογενειακού προγραμματισμού υπήρχε από παλιά, το θέμα δε συζητούταν ανοιχτά, επειδή αρχικά ο χριστιανισμός ήταν πλήρως αντίθετος στον έλεγχο των γεννήσεων, και στη συνέχεια επειδή έθιγε ανήθικα σεξουαλικά ζητήματα. Παραδοσιακά, οι γυναίκες εφάρμοζαν διάφορες λαϊκές μεθόδους αντισύλληψης, και σε ορισμένες περιπτώσεις κατέφευγαν και σε επικίνδυνες αμβλώσεις, αλλά κατά τον 19ο αιώνα η ιατρική κοινότητα άρχισε να ασχολείται με το θέμα, πάραυτα δε διαφημίστηκε ούτε προωθήθηκε μέχρι και μετά τα μισά του 20ου αιώνα. Η άμβλωση, ως πράξη πολύ περισσότερο αμφιλεγόμενη, καθυστέρησε περισσότερο να νομιμοποιηθεί, και συναντά ακόμα και σήμερα αντιθέσεις, ιδίως στις ΗΠΑ.
Μετά τη σεξουαλική απελευθέρωση λοιπόν, για την όπια πολλοί ερευνητές διαφωνούν τελικά στο κατά πόσο ριζοσπαστική ήταν, οι μακραίωνες πατριαρχικές παραδόσεις κλονίστηκαν. Πλέον οι γυναίκες μπορούσαν να συμπεριφέρονται όπως ακριβώς και οι άντρες, κάτι που βέβαια δυσαρέστησε τους τελευταίους, ενώ και ο θεσμός του γάμου άρχισε να φθίνει, ως υπερβολικά δεσμευτικός, δίνοντας τη θέση του σε σύμφωνα συμβίωσης. Όπως λέει και η συγγραφέας, έως τότε δεν ήταν θεσμός για δύο άτομα, αλλά για ενάμισι. Ως εκτούτου οι Αμερικανοί άντρες άρχισαν ν’αποστασιοποιούνται απ’τις πλέον απειλητικές γυναίκες, και στράφηκαν κυρίως προς την πορνογραφία, η οποία γνώρισε μεγάλη άνθηση. Τα τελευταία χρόνια ωστόσο παρατηρήθηκε τάση εξομάλυνσης. Παράλληλα την ίδια εποχή άρχισαν ν’αναγνωρίζονται τα δικαιώματα των σεξουαλικών μειονοτήτων όπως των ομοφυλοφίλων, των οποίων η κατάσταση αφαιρέθηκε από το διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο των ψυχιατρικών διαταραχών το 1974.
Και μετά ήρθε η εποχή του έιτζ. Ήταν μια ασθένεια που αρχικά φαινόταν να προσβάλει επιλεκτικα΄τους ομοφυλόφιλους και τους τοξικομανείς, ακόμα αγνώστου προελεύσης και εξέλιξης, δίνοντας πάτημα στους συντηρητικούς να αποκηρύξουν το φιλελεύθερο πνεύμα της εποχής, ζητώντας επιστροφή στις παραδοσιακές αξίες. Παραθέτοντας αποσπάσματα από την εποχή του ηθικού πανικού του έιτζ και αυτού των αφροδισίων νοσημάτων της βικτοριανής εποχής, η συγγραφέας ήθελε να καταδείξει πόσο όμοια ήταν τα συναισθήματα και οι στάσεις των ανθρώπων στις δύο αυτές εποχές. Ένας χρονοταξιδευτής, όπως έλεγε, δε θα μπορούσε να καταλάβει σε ποια εποχή βρίσκεται διαβάζοντας μόνο αυτές τις δηλώσεις. Οι προβλέψεις της συγγραφέως ήταν πολύ απαισιόδοξες για το μέλλον, πιστεύοντας ότι υπάρχει ο κίνδυνος επιστροφής μας σε πιο σκληρά ήθη, γιατί 5.000 χρόνια πατριαρχίας δεν απορρίπτονται από μια εικοσαετία ελευθερίας. Παρόλα αυτά διαψεύσθηκε, αφού λίγα χρόνια μετά την επανέκδοση του βιβλίου, το 1996, κυκλοφόρησαν τα αντιρετροϊικά φάρμακα και το έιτζ έγινε αντιμετωπίσιμο. Σήμερα ένας φορέας του hiv σε ανεπτυγμένη χώρα μπορεί με την κατάλληλη αγωγή να μην πάθει ποτέ aids, ζώντας κανονικά και διατηρώντας τον ιό σε μη ανιχνεύσιμα επίπεδα. Η σεξουαλικότητα οπότε δεν πλήχθηκε, και ευτυχώς η συγγραφέας έζησε τόσο όσο να το διαπιστώσει.

Τα παραπάνω ήταν απλώς μια χονδροειδής περίληψή μου, η οποία είναι αδύνατο να συμπεριλάβει όλο το περιεχόμενο του βιβλίου. Απλώς ενέμεινα σε όσα σημεία μου έκαναν μεγαλύτερη εντύπωση. Για να έχετε μια πλήρη εικόνα, προτείνω να το διαβάσετε. Όποιος θέλει να καταλάβει καλύτερα τα γεγονότα που οδήγησαν στην παρούσα κατάσταση στα σεξουαλικά ήθη, καθώς και στις σχέσεις των δύο φύλων, ή θέλει να μάθει ποια ήταν τα ήθη αυτά σε παλαιότερες εποχές, θα πρέπει να διαβάσει αυτό το βιβλίο. Γενικώς είναι ευανάγνωστο, στο χαρακτήρα ενός ιστορικού βιβλίου. Τα σεξουαλικά θέματα δεν αντιμετωπίζονται με χυδαιότητα, ούτε όμως και με αυστηρά επιστημονική προσέγγιση, και σε μερικά μέρη το βιβλίο γίνεται αστείο. Κάτω από κάθε κεφάλαιο υπάρχει μακρύς κατάλογος παραπομπών.
Τρία ελλείμματα μονό μπορώ να πω πως είχε το βιβλίο./ Το πρώτο ήταν η μη αναφορά στα ήθη των λαών που δεν επηρέασαν άμεσα το δυτικό πολιτισμό, όπως αυτών της Υποσαχαρίου Αφρικής, της κεντρικής και βόρειας Ασίας, της Ωκεανίας, καθώς και των περισσότερων φυλών της Αμερικής. Αυτοί οι πολιτισμοί αναφέρονται επί τροχάδην σε λίγες μόνο προτάσεις, αν αναφέρονται, κυρίως παράπλευρα με άλλα θέματα. Επίσης, όταν πραγματεύεται τις αλλαγές των τελευταίων αιώνων, επικεντρώνεται κυρίως στην Αγγλία και την Αμερική, αν και πολλές άλλες χώρες ακολούθησαν παρόμοια πορεία την ίδια εποχή. Μπορεί η Αγγλία και η Αμερική να ήταν κράτη πρωτοπόρα και παγκόσμιας επιρροής, αλλά άλλες χώρες είχαν διευθετήσει αυτά τα θέματα νωρίτερα, π.χ. οι σκανδιναβικές χώρες είχαν αναγνωρίσει ισότητα στα δύο φύλα παλαιότερα απ’ό,τι η Αγγλία, και όμως αυτή η σημαντική πρόοδος δεν καλύπτει πάνω από μία πρόταση. Τέλος η ιστορία των σεξουαλικών μειονοτήτων, όπως των ομοφυλοφίλων και των τρανσέξουαλ, δεν αναλύεται διεξοδικά. Πέραν αυτών των ελλείψεων, θεωρώ το βιβλίο μια άριστη δουλειά.

