Tag Archive: Βυζάντιο


Σήμερα, Τετάρτη 26 Οκτωβρίου, είναι η εορτή του πολυούχου της Θεσσαλονίκης Αγίου Δημητρίου, άρα εδώ στη Θεσσαλονίκη η ημέρα αυτή είναι αργεία και κλείνουν όλα. Λίγο άβολο στη μέση της εβδομάδας, όμως έτσι γίνεται στο ελληνικό κράτος. Όλοι γνωρίζουμε την ιστορία του Αγίου Δημητρίου, ο οποίος έζησε στη Θεσσαλονίκη στα Ρωμαϊκά χρόνια. Αυτό που δεν ξέρει σχεδόν κανείς είναι ότι ό πραγματικός «Άγιος Δημήτριος» δεν είχε καμία σχέση με τη Θεσσαλονίκη, και ίσως και να μην την επισκέφθηκε ποτέ. Όπως και με πολλούς άλλους χριστιανικούς αγίους, το πρόσωπό του κατασκευάστηκε μεταθάνατον. Το άρθρο από το ιστολόγιο του Στέλιου Φραγκόπουλου θα σας λύσει της νεοδημιουργηθήσες απορέις.

Πηγή:
sfrang2

27 October 2014
Κατασκευή αγίων για να ζεσταθεί το παγκάρι…
dimitrios
Από την ιστορική βιβλιογραφία (Cyril Mango, Bautz Kirchenlexikon κ.ά.) προκύπτουν τα ακόλουθα για τον λεγόμενο «άγιο» Δημήτριο: Ήταν μία ακόμα ομιχλώδης εκκλησιαστική προσωπικότητα με αμφισβητούμενη ιστορική παρουσία. Υποτίθεται πως έπεσε θύμα διωγμού την εποχή του Διοκλητιανού ή του Μαξιμίνου Β’ Ντάια. Ήταν γιος εύπορης ρωμαϊκής οικογένειας και αρχικά δεν είχε καμιά σχέση με τη Θεσσαλονίκη αλλά με το Σίρμιο, την πόλη Μητροβίτσα της σημερινής Σερβίας. Πρώτα γραπτά με το όνομά του εμφανίζονται το 10ο αιώνα μ.Χ., έξι αιώνες μετά τον θρυλούμενο βίαιο θάνατό του. Τυχόν προγενέστερα, αν υπήρξαν, ίσως να είχαν καταστραφεί κατά τις εικονομαχίες…
Περί το έτος 442 η πρωτεύουσα του Ιλλυρικού μεταφέρθηκε στη Θεσσαλονίκη, γιατί κατέλαβαν «βάρβαροι» το Σίρμιο. Έτσι μετανάστευσε και η λατρεία του Δημητρίου, ο οποίος έγινε πλέον Θεσσαλονικιός με εκκλησία προς τιμήν του κ.λπ. — περίπου όπως μεταφέρθηκε η Παναγία Σουμελά από τον Πόντο στο ελλαδικό Βέρμιο.  
Με τον καιρό αποκρύφτηκε και ξεχάστηκε η απουσία λειψάνων τού «αγίου», αφού τον 7ο αι. δεν είχαν ανακαλυφτεί ακόμη. Κάποια εποχή εμφανίστηκε όμως ένας τάφος, ο οποίος κατασκευάστηκε με ένα σύστημα σωλήνων ώστε να τροφοδοτείται και να αναβλύζει απ’ αυτόν μύρο. Με αυτό τον τρόπο απέκτησε ο μετανάστης «άγιος» τον επίζηλο μεταξύ αγίων τίτλο του μυροβλήτη.
Αφού μεταμορφώθηκε από τους αγιογράφους από κατσαρομάλλη διάκο σε στρατιωτικό, ο Δημήτριος αξιοποιήθηκε επανειλημμένα για την υπεράσπιση της «αγαπημένης πόλης του», την οποία δεν είχε γνωρίσει μάλλον αλλά τον είχαν μετακομίσει οι κληρικοί. Δεν είναι καθόλου περίεργο ότι στις εικονογραφήσεις ο στρατιωτικός πλέον άγιος λογχίζει από το άλογο έναν πεζοπόρο Έλληνα πολεμιστή…

Το σχολικό βιβλίο Ιστορίας αναφέρει ότι σε μια πολιορκία της Θεσ/νίκης από τους Σέρβους, ο «άγιος» κατατρόπωσε τους -επίσης χριστιανούς ορθοδόξους- εχθρούς, έλυσε την πολιορκία και έσωσε την πόλη. Χωρίς να το έχω ψάξει, είμαι βέβαιος ότι οι Σέρβοι θα έχουν άλλους εθνικούς θεούς, οι οποίοι υποστηρίζουν τον λαό τους σε πολεμικές διενέξεις — περίπου όπως στον τρωικό πόλεμο που οι θεοί ήταν μοιρασμένοι, άλλοι θεοί υποστήριζαν τους Τρώες και άλλοι τους Αχαιούς…
483px-%CE%9B%CE%BF%CE%B3%CF%8C…
Το 1207 εκατοντάδες χρόνια μετά το θάνατό του, σκότωσε ο Δημήτριος έξω από τα τείχη της Θεσ/νίκης τον τσάρο των Βουλγάρων Καλογιάννη-Iωαννίτση, ο οποίος ήταν κι αυτός χριστιανός και ορθόδοξος. Στην πραγματικότητα ο Καλογιάννης δολοφονήθηκε στον ύπνο του από ένα Κουμάνο αξιωματικό λόγω προσωπικών αντιδικιών. Ποιος απαγορεύει όμως να πήρε ο ίδιος ο «άγιος» τη μορφή του αξιωματικού και να εκτέλεσε το θεάρεστο έργο;; Ουδείς!
Η μορφή του Δημήτριου χρησιμοποιείται ως σήμα για το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Εννοείται, ο «άγιος» δεν έχει καμιά σχέση, ούτε με τον Αριστοτέλη, ούτε με τις επιστήμες και τα γράμματα…

