Category: ταξίδια


Πηγή:
Καθημερινή

26.01.2016 : 06:17

Νεκρός Βρετανός εξερευνητής στην Ανταρκτική

Την τελευταία του πνοή άφησε ο απόστρατος αξιωματικός του βρετανικού στρατού Χένρι Ουόρσλεϊ προτού γίνει ο πρώτος άνθρωπος που θα διέσχιζε την Ανταρκτική χωρίς καμία υποστήριξη. Αρρώστησε και πέθανε ενώ βρισκόταν σε απόσταση μόλις 50 χιλιομέτρων από τον προορισμό του. Ο Ουόρσλεϊ θέλησε με αυτό τον δύσκολο τρόπο να τιμήσει την πάροδο 100 ετών από την αποτυχημένη προσπάθεια διάσχισης της Ανταρκτικής που αποπειράθηκε ο Βρετανός εξερευνητής Ερνεστ Σάκλετον το 1915.

Ο Ουόρσλεϊ έσερνε ένα έλκηθρο με τρόφιμα και διάφορα όργανα, αλλά κάλεσε σε βοήθεια, με το τηλέφωνό του, όταν άρχισε να νιώθει άρρωστος. Αμέσως έγινε αεροδιακομιδή του σε νοσοκομείο της Χιλής όπου διαγνώστηκε ότι έπασχε από βακτηριδιακή περιτονίτιδα. Τελικά κατέληξε από πολυοργανική ανεπάρκεια.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του, επρόκειτο να φτάσει στον προορισμό του εντός 80 ημερών. Ομως, οι καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν στην περιοχή αλλά και η φυσική προσπάθεια που κατέβαλε του προκάλεσαν εξασθένιση ενώ έπασχε και από αφυδάτωση.

Στο τελευταίο του μήνυμα αναφέρει: «Υστερα από 71 ημέρες ολομόναχος στην Ανταρκτική, αφού περπάτησα 900 μίλια (1.440 χιλιόμετρα) και ενώ σταδιακά εξασθενώ σωματικά, με μεγάλη λύπη ανακοινώνω το τέλος του ταξιδιού, τόσο κοντά στον στόχο μου».

Ο αποβιώσας είχε, εξάλλου, συγκεντρώσει και 132 χιλιάδες ευρώ για το Ταμείο Εndeavour, μια φιλανθρωπική οργάνωση για τους τραυματίες στρατιωτικούς. Ο πρίγκιπας Ουίλιαμ της Βρετανίας και ο αδελφός του πρίγκιπας Χάρι εξέφρασαν τα συλλυπητήριά τους.

Από:
Tromaktiko

Τετάρτη, 30 Δεκεμβρίου 2015
Ο άνδρας που έκανε κουπί από τις ΗΠΑ ως την Αυστραλία!

Την επίτευξη του εξαιρετικά δύσκολου στόχου του πανηγύρισε ο 53χρονος John Beeden: έγινε ο πρώτος άνθρωπος που… έφτασε στην Αυστραλία ξεκινώντας από τη Βόρεια Αμερική και διασχίζοντας κωπηλατώντας μόνος του τον Ειρηνικό Ωκεανό.

Ο Βρετανός πάτησε στεριά ύστερα από 209 ημέρες στη θάλασσα, βγαίνοντας στο Cairns του Κουίνσλαντ το Σάββατο. Είχε διανύσει 7400 ναυτικά μίλια από την 1η Ιουνίου που είχε ξεκινήσει το ταξίδι του από το Σαν Φρανσίσκο.

Ο Beeden έχει στο παρελθόν διασχίσει τον Ατλαντικό κωπηλατώντας, κάτι που του πήρε 53 ημέρες, και θεώρησε πως ο Ειρηνικός θα ήταν μια εξαιρετική πρόκληση.

Αρχικά είχε προγραμματίσει να ολοκληρώσει το ταξίδι του το Νοέμβριο αλλά ο καιρός το παράτεινε κατά τρεις μήνες.

«Υπήρχαν στιγμές που πίστευα πως δεν μπορώ άλλο. Όταν ο καιρός με έσπρωχνε εκατοντάδες μίλια πίσω», περιέγραψε ο ίδιος.

Αποκάλυψε πως βρέθηκε πολύ κοντά στο να τα παρατήσει ενώ βρισκόταν σε απόσταση μόλις 54 μιλίων από το λιμάνι του Cairns, τα Χριστούγεννα, επειδή ο καιρός δεν τον άφηνε να προσεγγίσει το στόχο του.

«Δεν το είχα συνειδητοποιήσει πως ο Ειρηνικός θα ήταν τόσο δύσκολος», εξομολογήθηκε.

Στο διάρκειας 7 μηνών ταξίδι του έχασε πάνω από 11 κιλά παρότι φρόντιζε να καταναλώνει 4000 θερμίδες την ημέρα.

Βέβαια τις 15 ώρες της ημέρας κωπηλατούσε. «Κάθε ημέρα ήταν μια μεγάλη πρόκληση. Ήταν 10,15, 100 φορές πιο δύσκολο από ό,τι νόμιζα», πρόσθεσε, «δεν ήταν το ρεκόρ που με ενδιέφερε. Διέσχισα τον Ατλαντικό πριν τρία χρόνια και όχι πως ήταν εύκολο αλλά δεν πιέστηκα όσο περίμενα κι έτσι αναζήτησα μια πιο μεγάλη πρόκληση».

Χθες επέστρεψα από το μικ΄ρο φετινο΄μας ιστιοπλοϊκό ταξίδι στη Χαλκιδική. Αρχικά προγραμματίζαμε να πάμε μέχρι τη Σκύρο, το μακρύτερο δηλαδή ταξίδι του ιστιοπλοϊκού, αλλά τελευταία στιγμή ο θείος μου ακύρωσε τη συμμετοχή του, και πήγαμε πολύ κοντύτερα. Μόνο μέχρι τις Φώκιες. Τι να κάνουμε, μεγάλο ταξίδι περίμενα εδώ και τρεις μήνες τουλάχιστον, και τελευταία στιγμή μας τα χάλασαν. Αν ξαναγίνει αυτό, θ’αναγκαστώ να βάλω κι εγώ χρήματα για να πάμε τελικά και πιο μακριά.
Ήμασταν λοιπόν τρεις, εγώ, ο πατέρας μου και ο Παύλος ο σκίπερ. Ξεκινήσαμε με το σκάφος μας ή τη μικρή μας βαρκούλα ευφημιστικά, το Imexus 27, γύρω στις 8 η ώρα πρωί-πρωί το Σάββατο 11 Ιουλίου. Φύγαμε με τη μηχανή απ’το Ναυτικό Όμιλο Θεσσαλονίκης και ξεκίνήσαμε την πορεία μας. Ο Ποσειδών από νωρίς άρχισε να μας ευνοεί, αφού ο βοριάς ήταν συνεχής και αρκετά δυνατός ώστε να πλέουμε άνετα με τα πανιά στην κατεύθυνση που θέλουμε. Αργότερα έφτασε, όπως υππολογίσαμε, και τα 7 μποφόρ, αλλά δεν καταλάβαμε τίποτα, επειδή πλέαμε πρίμα και κύματα δεν υπήρχαν, διότι ο αέρας ερχόταν απ’τη στεριά, η οποία ήταν κοντά και έτσι δεν είχε τον απαιτούμενο χώρο ώστε να σηκώσει κύμα. Πιο κάτω δηλαδή μπορεί να είχε αρκετό κύμα. Το μεσημέρι σταματήσαμε στο Σάνι, όπου έκαναν μπάνιο. Εγώ ήμουν κουρασμένος και δεν ήθελα να μπω στη θάλασσα, άλλωστε κοιμόμουν με διαλείψεις όλη τη μέρα. Ήταν να φύγουμε, αλλά τελικά αποφασίσαμε να μείνουμε αρόδου σ’εκείνον τον κόλπο. Την άλλη μέρα συνεχίσαμε την πορεία μας, τώρα με λίγο περισσότερο μηχανή. Σταματήσαμε σ’έναν κόλπο με ωραίο ζεστό νερο΄για μπάνιο, και γρήγορα συνεχίσαμε το δρόμο μας. Έξω από τον κόλπο λάβαμε ακόμα ένα δώρο εκ του Ποσειδώνος, μια φουσκωτή μπάλα θαλάσσης, η οποία ίσως κάποτε ανήκε σε παιδιάπου πήγαιναν για μπάνιο σε κοντινή παραλία. Μετά ελλιμενιστήκαμε στις Νέες Φώκιες, όπου κατεβήκαμε για να φάμε. Ο Παύλος είχε κατά νου μια καλή ταβέρνα που του είχαν προτείνει, τη Μασαλία, την οποία βρήκαμε και καθίσαμε. Είχε κυρίως γκουρμέ πιάτα, όπως ψημένα τυρια με διάφορες προσθήκες για ορεκτικό, ή κύρια πιάτα με διάφορες σάλτσες από βασιλικό, μάραθο, κάπαρη κλπ. Ήταν όλα εξαιρετικά, σας την προτείνω για όσους πάτε προς τα εκεί. Στο σκάφος τρώγαμε μακαρόνια, κονσέρβες, σαντουιτσάκια, φρούτα, καθώς και τα υπέροχα γεμιστά μπισκότα με μπόλικη σοκολάτα που είχε φτιάξει η μαμά μου για το ταξίδι.
Ο αέρας ήταν λες και τον παραγγείλαμε, αφού στην επιστροφή είχαμε νοτιά. Αρχικά είχαμε λίγο μηχανή, αλά μετά την σβήσαμε. Ανεβήκαμε με πανί μέχρι έξω από την Καλλικράτεια, όπου κάναμε μπάνιο. Από τα μισά του ταξιδιού και μέχρι το ακρωτήριο του αγγελοχωρίου δυστυχώς είχε λίγο παραπάνω κύμα, το οποίο κουνούσε τα πάντα στο σκάφος. Πήρα εγώ μια δραμαμίνη για καλό και για κακό. Φοβηθήκαμε μήπωςο Ποσειδώνας ζητούσε τη μπάλα πίσω, αλλά μάλλον απλώς δοκίμαζε την πίστη μας, αφού κάναμε την κίνηση να ξαναρίξουμε τη μπάλα μέσα, αλά το κύμα δε σταμάτησε. Επίσης η λέξη «βυθίζεται» εισέβαλε στο μυαλό μου – προφανώς μας έστελνε μηνύματα από τον Όλυμπο απέναντι για να επηρεάσει τη διάθεσή μας -, αλλά αντιμετωπίσαμε επιτυχώς την δοκιμασία. Τελικά φτάσαμε με ευκολία στο Ναυτικό Όμιλο.
Αν δε φυσούσε, το ταξίδι θα ήτανε σκατά. Θα ήταν πολύ σύντομο, βαρετό με τον εκνευριστικό ήχο της μηχανής συνεχώς, και χωρίς βιβλίο δε θα περνούσε ο χρόνος με τίποτα. Ευτυχώς φυσούσε και ήταν πολύ ωραία – ίσως ήταν το μεγαλύτερο ταξίδι με πανιά που κάναμε. Αυτήν τη φορά ο Ποσειδών ήταν με το μέρος μας, με το μέρος ημών των ταπεινών αμαρτωλών. Ο Απόλλων ωστόσο για κάποιον λόγο αποστασιοποιήθηκε, αφού μια μύγα μέσα στην καμπίνα μας ενοχλούσε συνεχώς, και ούτε οι παρακλίσεις, ούτε οι τεμενάδες στον καμπινέ δε τον έφεραν να την διώξει. Ίσως θα πρέπει να του θυσιάσουμε κανένα πεντακοσάρικο στη φωτιά για να μας έχει υπόψη την επόμενη φορά.
Στο δρόμο Ίντερνετ είχε ο πατέρας μου στο κινητό από κάρτα, το οποίο ανοίγαμε για να παρακολουθούμε ανελειπώς την πορεία των ελληνικών διαπραγματεύσεων. Ο μέγας Τσίπρας που δήθεν επρόκειτο να μας σώσει, τελικά αναγκάστηκε να συμφωνήσει σε ακόμα χειρότερα μέτρα απ’αυτά που του πρότειναν αρχικά. Το όχι που ψηφίσαμε δεν είχε κανένα νόημα, ένα δημοψήφισμα, που, όπως λένε, θύμιζε τα στημένα δημοψηφίσματα της Σοβιετικής Ένωσης στα οποία πίστευε ο λαός ότι ψήφιζε, αλά στην πραγματικότητα η κυβέρνηση ακολουθούσε αυτό που είχε σχεδιάσει. Γιατί τότε το έκανε; Απορώ. Απορώ επίσης γιατί σώνει και καλά ήθελε να κυβερνήσει. Στην πραγματικότητα πριν την εκλογή του τους τελευταίους μήνες του 2014 είχε σημειωθεί μικρή πορεία ανάπτυξης στη χώρα, η οποία έπεσε μετά την εκλογή του. Κι απ’ό,τι φαίνεται, του ήταν αδύνατον να διαπραγματευτεί σωστά με τους δανειστές όλους αυτούς τους μήνες, ώστε φτάσαμε εδώ που φτάσαμε. Φτάσαμε ως και στο σημείο να εκχωρήσουμε περιουσιακά στοιχεία ύψους 50 δισεκατομμυρίων ευρώ σε μια εταιρέια του Λουξεμβούργου η οποία θα τα διαχειρίζεται, μήπως και αποπληρωθεί μέρος του χρέους! Όχι ότι με διαφορετική αντιμετωπιση του ζητήματος θα απαλλασσόμασταν απ’τους δανειστές – αυτό είναι αδύνατον, ιδίως τώρα που η επιδίωξή τους να πάρουν ό,τι μπορούν είναι εμφανής, αλλά σίγουρα θα μπορούσαμε να έχουμε ευνοϊκότερα μέτρα. Τι πιστεύετε; Εγώ το μόνο που έχω να πω είναι: ας μη μπαίναμε σ’αυτήν τη θέση εξαρχής. Τώρα πια είμαστε παγιδευμένοι.