Το βιβλίο αυτό μου έδωσε την ευκαιρία να συγκρίνω διάφορους πολιτισμούς σε διάφορες εποχές, και διαπίστωσα πως πολλά ήθη και έθιμα ήταν διαπολιτισμικά:
1. Σε όλους τους πολιτισμούς ή τουλάχιστον σ’αυτούς που εξέτασε το βιβλίο, σε σχεδόν όλους δηλαδή, η γυναίκα κατείχε χαμηλότερη θέση απ’τον άντρα σ’όλους τους τομείς. Σε κάποιες κοινωνίες, όπως στην Αρχαία Αίγυπτο, στη Ρώμη ή στην Ινδία στις τάξεις των εμπόρων, η γυναίκα μπορεί να ήταν πιο χειραφετημένη, αλλά η ελευθερία της συνίστατο περισσότερο στην δυνατότητά της να κινηθεί ανεξάρτητα, να μιλήσει ίσως λίγο παραπάνω και να περιποιηθεί την εμφάνισή της, παρά σε κάποια πραγματική εξουσία, όπως στην συμμετοχή της στην πολιτική, στη δικαιοσύνη ή στις ένοπλες δυνάμεις. Όπως έλεγε και η συγγραφέας, η γυναίκα ήταν ελεύθερη, χωρίς ουσιαστικά να μπορεί να κάνει τίποτα. Γενικώς η γυναίκα σε θέση εξουσίας ήταν κάτι υπερβολικά σπάνιο, και όταν συνέβαινε, αυτή βρισκόταν εκεί επειδή δεν ήταν δυνατόν να βρεθεί άντρας, π.χ. χήρευε. Όπως είπε και η συγγραφέας, σε τέτοιες περιπτώσεις η γυναίκα λειτουργούσε ως προέκταση κάποιου ισχυρού άντρα, είτε συζύγου είτε συγγενούς της, γι’αυτό διατηρούσε το κατεστημένο και δε νομοθετούσε υπέρ του φύλου της. Συχνά μπορούσε να ασκήσει κάποια επαγγέλματα, αν και οι αντιλήψεις προς την εργασία παλαιότερα ήταν διαφορετικές, ώστε μόνο οι φτωχές γυναίκες δούλευαν.
2. Η πορνεία υπήρχε σ’όλους τους πολιτισμούς και σ’όλες τις εποχές με διάφορες μορφές. Αν και μπορεί ν’αμφισβητηθεί αν πράγματι πρόκειται για το αρχαιότερο επάγγελμα, σίγουρα ο θεσμός ήταν πολύ παλιός και διατηρείται έως σήμερα. Ακόμα και κοινωνίες που την αποκήρυσσαν, όπως ο χριστιανικός Μεσαίωνας, αναγκάστηκαν να την αποδεχτούν ως αναγκαίο κακό, με το φόβο ότι αλλιώς θα ενισχύονταν οι αποκλίνουσες μορφές σεξουαλικότητας, όπως η ομοφυλοφιλία, η μοιχεία και οι βιασμοί. Σε κοινωνίες όπου οι γυναίκες ήταν δυσπρόσιτες και οι άντρες ζητούσαν σεξ, η πορνεία ήταν αναγκαία. Πόρνες υπήρχαν για όλες τις τσέπες, από τις εξαθλιωμένες γυναίκες του δρόμου μέχρι τις πλούσιες εταίρες, οι οποίες, πέρα από σεξουαλική επαφή, ασχολούνταν με τις τέχνες, τη μουσική και συχνά συζητούσαν με τους άντρες ακόμα και για πολιτικά και φιλοσοφικά θέματα. Εκτός από την Αρχαία Ελλάδα, το φαινόμενο της εταίρας παρατηρείται στη Ρώμη, στην Ινδία, στην Κίνα, στην Ιαπωνία, στην Αραβία και στο Μεξικό.
3. Υπήρχε σαφής διαχωρισμός μεταξύ της σωστής γυναίκας και της πόρνης σ’όλους τους πολιτισμούς, και σχεδόν πάντοτε οι κατηγορίες αυτές ήταν αμοιβαίως αποκλειόμενες. Αντίθετα με την ελευθεριάζουσα πόρνη, η σωστή γυναίκα ήταν αυστηρά για το σπίτι. Οι ποιότητες της καλής συζύγου ήταν πάνω-κάτω οι ίδιες από την Αρχαία Ελλάδα ως το Ισραήλ, την Κίνα, την Ινδία και το Μεξικό. Έπρεπε να είναι σεμνή, υπάκουη, χαμηλών τόνων, οικονόμα, καλή στις οικειακές εργασίες, ικανή ν’αναθέσει σωστά τις εργασίες στο υπηρετικό προσωπικό αν υπήρχε, ευαίσθητη στις ανάγκες των παιδιών κλπ.
4. Ορισμένες σεξουαλικές συμπεριφορές ήταν διαπολιτισμικά κατακριτέες, όπως η μοιχεία, η αιμομιξία ή ο βιασμός, ενώ άλλες, όπως η ζωολαγνεία ή η ομοφυλοφιλία, αντιμετωπίζονταν διαφορετικά από κάθε κοινωνία, με στάσεις που κυμαίνονταν από τη σιωπηρή ή τη φανερή αποδοχή έως τη θανατική καταδίκη για τους δράστες. Η ομοφυλοφιλία γενικώς ήταν κατακριτέα, επειδή πιστευόταν ότι υποτιμά τον άντρα με τον παθητικό ρόλο, αν και σε ορισμένες κοινωνίες, όπως στην Κίνα, στην Ιαπωνία, στην Ινδία και σε πολλές ινδιάνικες φυλές, ήταν σε πολλές περιόδους αποδεκτή. Αντίθετα η παιδεραστία ήταν πολύ περισσότερο αποδεκτή με τη δικαιολογία ότι ο ερωμένος δεν έχει ανδρωθεί πλήρως. Μπορεί να συναντηθεί από την Αρχαία Ελλάδα μέχρι την Κίνα, και εφαρμοζόταν ακόμα και σε θρησκευτικά σκληροπυρηνικές κοινωνίες, όπως στα ισλαμικά κράτη. Για το λεσβιασμό δε γνωρίζουμε πολλά, εφόσον η σεξουαλικότητα των γυναικών ήταν αδιάφορη για τους άντρες, εκτός κι αν προσέκρουε στα αναπαραγωγικά τους συμφέροντα, όπως στην περίπτωση της μοιχείας ή του προγαμιαίου σεξ. Επειδή ο λεσβιασμός δε ζημίωνε τον άντρα, αντιμετωπιζόταν με πολύ μεγαλύτερη επιείκεια, ή δε συζητούταν καν. Ο αντρικός αυνανισμός δε θεωρούταν κάτι κακό στις περισσότερες κοινωνίες, εκτός από το χριστιανικό κόσμο, όπου οι απολαύσεις ελέγχονταν αυστηρά και σε τόπους και εποχές όπου η σπατάλιση σπέρματος αποθαρρυνόταν, είτε για θρησκευτικούς είτε για υποτιθέμενους ιατρικούς λόγους. Με το γυναικείο αυνανισμό ουδείς ασχολήθηκε, εκτός από τη χριστιανική Ευρώπη. Γνωρίζουμε για παράδειγμα ότι στην Αρχαία Ελλάδα οι γυναίκες αυνανίζονταν, αφού κυκλοφορούσαν οι όλισβοι, πέτρινα ομοιώματα πέους με δερμάτινη επίστρωση που χρησιμοποιούσαν οι κατά τ’άλαλ καταπιεσμένες Αθηναίες. Η Μίλητος ήταν η κύρια έδρα των πιθανότατα εύπορων κατασκευαστών τους.