Το τελευταίο να λέγεται. Έχουμε ένα ακόμα χριστιανικό ψέμα λοιπόν, και το χειρότερο είναι ότι οι σημερινοί παπάδες εξακολουθούν να εξαπατούν τους μωρόπιστους για το δήθεν μύρο που αναβλύζει θαυματουργά ο τάφος του αγίου, ενώ είναι γνωσ΄το από παλιά ότι το μύρο παρέχεται από σύστημα σωληνώσεων, κάτι που παλαιότερα πολλοί δεν απέκρυπταν. Ακούστε την απόδειξη από έναν καθηγητή της θεολογικής.

Και να μην ξεχνάμε επίσης, ότι ο Άγιος Δημήτριος, ως στρατιωτικός άγιος, εικονίζεται συνήθως να σκοτώνει έναν άνθρωπο, ο οποίος δεν είναι ο Λιαίος όπως λανθασμε΄να λέγεται (εκείνο τον σκότωσε ο μαθητής του ο Νέστορας), αλλά πιθανότατα ο τσάρος των Βουλγάρων, αν και η ταυτότητά του δεν είναι πλήρως εξακριβωμένη και μπορούν να δοθούν περαιτέρω ερμηνείες, π.χ. ότι είναι ένας ειδωλολάτρης/Έλληνας στρατιώτης συμβολικά. Με αυτό το θέαμα λοιπόν αυνανίζονται πνευματικά οι πιστοί και σέρνουν και τα παιδάκια τους να προσκηνήσουν και να απορροφήσουν λίγο ΄μίσος. Και μετά εξανίστανται για τις βίαιες σκηνές που προβάλλουν τα σύγχρονα σατανικά μμε!
Και τέλος να αναφέρω ότι το όνομα «Δημήτριος» προέρχεται από τη θεά Δήμητρα όπως ο «Απολλώνιος» από τον Απόλλωνα. Στην Ελληνιστική περίοδο ήταν κοινό να βάζουν ονόματα προς τιμήν κάποιου ελληνικού θεού. Οπότε το όνομα είναι στην πραγματικότητα ελληνικότατο, παρόλο που το οικειοποιήθηκαν οι χριστιανοί και σήμερα σχεδόν ξεχάσαμε τις ρίζες του.

Advertisements

Πηγή:
voria.gr

ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΕΠΤΑ ΑΓΝΩΣΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (ΦΩΤΟ)

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 24/09/2016, 09:27 | από Voria.gr

Η δράση «Αόρατα μνημεία…Ψηφιακή μνήμη» αποκαλύπτει επτά, εν πολλοίς αγνώστους, αρχαιολογικούς θησαυρούς που μαρτυρούν τη μακραίωνη ιστορία της πόλης.
της Αλεξίας Καλαϊτζή
Θαμμένα κάτω από πολυκατοικίες, κρυμμένα σε υπόγεια ξενοδοχείων ή ακόμα και παρατημένα σε δρόμους της Θεσσαλονίκης χωρίς καμία επιγραφή, βρίσκονται επτά αρχαιολογικοί θησαυροί που αποκαλύπτουν τη μακρά ιστορία της πόλης.

Τα πολύτιμα και σπάνια μνημεία, τα οποία μαρτυρούν το πέρασμα Ρωμαίων, Χριστιανών Μουσουλμάνων και Εβραίων από την πόλη και σηματοδοτούν την πορεία της Θεσσαλονίκης σε διάφορες χρονικές περιόδους, παραμένουν αφανή, ανεκμετάλλευτα και εν πολλοίς άγνωστα για την πλειοψηφία των κατοίκων της πόλης.
Ένας οικισμός που χρονολογείται 8000 χρόνια πριν, ψήγματα ναών από την περίοδο της παλαιοχριστιανικής περιόδου, εβραϊκοί τάφοι αλλά και πολυτελή ρωμαϊκά λουτρά είναι κάποια από αυτά τα μνημεία, τα οποία άλλοτε ανακαλύφθηκαν στη διάρκεια ανασκαφών και άλλοτε τυχαία κατά την ανοικοδόμηση κτιρίων, όπως αυτό της Νομικής του ΑΠΘ.
Στην ανάδειξη επτά τέτοιων μνημείων στοχεύει η δράση «Αόρατα μνημεία…Ψηφιακή μνήμη» που πραγματοποιείται στην πόλη από σήμερα 24 Σεπτεμβρίου έως και τις 2 Οκτωβρίου, στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Στη διάρκεια της δράσης, δίπλα στα επτά μνημεία θα υπάρχουν αφίσες με QR codes τα οποία θα μπορούν να «διαβαστούν» μέσω smartphones ή tablets και τα οποία θα περιέχουν πληροφορίες και πλούσιο φωτογραφικό υλικό από την ιστορία των αρχαιολογικών τόπων.

