Tag Archive: ζευγάρωμα


Πηγή:
Αντρώνι

ΤΟ ΖΕΥΓΑΡΩΜΑ ΤΩΝ ΖΩΩΝ
Γονική Κατηγορία: Διάφορα
Κατηγορία: Πανίδα-χλωρίδα
Δημοσιεύθηκε : 11 Ιούνιος 2012 Δημιουργήθηκε : 11 Ιούνιος 2012 Εμφανίσεις: 2816

Όλοι μας γνωρίζουμε, ότι οι κάτοικοι της υπαίθρου από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι ακόμη και σήμερα, σίτιζαν διάφορα οικόσιτα ζώα και πουλερικά, όπου τα χρησιμοποιούσαν για τις διάφορες εργασίες τους, αλλά και για την καθημερινή διατροφή τους. Τα ζώα που χρησιμοποιούσαν για τις εργασίες ήσαν τα υποζύγια (άλογα, μουλάρια και γαϊδούρια) και βόδια. Για την διατροφή, για ένδυση και για το δέρμα τους έτρεφαν αγελάδες, χοιρινά, πρόβατα, κατσίκες, κουνέλια και πουλερικά.

Για την μεταφορά, όργωμα, αλώνισμα και για διάφορες άλλες εργασίες χρησιμοποιούσαν άλογα, γαϊδούρια, μουλάρια και τα βόδια για έλξη και όργωμα. Τα γιδοπρόβατα τα έλεγαν «μαρτίνια» και από αυτά έπαιρναν το κρέας, το δέρμα, το μαλλί, το γάλα, και το κέρατο. Από τα χοιρινά «θρεφτάρια» έπαιρναν, το κρέας, την τρίχα, το δέρμα και το λίπος. Από τα πουλερικά, έπαιρναν το κρέας, τα αβγά και τα πούπουλα. Ακόμη χρησιμοποιούσαν τα σκυλιά και τις γάτες για φύλακες, κυνήγι και για τα διάφορα επιζήμια, επιθετικά, άγρια σαρκοφάγα ζώα και ερπετά.

Επειδή όμως λόγω οικονομικών δυσχερειών δεν μπορούσαν να συντηρήσουν πολλά οικόσιτα ζώα, ούτε ένα ζευγάρι από το καθένα και λόγω του ότι έπρεπε να πραγματοποιούν τις ανάλογες διασταυρώσεις για να μην υπάρχει αιμομιξία, απευθύνονταν σε ιδιοκτήτες που σίτιζαν κυρίως αρσενικά ζώα, μόνο και μόνο προς αναπαραγωγή.

Τοιουτοτρόπως όταν ήθελαν να ζευγαρώσουν τα οικόσιτα ζώα του απευθύνονταν στους κατόχους των αρσενικών ζώων. Ο κάτοχος αρσενικού επιβήτορα, τράγου, κάπρου, κ.λπ. έπαιρνε τα «βατευτικά» ή «μαρκαλίκια», έτσι έλεγαν το αντίτιμο για το ζευγάρωμα των ζώων, και αν δεν «έστηνε» δηλαδή δεν γκαστρωνόταν το θηλυκό, το επαναζευγάρωναν χωρίς πληρωμή. Αν πάλι δεν γκαστρωνόταν ο κάτοχος του αρσενικού επέστρεφε πάλι τα βατευτικά ή μαρκαλίκια. Όσες ημέρες τα θηλυκά ζώα, ήσαν στο αρσενικό, ο ιδιοκτήτης του αρσενικού, ήταν υπεύθυνος για την συντήρηση, αλλά και την ασφάλεια του θηλυκού ζώου.

Όταν έφθανε η εποχή του ζευγαρώματος, ο εκάστοτε ντελάλης, για να μην χάσει την ευκαιρία για αμοιβή κατά τον μάρκαλο φώναζε:

«Χωριανοί… ακούσατε, ακούσατε. Από μεθαύριο την Δευτέρα αρχίζει ο μάρκαλος. Όποιος έχει μαρτίνες να τις πάει στο τραΐ του τάδε… (όνομα ιδιοκτήτη αρσενικού), για φέτος, δέκα φράγκα η ταρίφα, άμα δεν στήσει η γίδα δεν πλερώνει, το τάγισμα και το πότισμα και φύλαγμα ανέξοδο…».

– Για την φοράδα έλεγαν «ζητάει», πρέπει να πάει στο βαρβάτο άλογο ή στον επιβήτορα.

– Για την γίδα και την προβατίνα έλεγαν «μαρκαλιέται», ή «στήνει» και πρέπει να πάει στον τράγο, η στο κριάρι.

– Για την αγελάδα έλεγαν «σούρνει», πρέπει να πάει στο δαμάλι, ή στον ταύρο.

– Για την γουρούνα έλεγαν «γουβράει» πρέπει να πάει στο καπρί.

– Για την κότα έλεγαν «βατεύεται», πρέπει να πάει στον κόκορα.

– Για την σκύλα έλεγαν «πηδιέται», πρέπει να πάει να κολλήσει με σκυλί.

– Για την γαϊδούρα έλεγαν «στήνει», πρέπει να πάει στον γάιδαρο, ή επιβήτορα εάν ήθελαν να διασταυρώσουν και να βγάλουν μουλάρι.

– Για την γάτα έλεγαν «πηδιέται» πρέπει να βρει γάτο.

– Για την κουνέλα έλεγαν «ξερομασσάει» πρέπει να την πάνε στον κούνελο ή κούνελο. Ο κούνελος για να είναι καλός, δεν έπρεπε να φεύγει από το κλουβί του και έπρεπε υποχρεωτικά να μεταφέρουν την κουνέλα στο δικό του κλουβί.

Για να αρχίσουν να ζευγαρώνουν τα ζώα συνήθως τα τάγιζαν μπόλικο αλάτι και τα μηρυκαστικά καρπό βρώμης. Ενώ δεν έπρεπε να αλλάζουν το νερό που έπιναν, δηλαδή έπρεπε να πίνουν νερό από την ίδια πηγή, για να μην «γυρίσουν».

Όταν ζευγάρωναν άλογα, μετά το πέρας του ζευγαρώματος την φοράδα έπρεπε να την τρέξουν για αρκετή ώρα για να «κρατήσει».

Λέγεται, ότι κάποτε έδεσαν τα μάτια μιας φοράδας και την έβαλαν να ζευγαρώσει με το ενήλικο πουλάρι της. Η φοράδα στάθηκε και ζευγάρωσε, αλλά μόλις της έλυσαν το πανί που είχαν βάλει στα μάτια της και είδε ότι ζευγάρωσε με το πουλάρι της, έσκασε (πέθανε) από το κακό της.

Τα πουλερικά με μια φορά ζευγαρώματος, μπορούν τα θηλυκά να γεννούν αυγά με «σπόρο» για ένα μήνα περίπου. Επίσης με την βοήθεια ενός κεριού στο σκοτάδι μπορούμε να διακρίνουμε τα αυγά εάν έχουν σπόρο.