5. Οι περισσότερες κοινωνίες στην ιστορία ήταν πολυγαμικές, ή μάλλον πολύγυνες. Γενικώς παρατηρείται πτώση στην πολυγαμία κατά τη σταθεροποίηση μιας κοινωνίας, όταν οι επεκτατικοί πόλεμοι σταματούν και οι άντρες ζητούν μεγαλύτερη ισότητα, οπότε η επίσημη πολυγαμία μπορεί να τεθεί εκτός νόμου ή να περιοριστεί στις ανώτερες τάξεις. Πάραυτα, ακόμα και σε κοινωνίες όπου δεν επιτρεπόταν η πολυγαμία, συχνά οι άντρες που είχαν τη δυνατότητα συντηρούσαν και παλλακίδες, γι’αυτό΄γεννιούνταν σε τέτοιους καιρούς και πολλοί νόθοι, η αντιμετώπιση των οποίων ποίκιλε ανάλογα με τον πολιτισμό και την εποχή από σχεδόν όμοια με τους γνήσιους απογόνους έως την πλήρη αποκλήρωση. Επίσης πάντοτε, μα πάντοτε στην ιστορία οι άντρες είχαν σεξουαλική επαφή με τις δούλες ή τις υπηρέτριές τους, γεγονός που σε αποικιακές συνθήκες με αλλόφυλους υποτελείς οδήγησε σε μια τάξη μιγάδων, η οποία αρχικά δεν ήταν αποδεκτή από καμία των δύο φυλών. Οπότε βλέπουμε ότι η μητρικού τύπου τρυφερή πατρική αντιμετώπιση των παιδιών είναι αρκετά πρόσφατο φαινόμενο, ίσως απόρροια της ισότητας των φύλων, της πυρηνικής οικογένειας και του μεγαλύτερου χρόνου που περνά ο πατέρας με τα παιδιά. Ενώ λοιπόν η πολυγυνία ήταν γνωστή και συχνά αναμενόμενη, η πολυανδρία ήταν ανήκουστη, εκτός ίσως από κάποιες φτωχές οικογένειες σε κάποια μέρη της Ινδίας και της Άπω Ανατολής, τα αδέρφια των οποίων μοιράζονταν μία γυναίκα. Εκτός από την ταυτόχρονη πολυγαμία υπάρχει και η σειριακή πολυγαμία, παρούσα σ’όλες τις κοινωνίες. Σχεδόν πάντοτε μετά το θάνατο της συζύγου ή το διαζύγιο, ένας άντρας μπορούσε να ξαναπαντρευτεί, ενώ για τη γυναίκα αυτό εξαρτιόταν αππό την κοινωνία, για παράδειγμα ήταν αδιανόητος ο γάμος στην ινδουιστική Ινδία, ενώ στον ισλαμικό κόσμο, μια χήρα μπορούσε να ξαναπαντρευτεί μόλις μετά από τέσσερις μήνες, ώστε να συνεχίζει να κάνει παιδιά.
6. Το σημερινό ιδανικό του τέλειου γάμου, στον οποίον το ζευγάρι ζει αγαπημένο για πάντα, έχει άριστη επικοινωνία και πλήρη ισότητα δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα ιδεατό κατασκεύασμα που προήλθε από το σμίξιμο της ιδέας της ισότητας των δύο φύλων, της υπερβολικής αξίας στα συναισθήματα, καθώς και από τη χολιγουντιανή αναπαράσταση της ιδεατής οικογένειας, οπότε δεν πατάει στην πραγματικότητα. Ιστορικά, οι περισσότεροι γάμοι είχαν ως πρωταρχικό γνώμονα το συμφέρον, κι αυτό ήταν ακόμα εντονότερο στις ανώτερες τάξεις με αρκετή ακίνητη περιουσία και πολλά λεφτά στην άκρη. Συνήθως γινόταν με συνοικέσιο, και μολονότι είναι λανθασμένη η εντύπωση πως η γυναίκα δεν είχε ποτέ το δικαίωμα απόρριψης ενός μνηστήρα, συχνά δεν το είχε κι αν το είχε, η δυνατότητα επιλογής της ήταν περιορισμένη. Επίσης η δημιουργία σχέσης μεταξύ του ζευγαριού ήταν θέμα δύσκολο, αφού συχνά οι γυναίκες παντρεύονταν ενόσω ήταν μικρές και παρθένες, συνήθως κάτω από το εικοστό έτος της ηλικίας τους, ενώ ο άντρας ήταν πολύ μεγαλύτερος, ώστε να έχει εξασφαλίσει την οικονομική του ανεξαρτησία. Ουσιαστικά έπαιρνε ένα αθώο κοριτσάκι, στο οποίο έπρεπε να μάθει τους κανόνες του νέου νοικοκυριού. Η σχέση μεταξύ των συζύγων θ’αναπτυσσόταν με τον καιρό. Γάμοι συνομηλίκων άρχισαν να γίνονται στην Ευρώπη μετά τον 16ο αιώνα, εποχή οπότε η κοινωνία άρχισε να σταθεροποιείται μετά από τους μακραίωνους πολέμους και τους λοιμούς. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η σχέση του ζευγαριού ήταν πιο κοντινή, αλλά πάλι υπήρχε η απόσταση, εφόσον τα φύλα στην κοινωνία δεν ήταν ισότιμα. Η υπερβολική έμφαση επίσης στον έρωτα, ο οποίος μάλιστα θα πρέπει να διατηρηθεί ζωντανός για πάντα, ήταν κάτι το ξένο για τις παλαιότερες εποχές. Έχουμε την εντύπωση ότι δεν αναγνώριζαν καν το ερωτικό συναίσθημα, αλλά στην πραγματικότητα το απαξίωναν επειδή είναι μια φάση που έρχεται και παρέρχεται, και δεν υπήρχε η ανάγκη να διατηρείται και να αναζωογονείται. Ακόμα και στις δραματικές ερωτικές ιστορίες του ύστερου Μεσαίωνα και της πρώιμης νεότερης εποχής στην Ευρώπη, στο τέλος ερχόταν ο χωρισμός, ο οποίος, αν κι επώδυνος, ήταν αναγκαίος.
7. Ως εκτούτου, λόγω δηλαδή της απόστασης μεταξύ του άντρα και της γυναίκας, ο άντρας μπορούσε παράλληλα με την επίσημη σχέση του να συνευρίσκεται με παλλακίδες και πόρνες, και η σύζυγος δεν ενοχλούταν καθόλου απ’αυτό. Άρχισε να ενοχλείται μόνο μετά την κατάκτηση της ισοτιμίας.
8. Το σεξ δεν είναι σε καμία περίπτωση προσωπική υπόθεση του καθενός, όπως αρεσκόμαστε να επαναλαμβάνουμε σήμερα. Από την απαρχή των κρατών εώς σήμερα, τα κράτη εκδήλωσαν έντονο ενδιαφέρον για τη σεξουαλική ζωή των υπηκόων τους, νομοθετώντας για την απαγόρευση ορισμένων πρακτικών που θεωρούνται αποσταθεροποιητικές για την κοινωνία, για την αύξηση ή τη μείωση του πληθυσμού κλπ. Και το εκπληκτικό είναι ότι όλοι αυτοί οι περιορισμοί και οι απαγορεύσεις έπιαναν. Τελικά ο φόβος και η ενοχή είναι μεγάλοι ανασταλτικοί παράγοντες της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
9. Η θέση της γυναίκας επηρεάζει άμεσα τα σεξουαλικα΄ήθη. Σε κοινωνίες όπου η θέση της είναι χαμηλή, οπότε αντιμετωπίζεται λίγο ή πολύ ως περιουσιακό στοιχείο της οικογένειας, άρα τελεί υπό καθεστώς προστασίας και είναι πολύ περιορισμένη στη δράση της, τα ήθη είναι πολύ πιο αυστηρά όσον αφορά τη συμπεριφορά των γυναικών και των αντρών προς αυτές, αλλ’επειδή οι άντρες δεν καταπιέζονται στον ίδιο βαθμό και ζητούν γυναίκες, ανθεί η πορνεία. Σε κοινωνίες που τα φύλα είναι πιο ίσα, τα ήθη είναι πιο χαλαρά, εφόσον ο καθένας μπορεί να επιλέξει αυτόν που θέλει, και δεν υπάρχουν τόσοι περιορισμοί.
10. Ο πρωταρχικός λόγος που καταπιεζόταν τόσο πολύ η σεξουαλικότητα διαπολιτισμικά και διαχρονικά πιστεύω πως ήταν ο φόβος για τις συνέπειές της, εφόσον η αντισύλληψη ήταν αναξιόπιστη και μια απλή επαφή δυνητικα θα μπορούσε να φέρει στον κόσμο ένα νέο άνθρωπο. Οι θρησκευτικές εντολές και οι απόψεις για τις σχέσεις των δύο φύλων είναι μεταγενέστερα επινοήματα που ήλθαν για να δικαιολογήσουν τον περιορισμό, αλλά όχι το αίτιό του. Οπότε κατά κάποιον τρόπο δικαίως την περιόρισαν.
11. Όση ελευθερία κι αν έχουμε αποκτήσει, πάντοτε ελλοχεύει ο κίνδυνος ενός πισωγυρίσματος, όπως έγινε στην Κίνα, στις αποικιοκρατούμενες χώρες, στην Ευρώπη με την έλευση του χριστιανισμού ή στην Αγγλία του 19ου αιώνα σε σχέση με τους αμέσως προηγούμενους. Δεν είναι τίποτε δεδομένο κι αυτό οφείλουμε να το αναγνωρίζουμε, ώστε να προστατεύουμε ό,τι έχουμε.