Παρά τη σημασία των περισσοτέρων αυτών, τα μνημεία διατηρήθηκαν σε υπόγεια και η πρόσβαση σε αυτά είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Δείτε ποιοι είναι οι αρχαιολογικοί αυτοί θησαυροί:
1. Βασιλική Αγίας Σοφίας
Όλοι γνωρίζουν το ναό της Αγίας Σοφίας στη Θεσσαλονίκη. Λίγοι όμως γνωρίζουν πώς κάτω από την εκκλησία που βρίσκεται τώρα σε αυτό το σημείο, προϋπήρχε ένας παλαιότερος ναός ο οποίος που μάλιστα ήταν αρκετά μεγαλύτερος από τον σημερινό. Πρόκειται για μια μεγάλη βασιλική, δηλαδή δημόσιο κτίριο που μετά τον 4ο αιώνα προσαρμόστηκε στις ανάγκες των Χριστιανών, μήκους 115 μέτρων και πλάτους 53, που αποτέλεσε μία από τις μεγαλύτερες της παλαιοχριστιανικής περιόδου και χρονολογείται στον 5ο αι. μ. Χ.  
Ενδιαφέρον έχει ότι ο μικρότερος σε μήκος σημερινός ναός της Αγίας Σοφίας έχει το ίδιο περίπου πλάτος με την παλαιότερη εκκλησία, και ακολουθεί τους παλαιότερους τοίχους. Στην ανασκαφή που έγινε το 1961 – 62 στην οδό Πρίγκηπος Νικολάου 1, τη σημερινή Αλ. Σβώλου, βρέθηκε μέρος της κόγχης του ιερού, καθώς και τμήματα των θρόνων των ιερέων.
Τα ευρήματα αν και ήταν εντυπωσιακά, διατηρούνται στο υπόγειο πολυκατοικίας. Ένα ακόμη τμήμα της διατηρείται στην αυλή της κρύπτης του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Η κρύπτη ήταν αρχικά ρωμαϊκό λουτρό («νυμφαίο») που μετατράπηκε σε βαπτιστήριο για τις ανάγκες της παλαιότερης εκκλησίας. Ένας από τους κίονες του βαπτιστηρίου διατηρείται στη θέση του μέχρι σήμερα.
2. Στήλη Όφεων Yilan Mermer
Η στήλη που στέκεται παραμελημένη και κακοπαθημένη στο πεζοδρόμιο στη συμβολή Αγ. Δημητρίου και Σουρή, έξω από τη ΔΕΗ προέρχεται από την εποχή της ‘Υστερης Αρχαιότητας (4ος – 6ος αι. μ. Χ.). Είναι το βάθρο κίονα που στήριζε τον ανδριάντα του αυτοκράτορα και βρισκόταν σχεδόν πάντοτε στην ίδια θέση από τη στιγμή που στήθηκε. Τέτοια μνημεία ήταν πολύ διαδεδομένα σε όλη τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Το συγκεκριμένο αποτελεί σημαντική μαρτυρία για τη στρατηγική σημασία της πόλης αυτή την περίοδο.
Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής περιόδου η στήλη ονομαζόταν “το μάρμαρο του φιδιού”, απηχώντας κάποια λαϊκή δοξασία. Σηματοδοτούσε δε μια πλατεία γνωστή ως “Πλατεία των Όφεων”. Μια σειρά από φωτογραφίες, κυρίως από τις αρχές του 20ού αιώνα, απεικονίζουν τη στήλη πάνω στο ψηλό βαθμιδωτό της κρηπίδωμα να λειτουργεί ως φανοστάτης και δίπλα της να σώζεται μια κρήνη.
Στα 1975 λόγω της διάνοιξης της οδού Αγίου Δημητρίου το μνημείο, μετά από σύντομη ανασκαφή, αποκολλήθηκε από την αρχική του θέση και τοποθετήθηκε πέντε μέτρα βορειότερα, στο σημείο που την συναντάμε και σήμερα.
3. Ιππόδρομος της Θεσσαλονίκης
Ο Ιππόδρομος της Θεσσαλονίκης, αν και αόρατος σήμερα, είναι περιβόητος για τη σφαγή 7000 Θεσσαλονικέων μετά από εντολή του Θεοδοσίου Α΄ το 390 μ. Χ.
Το οικοδόμημα είχε εντυπωσιακό μέγεθος: μήκος περίπου 450μ. και πλάτος 95μ. Χτίστηκε ως μέρος του Γαλεριανού συγκροτήματος και στο βόρειο καμπύλο τμήμα του σχηματίζονταν δώδεκα χώροι που πλαισίωναν την κεντρική είσοδο και χρησίμευαν για τη στάθμευση και εκκίνηση των αρμάτων. Η ανατολική πλευρά του Ιππόδρομου χρησιμοποιούσε το ανατολικό τείχος της πόλης για τη διαμόρφωση των κερκίδων ενώ στη δυτική πλευρά υπήρχε το θεωρείο του αυτοκράτορα. Η είσοδος για τους θεατές των αγώνων υπήρχε στη σφενδόνη, δηλαδή στο νότιο κυκλικό τμήμα του, στα όρια της σημερινής οδού Μητροπόλεως.
Ο στίβος του πρώην Ιππόδρομου με την πάροδο των χρόνων δεν καταλήφθηκε από κτίρια, αλλά μετατράπηκε σε μια μακρόστενη πλατεία που διατηρήθηκε έως τις μέρες μας και πήρε το όνομα του. Η κατασκευή του τοποθετείται στις αρχές του 4ου μ. Χ. αιώνα, ενώ σύμφωνα με τις γραπτές πηγές συνέχισε να λειτουργεί τουλάχιστον μέχρι τον 7ο αι. μ. Χ.