Για το ζευγάρωμα των σκυλιών και των γατιών η συμφωνία ήταν τα μισά κουτάβια. Τα αρσενικά ζώα αλλά και πουλερικά όταν τα οποία προορίζονταν προς σφαγή, τα ευνούχιζαν «μουνούχιζαν». Ήταν ένα είδος χειρουργικής επέμβασης με διάφορες κατά τόπους ιεροτελεστίες. Οι τεχνίτες αυτοί λέγονταν μουνουχάρηδες ή μουνουχιστές. Τα μουνουχισμένα κοκόρια τα έλεγαν «καπόνια», τα μουνούχιζαν για την παραγωγή περισσότερου κρέατος, τα οποία ζύγιζαν σχεδόν το διπλάσιο βάρος από τ’ άλλα. «Μαρμάρες» έλεγαν τα θηλυκά ζώα που ζευγάρωναν αλλά ποτέ δεν έμεναν έγκυα. Τα ενός έτους αρνοκάτσικα που ήσαν μουνουχισμένα τα έλεγαν «μουνούχια».

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΖΩΩΝ

Είδος Θερμοκρασία απηυθησμένου Ημέρες εγκυμοσύνης

Βοοειδή 38-39 279-290

Άλογα 37,5-38,5 334-339

Πρόβατα 39-40 144-151

Γίδες 39,5-40,5 150-151

Χοίροι 38,5-39,5 112-115

Σκύλοι 38,5-39,5 58-63

Γάτες 38-39 63-65

Κουνέλια 38,8-39,8 30-32

Επώαση-εκκόλαψη

Κότες 40,5-42 21

Ινδιάνοι (γαλιά) 40-41,5 28

Χήνες 40-41 30-35

Πάπιες 41-43 30-35

Περιστέρια 41-43 17-17

Διάρκεια οργασμού Επανάληψη οργασμού

Αγελάδες 24-36 ώρες κάθε τρεις εβδομάδες

Φοράδες 2-10 ημέρες κάθε τρεις εβδομάδες

Προβατίνες 24-48 ώρες κάθε 14-19 ημέρες

Γίδες 2-3 ημέρες κάθε 2-3 εβδομάδες

Γουρούνες 3 ημέρες κάθε τρεις εβδομάδες

Σκύλες 4-8 ημέρες κάθε έξι μήνες

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Στην Σοβιετική Ένωση ένας χωριάτης είχε ένα τράγο επιβήτορα. Ο τράγος λόγω των οικονομικών δυσχερειών του αφεντικού του, ζούσε κάτω από άθλιες συνθήκες. Όμως, καθημερινώς τον ζευγάρωνε με μια και δύο και τρεις κατσίκες και με αυτό τον τρόπο ο ιδιοκτήτης, του είχε κάποιο καλό εισόδημα.

Με τον καιρό, άνθρωποι του κράτους, ανακάλυψαν τις δυνατότητες του τράγου πήγαν στον ιδιοκτήτη και τον κατάσχεσαν, θέλοντας να τον χρησιμοποιήσουν για έσοδα του κράτους. Αφού πήραν τον τράγο, τον εξέτασαν κρατικοί κτηνίατροι, του έκαναν τ’ ανάλογα εμβόλια, τον τοποθέτησαν σε σύγχρονο στάβλο, το τάγιζαν με ισορροπημένες τροφές και περίμεναν να ζευγαρώνει, για να αποκομίζουν τ’ ανάλογα έσοδα. Ο τράγος όμως από εκείνη την ημέρα δεν ξαναζευγάρωσε. Τότε η κρατική μηχανή, μη γνωρίζοντας τι συμβαίνει, κάλεσε τον πρώην ιδιοκτήτη, να τους εξηγήσει τι συμβαίνει γιατί ο τράγος δεν ζευγαρώνει. Ο ιδιοκτήτης επισκέφθηκε τον τράγο στο στάβλο. Ζήτησε από τους κρατικούς λειτουργούς να βγουν έξω από τον στάβλο με σκοπό να ρωτήσει τον τράγο. Μόλις βγήκε , τον ρώτησαν τι συμπέρασμα έβγαλε. Τότε ο ιδιοκτήτης, τους είπε με πολύ χιούμορ:

«Ο τράγος μου ανέφερε, ότι τώρα που έγινε δημόσιος υπάλληλος, δεν έχει πια την ανάγκη πλέον να εργασθεί!»

Σήμερα λέμε όταν κάποιος θέλει να δείξει στις γυναίκες ότι ενδιαφέρεται, λέμε «κοκορεύεται», ή «νταραβερίζεται»

Πιο παλιά οι άνδρες που ήξεραν ποιες γυναίκες στο χωριό τους ήσαν ανήθικες και ήθελαν να συνευρεθούν μαζί τους για να μην τάχα τις εκθέσουν τους έλεγαν την φράση: «Μαρκαλάεισε κυρά μου;» (δηλ.) Μωρέ! Καλά είσαι κυρά μου;

Οι έφηβοι όταν αρχίζουν να ενδιαφέρονται για τα κορίτσια έλεγαν: «Αρχίζει να βαρβατσουλεύεται».

Λέγεται ότι ο Θεός έπλασε τα πρόβατα και ο Διάβολος τα γίδια. Ο Θεός το πρόβατο το έφτιαξε συγκροτημένο, σεμνό, χαμηλών τόνων, το οποίο δεν προσέχει το βάρος του, την υγιεινή καθαριότητα και είναι πάντοτε φιλικό προς τον άνθρωπο και θερμόαιμο. Ενώ ο Διάβολος που έφτιαξε την γίδα, κατ’ αρχήν την προσομοίασε σαν την ανήθικη γυναίκα, της έφτιαξε κέρατα, η σωματική της διάπλαση θυμίζει γυναίκα με εξαίρετη σιλουέτα, επί μονίμου βάσης σηκωμένη την ουρά της να φαίνονται τα γεννητικά της όργανα γι’ αυτό τον λόγο οι τσοπάνηδες τις λένε «ορθονούρες», «οξωμούνες», και «κατσικοδιάβολο» καθαρή πάντοτε και συνάμα ζημιάρα.

Για το αρνί έλεγαν: «Γάλα-γάλα τάγισέ με και στο χιόνι κύλισέ με».

Ενώ για το κατσίκι έλεγαν: «Λίλο-λίγο γάλα και στα κάρβουνα καβάλα».

Παροιμίες:

– Αλί από τον κόκορα που λαλεί και ξενογαμεί

– Άλλος γαμεί κι άλλος πλερώνει.

– Αν δεν κουνήσει η σκύλα την ουρά της, δεν πάνε τα σκυλιά κοντά της.

– Γάτος γαμεί και γάτος σκούζει.

– Γενάρη γαμηδόδενε, τον Μάη ποδοβόλα και τον Οκτώβρη τον καλό κάτσε και γεννοβόλα.

– Γενάρη μήνα γάμηγε, ποτέ σου μην προκόψεις. (Το έλεγαν για τα γιδοπρόβατα).

– Δέκα γαμείς ένας πονάει, ένας γαμεί δέκα πονάνε.

– Δέκα μπορεί να φιλούν ένας μόνο γαμεί.

– Εκεί που λαλεί, εκεί γαμεί, εκεί ξημεροβραδιάζει.

– Κόκορας χωρίς λειρί, κότα ποτέ του δεν γαμεί.

– Να ήμουν τον Μάη γάιδαρος τον Αύγουστο κριάρι κι όλο τον χρόνο κόκορας και γάτος τον Γενάρη.