Βρισκόμαστε οπότε σε μια καμπή της ανθρώπινης ιστορίας. Όπως λέει και η συγγραφέας, παραδόσεις 5.000 χρόνων γκρεμίστηκαν σε μόλις 20 χρόνια. Παρόλα αυτά δεν είναι βέβαιο ότι θα συνεχιστεί η παρούσα κατάσταση. Σύμφωνα με εξελικτικούς ψυχολόγους, επειδή οι πατριαρχικές κοινωνίες είναι αναπαραγωγικά επιτυχέστερες, αφού ο άντρας ελέγχει την αναπαραγωγή κι έτσι γεννιούνται περισσότερα παιδιά, υπάρχει πιθανότητα ν’απορροφήσουν την υπογεννητική Δύση. Οπότε δεν είναι απίθανο σε 100 χρόνια να έχουμε πάλι πολυγαμία, γάμους μικρών κοριτσιών και δημόσιους λιθοβολισμούς μοιχών.
Μετά απ’όλα αυτά, μόνο μια απορία μου μένει. Στο βιβλίο δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη μετάβαση από την κυνηγετική και τροφοσυλλεκτική κοινωνία στην αγροτοποιμενική, με την επακόλουθη ανακάλυψη του αιτίου της αναπαραγωγής, το οποίο εκμεταλλεύτηκε ο άντρας για να θέσει υπό τον έλεγχό του τη γυναίκα. Για το πώς ακριβώς έγινε αυτό, και μάλιστα πώς οι γυναίκες το δέχτηκαν αμαχητί, δε δίνεται καμία απάντηση. Αν, όπως λέει, υπήρχαν ενδείξεις ότι παλαιότερα οι γυναίκες ήταν ίσες με τους άντρες π.χ. σε κάποιες κοινωνίες πήγαιναν κι αυτές στο κυνήγι, τότε πώς επέτρεψαν τον πλήρη εξευτελισμό τους; Αν κυνηγούσαν κι αυτές, ενδέχεται να πολεμούσαν κι αυτές, οπότε είχαν γνώση των όπλων. Γιατί τότε δεν πήραν τα όπλα για να προασπιστούν τις ελευθερίες τους; Κάθε καταπιεσμένη ανθρώπινη ομάδα το έκανε αυτό σ’όλη την ιστορία. Μήπως αυτές οι περίπλοκες θεωρίες δεν ισχύουν, και υπάρχει γενετική βάση στη συμπεριφορά των δύο φύλων;