4. Νεολιθικός οικισμός στη ΔΕΘ
Είθισται η ιστορία της πόλης της Θεσσαλονίκης να ξεκινά με την ίδρυσή της το 315 π. Χ. από τον Κάσσανδρο. Στην πραγματικότητα όμως η ιστορία της πόλης πηγαίνει αρκετές χιλιάδες χρόνια πριν από αυτή την χρονολογία.
Οι αρχαιολογικές μαρτυρίες για την πρώτη αυτή περίοδο είναι λίγες και σπάνιες και αποτελούνται κυρίως από τυχαία ευρήματα σωστικών ανασκαφών. Ένα τέτοιο τυχαίο εύρημα είναι και ο προϊστορικός οικισμός που εντοπίστηκε στο χώρο της ΔΕΘ το 1992-93 κατά την ανέγερση του Βελλίδειου συνεδριακού κέντρου, και ο οποίος χρονολογείται περίπου 8000 χρόνια πριν.
Σε μία έκταση περίπου 800 τετραγωνικών μέτρων οι αρχαιολόγοι εντόπισαν λάκκους σε διάφορα μεγέθη και σχήματα που χρησιμοποιούνταν ως χώροι για απορρίμματα, ως αποθήκες και ως ημιυπόγειες κατοικίες. Τα ευρήματα ήταν πήλινα αγγεία, εργαλεία από πέτρα και οστό, εργαλεία υφαντικής και κοσμήματα. Ο οικισμός αυτός είναι η αρχαιότερη γνωστή εγκατάσταση ανθρώπων στην περιοχή όπου, πολύ αργότερα, αναπτύχθηκε η πόλη της Θεσσαλονίκης.
5. Ρωμαϊκό λουτρό
Στη λεωφόρο Εγνατία στο ύψος της πλατείας Αντιγονιδών διατηρείται στο υπόγειο του ξενοδοχείου Mandrinο, τμήμα λουτρών των ρωμαϊκών χρόνων. Οι τοίχοι του σώζονται σε ύψος 0,80 μ., αλλά το πιο εντυπωσιακό εύρημα είναι το ψηφιδωτό δάπεδο της αίθουσας του.
Το ψηφιδωτό απεικονίζει παράσταση με τέθριππο αγωνιστικό άρμα ενώ στο μπροστινό μέρος της παράστασης του ψηφιδωτού υπάρχουν τρεις «πίνακες» που απεικονίζουν γυναικεία πορτρέτα. Το μνημείο φέρει ακόμα και μια επιγραφή, η οποία αναφέρεται στα Πύθια, δηλαδή στους αγώνες προς τιμή του Απόλλωνα, που άρχισαν να γίνονται στη Θεσσαλονίκη λίγο πριν τα μέσα του 3ου αι. μ.Χ.
Τα ψηφιδωτά αποκολλήθηκαν και μεταφέρθηκαν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης όπου και εκτίθενται. Χρονολογούνται στον 3ο αι. μ. Χ.
6. Cubiculum (ταφικό κτίσμα)
Στο χώρο ανάμεσα στο κτίριο Διοίκησης του ΑΠΘ και το κτίριο της Νομικής, διατηρείται ένα ιδιαίτερο ταφικό κτίσμα. Πρόκειται για ένα cubiculum. Στη μία του πλευρά είχε κτιστό υπόγειο δρόμο και σχημάτιζε στο εσωτερικό του θαλάμου του τρία αρκοσόλια, δηλαδή θέσεις για την τοποθέτηση σαρκοφάγων. Στους τοίχους του θαλάμου διασώθηκε ζωγραφική διακόσμηση.
Ο τάφος αποκαλύφθηκε κατά τη διάρκεια της θεμελίωσης του κτιρίου της Νομικής Σχολής τη δεκαετία του 1960. Λίγο δυτικότερα βρέθηκε και δεύτερο ταφικό κτίσμα το οποίο δεν είναι πλέον ορατό. Το μνημείο αυτό αποτελεί μέρος του Εβραϊκού νεκροταφείου της πρώτης κοινότητας των Εβραίων της πόλης. Στην μαρμάρινη πόρτα του υπήρχε μία χαραγμένη μια επιγραφή, η οποία ανέφερε: «Βενιαμής ω κε Δομέτιος» δηλαδή «Βενιαμής ο οποίος [λέγεται] και Δομέτιος».
Από την επιγραφή αυτή, συμπεραίνουν οι ειδικοί ότι όποιος ενταφιάστηκε εκεί ήταν μέλος της εβραϊκής κοινότητας. Το μνημείο χρονολογείται στο πρώτο μισό του 4ου αι. μ.Χ.
7. Ναός Σέργιου Πραγαμά
Στην οδό Μπαλταδώρου 8, στο μικρό δρόμο στο κέντρο της πόλης, κρύβεται ένας ακόμα αρχαιολογικός θησαυρός: ο ναός του Σέργιου Πραγαμά. Ο ναός είναι υπόγειος σήμερα και εντοπίστηκε στα 1888 κατά την διάνοιξη φρεάτιου.
Πρόκειται για ένα μικρό λατρευτικό οικοδόμημα που ιδρύθηκε στη θέση Ρωμαϊκού λουτρού. Στον δεξί τοίχο διασώθηκε ψηφιδωτή επιγραφή που αναφέρει τον Σέργιο Πραγαμά. Ο ναός χρονολογείται στον 5ο αι. μ. Χ. και αποτελεί ένα από τα πρώτα μνημεία αφιερωμένα στη χριστιανική λατρεία στην πόλη.
Αν και η Αρχαιολογική Υπηρεσία περιέλαβε το ναό στο χωροταξικό σχέδιο της Θεσσαλονίκης, τελικά το 1970 χτίστηκε οικοδομή και ο ναός διατηρήθηκε σε αρκετά μεγάλο βάθος με αποτέλεσμα η πρόσβαση σε αυτόν να είναι δύσκολη.
 