Πριν μερικές μέρες, ψάχνοντας στο Γκουγκλ για ιθαγενή φρούτα της νέας Καληδονίας που θα μπορούσε να τρώει το λοφιοφόρο γκέκο στη φύση, μήπως και θα μπορούσα να βρω αντίστοιχά τους που ίσως ωφελήσουν το δικό μου στην αιχμαλωσία, βρήκα στο πρώτο αποτέλεσμα ένα σχετικό άρθρο. Δεν ήταν ωστόσο αυτό που έψαχνα, αλλά ένα άρθρο σε ιστολόγιο, που εξηγούσε την κατάσταση με τα φρούτα στη Νέα Καληδονία. Έλεγε πως επειδή η αγροτική παραγωγή της Νέας Καληδονίας καλύπτει μόνο το 40% των αναγκών του πληθυσμού, είναι απαραίτητη η εισαγωγή προϊόντων από το εξωτερικό. Αν και κάποια τροπικά φρούτα που παράγονται τοπικά όπως καρύδες και μπανάνες είναι φθηνά, τα περισσότερα άλα φρούτα και λαχανικά είναι αρκετά ακριβά, δυσεύρετα, και συχνά φθάνουν ταλαιπωρημένα και χτυπημένα. Γι’αυτό και πολλοί Νεοκαληδόνιοι της πρωτεύουσας κυρίως κλείνουν συμβόλαια με εταιρείες που τους φέρνουν έτοιμα γεύματα σε χαμηλότερο κόστος. Έψαξα περισσότερο στα άρθρα, και ανακάλυψα πως πρόκειται για ιστολόγιο που έχει να κάνει με τη ζωή στη Νέα Καληδονία, ίσως από τις ελάχιστες πηγές στα αγγλικά, αφού, ως γνωστόν, οι Γάλλοι συνηθίζουν να μη γράφουν ή να μιλάνε αγγλικά και η Νέα Καληδονία είναι γαλλική κτήση.
Συγγραφέας του ιστολογίου είναι η Αμερικανογαλλίδα Τζούλι Χάρις (Julie Harris), ένας ζωντανός, ενεργητικός, πολυπράγμων άνθρωπος με αγάπη για τη μάθηση και την εργασία. Όπως περιγράφει τον εαυτό της η ίδια, είναι τρελή για τη δημιουργικότητα, την καινοτομία και τη μάθηση για τη ζωή. Σπούδασε ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σακραμέντο μεταξύ 1984-1988, και για πολλά χρόνια εργάζεται ως ανεξάρτητη σύμβουλος επικοινωνιών. Έχει εμπειρία στο σχεδιασμό ιστοσελίδων, ιστολογίων και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στην επιμέλεια κειμένων διαφόρων τύπων, και στην εκπαίδευση κατόχων ιστοσελίδων ή άλλων διαδικτυακών μέσων, επιχειρηματιών κλπ για την προώθηση και καλύτερη επικοινωνία τους στο Διαδίκτυο. Για πολλά χρόνια δουλεύει στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), όπου διαχειρίζεται τον τομέα της κοινωνικής δικτύωσης, εκπαιδεύει μέλη σε στρατηγικές επικοινωνίας και κοινωνικής δικτύωσης, και επιμελείται κείμενα. Έχει ταξιδέψει στη Νέα Καληδονία με την οικογένειά της δύο φορές, η πρώτη μεταξύ 2005 και 2007 και η τρέχουσα μεταξύ 2012 και 2015.
Στο ιστολόγιό της αναρτώνται άρθρα, πληροφορίες, φωτογραφίες, ειδήσεις, γνώμες, σχόλια, αφηγήσεις κλπ για τη Νέα Καληδονία και τη ζωή στον τόπο αυτόν. Αν και η συγγραφέας ζει στην πρωτεύουσα Νουμέα, έχει επισκεφθεί σχεδόν κάθε τόπο του νησιωτικού συμπλέγματος, κι επειδή της αρέσει το ταξίδι κι επιθυμεί περισσότεροι να επισκέπτονται τον τόπο αυτόν, φροντίζει να δίνει και χρήσιμες πληροφορίες και συμβουλές για επίδοξους τουρίστες ή για όσους έχουν ήδη φτάσει εκεί, καθώς και βοήθεια για όσους ενδιαφέρονται να μείνουν εκεί.
Ο πληθυσμός της Νέας Καληδονίας σύμφωνα με εκτίμηση του 2014 είναι 267.840 κάτοικοι. Σύμφωνα με ανάλυση του 2009, το 40,3% του πληθυσμού είναι ιθαγενείς Κανάκ, το 29,2% Ευρωπαίοι, το 8,7% από τα Νησιά Ουάλις και Φουτούνα, το 2% Ταϊτιανοί, το 1,6 Ινδονήσιοι, το 1% Βιετναμέζοι, το 0,9% Νιβανουάτου, και το υπόλοιπο 16,2% άλλοι. Οι δύο κύριες ομάδες οπότε είναι οι Ευρωπαίοι και οι ιθαγενείς Μελανήσιοι, των οποίων συχνά τα συμφέροντα αντικρούονται. Απ’ό,τι συμπέρανα από το ιστολόγιο, η ζωή για τους Ευρωπαίους δεν διαφέρει σημαντικά απ’αυτήν σε μια δυτική χώρα. Οι περισσότεροι είναι γαλλικής καταγωγής, ζουν συνήθως στις πόλεις ή σε πιο ανεπτυγμένες αγροτικές περιοχές, με μεγαλύτερη συγκέντρωση στα νότια του Νησιού και ασχολούνται με πιο ακριβοπληρωμένα επαγγέλματα. Μπορεί να έχουν κάποια προβλήματα όσον αφορά τις μικρότερες επιλογές εμπορικών προΪόντων, τη δυσκολία μετακίνησης σε άλλα μέρη του κόσμου ή την ανάγκη φοίτησης σε γαλλικά πανεπιστήμια, αφού αυτό της Νέας Καληδονίας δεν έχει πολλές σχολές και μαθήματα, αλλά γενικώς το βιωτικό τους επίπεδο είναι υψηλό και οι περισσότεροι δεν επιθυμούν να εγκαταλείψουν το νησί. Πολλοί Ασιάτες επίσης ακολουθούν παρόμοιο τρόπο ζωής. Η συγγραφέας για παράδειγμα έχει αγαπήσει τη Νεά Καληδονία, θεωρεί πως είναι κατάλληλο μέρος για να μεγαλώνουν τα παιδιά, αφού ζουν και παίζουν όλη τη μέρα έξω, και πιστεύει ότι είναι από τα ομορφότερα μέρη στον κόσμο. Η κατάσταση με τους ιθαγενείς είναι εντελώς διαφορετική ωστόσο. Αρκετοί ζουν στις πόλεις ακολουθώντας μοντέρνο ττρόπο ζωής με ή χωρίς κάποια παραδοσιακά στοιχεία, ενώ πολλοί άλλοι ζουν σε πιο παραδοσιακούς οικισμούς, ακολουθώντας κάποια από τα πατροπαράδοτα έθιμα. Βρίσκονται γενικώς σε χαμηλ΄΄οτερη κοινωνικοοικονομική θέση από τους Ευρωπαίους, με πολλούς απ’αυτούς ν’ασχολούνται με υποδεέστερα επαγγέλματα όπως εργάτες στα χωράφια ή στα ορυχεία, και μεγάλο ποσοστό τους είναι πάμφτωχο. Πολλοί φτωχοί νέοι, ιδίως στις πόλεις, στρέφονται στον αλκοολισμό και στο έγκλημα. Ο μεγαλύτερος πληθυσμός τους βρίσκεται στη Βόρεια Επαρχία και στα Νησιά της Πίστης στα ανατολικά, οι οποίες είναι σχετικα λιγότερο ανεπτυγμένες από τη Νότια Επαρχία. Η αποικιοκρατία τους έχει προκαλέσει κρίση ταυτότητας, αφού ενώ πριν ήταν χωρισμένοι σε φυλές, με αρκετές διαφορές μεταξύ τους, και ακολουθούσαν αρκετά διαφορετικό τρόπο ζωής και σύστημα αξιών με μεγάλη έμφαση στη συλλογικότητα, ξαφνικά βρέθηκαν αντιμέτωποι με το δυτικό πολιτισμό με την έμφασή του στον ατομικισμό, τον ανταγωνισμό και το βιομηχανικό σύστημα παραγωγής, οπότε υπήρξε η ανάγκη ένωσής τους σε μια νέα ταυτότητα για μία κοινή και νέα πορεία. Υπάρχουν ρεύματα υπέρ και κατά της ανεξαρτητοποίησης από τη Γαλλία, ενώ πολλοι ιθαγενείς θα επιθυμούσαν ανεξαρτησία, αλλά είναι αβέβαιοι για το μέλλον της χώρας. Δεν έχουν περάσει και πολλά χρόνια από τις τελευταίες εχθροπραξίες μεταξύ Ευρωπαίων και Ιθαγενών, και μολονότι σπάνια σήμερα η διαμάχη καταλήγει σε βία, οι σχέσεις μεταξύ των δύο αυτών ομάδων δεν είναι πάντοτε φιλικές και συνεργατικές. Γενικά ωστόσο οι δύο κοινότητες ζουν ξεχωριστά, αγνοώντας ο ένας τον πολιτισμό του άλλου, εκ΄τος κι αν κάποιος γνωρίζει άτομα ή έχει περάσει χρόνο στην άλλη ομάδα, κατάσταση παρόμοια με παρόμοιες τέτοιες χώρες ανά τον πλανήτη, όπως το Ισραήλ και η Νότια Αφρική μετά το Απαρτχάιντ. Η σκοτεινή αυτή πλευρά της Νέας Καληδονίας, την οποία δε γνώριζα καν πριν πιστεύοντας πως οι διαφωνίες είχαν λυθεί εδώ και δεκαετίες, δεν αποσιωπάται στο ιστολόγιο.