Υπάρχουν άνθρωποι που φτιάχνονται με καρτούν, με κλόουν, με φορτιγατζήδες, με κουνέλια, με ωραία μαλλάκια, με καφέ αηδιαστικά μπαλάκια και με ό,τι άλλο μπορείτε να φανταστείτε. Κι εφόσον υπάρχουν και ζητούν προϊόντα για την ικανοποίησή τους, υπάρχουν και οι εταιρείες που τους εξυπηρετούν. Μια τέτοια εταιρέια είναι και η Divine Interventions (Θείες Παρεμβάσεις), η οποία κατασκευάζει σεξουαλικά βοηθήματα με θρησκευτικά κυρίως θέματα.
Η Αμερικανική αυτή εταιρεία ιδρύθηκε το 1999, με σκοπό να παρέχει ορθόδοξους οργασμούς στον κόσμο. Ιδρυτής και κύριος κατασκευαστής των προϊόντων είναι ο Nigel R, ο οποίος, όπως λέει, συνέλαβε την ιδέα για το λαμπρό αυτό΄εγχείρημα όταν μια φορά στο πανεπιστήμιο μπέρδεψε την εικόνα του κουτιού της νυχτερινής λάμπας με τον Ιησού ενός φίλου του μ’ένα ντίλντο. Όλα τα προϊόντα της εταιρείας είναι χειροποίητα, κατασκευασμένα από σιλικόνη και χρωματισμένα με πολλή αγάπη από την ομάδα των τεχνιτών. Για να καταλάβετε με πόση σπιτική αγάπη τα φτιάχνουν για μας, τα ψήνουν σ’έναν απλό φούρνο μικροκυμάτων.
Στο κατάστημα διατίθενται προϊόντα όπως η ράβδος του Θεού, η Παρθένος Μαρία, βίβλος για ξέσκισμα, ο Ιησούς κομπρεσέρ και η σφήνα πρωκτού στη μορφή του Θείου Βρέφους, το καθένα σε διάφορα χρώματα, ανάλογα με τα γούστα του καθενός.
Μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα τους εδώ. Κι αν σας αρέσει κάτι μπορείτε εύκολα να το αγοράσετε. Οι τιμές δεν είναι εξωφρενικές, κι επίσης στέλνουν παγκοσμίως.
Εκτός από χριστιανικά θέματα, η εταιρεία έχει επεκταθεί και σε ανατολικές θρησκείες, προσφέροντας παιγνίδια όπως το Βούδα ή το λίγκαμ (ινδουιστικό φαλλικκό σύμβολο) του Σίβα. Παρόλα αυτά τον ουδαϊσμό και το ισλάμ δεν τα έχει αγγίξει καθόλου, για ευνόητους λόγους, ιδίως για το δεύτερο. Πάντως μια μενορά που θα μπορεί να εξυπηρετεί πολλά άτομα περιμετρικά ή κάτι ενδιαφέρον με το πρόσωπο του Προφήτη θα ήταν καλές ιδέες.
Αν και μικρή, η εταιρεία έχει αποκτήσει παγκόσμια φήμη. Το 2014, το κανάλι Vice έκανε ένα ρεπορτάζ γι’αυτήν. Τότε ο ιδιοκτήτης σκεφτόταν να μετατρέψει την εταιρεία σε εκκλησία, διότι στην Αμερική τα εκκλησιαστικά ιδρύματα δε φορολογούνται, δεν μπορούν όμως να έχουν κερδοσκοπικό χαρακτήρα, κάτι που ακόμη τουλάχιστον δεν έχει γίνει. Ο ίδιος ήταν μέλος της Εκκλησίας της Αγγλίας στο παρελθόν, σήμερα όμως δηλώνει άθεος. Εγώ γνώριζα εδώ και καιρό την ύπαρξη των Θείων Παρεμβάσεων από το Zyklon b, όταν υπήρχε το Fridge. Χθες το θυμήθηκα όλως τυχαίος, έψαξα, και ήμουν πανευτυχής όταν το συνάντησα στο πρώτο αποτέλεσμα της αναζήτησης του Google με τον όρο αναζήτησης “divine interventions”.
Το λυπηρό μ’αυτήν την περίπτωση είναι ότι, αν κι εύκολο, εδώ στην Ελλάδα δεν έχουμε κάνει κάτι παρόμοιο. Όποιος έχει το μεράκι, ξέρει να χειρίζεται σιλικόνη κι έχει τον απαραίτητο εξοπλισμό, μπορεί να στήσει ένα τέτοιο μαγαζάκι, κι έτσι να πουλάει και στο εξωτερικό και να γίνει παγκοσμίως γνωστός, αλλά, εκτός του ότι δεν έχουμε καινοτόμο πνεύμα, υπάρχει και το παπαδαριό που δε θα το επέτρεπε αυτό. Εδώ αποτεφρωτήριο νεκρών ακόμα δε μας έχουν αφήσει να κάνουμε, πόσο μάλλον δονητές σε σχήμα σταυρού.