«Νομίζω ότι οι Θεσσαλονικείς γνωρίζουν συγκεκριμένα μνημεία αλλά η βιωματική τους σχέση με τους αρχαιολογικούς τόπους της πόλης δεν είναι αυτή που θα μπορούσε να είναι», δήλωσε στη Voria.gr ο επιστημονικά υπεύθυνος της δράσης και καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, Κώστας Κωτσάκης. Στόχος της δράσης, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι με τη βοήθεια της νέας τεχνολογίας οι πολίτες να γνωρίσουν τους αρχαιολογικούς θησαυρούς της πόλης και να διαμορφώσουν μια έντονη, ζωντανή σχέση με αυτούς. «Η προστασία των μνημείων εξαρτάται από το ενδιαφέρον μας για αυτά. Αλλιώς μαραίνονται και πεθαίνουν, όπως συμβαίνει και με τους ανθρώπους» πρόσθεσε ο καθηγητής.

Από το ιστολόγιο
Πόντος εν’, άστρον φωτεινόν.

Ποντιακές φράσεις και εκφράσεις
Ξηρανθήτω ημίν ο λάρυγξ, εάν επιλαθώμεθά σου ω Πάτριος Ποντία γη. (Λεωνίδας Ιασονίδης)

Να ξεραίνεται η γούλα μ’ αν ανασπάλλω την πατρίδα μ’, τον Πόντον. (Κώστας Π. Μαυρόπουλος)

Αγνά κι αγνάρα εφάϊσε μας.

Αγνά και εκλεκτά μας τάϊσε.

Μας φιλοξένησε εξαιρετικά.

Αλείφκεται απάν’ ιμ’.

Αλείβεται επάνω μου.

Με περιποιείται για να αποκτήσει την εύνοιά μου.

Άμον αζούλιγον γαρκόν.

Σαν αζούλιχτο μοσχάρι. (Αζούλιχτο = που δεν το έχουν ευνουχίσει.

Για νέο ατίθασο.

Άμον αλεπός.

Σαν αλεπού (αρσενικιά).

Για πανούργο.

Άμον άναλον χαλβάν.

Σαν ανάλατος (άγευστος) χαλβάς.

Για άνθρωπο που δεν έχει χάρη στις εκφράσεις του.

Άμον άρκος.

Σαν αρκούδα.

Για άνθρωπο μεγαλόσωμο και ρωμαλέο ή αγροίκο ή βάρβαρο.

Άμον εγάπεσα να τρώω στύπα.

Σαν να αγάπησα να φάω τουρσί.

Επιθύμησα να φάω τουρσί.

Άμον ζου άλειμμαν έρται απαγκέσ’.

Σαν ζωικό λίπος έρχεται επάνω.

Επιπλέει σαν ζωικό λίπος, για ένοχο που προσποιείται τον αθώο.

Άμον τίζα εκολλίε με.

Σαν τσιμπούρι μου κόλλησε.

Για άνθρωπο ενοχλητικό που δεν απομακρύνεται.

Άμον αστράτευτον μωρόν.

Σαν μωρό που δεν περπάτησε ακόμα.

Για τον άπειρο του κόσμου, τον ανίδεο.

Απάν’ ’ς σ’ αχάντα κάθουμαι.

Επάνω σ’ αγκάθια κάθομαι.

Ανησυχώ πολύ.

Αποζούλ’ το γαρκόν.

Ξεζούλιξε το μοσχάρι.

Η φράση προέρχεται από ενέργεια κατά την οποία αγαθή κοπέλα βλέποντας τους γείτονες να προσκομίζουν τα μοσχάρια στον ειδικό για ζούλιγμα (στρίψιμο των όρχεων για πάχυνση) πήγε και το δικό τους μοσχάρι, μη γνωρίζοντας ότι η δουλειά αυτή έπρεπε να πληρωθεί. Όταν της είπε η μητέρα της ότι δεν είχε λεφτά και κακώς πήγε το μοσχάρι τους για ζούλιγμα, αυτή το πήγε πάλι στον ζουλιχτή και του είπε: Αποζούλ’ το γαρκόν, η μάνα μ’ παράδες ’κ’ έχ’. Δηλαδή ξέστριψε τους όρχεις του μοσχαριού η μάνα μου λεφτά δεν έχει. Βέβαια η κατάσταση δεν ήταν αναστρέψιμη.

Αποσκεπάουμαι και καταρούμαι.

Βγάζω το καπέλο μου και καταριέμαι.

Όταν καταριέται κάποιος ασκεπής η κατάρα είναι αποτελεσματικότερη.

Αργώς επέμ’νες.

Αργά έμεινες.

Ειρωνικά άργησες να το κάνεις

Άρ’ ’κ’ έχ’ ’ς σο κατζίν ατ’.

Φιλότιμο δεν έχει στο μέτωπό του.

Άσκεμα κρέατα.

Άσχημα κρέατα.

Το αιδοίο. (Γυναικεία γεννητικά όργανα)

Άσκεμον χέριν.

Άσχημο χέρι.

Το αριστερό.

Ας σο στούδι μ’ έν’ το ’κι αγαπίουμε.

Απ’ το κόκαλό μου είναι το ότι δεν αγαπιέμαι.

Απ’ τη φύση μου είναι να μην αγαπιέμαι.

Ατζούπωτο τσουκάλι.

Ανοιχτό τσουκάλι.

Άνθρωπος που δεν κρατά μυστικό.

Αφκά ’ς σα πλάκας-ι-μ’ γράφτ’ ατον.

Κάτω στις πλάκες μου τον γράφω.

Τον γράφω στα παλιά μου τα παπούτσια.

Αφορισμένον αλεύριν.

Αφορισμένο αλεύρι.

Εκείνο που αλέστηκε την Κυριακή, την ώρα της εκκλησίας

Αψύν οξίδιν έν’.

Δυνατό ξύδι είναι.

Είναι οξύθυμος.