Η Νέα Καληδονία βρίσκεται σε μία κρίσιμη καμπή της ιστορίας της τα τελευταία χρόνια, η οποία θα κρίνει το μακροπρόθεσμο μέλλον της. Σύντομα θα τεθεί το δημοψήφισμα περί ανεξαρτησίας. Το σύμπλεγμα αυτό πέρασε τα ίδια ταραχώδη γεγονότα με πολλές αποικιοκρατούμενες περιοχές του κόσμου. Το Νησί ιδώθηκε για πρώτη φορά από τον Βρετανό εξερευνητή Τζέιμς Κουκ στις 4 Σεπτεμβρίου του 1774, κατά το δεύτερο ταξίδι του. Το ονόμασε «Νέα Καληδονία», γιατί το βορειοανατολικό τμήμα του του θύμιζε τη Σκοτία, που οι Ρωμαίοι την αποκαλούσαν «Καληδονία (Caledonia)”. Η δυτική ακτή του νησιού προσεγγίστηκε από το Γάλλο εξερευνητή Ζαν-Φρανσουά ντε Γκαλόπ το 1788, σύντομα πριν την εξαφάνισή του. Ο Γάλλος εξερευνητής Μπρουνί Ντεντρεκαστό χαρτογράφησε μεγάλο μέρος του Συμπλέγματος το 1992, και τα Νησία της Πίστης ανακαλύφθηκαν το 1796. Ο Γάλλος εξερευνητής Ντιρμόν Ντιρβίλ χαρτογράφησε περαιτέρω την περιοχή το 1827, αλλά κατά τ’άλλα οι επαφές των Ευρωπαίων με το Αρχιπέλαγος ήταν ελάχιστες μέχρι το 1840. Εντωμεταξύ οι ιθαγενείς είχαν αποικίσει τα νησιά εδώ και 2.800 χρόνια. Τα πρώτα αρχαιολογικά ευρήματα είναι πήλινα αγγεία που ανήκουν στον πολιτισμό των Λαπίτα, οι οποίοι ήταν πιθανότατα οι πρόγονοι των Πολυνησίων κι όχι των Μελανησίων, που είχαν αποικήσει πολλά νησιά του Ειρηνικού εκείνο το διάστημα. Ήταν πολύ καλοί στη ναυσιπλοΐα και γνώριζαν την κατεργασία του πηλού, τέχνη η οποία ξεχάστηκε αργότερα στα περισσότερα μικρά νησιά του Ειρηνικού, γιατί το κατάλληλο χώμα είτε ήταν σπάνιο είτε δεν υπήρχε. Δε γνωρίζουμε ακόμα εάν στη Νέα Καληδονία οι Μελανήσιοι συγχωνεύτηκαν με τους Πολυνήσιους, οι πρώτοι έδιωξαν τους δεύτερους, ή οι πρώτοι κάτοικοι ήταν πράγματι Μελανήσιοι. Σύντομα μετά την άφιξη των ανθρώπων, παρατηρείται απότομη εξαφάνιση όλων των μεγάλων ζώων του Συμπλέγματος – η τελευταία μειολανιοειδής χελώνα, μέλος μιας πανάρχαιας ομάδας χελωνών του Μεσοζωικού, ένας μικρός χερσαίος οπληφόρος κροκόδειλος, απομεινάρι κι αυτός της πανίδας του Νοτίου Ημισφαιρίου του Μεσοζωικού, ένας βαρανός των παράκτιων περιοχών, ένα μεγάλο μεγάποδο πουλί που έμοιαζε με δεινόσαυρο, καθώς και μικρότερα ζώα όπως μεγάλες νυχτερίδες κι αρπακτικά πτηνά -, τα οποία πιθανότατα δεν είχαν αντίληψη του κινδύνου όπως πολλά νησιωτικά ζώα, και οι άνθρωποι τα έφαγαν όλα εξαιτίας έλλειψης κρέατος.
Την εποχή πουκατέφθασαν οι Ευρωπαίοι, οι Μελανήσιοι είχαν πληθυσμό γύρω στους 60.000. Ήταν χωρισμένοι σε πολλές φυλές, η κάθε μία αποτελούμενη από έναν αρχηγό και μερικές εκτεταμένες οικογένειες, με έναν αρχηγό η κάθε μία. Τα μέλη των φυλών εργάζονταν για το κοινό καλό, και δε θεωρούταν σωστό να μείνουν άνθρωποι φτωχοί ή αδικημένοι. Ο σεβασμός στους ηλικιωμένους, καθώς και στα ανώτερα μέλη της ιεραρχίας θεωρούταν υψίστης σημασίας, και οι ρόλοι των φύλων ήταν ξεχωριστοί, με τους άντρες υπεύθυνους για τις περισσότερες εξωτερικές εργασίες, το κηνύγι και το ψάρεμα, την ηγεσία και τον πόλεμο, και τις γυναίκες συνήθως για τις οικιακές εργασίες και την ανατροφή των παιδιών. Σε μερικές φυλές μάλιστα οι γυναίκες και τα μικρά παιδιά έμεναν χωριστά απ’τους άντρες, όπως και σε πολλές φυλές της Νέας Γουινέας. Υπήρχαν στεριανές και θαλασσινές φυλές, ανάλογα με τον τόπο που ζούσαν και τα επαγγέλματα που ακολουθούσαν κατά παράδοση τα περισσότερα μέλη τους. Διάφορες φυλές κάθε φορά μπορεί να ήταν είτε σε συμμαχία, είτε σε πόλεμο, και συχνά γινόταν κανιβαλισμός των εχθρών. Σύμφωνα με μια θεωρία, η έλλειψη κρέατος στη διατροφή των ανθρώπων των μικρών νησιών του Ειρηνικού οδήγησε στην εθιμοποίηση του κανιβαλισμού. Ασχολούνταν είτε με τη γεωργία, κυρίως με την καλλιέργεια τάρο και γιαμ, το κυνήγι ή και το ψάρεμα, και ζούσαν σε μικρά χωριά από καλύβες, οι οπίες ήταν πλεκτές από καλάμια και κλαδιά, μ’ένα κεντρικό ξύλο στήριξης, και στις στέγες, ιδίως στα σπίτια των αρχηγών, τοποθετούνταν ξύλινοι οβελίσκοι ως κατοικία των πνευμάτων των προγόνων και για την απώθηση των κακών πνευμάτων. Η θρησκεία τους ήταν κυρίως ανιμιστική και προγονολατρική, με κάθε φυλή νά’χει τα δικά της τοτέμ, που συνήθως ήταν ζώα, στοιχεία του περιβάλλοντος κλπ. Δεν υπήρχε ιερέας, αλλά η κάθε οικογένεια εκτελούσε από μόνη της τα θρησκευτικα της καθήκοντα σε ιερές τοποθεσίες, σε νεκροταφεία κλπ, ενώ κάθε φυλή είχε το μάγο της, τον οποίον συμβουλεύονταν σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Οι Νεοκαληδόνιοι Μελανήσιοι ανέπτυξαν πλούσια μυθολογία, η περισσότερη εκ της οποίας έχει καταγραφεί, είτε σε κάποια δική τους γλώσσα είτε στα γαλλικά, αλλά δυστυχώς είναι δύσκολα προσβάσιμη. Οι νεοκαληδονιες γλώσσες είναι περίπου 28-35, με ορισμένες υπό αμφισβήτηση αν είναι διάλεκτοι ή πλήρεις γλώσσες, κι ανήκουν στον κλάδο των αυστρονησιακών γλωσσών, όπως τα μαλαισιανά και οι πολυνησιακές γλώσσες.
Όλα άλλαξαν από τη δεκαετία του 1840, οπότε οι Ευρωπαίοι άρχισαν να επισκέπτονται το νησί για εμπόριο σανδαλόξυλου. Σύντομα το εμπόριο ξύλου μετατράπηκε σε εμπόριο ιθαγενών, και όπως συνέβη και με τους πληθυσμούς της Νέας Γουινέας, των Νησιών του Σολομώντα και γειτονικών συμπλεγμάτων του νότιου Ειρηνικού, πολλές χιλιάδες ιθαγενών εκτοπίστηκαν από τη Νέα Καληδονία και τα Νησιά της Πίστης για να δουλέψουν στις φυτείες ζαχαροκάλαμου στο Κουίνσλαντ της Αυστραλίας και στα Νησιά Φίτζι. Οι πληθυσμοί αυτοί αποκαλούνταν «Κανάκ» από τους Ευρωπαίους, από το χαβανέζικο «κα νάκα», που σημαίνε ο άνθρωπος, κι από εκεί προήλθε το σημερινό όνομα των ιθαγενών της Νέας Καληδονίας «Kanak”, το οποίο δηλαδή είναι ένα ρατσιστικό ευρωπαϊκό εξώνυμο που απλώς χρησιμοποιείται επειδή δεν υπήρχε άλλη ενοποιητική ονομασία πριν. Γι’αυτόν το λόγο, αρκετοί προτιμούν να χρησιμοποιούν τον όρο Μελανήσιος, αν και το Κανάκ έχει πλέον εδραιωθεί. Οι Ευρωπαίοι της Νέας Καληδονίας αποκαλούνται συνήθως Καληδόνιοι ή Νεοκαληδόνιοι, ενώ οι Γάλλοι απόγονοι των πρώτων αποίκων λέγονται και «Καλντός (Caldoches)”. Το εμπόριο αυτό λοιπόν δεν έπαυσε μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα.