– Περιμένει σαν την αλεπού να πέσουν τα αρχίδια του τράγου.

– Πηδιέται σαν σκύλα.

– Πληρώνω αλλουνού γαμησιάτικα.

– Πουτάνα θάλασσα που σε γαμάν τα ψάρια που σε γαμεί κι ο κάβουρας με τα στραβά ποδάρια.

– Σαν κολλημένα σκυλιά.

– Στην πομπή του αετού, γάμει και συ χελώνα.

– Την γίδα γαμούσαν και τον τράγο πονούσε ο κώλος.

Πάντοτε με ρωτάνε πώς μπορώ και καταλαβαίνω αμέσως το φύλο μιας χελώνας, απλά πιάνοντάς την λίγο. «Μα,» λέω εγώ, «είναι πανεύκολο,» και στη συνέχεια εξηγώ σε μια πρόταση τις διαφορές. Εάν κάποιος μάθει τα διακριτικά στοιχεία, μετά είναι αδύνατον να μπερδευτεί ξανά.

Λοιπόν, έχω να πω γι’αυτούς που αναρωτιούνται πονηρά θέματα, πως δεν ψαχουλεύω κάποιο απόκρυφο μέρος του σώματος – στις χελώνες απόκρυφο είναι έτσι κι αλλιώς – όταν πιάνω κάπου συγκεκριμένα τις χελώνες, αλλά ορατά κι εμφανή σημεία του εξωτερικού του σώματος. Εξετάζω τα δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του φύλου, δηλαδή αυτά που σχετίζονται με κάποιο φύλο, αλλά δεν είναι τα πρωτογενή του, δηλαδή τα γεννητικά όργανα, π.χ. τα γένια στους άντρες και τα μεγάλα βυζιά στις γυναίκες.

Η διαφοροποίηση είναι απλούστατη: Τα αρσενικά έχουν κοίλο κοιλιακό θυρεό και μακρύτερη και παχύτερη ουρά, ενώ τα θηλυκά έχουν επίπεδο κοιλιακό θυρεό και βραχύτερη και λεπτότερη ουρά. Ο κοιλιακός θυρεός είναι το κοιλιακό τμήμα του καβουκιού ή χελύου μιας χελώνας, το επάνω είναι ο ραχιαίος. Η τύχη μου ήταν όμως μεγάλη αυτές τις μέρες, έτσι έχω να σας δείξω τη διαφορά με φωτογραφίες αφού χθες έπιασα ένα ζευγάρι χελώνες (είμαι στο Χωριό μου τώρα, Πύργοι Κοζάνης).

Οι δύο χελώνες: αριστερά ο αρσενικός δεξιά η θηλυκιά.

Οι δύο χελώνες ανάποδα ώστε να φαίνονται οι διαφορές: ο αρσενικός αριστερά, η θηλυκιά δεξιά.

Οι χελώνες είναι του κοινότερου χερσαίου είδους της Ελλάδας, της μεσογειακής χελώνας ή χελώνας του Χέρμαν (Testudo hermanni). Στην περιοχή αυτήν μόνο αυτό το είδος συναντάται. Επίσης έχω να κάνω μια σημαντική σημείωση: οι χελώνες δε θα πρέπει να βρίσκονται ποτέ ανάποδα. Αν και σχεδόν πάντοτε μπορούν να γυρίσουν στην κανονική τους θέσει, αυτό είναι πολύ στρεσογόνο γι’αυτές. Οι συγκεκριμένες αναποδογυρίστηκαν για της ανάγκες της φωτογράφισης μόνο για λίγα δευτερόλεπτα. Σε περίπτωση που μια χελώνα αναποδογυρίσει κάτω απ’τον ήλιο και δεν προλάβει να επανέλθει εγκαίρως, κινδυνεύει να πεθάνει από υπερθερμία μιας και δε μπορεί να μετακινηθεί στη σκιά για να δροσιστεί. Τα γιγάντια είδη επίσης κινδυνεύουν από κατάρρευση των πνευμόνων, διότι οι πνεύμονες των χελωνών βρίσκονται προσδεδεμένοι στη μέσα πλευρά του ραχιαίου θυραιού, και μπορούν να πιεστούν υπερβολικά από το βάρος των υπολοίπων οργάνων και του συνολικού σώματος.

Τις χελώνες αυτές τις έπιασα κάνοντας βόλτα προς ένα μέρος που αποδεδειγμένα έχει πολλές. Ο τόπος είναι κυρίως πλαγιές με πολλά χόρτα, τα περισσότερα αγρωστώδη και γαΪδουράγκαθα που ξεραίνονται το καλοκαίρι, όμως έχει κι αρκετά βλήτα, αναρριχητικά, λάπατα, κι από δέντρα φτελιές κι ακακίες που παρέχουν πράσινο και σκιά. Η αρσενική απείχε από τη θηλυκή περίπου 5 μέτρα, και πιθανότατα μόλις είχαν τελειώσει την πράξη μιας και στην αντίθετη περίπτωση θα περίμενα το αρσενικό να πλησιάζει το θηλυκό και να βρίσκεται σε υπερδραστηριότητα. Έπειτα τις πήγα σε παιδάκια για να μάθουν να ξεχωρίζουν το φύλο, αλλά γιατί μετά έπεσε το σκοτάδι και η θερμοκρασία, δε μπορούσα ν’αφήσω τις χελώνες έτσι έξω ενώ αυτές ήταν κρύες και σχετικά αδρανοποιημένες, επομένως τις άφησα σήμερα το μεσημέρι. Πάντοτε αφήνω όποιο ζώο χρειάζεται να πιάσω στο σημείο όπου το βρήκα, για να συνεχίσει τις δραστηριότητές του κανονικά από εκεί που τις άφησε πριν. Σπάνια έχω αφήσει ζώο σε ανάλογο οικοσύστημα κάπου αλλού. Φυσικά αν ένα ζώο βρίσκεται σε λάθος μέρος ή κινδυνεύει εκεί που βρίσκεται, θα πρέπει να το μεταφέρουμε σ’ένα ανάλογο οικοσύστημα κάπου αλλού, προτιμότερα πάλι κοντά. Οι παραπάνω κανόνες ισχύουν για σπονδυλωτά – τα ασπόνδυλα αμφιβάλλω αν έχουν ανεπτυγμένη συνείδηση ώστε να μπορούν να καταλάβουν πού βρίσκονται, αν κάτι έχει αλλάξει και πώς μπορούν να προσαρμοστούν σ’αυτό.