Γουρπάν-ι-σ’ να ‘ίνουμε

Θυσία να γίνω για σένα.

Εέντον ανεμοκαλίτζα κι εχάθεν.

Έγινε ανεμοστρόβιλος και χάθηκε

Εκεί ’ς σ’ οσπίτ’ αγουρέαν ’κι μυρίζ’.

Εκείνο το σπίτι αντρίλα δεν μυρίζει.

Σ’ εκείνο το σπίτι δεν υπάρχει κανένας άντρας.

Εμαρέθαν τα ’μάραντα ’τ’.

Μαράθηκαν τα αμάραντά του.

Μελαγχόλησε.

Ενέλτσεν το χτήνον.

Μούσκεψε η αγελάδα.

Είναι ετοιμόγεννη η αγελάδα κάτι που φαίνεται από τα υγρά που προηγούνται του τοκετού.

Ενέλτσεν το δόντ’ν ατ’.

Μούσκεψε το δόντι του.

Αισθάνεται επιθυμία απολαύσεως, από μεταφορά της έκκρισης περισσοτέρου σάλιου όταν γεννηθεί η επιθυμία για κάτι φαγώσιμο.

Ενέλτσεν να έρται μετ’ εμέν.

Επιθύμησε να έρθει μαζί μου.

Ενέλτσεν ο κώλος ατ’.

Βράχηκε ο κώλος του.

Kατουρήθηκε στον ύπνο του.

Ενοίγαν τα ’μάραντα ’τ’.

Άνθισαν τα αμάραντά του. Αμάραντα = Άνθη του Πόντου.

Συνήλθε από ασθένεια, έγινε εύθυμος.

Επαίρεν άψιμον η τεπέ ατ’.

Πήρε φωτιά η κορυφή του.

Έγινε έξαλλος από θυμό.

Επεκρεμάγα ’ς σην γούλαν ατ’.

Κρεμάστηκα στο λαιμό του.

Στήριξα σ’ αυτόν τις ελπίδες μου.

Επεξέγκα το φαίν ντο έφαγα.

Ξεπλήρωσα το φαΐ που έφαγα.

Ξεπλήρωσα το φαΐ που έφαγα προσφέροντας υπηρεσία.

Επεστάθε με το φαίν.

Μου στάθηκε το φαΐ (στο λαιμό).

Επέφυγέ με.

Μου ξέφυγε.

1. Μικρή ποσότητα φαγητού ή ποτού παρεξέκλινε προς τον λάρυγγα και μου προκαλεί βήχα.

2. Μου ξέφυγε χωρίς να το καταλάβω κάποια κουβέντα.

Έρθεν κι επέμνεν.

Ήρθε κι απόμεινε.

Έμεινε άφωνος από έκπληξη.

Έρται τ’ αχούλ’ ’ς σο κιφάλι μ’.

Έρχεται το μυαλό στο κεφάλι μου.

Συνέρχομαι διανοητικώς, παύω να είμαι κατάπληκτος, ή παύω να παρεκτρέπομαι.

Εσέγκεν τον νερόν σ’ αυλάκ’.

Έβαλε το νερό στο αυλάκι.

Πέτυχε αυτό που ήθελε.

Εσπάλτσεν τ’ οσπίτ’ν ατ’.

Έκλεισε το σπίτι του.

Κατάστρεψε την οικογένειά του.

Ευτάει αλεπέσα.

Κάνει πονηριές αλεπούς.

Εφέκε μας χρόνα.

Μας άφησε χρόνια.

Πέθανε.

Έφαεν α κι εκάτσεν κα.

Το έφαγε κι έκατσε κάτω.

Δέχτηκε σιωπηρά και αδιαμαρτύρητα την βρισιά ή την προσβολή που του έγινε.

Έφυγαν τα τοχούμα ’τ’.

Έφυγαν τα σπέρματά του.

Τρομοκρατήθηκε και χλόμιασε.

Εχπαράα κι εχάθα.

Τρόμαξα και χάθηκα.

Τρόμαξα πολύ.

Θα παίρω σε και στέκω αποπαγκαικά.

Θα σε πάρω και θα σταθώ από πάνω προς τα κάτω.

Θα σε δείρω από το κεφάλι μέχρι τα πόδια ή θα σου τα ψάλλω από πάνω μέχρι κάτω.

Κάθ’κα ’ς σον ακάθιστον.

Κάτσε στον ακάθιστο.

Στον ανεπιθύμητο που ψάχνει και δεν βρίσκει να κάτσει

Καλανταρί αγγούρα ψαλαφά.

Πρωτοχρονιάτικα, αγγούρια αναζητά.

Γι αυτόν που ζητά κάτι παράκαιρα.

Κολί’ αχνίδ’.

Αχνίδι (ψαροκόκκαλο) του κώλου.

Ο κόκκυγας της σπονδυλικής στήλης.

Κρούει καλόν τοξάρ’.

Χτυπάει καλό δοξάρι.

Παίζει ωραία λύρα.

Κρούω το χέρι μ’ ’ς σο βαγγέλεν.

Χτυπάω το χέρι μου στο Ευαγγέλιο.

Ορκίζομαι στο Ευαγγέλιο.

Να λελεύω σε.

Να σε χαρώ

Να ποδεδίζω σε.

Να πάρω εγώ το κακό σου, να είσαι εσύ καλά.

Να σε χαίρομαι.

Να τρώω τα κάκκαλα σ’.

Να φάω τα αρχίδια σου.

Συνήθως τη φράση αυτή λένε οι γιαγιάδες στα εγγόνια.

Ντο είπαμε να γίν’τανε άλας και νερόν.

Αυτά που είπαμε να γίνουν αλάτι και νερό.