Σε πολλές κοινωνίες του παρελθόντως και του παρόντος, η προσκόλληση των ατόμων σε μία ανώτατη αρχή θεωρείται αναγκαία για τη συγκρότησή τους. Είτε είναι θρησκεία, είτε ο νόμος του κράτους, είτε ιδεολογία, όλα παίζουν τον ίδιο συνεκτικό ρόλο. Σε περίπτωση που οι άνθρωποι δε συμμορφώνονται μ’αυτήν την ανώτατη αρχή, κινδυνεύει η κοινωνική τους θέση, ακόμα και η ζωή τους. Γι’αυτό΄οι άνθρωποι προσπαθούν να διατυμπανίζουν με διάφορους τρόπους τη δέσμευσή τους στην αρχή αυτήν. Τα λόγια δεν αρκούν, αλλά απαιτούνται και πράξεις, π.χ. ελεημοσύνη στους φτωχούς ή οι αρχαίες αθηναϊκές λειτουργίες, οι δωρεές χρημάτων από τους πλουσίους προς διάφορα έργα. Κάποιες φορές επιστρατεύτηκαν ακόμα πιο ακραίοι τρόποι επίδειξης, όπως διάφορες σωματικές τροποποιήσεις, π.χ. περιτομή, τατουάζ κλπ.
Σε μεγάλο μέρος του κόσμου σήμερα, η θρησκεία εξακολουθεί ν’αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της κοινωνίας. Σε τέτοια μέρη η μη πίστη συνεπάγεται συνήθως το θάνατο, και οι ευσεβείς θεωρούνται τα ύψιστα παραδείγματα.
Στην Αίγυπτο λοιπόν, οι πιστοί μουσλουλμάνοι έχουν βρει έναν πρωτότυπο τρόπο επίδειξης της ευσέβειάς τους. Δημιουργούν έναν κάλο εκεί που ακριβώς εδράζει και το θρησκευτικό συναίσθημα, στο κεφάλι δηλαδή. Ο κάλος αυτός ονομάζεται ζεμπίμπα ή ζαμπίμπα (το πρώτο στην αιγυπτιακή αραβική διάλεκτο και το δεύτερο στην κοινή αραβική), που στα αραβικά σημαίνει σταφίδα, βρίσκεται στο μέτωπο, ανάμεσα στα φρύδια και στην κόμη, και είναι ένα μαύρο, στρογγυλό σημάδι, το οποίο σε μερικούς ανθρώπους μπορέι να προεξέχει. Σχηματίζεται από την επαναλαμβανόμενη τριβή του μετώπου με το χαλάκι προσευχής ή το έδαφος κατά την ισλαμική προσευχή, οπότε ο μουσουλμάνος πρέπει να γονατίσει και να ακουμπήσει τη μύτη και το μέτωπό του κάτω. Σύμφωνα με τον έναν από τους πέντε στύλους του ισλάμ, οι μουσουλμάνοι, και άντρες και γυναίκες, υποχρεούνται να προσεύχονται 5 φορές την ημέρα. Παρόλα αυτά, οι περισσότερη δεν έχουν ζεμπίμπα, και στην Αίγυπτο κυρίως οι άντρες κάνουν ζεμπίμπα, ενώ οι γυναίκες καλύπτονται ολόσωμα για να δείξουν την ευσέβειά τους. Η ζεμπίμπα ίσως σχηματίζεται επειδή οι ευσεβείς μουσουλμάνοι συχνά προσεύχονται περισσότερες φορές την ημέρα. Επίσης λέγεται ότι όσοι προσπαθούν να κάνουν ζεμπίμπα χτυπούν το κεφάλι τους κάτω δυνατότερα, και μερικοί τρίβουν το μέτωπο με σκληρά αντικείμενα όπως γυαλόχαρτο, με σκοπό να το ερεθίσουν.
Στην Αίγυπτο, η δημοτικότητα της ζεμπίμπα άρχισε ν’ανεβαίνει κατά τις τελευταίες δεκαετίες, μαζί με την άνοδο του θρησκευτικού φονταμενταλισμού και του αραβικού εθνικισμού – οι Αιγύπτιοι ιστορικά δεν είναι Άραβες, αλά με την επιρροή του ισλαμικού φονταμενταλισμού πλέον οι περισσότεροι αυτοπροσδιορίζονται ως Άραβες. Είναι καθαρά αιγυπτιακό έθιμο, που έχει εξαπλωθεί και σε γειτονικές αφρικανικές χώρες, όπως η Λιβύη και το Σουδάν. Αντίθετα με άλλες αμφιλεγόμενες ενδείξεις ευσέβειας που εισήχθησαν από τη Μέση Ανατολή, όπως τα μακριά ρούχα και οι γενιάδες, η ζεμπίμπα είναι αποδεκτή και ο φέρων αυτής χαίρει μεγάλης εκτίμησης και σεβασμού.