Οι δύο μεγάλες θαλασσοκράτειρες δυνάμεις της εποχής, η Αγγλία και η Γαλλία, έκαναν λοιπόν αγώνα δρόμου για την κατάκτηση του Συμπλέγματος. Όπως είχε γίνει και μ’άλλες παρόμοιες περιοχές με ιθαγενείς, φρόντιζαν να τους προπαγανδίζουν τις βλέψεις τους πρώτα με ιεραποστόλους, πριν προχωρήσουν στα όπλα. Έτσι οι Βρετανοί έστειλαν προτεστάντες ιεραποστόλους της Ιεραποστολικής Εταιρείας του Λονδίνου το 1840, και οι Γάλλοι έκαναν το ίδιο με τους Αδελφούς Μαριστές το 1843. Αν και οι περισσότεροι ιθαγενείς έγιναν επίσημα χριστιανοί (σήμερα το 60% όλων των κατοίκων είναι καθολικοί, το 30% προτεστάντες ευαγγελιστές κλπ κυρίως ιθαγενείς και το υπόλοιπο 10% άλλοι όπως μουσουλμάνι από ασιατικές χώρες, βουδιστές κλπ), εξακολουθούν να τηρούν περισσότερο ή λιγότερο την πατροπαράδοτη θρησκεία. Οι ιθαγενείς ήταν αρχικά εχθρικοί προς τους κατακτητές, με σημαντικότερο γεγονός τη σύλληψη και τον κανιβαλισμό του πληρώματος του αμερικανικού πλοίου Κάτερ από τη φυλή Πούμα το 1849. Τελικά η Γαλλία πρόλαβε τον αγώνα, και στις 24 Σεπτεμβρίου του 1853, ο ναύαρχος Φεβριέ Ντεπουάν υπό τις διαταγές του Ναπολέοντα γ, ανακήρυξε τη Νέα Καληδονία γαλλικό έδαφος, και η πρωτεύουσα Νουμέα, τότε με το όνομα «Πορτ ντε Φρανς» ιδρύθηκε στις 25 Ιουνίου του 1854. Αρχικά λίγοι αποίκησαν το νησί, αλλά σύντομα, από τη δεκαετία του 1860, η Νέα Καληδονία έγινε αποικία καταδίκων, και μέχρι την παύση της λειτουργίας της το 1897, είχαν σταλεί συνολικά 22.000 κατάδικοι, πολλοί εκ των οποίων ήταν μέλη της Παρισινής Κομούνας και άλλοι πολιτικοί κρατούμενοι, οι περισσότεροι των οποίων επέστρεψαν στη Γαλλία μετά από αμνηστεία το 1879-1880. Λίγοι Ευρωπαίοι μετανάστευαν στο νησί. Το 1864 ανακαλύφθηκε νικέλιο στις όχθες του ποταμού Ντιαότ, και με την ίδρυση της Εταιρείας Νικελίου, οι εξώρυξη άρχισε το 1876. Οι Γάλλοι έφερναν εργάτες από γειτονικά νησιά, την Ιαπωνία και την Ινδοκίνα για να δουλέψουν στα ορυχεία, ενώ οι ιθαγενείς αποκλείστηκαν εντελώς απ’την οικονομία, και περιορίστηκαν σε καθορισμένα εδάφη, όπου ζούσαν μέσα στην εξαθλίωση και πέθαιναν από ασθένειες που μετέφεραν οι Ευρωπαίοι, κατάσταση που οδήγησε τους Μελανήσιους σε επανάσταση το 1878, όταν ο αρχηγός Άτα κατόρθωσε να ενώσει πολλές φυλές με σκοπό να διώξουν τους Γάλλους απ’το νησί. Οι Γάλλοι δυσκολεύονταν ν’αντιμετωπίσουν την εξέγερση, ώστε κάλεσαν ενισχύσεις από την Ινδοκίνα, αλλά στο μεταξύ κατορθωσαν να προσεταιριστούν αντίπαλες φυλές και σκότωσαν τον αρχηγό, με αποτέλεσμα το κίνημα να διαλυθεί. Ο ανταρτοπόλεμος στοίχησε τις ζωές 200 Γάλλων και 1.000 Μελανησίων. Το κρανίο του Άτα μεταφέρθηκε στο Παρίσι ως ανθρωπολογικό δείγμα, κι επεστράφη πίσω στους Μελανήσιους μόλις το 2014!
Τον Ιούνιο του 1940, σύντομα μετά την κατάκτηση της Γαλλίας από τους Ναζί, το Γενικό Συμβούλιο της Νέας Καληδονίας ψήφισε υπέρ της Ελεύθερης Γαλλικής κυβέρνησης, αναγκάζοντας το δοσίλογο κυβερνήτη σε φυγή στην Ινδοκίνα το Σεπτέμβριο του ίδιου έτους. Το Μάρτιο του 1942, με τη βοήθεια της Αυστραλίας, η Νέα Καληδονία έγινε ναυτική βάση των Συμμαχικών Δυνάμεων, με την έδρα του Αμερικανικού Ναυτικού και Στρατού στη Νουμέα. Ο στόλος που ανάγκασε σε υποχώρηση το Ιαπωνικό Ναυτικό στη Μάχη της Θάλαςςας τον Κοραλίων το Μάιο του 1942 εξόρμησε από τη Νουμέα. Οι Αμερικανοί αριθμούσαν 50.000 άνδρες, όσο δηλαδή και ο πληθυσμός της Νέας Καληδονίας εκείνη την εποχή. Το σύμπλεγμα δεν υπέστη καμία καταστροφή απ’τον πόλεμο, και οι Αμερικανοί ίδρυσαν σχολεία, νοσοκομεία και γενικώς ανέτπυξαν τον τόπο.
Το 1946, η Νέα Καληδονία μετονομάστηκε από γαλλικό εξαρτημένο έδαφος σε γαλλική υπερπόντια κτήση, και όλοι οι κάτοικοι του συμπλέγματος είχαν λάβει τη γαλλική υπηκοότητα έως το 1953. Έκτοτε οι πληθυσμοί των Ευρωπαίων και των Πολυνησίων αυξήθηκαν, εις βάρος των ιθαγενών. Από το 1976 έως το 1988, η Νέα Καληδονία άλλαξε τη νομοθεσία της 5 φορές, προς δυσαρέσκεια των ιθαγενών. Το γεγονός ωστόσο που θα πυροδοτούσε σοβαρές πλέον συζητήσεις περί ανεξαρτησίας ήταν η ομηρία 27 γάλλων χωροφυλάκων και στη συνέχεια ενός εισαγγελέα και 7 παραστρατιωτικών στη Νήσο Ουβέα από το εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα των Κανάκ, απαιτώντας συζήτηση με τη γαλλική κυβέρνηση για ανεξαρτησία. Η ομηρία διήρκησε από τις 22 Απριλίου ως τις 5 Μαΐου, οπότε η γαλλική κυβέρνηση έστειλε ειδικές δυνάμεις για την διάσωση των ομήρων, αντιμετωπίζοντας το γεγονός ως τρομοκρατική ενέργεια. Η ομάδα, αν και δε συντονίστηκε καλά, κατόρθωσε να σπύρει τον πανικό στους Κανάκ, οι οποίοι παράτησαν τις θέσεις τους επιτρέποντας στους ομήρους να διαφύγουν. Στην αψιμαχία, σκοτώθηκαν 2 Γάλλοι χωροφύλακες και 19 Κανάκ, με υποψίες ότι οι Γάλλοι τους εκτέλεσαν επίτηδες. Με΄τα το γεγονός αυτό υπεγράφη η συμφωνία του Ματινιόν, ένας συμβιβασμός μεταξύ της πλευράς υπέρ της πίστης στη Γαλλία και αυτής της ανεξαρτησίας, η οποία επικυρώθηκε με δημοψήφισμα και πρόέβλεπε δεκαετή ειρηνική ανάπτυξη, συμφωνία για μη συζήτηση του θέματος της ανεξαρτησίας για το διάστημα εκείνο, υποστήριξη των Κανάκ, αμνηστεία στους συμμετέχοντες στην ομηρεία, παύση των διερευνήσεων για τους θανάτους των ταραχών, και δυνατότητα επαναδιαπραγμάτευσης το 1998. Το 1998 υπεγράφη το σύμφωνο της Νουμέας, που προβλέπει σταδιακή μεταφορά εξουσιών από τη Γαλλία στη Νέα Καληδονία για τα επόμενα 20 έτη, με στόχο η επικράτεια να γίνει πλήρως ανεξάρτητη εκτός αππό τους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας, του δικαστικού συστήματος και των οικονομικών, οι οποίοι θα εξαρτώνται από τη Γαλλία, και μετά το πέρας του διαστήματος αυτού να μπορεί να γίνει δημοψήφισμα υπέρ της ανεξαρτησίας. Το σχέδιο αυτό απ’ό,τι φαίνεται στην πράξη δεν προχωρά όπως προβλεπόταν, με αρκετή εξάρτηση ακόμα από τη Γαλία. Οι χρονολογίες που δίνονται για το δημοψήφισμα επίσης δεν είναι σταθερές, με γενικόλογες προτάσεις από το 2014 έως το 2018, ενώ το έτος του δημοψηφίσματος μπορεί να παραταθεί ως και το 2020. Απ’ό,τι φαίνεται, οι Γάλλοι δε θέλουν να χάσουν το μικρό αυτό αλλά πλούσιο κομματάκι γης. Υποτίθεται αυτοδιάθεση των εθνών και λοιπές αερολογίες, που ισχύουν μόνο