Μία ακόμα διαφορά μεταξύ των φύλων είναι το μέγεθος. Θα παρατηρήσατε κι απ’τις φωτογραφίες ότι το θηλυκό είναι μεγαλύτερο από το αρσενικό. Αν και τα συγκεκριμένα δύο άτομα μου φάνηκε πως δεν είχαν τελειώσει την ανάπτυξή τους (στην πραγματικότητα όμως τα περισσότερα ερπετά δεν τελειώνουν ποτέ την ανάπτυξη, αλλά συνεχίζουν την ανάπτυξη με πολύ αργό ρυθμό και μετά την κατάκτηση του ενήλικου μεγέθους καθ’όλη τη ζωή), ήταν ωστόσο κοντά σ’αυτό. Γενικά τα θηλυκά αυτού του είδους, αλλά και πολλών άλλων ειδών χελωνών είναι μεγαλύτερα και βαρύτερα απ’τα αρσενικά, για να μπορούν να χωρούν περισσότερα αβγά. Τα αρσενικά είναι συχνά αρκετά ελαφρύτερα. Στο συγκεκριμένο είδος, τα θηλυκά μπορούν να φτάσουν τα 30 εκ., ενώ τα αρσενικά συνήθως σταματούν στα 25. Φυσικά υπάρχουν κι εξαιρέσεις, κι έτσι έχω βρει αρκετά μεγάλα αρσενικά και σχετικά μικρότερο από το αναμενόμενο πλήρως ενηλικιωμένα θηλυκά. Πάντως κάθε φορά που συνάντησα ζευγάρι, το θηλυκό ήταν πάντοτε μεγαλύτερο. Επίσης μια ακόμα διαφορά των δύο φύλων που ισχύει κυρίως για τις χερσαίες χελώνες και μπορεί να φανεί από πάνω είναι το μέγεθος και η μορφή της υπερουραίας πλάκας. Η υπερουραία πλάκα αποτελείται από το τελευταίο ζεύγος των οριακών πλακών (οι φολιδώδεις πλάκες που βρίσκονται στο περιθώριο του ραχιαίου θυραιού), οι οποίες υπέρκεινται του υπερουραίου ωστού, ένός συμπληρωματικού μέρους του καβουκιού που καλύπτει την ουρά. Όπως θά’ταν αναμενόμενο, η πλάκα αυτή στις αρσενικές είναι μεγαλύτερη και κυρτή για να προστατεύη τη μαλακή χοντρή ουρά, ενώ στις θηλυκές μικρή και σχεδόν συμβολική. Θα το δείτε και στις φωτογραφίες, εάν προσέξετε το καβούκι πίσω απ’τις ουρές.

Η διαφορά ανάμεσα στα δύο φύλα δε φαίνεται πριν την έναρξη της σεξουαλικής ωριμότητας, 8 χρόνια για τα αρσενικά και 9 για τα θηλυκά στο συγκεκριμένο είδος, με μέγιστο τα 12 χρόνια (οι χελώνες είναι ζώα που αναπτύσσονται αρκετά αργά), οπότε τα ζώα θά’χουν φτάσει τα 12 εκ. και πλέον σε μήκος. Έως τότε και τα δύο φύλα είναι εξωτερικά όμοια έχοντας τη μορφή του ενήλικου θηλυκού με το επίπεδο κοιλιακό θυρεό και την κοντή ουρά. Έχω πετύχει αρκετές φορές νεαρά αρσενικά σε μεταβατική φάση, οπότε άρχιζε ο κοιλιακός θυρεός τους νά’χει ένα μικρό κοίλωμα προς τα μέσα και η ουρά τους ήταν κάπως χοντρότερη και μεγαλύτερη από μιας θηλυκής χελώνας. Η σωματική αυτή μεταβολή πιθανόν ενεργοποιείται από τα ανδρογόνα, τεστοστερόνη και λοιπές ουσίες. Δεν ξέρω πώς θα εξελισσόταν το χαρακτηριστικό σε πειραματικά διαφυλετικές ή ευνουχισμένες χελώνες, θά’ταν μάλλον ίδια τα αποτελέσματα με παρόμοια πειράματα σ’άλλα ζώα.

Τα δευτερεύοντα αυτά φυλετικά χαρακτηριστικά εξελίχθηκαν για να λύσουν προβλήματα μοναδικά στις χελώνες. Το κοίλο κοιλιακό καβούκι του αρσενικού τον βοηθά να στέκεται καλύτερα πάνω στο θηλυκό κατά την πράξη, ενώ μέσα στην παχιά ουρά του στεγάζει το πέος του, το οποίο σε πολλά είδιη χελωνών είναι
τρομακτικά μεγάλο.
Η μακρύτερη ουρά επίσης διευκολύνει σημαντικά τον αρσενικό να την τοποθετήσει σωστά κάτω απ’αυτήν του θηλυκού, ώστε να γίνει η γονιμοποίηση. Επειδή αυτά τα χαρακτηριστικά εμφανίζονται και στις δύο σύγχρονες υποτάξεις χελωνών, τα πλευρόδειρα και τα κρυπτόδειρα, ενώ παρατηρούνται και στα απολιθώματα όλων των εποχών, θεωρείται ότι εξελίχθηκαν στις πρώτες προγονικές χελώνες με στερεό κέλυφος. Άλλωστε είναι τόσο σημαντικά στοιχεία για την επιβίωση του είδους, ώστε αυτό ακριβώς να περιμένουμε. Για όσους αναρωτιούνται πού έχει τους όρχεις της η χελώνα και γιατί δε φουσκώνουν κι αυτοί παραπάνω την ουρά, έχω να πω πως βρίσκονται σε λίγο παράξενη θέση. Και οι όρχεις των αρσενικών και οι ωοθήκες των θηλυκών βρίσκονται πίσω από τους πνεύμονες στη ραχιαία πλευρά του σώματος.

Παρόλο που οι διαφορές μεταξύ των φύλων είναι αναγκαίες για την επιβίωση και συναντώνται σ’όλα τα είδη χελώνας χωρίς μεγάλες διαφοροποιήσεις, υπάρχουν ακόμα κι εδώ επιμέρους διαφορές. Στην κοινή αμερικανική κατοικίδια χελώνα, Trachemys scripta elegans, πέρα από τη μεγαλύτερη και χοντρότερη ουρά του αρσενικού και τον κοίλο κοιλιακό θυρεό, το αρσενικό φέρει επίσης μακρύτερα νύχια στα μπροστινά άρκρα με τα οποία ερεθίζει το θηλυκό πριν την πράξη δονώντας τα πάνω στο λαιμό και στο κεφάλι του. Σ’άλλα είδη, όπως στις θαλάσσιες χελώνες και σε λίγα ακόμα είδη όπου η σταθερότητα κατά την πράξη δεν είναι κάτι σημαντικό, η κοιλότητα στον κοιλιακό θυρεό του αρσενικού είναι είτε ελαφρύτατη είτε απουσιάζει εντελώς. Στα είδη με μακριά ουρά, όπως στην αμερικανική αρπακτική χελώνα (Chelydra serpentina), η ουρά του αρσενικού είναι πάλι παχύτερη. Τέλος το μέγεθος όπως προανέφερα έχει επιλεγεί μεγαλύτερο στα θηλυκάώστε να χωρούν περισσότερα αβγά. Στις χελώνες ωστόσο όπου τα αρσενικά μάχονται συχνά μεταξύ τους, αυτά έχουν το μεγαλύτερο μέγεθος, ενώ στις θαλάσσιες χελώνες τα δύο φύλα είναι ισομεγέθη.