Να ξεχαστούν αυτά που είπαμε όπως διαλύεται το αλάτι στο νερό.

Παρέξ’ τη τραπεζί’.

Μακρυά του τραπεζιού.

Έκφραση ευγενείας κατα την ώρα του φαγητού, όταν πρόκειται να ειπωθεί από κάποιον λέξη ή φράση αισχρή ή άσεμνη.

Πολλά που νουνίζει, πολλά παθάνει.

Αυτός που σκέφτεται πολύ, παθαίνει πολλά.

Τα λόγια ’τ’ επεκρύωσανε με.

Τα λόγια του με κρύωσαν.

Με απογοήτευσε, με αποθάρρυνε.

Τζιρνίαν ’κ’ εβγάλλ’.

Δεν βγάζει τσιμουδιά.

Σιωπά τελείως.

Το κατσί μ’ άσπρον έν’.

Το μέτωπό μου άσπρο (καθαρό) είναι.

Είμαι τίμιος.

Τρανόν αξιναρέαν εδώκεν ατον ο θεός.

Μεγάλη αξιναριά του έδωσε ο θεός.

Τον τιμώρησε σκληρά.

Τρανόν γούλαν έχει.

Μεγάλο λαιμό έχει.

Είναι λαίμαργος.

Τρώγω την καρδία μ’.

Τρώγω την καρδιά μου.

Λυπάμαι κατάκαρδα.

Τσούρωσον την λαλία σ’.

Κλείσε τη λαλιά σου.

Πάψε να μιλάς.

Τ’ ωτία μ’ στέκ’νε τίκια.

Τ’ αυτιά μου στέκουν όρθια.

Εντείνω την ακοή μου για να ακούσω καλά και να μη μου ξεφύγει τίποτα.

Ψέματα ’κι λέει, ’ς σην αλήθειαν ’κ’ ευρίεται.

Ψέματα δεν λέει στην αλήθεια δεν βρίσκεται.

Ειρωνική αντίφαση.

Θέμα απαραίτητο συμπλήρωμα του προηγούμενου για
τα σεξουαλικά ήθη στο Βυζάντιο
απ’την ίδια πηγή. Όπως είχα πει κλείνοντας και σ’εκείνο το θέμα, η πορνεία είναι διαχρονικό και διαπολιτισμικό φαινόμενο, εφόσον εξυπηρετεί πάντοτε τον ίδιο σημαντικό σκοπό, τη διοχέτευση των ορμών των νεαρών αντρών (τότε δεν αναμενόταν από μεγαλύτερους ή παντρεμένους νά’χουν σεξουαλική ζωή) κάπου με ασφαλή τρόπο. Σχετικά ασφαλής, γιατί, όπως ξέρουμε, αφροδίσια νοσήματα υπήρχαν από τότε. Ο μη ασφαλής θά’ταν οι σεξουαλικές δραστηριότητες που η κοινωνία θα θεωρούσε μη αποδεκτές, δηλαδή η ομοφυλοφιλία, η κτηνοβασία ή ο βιασμός. Γι’αυτό το λόγο η πορνεία άνθισε στην Αρχαία Ελλάδα, και συνέχισε μέσα στο Μεσαίωνα παρά την αντίθεση της εκκλησίας, η οποία όμως αναγκάστηκε να την ανεχτεί ανεπίσημα ως προληπτικό μέτρο κατά των παραπάνω τότε διαστροφικών συμπεριφορών. Η βυζαντινή πορνεία έχει πολλά κοινά με
το αρχαιοελληνικό σύστημα.

Δευτέρα, 6 Δεκεμβρίου 2010
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΟΡΝΕΙΑ, ΚΟΥΚΟΥΛΕΣ Φ., ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Τον πανεπιστημιακό και ακαδημαϊκό Φαίδωνα Κουκουλέ θα τον θυμόμαστε πάντα για το πολύτιμο εξάτομο έργο «Βυζαντινών Βίος και Πολιτισμός». Στην προσπάθειά του να καλύψει όσο το δυνατόν πληρέστερα τη ζωή στο Βυζάντιο ο αξιότιμος βυζαντινολόγος ασχολήθηκε ακόμη και με σόκιν θέματα όπως οι βρισιές των Βυζαντινών και η πορνεία. Στο δεύτερο τόμο του έργου υπάρχει μελέτη με τίτλο «Αι πάνδημοι γυναίκες».

Ο Κουκουλές, λοιπόν, μας πληροφορεί ότι η λέξη πόρνη στο Βυζάντιο σήμαινε κυρίως την ξετσίπωτη και δεν αναφερόταν μόνο στις επαγγελματίες. Αυτή που σήμερα αποκαλούμε πόρνη οι Βυζαντινοί την ονόμαζαν πολιτική, προϊσταμένη, κούρβα, πουτάνα. Τα πορνεία τα λέγανε εργαστήρια, καταγώγια, πολιτικαρεία και, αργότερα, μπουρδέλα. Τα πορνεία δεν ήταν μόνο ιδιωτικά, υπήρχαν και δημόσια, αλλά κατά καιρούς διάφοροι σεμνοί αυτοκράτορες τα έκλειναν. Έτσι, το πορνείο που ίδρυσε ο Μέγας Κωνσταντίνος το μετέτρεψε ο αυτοκράτορας Θεόφιλος σε νοσοκομείο, ενώ άλλα πορνεία κατέληξαν γηροκομεία ή γυναικεία μοναστήρια. Οι βυζαντινοί νόμοι δεν απαγόρευαν την πορνεία, μια που τη θεωρούσαν «ευκολίαν». Ας δούμε παραδείγματα της αμφιθυμίας των βυζαντινών νόμων απέναντι στις πόρνες.