εφόσον συμφωνούν με τα συμφέροντα των ισχυρών, κι αλλιώς θεωρούνται τρομοκρατικά κινήματα, βλ. το γεγονός της ομηρίας παραπάνω, την κατάσταση με την Παλαιστίνη ή το Κουρδιστάν. Νομίζετε πως το ελληνικό κράτος θα υπήρχε αν δε συνέφερε στις Μεγάλες Δυνάμεις η διάσπαση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας; Παρόλα αυτά ίσως με τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα να είναι δύσκολη η μακροπρόθεσμη διατήρηση της Νέας Καληδονίας και τελικά ν’ανεξαρτητοποιηθεί. Δε θεωρώ ωστόσο διόλου απίθανο κάποιοι διεφθαρμένοι ιθαγενείς να πουλήσουν τα κοιτάσματα της χώρας σε εταιρείες γαλλικών ή άλλων ξένων συμφερόντων για λίγο μπαγιόκο για τις τσέπες τους. Πιστεύω πως μετά την ανεξαρτησία, η Νέα Καληδονία θα γίνει κάτι σαν άλλες παρόμοιες αποικιοκρατούμενες χώρες, δηλαδή θα βυθιστεί στην υπανάπτυξη, συν του ότι οι περισσότεροι Ευρωπαίοι θα εγκαταλείψουν το Νησί. Εάν τώρα έχουν εισέλθει με κάποιον τρόπο σε πορεία ανάπτυξης πριν την πλήρη ανεξαρτησία, ίσως τα πράγματα να είναι καλύτερα.
Πολιτικά στην παρουσά φάση η Νέα Καληδονία είναι σχεδόν ανεξάρτητη, με δική της κυβέρνηση και ένα νομοθετικό σώμα 54 ατόμων από τις τρεις επαρχίες του Συμπλέγματος – τη Βόρεια Επαρχία με πρωτεύουσα την Κονέ, τη Νότια Επαρχεία με πρωτεύουσα τη Νουμέα και τα Νησιά της Πίστης με πρωτεύουσα τη Λιφού. Η Γαλλία εκπροσωπείται από έναν ύπατο αρμοστή, ενώ στο γαλλικό κοινοβούλιο η Νέα Καληδονία εκπροσωπείται από 2 διορισθέντες βουλευτές και 2 γερουσιαστές. Υπάρχουν διάφορα κόμματα, με τα κυρίαρχα ν’αντιτίθενται στην ανεξαρτησία, αν και μεγάλη επιρρογή ασκούν και τα υπέρ, που συνασπίζονται υπό το όνομα κανακικό σοσιαλιστικό εθνικοαπελευθεροτικό μέτωπο. Με το νέο σχήμα, αναγνωρίζεται και η εθιμική εξουσία. Όλη η επικράτεια είναι χωρισμένη στις 8 παραδοσιακές εθιμικές περιοχές, οι οποίες χωρίζονται σε 57 φυλαρχίες με τους αρχηγούς τους, οι οποίες με τη σειρά τους χωρίζονται σε 314 φυλές με τους αρχηγούς τους, οι οποίες περιλαμβάνουν 4.000-5.000 οικογένειες με τους αρχηγούς τους. Έχει συσταθεί δεκαεξαμελής εθιμική γερουσία με δύο μέλη από κάθε περιοχή, της οποίας η προεδρία αλλάζει ετησίως ανά περιοχή και έχει εξουσία σε νομοθετικά θέματα που αφορούν την ταυτότητα των Κανάκ, ενώ οι Κανάκ διατηρούν αυτονομία σε θέματα γάμου, υιοθεσίας, κληροδότησης και γεωκτησίας εν μέρει, αλλά σε ποινικά θέματα το εθιμικό δίκαιο επίσημα περιορίζεται, επειδή κάποιες ποινές, όπως η σωματική τιμωρία ή η θανατική ποινή, δεν είναι αποδεκτές από τους Γάλλους. Παρόλα αυτά ανεπίσημα εξακολουθούν να γίνονται, με αποτέλεσμα τη σύγκρουση των ιθαγενών με την αστυνομία. Οι πέντε ευρύτερα ομιλούμενες μελανησιακές γλώσσες έχουν επίσης αναγνωριστεί, αν και δεν έχουν επίσημη θέση, την οποία έχει μόνο η γαλλική.
Όπως προανέφερα, η Νέα Καληδονία είναι πολύ πλούσια γεωλογικά. Ως ξηρά στο μεταίχμιο της Αυστραλιανής Πλάκας με αυτήν του Ειρηνικού, βρίσκεται σε σημείο αλληλεπίδρασης των πλακών, με μεγάλο μέρος των εδαφών της ν’αποτελείται από ανυψωμένο θαλάσσιο βυθό και υπερβασικά πετρώματα του μανδύα – στη Νέα Καληδονία βρίσκεται η μεγαλύτερη εκτεθημένη έκταση τέτοιων πετρωμάτων στον κόσμο -, πλούσια σε μετάλλα όπως νικέλιο, χρώμιο, σίδηρο, κοβάλτιο, μαγκάνιο, άργυρο, χρυσό, μόλυβδο και χαλκό. Περίπου το 1/3 του Νησιού αποτελείται από τέτοια πετρώματα. Η Νέα Καληδονία διαθέτει το 25% των αποθεμάτων νικελίου του κόσμου, το οποίο είναι και το κύριο εξαγωγικό της προϊόν – το 90% των εξαγωγών, είτε ως μετάλλευμα νικελίου είτε ως σιδηρονικέλιο. Με την πτώση των τιμών του νικελίου κατά την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008-2009, η εξώρυξή του μειώθηκε δραματικά, αφού το κόστος παραγωγής ήταν μεγαλύτερο από το κέρδος, με αποτέλεσμα το 2009 οι παγκόσμια προσφορά νικελίου να έχει πέσει κατά 6% σε σχέση με το 2008. Από το δεύτερο μισό του 2009 ωστόσο και μετέπειτα η αγορά ξεκίνησε ν’ανακάμπτει, και πλέον είναι ακμάζουσα και πάλι. Το αεπ της Νέας Καληδονίας είναι το υψηλότερο των Νησιών του Ειρηνικού, ξεπερνώντας κι αυτό της Νέας Ζηλανδίας, αλλά η κατανομή του πλούτου είναι άνιση. Κατά τα’άλλα το νησί είναι φτωχό ή διατηρείται φτωχοποιημένο. Τα αρόσιμα εδάφη είναι λιγοστά, βιομηχανία δεν υπάρχει εκτός από λίγα εργοστάσια μικρής κλίμακας για την κατεργασία τροφίμων, υφασμάτων ή πλαστικών, η οικοδομή είναι μέτρια ανεπτυγμένη, και το 15% του αεπ προέρχεται από οικονομική βοήθεια της Γαλλίας. Τα περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες εισάγονται από τη Γαλλία, άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, την Αυστραλία και ασιατικές χώρες. Το 2011 το εμπορικό ισοζύγιο υπολογίστηκε σε -3,11 δισεκατομμύρια δολάρια! Ενόψει αυτών των δεδομένων, δεν πιστεύω ότι το μέλλον της Νέας Καληδονίας θα είναι καλύτερο μετά την ανεξαρτησία.
Αν δεν είχε το μεγάλο γεωλογικό, βιολογικό, ιστορικό και πολιτισμικό ενδιαφέρον, η Νέα Καληδονία σίγουρα θά’ταν άγνωστη σχεδόν σ’όλους, επειδή στην πραγματικότητα είναι πολύ μικρή, με έκταση του όλου συμπλέγματος τα 18,575 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Αποτελείται από το κεντρικό νησί της Νέας Καληδονίας ή της Μεγάλης Γης (Grande Terre), το Αρχιπέλαγος Μπελέπ στα βόρεια, το Νησί των Πεύκων στα νότια, τα Νησιά της Πίστης και αυτά των Μάθιου και Χάντερ στα Ανατολικά και τα Νησιά Τσέστερφιλντ και τους Υφάλους Μπελόνα στα δυτικά. Η Μεγάλη Γη, μαζί με το Νησί των Πεύκων και τα Μπελέπ είναι ηπειρωτικά τμήματα, όντας βόρειες προεκτάσεις της κατά 93% βυθισμένης ηπείρου Ζηλανδίας, του ανατολικότερου θραύσματος της μεσοζωικής νότιας υπερηπείρου Γκοντβάνα, η οποία διαχωρίστηκε μαζί με την Αυστραλία από την Ανταρκτική περίπου πριν 130-85 εκατομμύρια χρόνια, ενώ η ίδια διαχωρίστηκε από την Αυστραλία πριν περίπου 85-60 εκατομμύρια χρόνια. Το ηπειρωτικό αυτό τμήμα είναι πολύ χαμηλό και μακρύ, έκτασης 3.500.