Τέλος κλείνω με ένα ακόμα συμπέρασμα στο οποίο έχω φτάσει παρατηρώντας τις χελώνες για τα τελευταία 12 χρόνια. Έχω παρατηρήσει λοιπόν ότι οι αρσενικές τείνουν να είναι πιο ενεργητικές και λιγότερο φοβισμένες από τις θηλυκές, οι οποίες μαζεύονται πολύ εύκολότερα στο καβούκι τους όταν τις πιάνεις ή τις πλησιάζεις υπερβολικά, κατουρούν αμυντικά συχνότερα και αργούν να ξαναβγούν για να περπατήσουν. Θεωρώ πως αυτό οφείλεται στον γενικά ενεργητικότερο τρόπο ζωής των αρσενικών αυτού του είδους, τα οποία τριγυρίζουν συχνά για να ελέγξουν την περιοχή τους, ψάχνουν ενεργητικά τα θηλυκά και μάχονται μ’άλλα αρσενικά. Φυσικά στην παραπάνω παρατήρηση έχω ν’αναφέρω και μερικές εξαιρέσεις.

Έχω μάθει να διακρίνω τα φύλα πολύ πριν μπω στο Διαδίκτυο για να διαβάσω για τις χελώνες. Όταν θα ήμουν δευτέρα ή τριτη δημοτικού, η γιαγιά μου μού’φερε ένα ζευγάρι χελωνών που βρήκε λέγοντάς μου πιο ήταν το αρσενικό και πιο το θηλυκό, κι έτσι, σύμφωνα μ’εκείνα τα πρότυπα, μπορούσα να ξεχωρίζω και τις επόμενες χελώνες. Αυτό όμως που διαπίστωσα σύντομα στα επόμενα χρόνια ήταν ότι οι χελώνες αρχίζουν να ξεχωρίζουν μετά από κάποια ηλικία και μέγεθος, πριν από το οποίο φαίνονται όλες όμοιες.

Οι δωδεκάχρονες παρατηρήσεις μου πάνω στο είδος Testudo hermanni είναι πάρα πολλές και λεπτομερείς, και θα πρέπει οπωσδήποτε να τις καταγράψω σ’ένα επόμενο μεγάλο άρθρο. Επίσης οι χελώνες γενικότερα ως ομάδα είναι από τις λίγες, αν όχι η πιο ξεχωριστή, ομάδα σπονδυλωτών ζώων οι οποίες αξίζουν οπωσδήποτε ένα δικό τους θέμα στο Ιστολόγιο. Και τα δύο προσεχώς.

η Λίμπο έγκυος κατασκευάζοντας τη φωλιά 23/5/2011


φωλιά 23/5/2011: τα κουνελάκια μόλις γεννήθηκαν


η Λίμπο μετά τη γέννα 23/5/2011


φωλιά 24/5/2011: τα κουνελάκια 1 ημέρας


φωλιά 25/5/2011: τα κουνελάκια 2 ημερών


κουνελάκι 4 ημερών στο χέρι μου 27/5/2011


φωλιά 30/5/2011: τα κουνελάκια 7 ημερών


φωλιά 31/5/2011: τα κουνελάκια 8 ημερών. Επειδή το 1 απ'τα 4 είναι γκρι-καφέ με διάφορες αποχρώσεις και σχέδια, ίσως τελικά ο πατέρας τους να μην είναι αλμπίνος.


κουνελάκι 14 ημερών στο μπολ φαγητού της μάνας του 6/6/2011


τα κουνελάκια 17 ημερών 9/6/2011


ένα από τα κουνελάκια την ίδια μέρα στο χέρι μου


το γκρίζο-καφέ κουνελάκι στο χέρι μου την ίδια μέρα


κουνελάκι 21 ημερών 13/6/2011


Όλη η οικογένεια εν ώρα φαγητού 17/6/2011. Τα κουνελάκια είναι 25 ημερών.


Πάλι όλη η οικογένεια εν ώρα φαγητού 20/6/2011. Τώρα τα κουνελάκια είναι 28 ημερών.


Κουνελάκι 32 ημερών 24/6/2011. Τώρα η ανάπτυξη είναι πιο αργή αλλά σταθερή.