Υπάρχει κάλος, πράγματι.

Ο Θεός είναι παντελεήμων, συγχωρεί κάθε ανθρώπινη αμαρτία, αρκεί να υπάρξει ηλικρινής μετάνοια, αλλά και χωρίς αυτήν σε ορισμένες περιπτώσεις. Τουλάχιστον αυτό διδασκόμαστε στα θρησκευτικά, κι αυτήν την αντίληψη έχει όλο το ποίμνιο για το χριστιανικό θεό – ως ένα ον υπέρτατης καλοσύνης και φιλευσπλαχνίας, ποιο μαλακός και από βαζελίνη που χρησιμοποιούν οι σοδομίτες, όταν φυσικα΄είναι στις καλές του και δεν τους καίει. Έχει ωστόσο κι αυτό τα όριά του. Υπάρχει μια αμαρτία η οποία είναι ασυγχώρητη, και εφόσον διαπραχθει, δεν υπάρχει δυνατότητα επιστροφής. Αυτή είναι η βλασφημία κατά του Αγίου πνεύματος.
Ελάχιστοι χριστιανοί το γνωρίζουν αυτό, κι όσοι το μαθαίνουν, εκπλήσσονται. Πώς γίνεται ο Θέος, τον οποίον έχουμε στολίσει με τόσα κοσμητικά επίθετα όσον αφορά την ευσπλαχνία του, να μη συγχωρεί τους βλάσφημους κατά του Αγίου Πνεύματος; Πολλοί έπειτα διερωτώνται αν έχουν διαπράξει την αμαρτία αυτή, οπότε θα είναι καταδικασμένοι στο αιώνιο πυρ της Κολάσεως, παρά κάθε προσπάθεια για το αντίθετο.
Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος δεν είναι απλώς η εξύβριση του Αγίου Πνεύματος, όπως πολλοί νομίζουν, αλλά κάτι άλλο, πιο περίπλοκο. Βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος είναι η μη πίστη στα έργα του Αγίου Πνεύματος ή η απόδοσή τους στο πονηρό πνεύμα. Βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος διέπραξαν οι γραμματείς και οι φαρισαίοι, οι οποίοι θεώρησαν ότι η ικανότητα του Χριστού και των μαθητών να εκβάλλουν δαιμόνια τους είχε δοθεί από το Διάβολο κι όχι από το Θεό. Ο Χριστός τότε ξεκαθάρισε, ότι όλες οι αμαρτίες συγχωρούνται, εκτός από την βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος. Σύμφωνα με την Αγία Γραφή:
«Διά τούτο λέγω ύμίν, πάσα αμαρτία και βλασφημία άφεθήσεται τοις άνθρώποις, ή δέ του Πνεύματος βλασφημία ούκ άφεθήσεται τοις άνθρώποις… ούτε έν τω νύν αίώνι ούτε έν τω μέλλοντι» (Ματθ. ιβ’ 31¬-32.βλ. και Μάρκ. γ’ 28-30, Λουκ. ιβ 10).
Σήμερα είναι αδύνατον να αντιγραφεί η αμαρτία αυτή, διότι ο Χριστός δε βρίσκεται στη γη. Παρόλα αυτά, η εν γνώσει απιστία προς το Άγιο Πνεύμα και τα έργα του, και κατ’επέκτασιν προς το Θεό, ή η απόδοσή τους στο Δαίμονα, είναι κατά κάποιον τρόπο βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος και δε συγχωρούνται. Η έννοια της βλασφημίας κατά του Αγίου Πνεύματοςέχει επεκταθεί για να καλύψει και τους αυτόχειρες, οι οποίοι με την πράξη τους αφαιρούν οι ίδιοι τη ζωή που τους δώρισε το πνεύμα της αλήθειας και της ζωής, αρνούμενοι έτσι αμετάκλητα το Θεό.
Με τον τρόπο αυτόν, τα λαμόγια της Εκκλησίας βρήκαν ένα τέχνασμα ώστε να περιορίσουν την κριτική σκέψη των πιστών και να τους κρατήσουν υπό το ζυγό τους. Γιατί κάθε απλός άνθρωπος, υπό την απειλή της αιώνιας τιμωρίας από μια αμαρτία που ούτε ο ίδιος ο Θεός δε μπορεί να συγχωρέσει, δε θα μπορούσε ν’αμφισβητήσει ούτε στο ελάχιστο τα γεγονότα της ζωής του Ηισού Χριστού.
Εγώ από παλιά απορούσα για τα δήθεν έργα του Αγίου Πνεύματος, και θεωρούσα ότι μπορεί να προέρχονται από πλάνη των ανθρώπων. Δε μπορούσα να πιστέψω εύκολα ότι ο Χριστός και οι μαθητές του εξέβαλαν δαιμόνια, θεράπευαν αρρώστους ή ανέσταιναν νεκρούς. Προφανώς, έλεγα, κάποιο μικρό τυχαίο γεγονός μεγεθύνθηκε έπειτα από την άγνοια και τη θεοσέβεια των ανθρώπων, ή το θαύμα ήταν πράγματι στημένη απάτη. Ούτε μπορούσα να πιστέψω ότι το Άγιο Πνεύμα ήρθε και φώτισε τους αποστόλους, κάθισε σαν πύρινες γλώσσες στα κεφάλια τους και τους έδωσε την ικανότητα να μιλούν σ’όλες τις γλώσσες. Τότε γιατί όλη η Καινή Διαθήκη είναι γραμμένοι στα ελληνικά; Για τα μεταγενέστερα γεγονότα, όπως την παρουσία του Αγίου Πνεύματος στις οικουμενικές συνόδους, οι οποίες όριζαν τι είναι ορθόδοξο και τι αιρετικό σύμφωνα με τα συμφέροντα του βυζαντινού κράτους τι να πω; Πλέον δεν πιστεύω στην αλήθεια κανενός απ’όλα αυτά, και κανένας λογικός άνθρωπος δε μπορεί να τα πιστεύει. Σύμφωνα με τη θρησκεία δηλαδή είμαι καταδικασμένος στην αιώνία τιμωρία, αφού πάνω απ’όλα βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος είναι η επίμονη απιστία ενός παρά τη γνώση του για την αλήθεια.

Πηγές:
Ακτίνες
Άλλοψις
Ασκητικόν
Διακόνημα

Πηγή:
Eyedoll

Οι πύλες μιας Αποκάλυψης
09/01/2013 –

Γράφει ο Ανδρέας Ζουρδός.

Με αφορμή τα σχετικά δημοσιεύματα που αφορούσαν τη καταστροφή του κόσμου σύμφωνα με τις προφητείες των Μάγιας, θα ήταν χρήσιμο να εξετάσουμε πώς οι άνθρωποι μπορούν να επινοήσουν σενάρια «Αποκάλυψης».

Η αγωνία για το άγνωστο και η προσπάθεια πρόβλεψης του μέλλοντος είναι κάτι που υπάρχει στα ζώδια, στις σύγχρονες θρησκείες αλλά και στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, με την Πυθία να μασάει τα φύλλα της δάφνης για να βγάλει τους χρησμούς της.

Είναι πια τεκμηριωμένο πως πολλές ουσίες που βρίσκονται στη φύση είναι αυτό που λέμε ψυχοενεργές και μπορούν να δημιουργήσουν παραισθήσεις.

Κάποιες από αυτές μπορούν να είναι μέρος κάποιου τροφίμου, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τις ποικιλίες «μαγικών» μανιταριών.

Οι Μάγιας, οι Αζτέκοι, οι Εβραίοι, οι Έλληνες, είχαν εύκολη πρόσβαση σε αυτές, αφού δεν ήταν παράνομες.

Μάλιστα, αυτές οι ουσίες έχουν πάρει την ονομασία «ενθεογόνα», αφού είναι πια επιστημονικά τεκμηριωμένο πως προκαλούν στο χρήστη «εμπειρίες» ή για να το θέσουμε καλύτερα, ψευδαισθήσεις θρησκευτικού τύπου, με το να αλλάζουν τη βιοχημεία του ανθρώπινου εγκεφάλου.

Η καλή σχέση των περισσότερων θρησκειών με τη χορτοφαγία μπορεί να εξηγηθεί εν μέρει από αυτό το γεγονός.

Η Αποκάλυψη του Ιωάννη είναι μία περίπτωση ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα.

Ακρίδες με ανθρώπινα πρόσωπα, με δόντια από λιοντάρια, ουρές από σκορπιούς, δράκους με επτά κεφάλια και δέκα κέρατα, άνθρωποι να αιωρούνται σε σύννεφα, άλογα που βγάζουν από το στόμα τους καπνούς και θειάφι, είναι μερικά από τα «οράματα» του Ιωάννη.

Η λέξη «όραμα» χρησιμοποιείται πολύ συχνά σε θρησκευτικά πλαίσια, αντί της λέξης «ψευδαίσθηση» που είναι αυτή που θα χρησιμοποιούσε ένας επιστήμονας.

Σε ένα σημείο του δέκατου κεφαλαίου υπάρχουν ευθείς ενδείξεις πως ο Ιωάννης χρησιμοποιούσε κάποια ουσία με ψυχότροπο δράση.