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με τη Νέα Ζηλανδία, το Νησί Νόρφολκ που ανήκει πολιτικά στην Αυστραλία και τη Νέα καληδονία ως τα μόνα εκτεθημένα σημεία της, αν και σε παγετώδεις περιόδους, οπότε η στάθμη της θάλασσας έπεφτε, αποκαλυπτόταν μεγαλύτερο μέρος της. Η Νέα Καληδονία έφτασε κοντά στην παρούσα θέση της πριν περίπου 50 εκατομμύρια χρόνια, με αρκετές γεωλογικές ανακατατάξεις μέχρι περίπου 1,8 εκατομμύρια χρόνια πριν. Τα υπόλοιπα νησιά είναι πιο πρόσφατα – τα Νησιά της Πίστης είναι κοραλιογενή που αναπτύχθηκαν σε κορυφές βυθισμένων ηφαιστείων του τόξου Βανουάτου ή Νέων Εβρίδων, τα Νησιά του Μάθιου και του Χάντερ είναι ηφαιστειογενή στο νοτιότερο άκρο του τοξου αυτού, και τα Νησιά Τσέστερφιλντ είναι ανυψωμένοι ύφαλοι. Μόνο η Μεγάλη Γη είναι ορεινή, με μια οροσειρά που διασχίζει το νησί κατακόρυφα στο μέσο, με 5 κορυφές άνω των 1,500 μέτρων, με ψηλότερο βουνό το Μον Πανί ύψους 1.628 μέτρων, ενώ υπάρχουν και μικρότερα βουνά και κορυφογραμμέςπρος άλλες κατευθύνσεις. Το νησί είναι μακρόστενο με κατεύθυνση από τα βορειοδυτικά στα νοτιοανατολικά, έκτασης 16.372 τετραγωνικών χιλιομέτρων, μήκους μόλις 350 χιλιομέτρων και πλάτους 70 χιλιομέτρων στο πλατύτερο σημειο. Έχει λίγα ποτάμια και λίμνες, με μεγαλύτερο τον ποταμό Ντιαότ, μήκους 100 χιλιομέτρων, ο οποίος έχει λεκάνη απορροής 620 τετραγωνικα χιλιόμετρα και εκβάλλει στα βορειοδυτικά, ακολουθώντας τους δυτικούς πρόποδες του Μον Πανί. Όπως και σ’άλλα παρόμοια τροπικά μέρη με ρηχές θάλασσες, μεγάλο μέρος της Μεγάλης Γης, του Νησιού των Πεύκων και γειτονικών νησιών περικλείονται από έναν κοραλιογενή ύφαλο, το φραγματικό ύφαλο της Νέας Καληδονίας, δημιουργώντας μία από τις μεγαλύτερες λιμνοθάλασσες στον κόσμο, έκτασης 24.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Το σύμπλεγμα είναι αρκετά απομονωμένο, με απόσταση περίπου 1.200 χιλιομέτρων από την Αυστραλία, 1.500 χμ από τη Νέα Ζηλανδία, 1.800 χμ από τη Νέα Γουινεά και 1.300 χμ από τα Φίτζι. Βρίσκεται στο νότιο άκρο της τροπικής ζώνης, με συντεταγμένες 21Ί30΄ νότιο γεωγραφικό πλάτος και 165Ί30΄ ανατολικό γεωγραφικό μήκος, οπότε το κλίμα είναι τροπικό, αν και μετριάζεται από τους αληγείς νοτιοδυτικούς ανέμους του Ειρηνικού. Οι εποχές είναι κατά βάση δύο, η βροχερή ή το καλοκαίρι με θερμοκρασίες γύρω στους 27-30 βαθμούς Κελσίου, και η ξηρή ή ο χειμώνας, με θερμοκρασίες γύρω στους 20-23 βαθμούς, οι οποίες είναι αντίθετες σε σχέση με τις δικές μας, αφού το Σύμπλεγμα βρίσκεται στο Νότιο Ημισφαίριο. Σπάνια η θερμοκρασία ξεπερνά τους 30 βαθμούς, και κατά την ξηρή περίοδο μπορεί να πέσει κάτω από τους 15 βαθμούς το βράδυ. Κατά τη βροχερή περίοδο η Νέα Καληδονία πλήττεται από κυκλώνες και τροπικές καταιγίδες, που αν και δεν προξενούν τεράστιες καταστροφές συχνά, πάντοτε αποτελούν κίνδυνο. Μετά από μία τέτοια καταιγίδα του 1994 επανανακαλύφθηκε και το λοφιοφόρο γκέκο, το οποίο θεωρούταν εξαφανισμένο από το 1866! Η οροσειρά ανακόπτει το μεγαλύτερο μέρος των βροχών, που πέφτουν στα ανατολικά και στα υπόλοιπα νησιά, μετατρέποντας το δυτικό τμήμα και μεγάλο μέρος του νότιου, το οποίο καλλιεργείται περισσότερο, σε ένα ημιξηρο ενδιαίτημα με υπομεσογειακό κλίμα, που αρχικά καλυπτόταν με σαβάνα, σκληροφυλλα δάση και θαμνότοπους, αν και με την ανθρώπινη δραστηριότητα τα ενδιαιτήματα αυτά έχουν περιοριστεί. Οι περιοχές στα ανατολικά και στα ψηλότερα υψόμετρα, σχεδόν όλο το Νησί των Πεύκων, καθώς και τα μεγαλύτερα των υπολοίπων νησιών καλύπτονται με πυκνά τροπικα δάση που κρύβουν τεράστια βιοποικιλότητα.
Οι βιολόγοι διαφωνούν με τους γεωλόγους όσον αφορά την αρχαιότητα της Νέας Καληδονίας. Αν και η βάση του συμπλέγματος προέρχεται από τη Ζηλανδία, σύμφωνα με γεωλογικές αναλύσεις μπορεί όλη η Νέα Καληδονία να ήταν βυθισμένη μέχρι 50 ή και 30 εκατομμύρια χρόνια πριν, ή τουλάχιστον ένα μικρό μέρος εμφανίστηκε πριν 50 εκατ. Χρόνια, κι ακολούθησε η ανύψωση περισσότερων τμημάτων πριν 30 εκατ. Χρόνια, και πιθανόν το όλο σύμπλεγμα ξαναβυθίστηκε σχεδόν όλο ή εξολοκλήρου πριν 23 εκατ. Χρόνια. Στην παρούσα φάση η Νέα Καληδονία δεν κινδυνεύει να ξαναβυθιστεί, αφού βρίσκεται σε φάση ανύψωσης. Η προέλευση μεγάλων τμημάτων της από το βυθο της θάλασσας δε μπορεί ν’αμφισβητηθεί, αφού τα υπερβασικά της πετρώματα έχουν υποθαλάσσια προέλευση, αλλά οι βιολόγοι διαφωνούν στο ότι όλη η Νέα Καληδονία είχε βυθιστεί, επειδή πολλά είδη της είναι αρχαιότερα της υποτιθέμενης ανύψωσής της, χωρίς ζωντανούς συγγενείς σε γειτονικές περιοχές που θα δικαιολογούσαν την πρόσφατη διασπορά τους από εκεί. Γι’αυτό έχει προταθεί μια μέση λύση, η θεωρία των μεταπληθυσμών, σύμφωνα με την οποία ποτέ η Νέα Καληδονία δε βυθίστηκε εντελώς, αλλά πάντα υπήρχαν μέρη της πάνω απ’την επιφάνεια της θάλασσας όπου διασώζονταν οι οργανισμοί της, και σε περιόδους ανύψωσης μεγαλύτερων εκτάσεων, την επαναποίκιζαν. Όπως και αν έγιναν τα πράγματα, σήμερα η Νέα Καληδονία λειτουργεί ως κιβωτός όπου έχουν επιβιώσει αλλού εξαφανισμένα είδη, ενώ άλλα έχουν εξελιχθεί σε πλήρη απομόνωση. Αν και υπάρχει επικοινωνία με άλλες περιοχές, με ανταλλαγές αρκετών ειδών, το σύμπλεγμα είναι αρκετά απομονωμένο για τα περισσότερα φυτά και χερσαία ζώα. Η βιοποικιλότητά της είναι υπερβολικά μεγάλη αναλογικά με το μέγεθός της, φαινόμενο που πιθανότατα οφείλεται στα πολλαπλά περιβάλλοντα – από ορεινά δάση έως παραθαλάσσιοι βάλτοι και σαβάνες – που δημιουργεί το πλούσιο ανάγλυφο το οποίο επηρεάζει και το κλίμα, καθώς και στην ποικιλία εδαφών, με αρκετή εξέλιξη νέων φυτικών ειδών στα υπερβασικά εδάφη. Η Χλωρίδα του Συμπλέγματος είναι η πλουσιότερη στον κόσμο, με μεγαλύτερη ποικιλία ειδών ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο από κάθε άλλον τόπο, ενώ 5 οικογένειες (Amborellaceae, Oncothecaceae, Papracrypyiaceae, Phellinaceae και Strasburgiaceae), 107 γένη και 3.380 είδη ενδημούν στη Νέα Καληδονία και πουθενά αλλού. Υπολογίζεται ότι περίπου το 75% των νεοκαληδόνιων φυτικών ειδών είναι ενδημικά. Πολλά από τα φυτικά είδη της περιοχής είναι αρχαία ή σπάνια, και η χλωρίδα, ιδίως στα πιο δασώδη μέρη, μοιάζει μ’αυτήν του ύστερου Κρητιδικού και του πρώιμου Καινοζωικού. Σε πολλά μέρη του Συμπλέγματος έχει διατηρηθεί το λεγόμενο δαφνοδάσος, μια μορφή υποτροπικού δάσους με αειθαλή λειόφυλλα φυτά, που πριν τις έντονες παγετώδεις περιόδους και την επακόλουθη ψύχρανση και ψύξη του κλίματος, κάλυπτε μεγάλο μέρος του υποτροπικού και θερμού εύκρατου κόσμου. Η μεσόγειος