Σε
προηγούμενο θέμα
έχω πει ότι έχω ένα κουνέλι. Το κουνέλι αυτό το έχω από τον Ιανουάριο. Η ιστορία σύντομα είναι η εξής: Η μητέρα μου αγόρασε από πετσόπ ένα κουνέλι για δώρο προς συγγενής στο Βόλο που είχαν μικρά παιδάκια. Μας το έδωσαν για αρσενικό. Μετά από λίγες μέρες μας έδωσαν ένα άλλο κάποιοι γνωστοί, αρσενικό κι αυτό και μάλλον αλμπινάκι. Το αγορασμένο αποφασίσαμε να το κρατήσουμε. Στην αρχη, όταν ήταν και τα δύο μαζί σπίτι μου στη Θεσσαλόνίκη, το δικό μας κουνέλι ανέβαινε συνέχεια πάνω στο αλμπινάκι, απ’ό,τι διάβασα, για λόγους κυριαρχίας, αφού αυτό ήταν και το μεγαλύτερο τότε. Μετά το αλμπινάκι έφυγε για το Βόλο, ενώ το δικό μας τ’ονομάσαμε Λίμπο (στην αρχή Ορέστη). Τον άλλον τα παιδάκια τον έβαλαν Πίπη. Τα δύο κουνελάκια λοιπόν ξαναβρέθηκαν και πάλι πριν ένα μήνα περίπου στο χωριό μου, Πύργοι Κοζάνης, στις διακοπές του Πάσχα. Ο Λίμπο ήταν 5 κι ο Πίπης 6 μηνών. Ο Πίπης τελικά μεγάλωσε πιο πολύ απ’το Λίμπο, κι ανέβαινε συνέχεια πάνω του. Προς το τέλος των διακοπών όμως κάπως μειώθηκε το καβάλημα. Μετά μόλις γύρισα στη Θεσσαλονίκη, η συμπεριφορά του Λίμπο ύστερα από λίγες μέρες άλλαξε ελαφρώς. Έγινε πιο επιφυλακτικός μαζί μου, φοβόταν πιο εύκολα, δεν ήθελε να τον χαϊδεύω πολύ κ.ά. Πριν 1 εβδομάδα περίπου είχα προσέξει κάτι μακρόστενους όγκους στην κοιλιά του, αλλά νόμισα απλώς ότι ήταν κοιλιακοί μύες, το συκώτι, ο σπλήνας ή κάποιο άλλο εσωτερικό όργανο.
Άλλά η μεγάλη αλλαγή έγινε προχθές στις 22 Μαΐου. Το πρωί, μόλις πήγα να το ταΐσω άχυρα, αντί να τα φάει, τα είχε μαζέψει στο στόμα του. Εγώ νομίζοντας ότι μπούκωσε το στόμα του ή του κόλλησαν στο λαιμό, προσπάθησα να του τα τραβήξω κι αυτός πεταγόταν. Μετά τα έψαχνε και τα ξαναμάζευε. Έψαχνε απεγνωσμένα ένα μέρος για να τ’αφήσει. Μετά από μια γρήγορη αναζήτηση βρήκα ότι τέτοια συμπεριφορά εκδηλώνουν τα θηλυκά που πρόκειται να κατασκευάσουν φωλιά. Αυτή η συμπεριφορά μπορεί να οφείλεται είτε σε ψευδοκύηση (ανεμογκάστρι), συχνό φαινόμενο στα κουνέλια, είτε σε πραγματική εγκυμοσύνη, λίγες μέρες πριν τη γέννα, και δεν μπορεί κάποιος να τη σταματήσει, αλλά σταματά μόνη της. Τις έβαλα λοιπόν σχισμένα σε λωρίδες χαρτιά και πολύ άχυρο, μαζί μ’ένα κομμένο χάρτινο κουτί για φωλιά. Στην αρχή άρχισε να στρώνει μέσα στο κουτί, αλά μετά την άλλαξε τοποθεσία. Ρώτησα και στο
φόρουμ
στο οποίο είμαι γραμμένος για τη συμπεριφορά αυτή κι όλοι μ’επιβεβαίωσαν ότι πρόκειται για θηλυκό. Μετά πρόσεξα επίσης ότι οι όγκοι μέσα στην κοιλιά της είχαν μεγαλώσει πολύ, και υποψιάστηκα ότι ίσως δεν είναι ψευδοκύηση, αφού πριν από 1 μήνα είχε βρεθεί με τον αρσενικό Πίπη στο χωριό. Βρήκα και θηλές στο κάτω μέρος του σώματός της, και με μια γρήγορη εξέταση της γεννητικής περιοχής, δε βρήκα όρχεις. Έως τότε δεν το είχα προσέξει ποτέ από κάτω, αφού νόμιζα ότι ήταν σίγουρα αρσενικό.
Την επομένη το πρωί, δηλαδή στις 23 Μαΐου, είχε στρώσει τη φωλιά της με γούνα. Τη μέρα εκείνη συνέχιζε να τη φτιάχνει και να στρώνει. Μετά έφυγα απ’το σπίτι. Στις 4 το απόγευμα που γύρισα, βρήκα τη Λίμπο να συνεχίζει την τελειοποίηση της φωλιάς της. Όταν ξαναβγήκα στις 6 και κάτι το απόγευμα τις έδωσα λίγα άχυρα για τη φωλιά, αλλά αυτή τα έφαγε. Πήγα να δω τι γίνεται στη φωλιά, μήπως γέννησε, τα έφαγε ή γέννησε νεκρά, και ακούμπησα ένα μικρό πλασματάκι που κουνήθηκε πιο πέρα! Ψάχνοντας καλύτερα, βρήκα 4 ζωντανά, υγιή, μικρά, τυφλά και γυμνά, ροζ, με μεγάλα κεφαλάκια και μικρά αφτάκια, ζεστά και μαλακά και με λεπτά κοκκαλάκια κουνελάκια! Καταχαρούμενος ανακοίνωσα το γεγονός σ’όλους.
Τελικά ο Λίμπο μας βγήκε η Λίμπο! Είναι γνωστό ότι ο διαχωρισμός του φύλου είναι δύσκολος στα νεαρά κουνέλια, και πιστεύω πως αυτός που μας το έδωσε δεν ήξερε καν τι είναι, απλώς μάλλον όλι λένε ότι είναι αρσενικά, άρα δε γεννάνε, για να τα πουλήσουν ευκολότερα.
Το κλουβί με την κουνέλα και τα μικρά βρίσκεται σε μια γωνία του μπαλκονιού, μακριά από την κίνηση και προστατευμένο από τον ήλιο και τη βροχή. Τα κουνελάκια περνούν όλο το χρόνο τους ακόμα στη ζεστή, από άχυρα, χαρτιά και τρίχες φωλίτσα τους. Σαλεύουν λίγο, στις θέσεις τους, χωρίς ακόμα κάποιον προσανατολισμό, αφού είναι ακόμα τυφλά. Ακόμα δε μπορούν να στηριχθούν κανονικά. Βρίσκονται κοντά μεταξύ τους, κάτω από το χαλί των τριχών της μάνας τους. Η κουνέλα δεν έχει ιδιαίτερο δεσμό με τα μικρά της. Τα θηλάζει 1-2 φορές την ημέρα, νωρίς το πρωί και το σούρουπο ή μέσα στη νύχτα, τα γλείφει και κατά τ’άλλα τ’αφήνει προστατευμένα στη φωλιά τους. Το γάλα της είναι πολύ παχύ και θρεπτικό ώστε να τα κρατά για πολλές ώρες. Στη φύση, η κουνέλα σκάβει για τη φωλιά της ένα ξεχωριστό από την αποικία λαγούμι με αδιέξοδο, προστατευμένο από τους εχθρούς και τ’άλλα κουνέλια. Επιπλέον κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης οι κουνέλες διατηρούν την ετοιμότητα και την ενεργητικότητά τους, χωρίς να δείχνουν κανένα σημάδι κόπωσης. Αυτές οι συμπεριφορές έχουν εξελιχθεί για την καλύτερη δυνατή προστασία της μητέρας και των μικρών απ’τους εχθρούς. Το τεμπέλιασμα της κουνέλας κατά την εγκυμοσύνη ή δίπλα στα μικρά ίσως την έκανε αυτήν και τα μικρά της ευκολότερο στόχο για τους θηρευτές.