Ήδη από την αρχαιοελληνική Νέα Κωμωδία μαθαίνουμε πόσο συχνή ήταν η διά της βίας είσοδος στο οίκημα πόρνης με σπάσιμο της πόρτας. Η συνήθεια διατηρήθηκε στο Βυζάντιο. Αυτός, ωστόσο, που έσπαζε την πόρτα είχε, κατά το βυζαντινό δίκαιο, ελαφρυντικά, γιατί δεν έκανε αυτή την πράξη με σκοπό να κλέψει, αλλά για ερωτικούς λόγους «ου γαρ κλοπής, αλλ’ ηδονής χάριν τούτο εποίησεν». Το σπάσιμο της πόρτας συνοδευόταν συνήθως από απαγωγή της πόρνης, την οποία ο απαγωγέας μετέφερε σε τόπο στον οποίο αισθανόταν ασφαλής για τα περαιτέρω. Κι αν στο μεταξύ από τη σπασμένη πόρτα έβρισκαν ευκαιρία διάφοροι να κατακλέψουν τα υπάρχοντα της πόρνης; Κατά το βυζαντινό δίκαιο γι’ αυτό ουδόλως ευθυνόταν ο απαγωγέας, ο οποίος για όλη τη διαδικασία του σπασίματος, της εισβολής, της απαγωγής, του βιασμού και της ενδεχόμενης κλοπής από περαστικούς τιμωρείτο με μικρό χρηματικό πρόστιμο.

Από την άλλη, διά νόμου απαγορευόταν να ζητήσει κάποιος πίσω δώρο που είχε προσφέρει σε πόρνη. Ο νόμος αυτός δεν εξαιρούσε ούτε καν τον προαγωγό της πόρνης. Αν παρ’ όλα αυτά κάποιος πελάτης επέμενε όσα είχε προσφέρει στην πόρνη να τα πάρει πίσω, έπρεπε πρώτα να πάρει ΑΠΟ πίσω «να εισδεχθή εκ των όπισθεν», γράφει ο Κουκουλές, «ξύλινον πόσθης ομοίωμα» (πόσθη: το ανδρικό μόριο) και μάλιστα τόσες φορές, όσες, κατά τη μαρτυρία της ίδιας της πόρνης, ο πελάτης είχε συνευρεθεί μαζί της.

Στα πορνεία υπήρχαν κοπέλες από δέκα ετών και άνω. Ήταν δούλες, αιχμάλωτες, αλλά και κοπέλες που συγκέντρωναν οι πορνοβοσκοί από τις επαρχίες, αγοράζοντάς τες από τους γονείς τους. Σε τέτοιες περιπτώσεις υπογραφόταν συνήθως συμβόλαιο που όριζε το χρόνο παραμονής της κοπέλας στο πορνείο, ενώ συχνά υπήρχαν και εγγυητές για την τήρηση του συμβολαίου. Και τι γινόταν, αν πατέρας που είχε πουλήσει καιρό πριν την κόρη του συνευρισκόταν μαζί της σε πορνείο, χωρίς να την αναγνωρίσει; Η αιμομιξία τιμωρείτο στο Βυζάντιο με αποκεφαλισμό. Αλλά ειδικά γι’ αυτή την περίπτωση ο νόμος απάλλασσε πλήρως τον πατέρα.

Τουλάχιστον οι πατέρες μπορούσαν να παρηγορηθούν για την ατυχή αυτή σύμπτωση από το γεγονός ότι οι Βυζαντινοί πίστευαν πως κάποιες ήταν προορισμένες να γίνουν πόρνες. Στους αστρολογικούς βυζαντινούς κώδικες που μας έχουν σωθεί υπάρχει ειδικό κεφάλαιο που μας πληροφορεί σχετικά με το κάτω από ποιες αστρολογικές συνθήκες το νεογέννητο θηλυκό προορίζεται να γίνει πόρνη.



Άλλες προλήψεις θεωρούσαν καλό σημάδι το να δεις στον ύπνο σου πόρνη. Ειδικά οι έμποροι πίστευαν ότι, αν ονειρεύονταν πόρνη, θα πετύχαιναν ευνοϊκές συμφωνίες, γιατί η πόρνη «εργάσιμος λέγεται και ουδέν αρνησαμένη παρέχει εαυτήν». Αν μάλιστα ονειρευόσουν όχι απλώς πόρνη, αλλά ότι συνευρέθηκες με πόρνη, αυτό σήμαινε «πλούτου αύξησιν και προμήνυμα μελλούσης χαράς».

Όπως κάθε εποχή, το επάγγελμα της πόρνης και στο Βυζάντιο έκρυβε κινδύνους και συχνά οι πόρνες αναγκάζονταν να κρύβονται. Όταν ήθελαν να περάσουν απαρατήρητες από τις αρχές, μεταμφιέζονταν σε καλόγριες. Φαίνεται ότι η μεταμφίεση αυτή ήταν τόσο συχνή, ώστε υπήρχαν νόμοι που τιμωρούσαν με σωματικές ποινές και εξορία τις πόρνες που ανακαλύπτονταν να κρύβονται κάτω από ένδυμα καλόγριας. Ατυχώς ο αξιότιμος κ. Κουκουλές δε μας δίνει πληροφορίες για το πώς στο καλό γινόταν αυτή η ανακάλυψη…

Από τον ακόλουθο σύνδεσμο μπορείτε να κατεβάσετε σε μορφή pdf τις σελίδες 117-162 από το δεύτερο τόμο του έργου «Βυζαντινών Βίος και Πολιτισμός», το κεφάλαιο δηλαδή με τίτλο «Αι πάνδημοι γυναίκες».

http://www.mediafire.com/download.php?b6byuioannawi8l