κάποτε καλυπτόταν από΄τέτοια δάση, που σήμερα έχουν επιβιώσει μόνο στις Κανάριες Νήσους και σε προστατευμένες παράκτιες περιοχές. Η δάφνη είναι από τα λίγα φυτά που απέμειναν απ’αυτήν τη χλωρίδα. Η Νέα Καληδονία είναι το τροπικό μέρος με τον μεγαλύτερο αριθμό ειδών κωνοφόρων, ενώ στα περισσότερα τέτοια μέρη τα φυτά αυτά έχουν εκδιωχθεί σε ψυχρότερες τοποθεσίες. Αραουκαριοειδή (το γένος Araucaria μόνο έχει 13 ενδημικά είδη), ποδοκαρποειδή και κυπαρισσοειδή κωνοφόρα μπορούν να βρεθούν στα περισσότερα ενδιαιτήματα του νησιού. Πολλές αραουκάριες έχουν προσαρμοστεί στα υπερβασικά πετρώματα, ενώ άλλα είδη έχουν εξελιχθεί κατά μοναδικό τρόπο, όπως το ημιυδρόβιο κωνοφόρο Falcatifolium taxoides ή το μόνο γνωστό παρασιτικό κωνοφόρο Parasitaxus usta. Η κύκας Cycas seemannii είναι το μόνο κυκαδόφυτο των νησιών, η οποία μπορεί να βρεθεί και σε γειτονικά συμπλέγματα. Στα ανθοφόρα φυτά, η κατανομή των οικογενειών παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον, αφού το ποσοστό μανολιοειδών και παρόμοιων αρχαίων κλάδων σε σχέση με πιο σύγχρονα μονοκοτυλήδονα ή δικοτυλήδονα είναι μεγαλύτερο από άλα μέρη του κόσμου. Στη Νέα Καληδονία επίσης απαντάται η αμπορέλα (Amborella trichopoda), το μόνο μέλος της τάξης της, απόγονος του αρχαιότερου κλάδου των ανθοφόρων φυτών. Έχει πολλά προγονικα χαρακτηριστικά, όπως στροβιλόμορφα και ελαφρώς διαφοροποιημε΄να άνθη και ξύλο χωρίς ξυλώδεις σωλήνες, σαν αυτό των περισσότερων γυμνόσπερμων. Πολλά άλλα μέλη της χλωρίδας είναι απομεινάρια της χλωρίδας της Γκοντβάνας, όπως το γένος οξιάς Nothofagus, με μέλη στην Αυστραλία, στη Νότια Αμερική και κάποτε στην Ανταρκτική. Φίκοι, φοίνικες, πάνδανοι, αυστραλιανά φυτά όπως γρεβιλέες και μελανολεύκες, και πολλά άλλα είδη επίσης φύονται στον τόπο αυτόν. Ορισμένες σύγχρονες οικογένειες παγκόσμιας εξάπλωσης, όπως τα αγρωστώδη, οι ορχιδέες, τα μπανανοειδή και τα αροειδή, έχουν σχετικά μικρή αντιπροσώπευση στη Νέα Καληδονία. Η ποικιλία σε βρύα, λυκόφυτα και φτέρες είναι επίσης μεγάλη, με αρκετά ενδημικά είδη. Η φτέρη Cyathea intermedia είναι η ψηλότερη δενδρώδης φτέρη στον κόσμο. Η τοξικότητα πολλλών υπερβασικών εδαφών του νησιού έχει εμποδίσει τα περισσότερα εισαγόμενα είδη να εισβάλουν σ’εκείνα τα οικοσυστήματα. Στην πραγματικότητα κάποιες περιοχές είναι τόσο πλούσιες σε βαρέα μέταλλα, που ιθαγενή φυτά έχουν εξελιχθεί να τα υπερσυσωρεύουν σε ρητίνες ή χυμούς ως άμυνα κατά των χορτοφάγων. Στα ξηρότερα και πιο καλλιεργούμενα μέρη ωστόσο, αρκετά εισαγόμενα είδη φυτών έχουν προσαρμοστεί κι εξαπλωθεί στο τοπικό οικοσύστημα. Η υπερβόσκηση και η επέκταση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων έχουν κατακερματίσει επικίνδυνα το σκληρόφυλλο ξηρό δάσος, που κάποτε κάλυπτε μεγάλες εκτάσεις του ανατολικού τμήματος του Νησιού, ενώ η εξώρυξη νικελί αποτελεί απειλη για πολλά ενδιαιτήματα. Μετά την άφιξη των Ευρωπαίων, έχουν καταγραφει εξαφανίσεις 5 ειδών φυτών, και πολλλά άλλα απειλούνται, περιορισμένα πλέον σε μικρούς πληθυσμούς.
Η θάλασσα επίσης σφύζει από ζωή χάρη στους κοραλιογενείς υφάλους. Στην πραγματικότητα η δραστηριότητα στους υφάλους είναι τόσο μεγάλη, που δημιουργεί θόρυβο, ο οποίος χρησιμεύει ως στοιχείο προσανατολισμού για μικρά πολλών ζωικών οργανισμών ώστε να βρουν εύκολα το περιβάλλον τους. Πολλά μικρά ψάρια, μαλάκια, εχινόδερμα και φύκη είναι ενδημικά, ενώ καρχαρίες, σαλάχια, φάλαινες, η θαλάσσια αγελάδα ντούγκονγκ (Dugong dugon), θαλάσσιες χελώνες και θαλάσσια φίδια συχνάζουν ή αναπαράγονται στα νερά του Συμπλέγματος, και θαλασσοπούλια φωλιάζουν σε ακτές απομονωμένων περιοχών σε τεράστιους αριθμούς. Υπάρχουν ακόμα και ορισμένα αρχαία είδη, όπως ο ενδημικός ναυτίλος Nautilus macromphalus, ένα από τα 4 εναπομείναντα είδη ναυτίλων και τα 6 των ναυτιλοειδών (το άλλο γένος είναι ο Allonautilus), τα μόνα εναπομείναντα οστρακοφόρα κεφαλόποδα μαλάκια, με επίμηκες μακρύ όστρακο χωρισμένο σε διαμερίσματα, στα οποία προσθαφαιρούν αέρα για να ρυθμίζουν την πλευστότητά τους. Η ομάδα εμφανίστηκε στο Παλαιοζωικό, και μετά από μια περίοδο ακμής, έχασε τα περισσότερα είδη της κατά τη μεγάλη Περμοτριαδική Εξαφάνιση πριν 250 εκατ. Χρόνια, έπειτα οι αμμωνίτες εξαπλώθηκαν εις βάρος της, αλά μετά τη μεγάλη εξαφάνιση στο τέλος του Κρητιδικού πριν 65 εκατ. Χρόνια και την επακόλουθη εξαφάνιση των αμμωνιτών, ανέκαμψε κάπως, για να καταστραφεί σχεδόν ολοκληρωτικά με την ψύχρανση του κλίματος στις τελευταίες παγετώδεις περιόδους. Επίσης ενδημούν σφουγγάρια των κρητιδικών κλάδων lithistideae και tetractinellideae, το πτεροβράγχιο ημιχορδωτό Cephalodiscus graptolitoides, το οποίο μοιάζει με τους γραπτόλιθους του Παλαιοζωικού, και το γλυφειοειδές δεκάποδο Laurentaeglyphea neocaledonica, το οποίο ανακαλύφθηκε μόλις το 2005, και μαζί με το είδος Neoglyphea inopinata των Φιλιππίνων, αποτελούν τα δύο τελευταία είδη της μεσοζωικής κυρίως υπεροικογένειας των γλυφειοειδών. Πιθανολογείται ότι υπάρχουν πολλά ακόμα άγνωστα είδη στις θάλασσες της Νέας Καληδονίας, τα οποία ίσως ανακαλυφθούν στο μέλλον.
Στην ξηρά και στα γλυκά νερά υπάρχει ακόμα μεγάλη ποικιλία ζώων. Στις λίμνες και στα ποτάμια μπορούν να βρεθούν ασπόνδυλα όπως σφουγγάρια γλυκού νερού και διάφορα μαλάκια και καρκινοειδή, ενώ και τα χερσαία ασπόνδυλα είναι υπερποικίλα. Έως τώρα, έχουν περιγραφεί 200 είδη χερσαίων σαλιγκαριών, με το μεγαλύτερο τον Placostylus fibratus, ο οποίος μπορεί να ξεπεράσει τα 15 εκατοστά σε μήκος και τα 100 γραμμάρια σε βάρος, και πάνω από 4.000 είδη εντόμων και 200 αραχνών, εκ των οποίων πολλά είναι ενδημικά. Η οικογένεια Brachystichidae είναι η μόνη ενδημική οικογένεια αραχνών σ’ένα μικρό νησί. Υπάρχουν επίσης ενδημικά σκουλήκια, ακάρεα, σκορπιοί κι άλλα μικροασπόνδυλα, και το βέβαιο είναι ότι θα περιγραφούν πολλά περισσότερα στο μέλλον. Στα γλυκά νερά μπορούν να βρεθούν πολλά ψάρια, με πιο αξιοσημείωτο τον νεοκαληδόνιο γαλαξία (Galaxias neocaledonicus), ο οποίος ζει στις λίμνες Λακ αν Ουί και Γκραν Λακ, και είναι το βορειότερο μέλος του γένους του, το οποίο ενδημεί σε νότια μέρη της Αυστραλίας, της Νέας Ζηλανδίας, της Αφρικής και της Ν. Αμερικής. Χερσαια αμφίβια και