Όπως αναφέρεται στο κείμενο:

«Και η φωνή που άκουσα από τον ουρανό, μιλούσε πάλι μαζί μου και έλεγε: Πήγαινε, πάρε το μικρό ανοιγμένο βιβλίο, που είναι στο χέρι του αγγέλου, ο οποίος στέκεται επάνω στη θάλασσα κι επάνω στη γη. Και πήγα προς τον άγγελο, λέγοντας σ’ αυτόν να μου δώσει το μικρό βιβλίο. Και μου λέει: Πάρε, και φά’ το ολοκληρωτικά· και θα πικράνει την κοιλιά σου, όμως στο στόμα σου θα είναι γλυκό σαν μέλι. Και πήρα το μικρό βιβλίο από το χέρι τού αγγέλου, και το έφαγα ολοκληρωτικά· και στο στόμα μου ήταν γλυκό σαν μέλι· και όταν το έφαγα, πικράθηκε η κοιλιά μου. Και μου λέει: Πρέπει πάλι να προφητεύσεις για λαούς και έθνη και γλώσσες και πολλούς βασιλιάδες.»

Σύγχρονος πολιτισμός και παραισθησιογόνα.

Η διείσδυση των παραισθησιογόνων στην κουλτούρα μας δεν συναντάται μόνο στη θρησκεία, αλλά σε ένα μεγάλο φάσμα αυτού που λέγεται σύγχρονος πολιτισμός, στην τέχνη, αλλά και στην επιστήμη.

Για παράδειγμα, το όνομα των «The Doors» είναι φόρος τιμής στο βιβλίο του Aldus Huxley «The Doors of Perception» (ελλ. έκδοση «Οι πύλες της Αντίληψης»), στο οποίο ο συγγραφέας διηγείται την εμπειρία του με τη μεσκαλίνη, μία ουσία με παραισθησιογόνο δράση, η οποία «ξεκλείδωσε» στον Huxley μία διαφορετική αντίληψη της πραγματικότητας.

Η λίστα των καλλιτεχνών που χρησιμοποίησαν παραισθησιογόνα, είναι τεράστια.

Ενδιαφέρον έχουν όμως και οι επιστήμονες που πειραματίστηκαν με τα παραισθησιογόνα.

O Francis Crick, ο οποίος μαζί με τον Watson ανακάλυψε τη διπλή έλικα του DNA, είχε πειραματιστεί πολύ με το LSD.

Ο Αμερικανός Βιοχημικός, κάτοχος βραβείου Nobel, Karry Mullis έχει δηλώσει πως έχει κάνει χρήση LSD, όπως και ο Sam Harris, νευροεπιστήμονας.

Οι ουσίες που αναφερόμαστε αποκαλούνται πολλές φορές ως «ναρκωτικά», αλλά αυτό δεν είναι επιστημονικά παραδεκτό.

Ναρκωτικό, δηλαδή κατασταλτικό στο νευρικό σύστημα, είναι η ηρωίνη και πολύ πιο ήπιο ναρκωτικό το αλκοόλ, αλλά και η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας τροφής.

Μάλιστα, σύμφωνα με την πρόσφατη επιστημονική βιβλιογραφία το LSD θα είχε θετική επίδραση στους αλκοολικούς.

Σύμφωνα ακόμα, με πολύ πρόσφατες επιστημονικές έρευνες, παραισθησιογόνα όπως το LSD, το Ecstasy ή τα μανιτάρια, έχουν πολύ λιγότερες παρενέργειες για το χρήστη απ’ ό,τι νόμιμα ψυχοενεργά προϊόντα.

Αντίστοιχα, τα παραισθησιογόνα έχουν πολύ μικρό δυναμικό να προκαλέσουν ζημία σε όσους βρίσκονται γύρω από ένα χρήστη.

Συμπέρασμα.

Οι διάφορες προφητείες και οι παραισθήσεις θρησκευτικού τύπου μπορούν να εξηγηθούν επιστημονικά με πολύ ικανοποιητικό τρόπο.

Ποιος ξέρει, ίσως σε μερικά χρόνια το μάθημα των θρησκευτικών στο σχολείο εξηγεί στα παιδιά τις θρησκείες αντικειμενικά, δημιουργώντας μία γέφυρα με το μάθημα της χημείας.

Ο Ανδρέας Ζουρδός είναι διαιτολόγος – διατροφολόγος.

Το προσωπικό του blog βρίσκεται
ΕΔΩ.

Κι εγώ νόμιζα, και το θεωρούσα πολύ παράδοξο, πως δεν το είχε σκεφτεί κανείς ως τώρα, αφού η Αποκάλυψη, ως βιβλίο κυρίως παράξενων οραμάτων, παραπέμπει άμεσα σε χρήση παραισθησιογόνων ουσιών. Τώρα και με την απόδειξη από τον ίδιο τον Ιωάννη αυτό φαίνεται ακόμα πιο πιθανό. Εφόσον πολλές θρησκείες ενέτασσαν τα ψυχότροπα στο πρόγραμμά τους ανά τους αιώνες, ιδίως για τα μυημένα μέλη, δεν είναι απίθανο ο ιουδαΪσμός ή ο πρωτοχριστιανισμός να τα χρησιμοποιήσαν, επηρεαζόμενοι κι από τις διάφορες μυστηριακές θρησκείες εκείνης της εποχής. Ο Ιωάννης ωστόσο δεν ήταν ο μόνος που έβλεπε τέτοια οράματα, αφού βρίθουν σε αφηγήσεις των προφητών της Παλαιάς Διαθήκης. Ίσως τελικά το βιβλίο
Το Ιερό Μανιτάρι και ο Σταυρός
νά’χει κάποιο δίκιο.

Η καλύτερη πρόταση του άρθρου ήταν πάντως στο τέλος, όπου ο συγγραφέας πρότεινε γέφυρα των θρησκευτικών με τη χημεία, πάνω-κάτω δηλαδή να μαθαίνουν οι μαθητές την επιστημονική βάση της δημιουργίας αυτών των οραμάτων και των θρησκευτικών εμπειριών, να προσπαθούν να βρουν τι ρόλο έπαιξαν οι ψυχοτρόπες ουσίες στην ανάπτυξη των θρησκειών και των κοινωνιών κατ’επέκτασιν, τι έπαιρνε ο τάδε προφήτης κλπ. Θά’ταν ενδιαφέρον ν’ακουγόταν περισσότερο στους κυβερνητικούς κύκλους αυτό, ώστε νά’χουμε διάφορες διασκεδαστικές αντιδράσεις.

Το ιστολόγιο του Α. Ζουρδού, γνωστού διατροφολόγου και συνδεδεμένου με το fridge.gr και το συγγραφέα Zyklon b, τό’χω ξαναναφέρει στο Ιστολόγιο, και το θεωρώ απ’τα καλύτερα σχετικά με την υγεία και τη διατροφή. Εξετάζει από μια εντελώς διαφορετική οπτική γωνία τη διατροφή και τον οργανισμό του ανθρώπου, περισσότερο με βάση τα αποτελέσματα της επιστημονικής έρευνας και με αρκετή κριτική σκέψη.