Από το φόρουμ και από πολλές άλλες σελίδες, έχω πληροφορηθεί ότι οι κουνέλες, κυρίως αυτές που γεννούν σε μικρή ηλικία, μπορεί να παραμελήσουν τα μικρά τους. Ακόμα μπορούν να τα κανιβαλίσουν αν στρεσσαριστούν, δεν υπάρχει τροφή ή αντιληφθούν από τη μυρωδιά κάποια αλλαγή. Το τελευταίο συνήθως δε γίνεται στα κουνέλια που έχουν συνηθίσει τον άνθρωπο και τον εμπιστεύονται. Καλύτερο πάντως είναι, πριν πιάσετε τα κουνελάκια, να χαϊδεύετε πρώτα τη μητέρα τους για να πάρουν τα χέρια σας τη μυρωδιά της. Τα κουνελάκια θα πρέπει να τα πιάνετε μόνο όταν είναι απολύτως απαραίτητο, π.χ. στον καθημερινό έλεγχο ή στην απομάκρυνση κάποιου νεκρού. Εάν δεν τα βλέπετε δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν. Τον περισσότερο καιρό είναι κρυμμένα μέσα στα υλικά της φωλιάς και δε φαίνονται.
Η συμπεριφορά σας προς την κουνέλα μετά τη γέννα δε θα πρέπει να είναι διαφορετική από πριν. Δηλαδή θα πρέπει να τη βγάζετε από το κλουβί για άσκηση, να τη χαϊδεύετε κανονικά, να της δίνεται παιχνίδια κ.ά. Το μόνο που αλλάζει είναι η ποσότητα και η ποιότητα της τροφής. Θα πρέπει να την ταΐζετε συχνότερα και ν’αυήσετε το ποσοστό της πρωτεΐνης στη διατροφή, π.χ. από την έτοιμη τροφή, για να κατεβάζει θρεπτικό γάλα και να μειωθεί η πιθανότητα κανιβαλισμού των μικρών.
Επιπλοκές από τη γέννα εμφανίζονται σπανιότατα στα κουνέλια. Ο τοκετός γίνεται πολύ γρήγορα, μετά η μητέρα τρώει τον πλακούντα και τον ομφάλιο λώρο, γλείφει τα μικρά κι όλα εντάξει. Μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να υπάρχει λίγο αίμα στη γεννητική περιοχή για λίγες ώρες η μέρες από κάποιο μικρό σχίσιμο κατά τη γέννα. Στη δική μου περίπτωση πρόσεξα λίγο αίμα χθες το μεσημέρη, γι’αυτό και την παρατηρούσα να γλείφει το μέρος συνέχεια, που όμως μέσα στη μέρα πέρασε. Αν ωστόσο παρατηρήσετε μεγάλη αιμοραγία ή άλλα επείγοντα συμπτώματα, θα πρέπει να πάτε την κουνέλα οπωσδήποτε στον κτηνίατρο. Θεωρητικά η κουνέλα μπορεί να ξαναμείνει έγκυος σύντομα μετά τη γέννα.
Κάθε μέρα το πρωί και το απόγευμα ελέγχω τα κουνελάκια, αν είναι ζωντανά και οι κοιλίτσες τους είναι φουσκωμένες (σημάδι ότι τα θηλάζει). Αν έχουν ζαρωμένη κοιλίτσα και βγάζουν φωνούλες, σημαίνει πως δεν τα προσέχει. Σ’αυτήν την περίπτωση γίνεται τα κουνελάκια να φροντιστούν από τον άνθρωπο, αλλά το ποσοστό επιβίωσης είναι μικρότερο του 10%.
Η Λίμπο ωστόσο φαίνεται να τα προσέχει. Όπως φαίνεται τα θηλάζει τακτικά και χρησιμοποιεί μονο το μισό κλουβί, το οποίο δεν είναι φωλιά.
Εάν όλα πάνε καλά, σε 10 μέρες αναμένω ν’ανοίξουν τα μάτια και να έχει βγει λίγο χνούδι, σε μερικές μέρες ακόμα ν’αρχίσουν να μεγαλώνουν αισθητά και να βγάζουν τρίχες, σε 3 εβδομάδες ν’αρχίσουν να τρώνε στερεή τροφή και σε 8 εβδομάδες ν’ανεξαρτητοποιηθούν πλήρως. Πολλοί τα παίρνουν από τη μάνα πιο νωρίς στις 7 ή στις 6 εβδομάδες, ενώ άλλοι και νωρίτερα. Ο απογαλακτισμός λίγο νωρίτερα από το κανονικό ίσως δεν είναι και κάτι τόσο επικίνδυνο, αλλά αν απογαλακτιστούν σε πολύ μικρή ηλικία, δε θά’χουν προλάβει να πάρουν τ’αντισώματα και τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου που χρειάζονται και μπορεί να εμφανίσουν γαστρεντερικά προβλήματα. Σκέφτομαι πάντως να τα πάρω από τη μάνα πιο νωρίς από τις 8 εβδομάδες. Τα μικρά μπορούν να τρώνε έτοιμη τροφή κι άχυρο από τότε που αρχίζουν να τρώνε στερεά, αλλά λαχανικά καλό είναι να φάνε μετά τους 3 μήνες, αρχικά σε μικρές ποσότητες, αν κι εγώ άρχισα να δίνω στη Λίμπο από πιο νωρίς χωρίς κανένα πρόβλημα.
Όταν τα κουνέλια μεγαλώσουν, έχω κανονίσει να τα δώσω σ’άλλους που τα θέλουν. Έως τώρα έχω αρκετές παραγγελίες. Μερικοί θα πρέπει να περιμένουν τις επόμενες γέννες.
Οι κουνέλες δεν είναι κακές μάνες. Μπορεί η συμπεριφορά τους προς τα μικρά τους να φαίνεται σε κάποιους ανθρώπους σκληρή, αλλά αυτό το χαρακτηριστικό βοήθησε το είδος να επιβιώσει. Η γρήγορη ενηλικίωση, το μικρό χρονικό διάστημα κυοφορίας, τα πολλά μικρά, η γρήγορη ανάπτυξή τους, η μειωμένη δαπάνη της μητέρας προς φροντίδα των μικρών, είναι όλα χαρακτηριστικά που έχουν βοηθήσει ένα είδος, θήραμα πολλών αρπακτικών να διαιωνιστεί. Μπορεί να πεθαίνουν πολλά, αλλά παραμένουν πάντοτε αρκετά για τη διαιώνιση του είδους. Αυτή η στρατηγική αναπαραγωγής ωστόσο είναι καταστροφική για το οικοσύστημα σε μέρη που δεν υπάρχουν πολλοί φυσικοί εχθροί των κουνελιών, π.χ. στην Αυστραλία όπου τα κουνέλια έχουν υπερπολλαπλασιαστεί.
Από αυτήν την εμπειρία της αναπαραγωγής έχω μάθει και προτείνω τα εξής:

  • Ο προσδιορισμός του φύλου είναι πολύ δύσκολος. Πάντα να ελέγχεται το φύλο κάθε νέου σας κουνελιού, ακόμα κι αν αυτός που σας το έδωσε ή πούλησε ήταν σίγουρος ότι είναι του τάδε φύλου. Το ίδιο κι αν αυτός που σας το έδωσε ή πούλησε ήταν γνωστός. Πρέπει να είστε 100% σίγουροι.
    Ο μόνος οριστικός τρόπος για τη λύση του προβλήματος της αναπαραγωγής είναι η στείρωση. Στειρώνοντας τα κουνέλια σας, εκτός του ότι δε θα υπάρχει πλέον το πρόβλημα της αναπαραγωγής, θα μειωθούν επίσης και οι συμπεριφορές σχετιζόμενες με την αναπαραγωγή όπως σήμανση της περιοχής (για τ’αρσενικά) ή κατασκευή φωλιάς (για τα θηλυκά), και οι κυριαρχικές κι επιθετικές τάσεις σε ομάδες κουνελιών.
    Αυτό που δε θα πρέπει να κάνετε είναι ν’απομονώσετε το κουνέλι σας, ειδίως αν είναι μόνο ένα, αντί να το στειρώσετε. Τα κουνέλια είναι κοινωνικά ζώα στη φύση και η επαφή μ’άλλα μέλη του είδους τους, έστω κι ευκαιριακή, είναι ωφέλιμη.
  • Τα παραπάνω γι’αυτούς που δε θέλουν τα κουνέλια ν’αναπαραχθούν, είτε γιατί δεν έχουν χώρο και χρόνο, είτε γιατί δεν έχουν κανέναν να δώσουν τους απογόνους, ή για πολλούς άλλους λόγους.
    Για όσους όμως θέλουν ν’αναπαραγάγουν κουνέλια, ή έχουν την πρώτη τους γέννα, καλή επιτυχία!
    Περισσότερες πληροφορίες για την αναπαραγωγή των κουνελιών:
    εδώ
    και
    εδώ.
    Ενημέρωση 25/5/2011: Όλα είναι καλά. Θα ενημερώνω για νεότερα.
    Ενημέρωση 27/5/2011: Τα κουνελάκια καλύπτονται από κοντό άσπρο χνούδι.
    Ενημέρωση 1/6/2011: Τα κουνελάκια έχουν μεγαλώσει λίγο. Το τρίχωμά τους έχει μακρύνει. Ο προσανατολισμός τους, αν κι ακόμα δεν έχουν ανοίξει τα ματάκια τους, είναι σαφώς καλύτερος σε σχέση με τις πρώτες μέρες. Αρχικά κάθονταν κολλημένα μεταξύ τους στη φωλιά, κάτω από τις τρίχες τις μάνας τους, έφευγαν προς τα πίσω όταν πήγαινα να τ’ακουμπήσω, και όταν απομάκρυνα ένα, κινούταν κυκλικά σ’ένα σημείο. ¨Όταν το πήγαινα κοντά στη φωλιά, έβρισκε τ’άλλα πιθανόν με την όσφρηση ή την αίσθηση της θερμότητας. Τώρα κινούνται περισσότερο, έχουν βγεί στην επιφάνεια της φωλιάς, απομακρύνονται περισότερο μεταξύ τους, κι από τώρα άρχισαν να εξερευνούν το μέρος έξω από τη φωλιά. Χθες το απόγευμα παρατήρησα ότι έβγαλαν δοντάκια και ότι προσπαθούσαν να μασήσουν λίγη ξηρά τροφή. Η μάνα τους όμως συνήθως τα διώχνει από το μπολ του φαγητού. Η στήριξή τους είναι ακόμα ανεπαρκής. Μπορούν να καθίσουν στη στάση του κουνελιού, αλλά ακόμα περπατάνε με τα άκρα απλωμένα. Όταν πάνε να βάλουν λίγο παραπάνω δύναμη ή να περπατήσουν τρέμουν πολύ. Μέρα με τη μέρα το τρέμουλο μειώνεται, αλλά θα χρειαστούν αρκετές ακόμα μέρες μέχρι τα κουνελάκια να μπορέσουν να περπατήσουν και να πηδήξουν κανονικά. Τ’αφτάκια τους τέλος έχουν μακρύνει και μπορούν να τα κινήσουν προς διάφορες κατευθύνσεις. Τώρα μπορώ να τα πιάσω και να τα σηκώσω πολύ ασφαλέστερα. Επίσης όσο μεγάλωνουν, οι πιθανότητες κανιβαλισμού από τη μητέρα μειώνονται σημαντικά. Σιγά-σιγά στο μυαλάκι της κουνελίτσας μετατρέπονται από αναλώσιμο υλικό σε μέλη του είδους της. Τώρα πιστεύω ότι δεν υπάρχει πλέον κίνδυνος.
    Ενημέρωση 2/6/2011: Όλα τα κουνελάκια, εκτός απ’το γκρίζο-καφέ, έχουν ανοίξει τα μάτια τους.
    Ενημέρωση 6/6/2011: Όλα έχουν ανοίξει τα μάτια τους και η στήριξη και η κίνησή τους είναι πολύ καλύτερη. Άρχισαν και να πηδάνε. Έχουν μεγαλώσει περισσότερο. Τα αφτιά και το τρίχωμά τους έχουν μακρύνει και το μαύρο χρώμα, όπου το έχουν, γίνεται πιο έντονο. Έχουν γίνει πολύ δραστήρια και τρέχουν μες στο κλουβί ενοχλώντας μερικές φορές τη μάνα τους. Χθες επίσης παρατήρησα το θηλασμό πρώτη φορά. Έγινε περίπου στις 10 η ώρα το βράδυ. Η Λίμπο καθόταν όρθια και μαζεμένη σε μια σκοτεινή γωνιά του κλουβιού, κι όλα τα κουνελάκια βρίσκονταν απο κάτω της και είχαν τα κεφαλάκια τους στην κοιλίτσα της. Κράτησε λίγο αυτό, αλλά όταν πήγα ν’ανοίξω το κινητό να βγάλω καμία φωτογραφία και ξαναγύρισα, είχε τελειώσει. Τη φωλιά την έχω αφαιρέσει εδώ και μερικές μέρες.
    Ενημέρωση 9/6/2011: Τα κουνελάκια έχουν μεγαλώσει περισσότερο. Όταν δεν είναι η μάνα κοντά, πηγαίνουν και τρώνε λίγο απ’την τροφή της.
    Ενημέρωση 14/6/2011: Μεγάλες αλλαγές. Τα κουνελάκια μεγάλωσαν ακόμα περισσότερο. Εδώ και μερικές μέρες άρχισαν να βγαίνουν μόνα τους απ’το κλουβί και να τρέχουν έξω. Κινούνται πλέον κανονικά. Μερικές φορές πετάγονται αστραπιαία από το ένα μέρος στ’άλλο και κρύβονται στις γωνίες με αποτέλεσμα να μη μπορώ να τα πιάσω εύκολα. Το καφέ ιδίως τείνει να χώνεται στα πιο απίθανα σημεία. Συνήθως ωστόσο βρίσκονται συγκεντρωμένα σε κάποια γωνία όλα μαζί. Μολονότι μπορούν να βγούν από το κλουβί, ακόμα δε μπορούν να ξαναμπούν. Επίσης δεν έχουν μάθει ακόμα να αφοδεύουν σε συγκεκριμένο μέρος όπως η μάνα τους και γι’αυτό το μέρος όταν τα βγάζω γεμίζει κόπρανα.
    Ίσως είναι μύθος το ότι τα μικρά κουνελάκια δε θα πρέπει να τρέφονται για τους πρώτους τρεις μήνες με φρέσκα λαχανικά. Έχω παρατηρήσει όλα να τρώνε από τις αγγουρόφλουδες της μάνας τους χωρίς προβλήματα. Στο
    rabbit.org
    ότι αυτό το μέτρο προτείνεται γιατί πολλά από τα κουνελάκια που πωλούνται στα πετσόπ έχουν απογαλακτιστεί νωρίτερα από το κανονικό διάστημα των 7-8 εβδομάδων, κι ακόμα δεν έχουν πάρει όλα τ’απαραίτητα αντισώματα. Άρα αν τρέφονται καλά απ’τη μάνα και τρώνε και λίγα λαχανικά δε θα πρέπει να υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Άλλωστε στη φύση τι τρώνε;
    Ενημέρωση 8/7/2011: Τα κουνελάκια έχουν μεγαλώσει αρκετά, αν και η ανάπτυξη έχει μειωθεί κάπως σε σχέση με τις πρώτες εβδομάδες. Αναπτύσσονται δηλαδή κανονικά. Τώρα επίσης τρώνε πολύ περισσότερα χόρτα και λαχανικά, μαζί με την έτοιμη τροφή, αλλά πίνουν πάλι το γάλα τους από τη Λίμπο. Αυτό το διάστημα είναι στο χωριό μου, Πύργοι Κοζάνης, όπου και θα παραμείνουν έως το τέλος του καλοκαιριού, οπότε θα τα δώσω σ’αυτούς που τα ζητάνε.
    Ενημέρωση 2/8/2011: Εδώ και λίγες εβδομάδες, από τις 20 Ιουλιου περίπου, τα κουνελάκια έχουν ανεξαρτητοποιηθεί. Ήδη αρχίσαμε να δίνουμε σε όσους θέλουν στο χωριό. Όσοι μου ζητούν από Θεσσαλονίκη θα πρέπει να περιμένουν μέχρι να μεγαλώσουν τα
    καινούργια.
    Μετά μάλλον θα της κάνω μια στείρωση, γιατί ήδη είναι δύσκολο να βρω κάποιον να πάρει τα κουνελάκια.
    Ενημέρωση 1/9/2011: Τελικά η Λίμπο ξαναζευγάρωσε και μάλλον πάλι θα ξαναέχω κουνελάκια.