θηλαστικά δεν υπήρξαν στο Σύμπλεγμα ποτέ, αν και με την έλευση του ανθρώπου κατέφθασαν. Ο μονος βάτραχος σήμερα είναι το είδος Litoria aurea, ενώ από θηλαστικά έχουν εισαχθεί αρουραίοι, ελάφια, γάτες, γουρούνια και σκυλιά, τα οποία βλάπτουν το οικοσύστημα. Το ηλεκτρικό μηρμύγκι Wasmania auropunctata επίσης έχει εισαχθεί, και απειλεί τους πληθυσμούς πολλών ασπονδύλων και μικρών σπονδυλωτών, ιδίως σε σπάνια είδη ή σε μικρές περιοχές. Τα γηγενή θηλαστικά είναι μονο 9 είδη νυχτερίδας – 4 φρουτοφάγες μεγανυχτερίδες και 5 εντομοφάγες μικρονυχτερίδες -, που κατέφφθασαν γεωλογικά πρόσφατα διά αέρος. Χωρίς πολλά θηλαστικά λοιπόν, πουλιά και ερπετά πήραν κάποιους απ’τους ρόλους τους, τα οποία γι’αυτόν το λόγο έχουν εξελιχθεί σε διάφορα ιδιαίτερα είδη. Από τα 100 είδη πουλιών, τα 22 είναι ενδημικά. Μεταξύ αυτών βρίσκεται το καγκού (Rhinochetos jubatus), ένα γερανόμορφο που ανήκει σε δική του οικογένεια, χωρίς ζώντες κοντινούς συγγενείς. Έχει σχεδόν χάσει την ικανότητα πτήσης του, και σε συνδυασμό με το χαμηλό αναπαραγωγικό του ρυθμό, είναι ιδιαίτερα ευάλωτο σε σαρκοφάγα θηλαστικά. Ένα ακόμα καγκού υπήρχε πριν την έλευση του ανθρώπου, το οποίο εξαφανίστηκε απ’το πολύ κυνήγι. Άλλα ιδιαίτερα πουλιά είναι το μεγαλύτερο περιστέρι παγκοσμίως (Ducula goliath), το περιστέρι Drepanoptila holosericea, τα παπαγαλάκια του γένους Eunymphicus, το παπαγαλάκι Cyanorhamphus saisetti, το οποίο εξελίχθηκε στα υπόλοιπα μέλη του γένους γειτονικών συμπλεγμάτων, και ο νεοκαληδόνιος κόρακας (Corvus monduloides), το εξυπνότερο ζώο του συμπλέγματος, με ικανότητα κατασκευής πολύπλοκων εργαλείων. Μερικά είδη γερακιών, καθώς και ο μπούφος, είναι τα μόνα αρπακτικά των Νησιών.
Το Σύμπλεγμα ακόμα έχει ν’αναδείξει μια τεράστια ποικιλία ερπετών, με τα 60 από τα 70 είδη και τα 11 από τα 23 γένη ενδημικά. Δύο ομάδες σαυρών κυριαρχούν – οι σκίγκοι και τα γκέκο, ενώ τα φίδια είναι μόνο τρία. Ο βόας του Ειρηνικού Candoya bibroni και το τυφλό φίδι των Νησιών της Πίστης (Rhamphotyphlus wileyi) βρίσκονται στα Νησιά της Πίστης, ενώ το παρθενογενετικό τυφλό φίδι Rhamphotyphlops braminus που εισήχθει από τον άνθρωπο έχει βρεθεί στο Νησί των Πεύκων. Οι σκίγκοι και τα γκέκο έχουν τεράστια ποικιλία για το μέγεθος της επικράτειας. Τα γκέκο είναι δύο οικογενειών, οι γκεκονίδες, οι οποίοι κατέφθασαν γεωλογικά πιο πρόσφατα, και ορισμένα είδη ίσως ήρθαν με τον άνθρωπο, και η παλιά αυστραλιανή οικογένεια των διπλοδακτυλιδών, η οποία έχει πολλά ιδιαίτερα είδη, εξειδικευμένα για συγκεκριμένα περιβάλλοντα με περίεργες προσαρμογές και καμουφλάζ. Τα γκέκο αυτά είναι παγκοσμίως γνωστά, επειδή πολλά από τα είδη διατηρούνται και αναπαράγονται ευρέως στην αιχμαλωσία. Αν θυμάστε απ’την αρχή του θέματος, είχα πει πως έχω ένα λοφιοφόρο γκέκο. Το λοφιοφόρο γκέκο (Correlophus ciliatus) λοιπόν είναι ένα απ’αυτά τα είδη, γύρω στα 20 εκατοστά με δύο πλευρικά λοφία που ξεκινούν από το κεφάλι και σταματούν στη λεκάνη. Επανανακαλύφθηκε το 1994, αφού θεωρούταν εξαφανισμένο για 128 χρόνια. Άλλα είδη είναι το γκέκο των Σαρασίνων (Correlophus sarasinorum), λεπτότερο και πιο εδαφόβιο απ’το λοφιοφόρο, το γκέκο των Μπελέπ (Correlophus belepensis), παρόμοιο με το λοφιοφόρο ενδημικό των Μπελέπ, το βρυοφόρο γκέκο ή τσαούα (Mniarogekko chahoua), ένα μεγάλο γκέκο γύρω στα 25 εκατοστά με σχέδια που θυμίζουν φλοιό με βρύα πάνω του για καμουφλάζ στους κορμούς, το ωτιοφόρο γκέκο (Rhacodactylus auriculatus), πιο σαρκοφάγο απ’τα υπόλοιπα με δύο προεξοχές σαν αυτάκια στο κεφάλι του, το γιγάντιο νεοκαληδόνιο γκέκο (R. leachianus), με την ποικιλία της Μεγάλης Γης το μεγαλύτερο γκέκο παγκοσμίως – έως 45 εκ σε μήκος και ως και 700 γραμ σε βάρος -, το τραχύρυγχο γκέκο (R. trachyrynchus), γύρω στα 30 εκ, κάτοικος μεγαλύτερων υψομέτρων και ωοζωοτόκο ως προσαρμογή στο άστατο δροσερό κλίμα, τα 4 είδη του γένους Eurydactylodes, προσαρμοσμένα να ζουν σε πυκνούς θάμνους και λεπτά κλαδιά, τα 12 είδη του γένους Bavayia, που ζουν σε ξηρότερες περιοχές κ.ά. Οι διπλοδακτυλίδες κατέφθασαν πολύ νωρίς ή ανέκαθεν υπήρχαν στο Σύμπλεγμα, και είναι πολύ πιθανό να υπήρχαν εκεί από το πολύ πρώιμο Καινοζωικό ή και το ύστερο Κρητιδικό, απ’όπου στη συνέχεια μετέβησαν κάποια είδη στη Νέα Ζηλανδία, εξελισσόμενα στα εξίσου ιδιαίτερα νεοζηλανδικά γκέκο. Για τους σκίγκους, οι οποίοι ανήκουν στην πολύ διαδεδομένη οικογένεια των λυγοσωμιδών, δεν έχω βρει πολλές πληροφορίες. Αξιοσημείωτο γένος είναι οι φοβοσκίγκοι (Phoboscincus) με δύο είδη, το P. garnieri της Μεγάλης Γης που φτάνει τα 30 εκ, και το σπανιότατο P. bocourti που έχει απομείνει μονο στο Νηςί των Πεύκων και θεωρούταν εξαφανισμένο μετά την περιγραφή του από ένα δείγμα του 1870, αλλά επανανακαλύφθηκε το 2003. Φτάνει τα 50 εκατοστά και φέρει κυρτά δόντια, υποδηλώνοντας σαρκοφαγικές τάσεις, κάνοντάς το έτσι το μεγαλύτερο χερσαίο σαρκοφάγο ζώο του νησιού μετά την εξαφάνιση των μεγαλύτερων από τους ανθρώπους.
Εκτός από τα ζώα που εξαφάνισαν οι ιθαγενείς μέχρι το 1500, ελάχιστες εξαφανίσεις έγιναν μετέπειτα και στη σύγχρονη εποχή, αν και πολλά είδη έχουν περιορισμένη εξάπλωση κι άλλα απειλούνται σοβαρά. Τα οικοσυστήματα στο δυτικό ξηρό τμήμα του νησιού, όπου βρίσκεται ο μεγαλύτερος ανθρώπινος πληθυσμός, αλλά και πολλά δάση απειλούνται από την υλοτομεία, τη γεωργία, την υπερβόσκηση και τα εισαγόμενα είδη. Πιο συγκεκριμένα τα ηλεκτρικα μηρμύγκια, οι αρουραίοι και τα άγρια σκυλιά, που έχουν εισχωρήσει μέσα στα δάση, αποτελούν τις μεγαλύτερες βιωτικές απειλές. Παρόλα αυτά, μεγαλύτερη απειλή απ’όλες είναι η εξώρυξη νικελίου σε μεγάλη κλίμακα, η οποία αποδασώνει μεγάλες περιοχές, αφήνοντάς τες σαν έρημα χωράφια με μπάζα, τα χώματα που εκτοπίζονται λασπώνουν τα ποτάμια, και η μόλυνση φτάνιε ως τους κοραλιογενείς υφάλους. Αν και η κυβέρνηση της Γαλλίας και της Νέας Καληδονίας προσπαθούν να μειώσουν την καταστροφή, αυτό΄δε φαίνεται να αποδίδει. Λέγεται πως περιβαλλοντικοί εμπειρογνώμονες και μελη περιβαλλοντικών οργανώσεων που πήγαν στο Νησί για να εκτιμήσουν την κατάσταση εξαναγκάστηκαν να φύγουν. Απ’ό,τι φαίνεται, η Γαλλία προσπαθεί να διατηρήσει την καλή της εικόνα μπροστά στους πανόπτες οφθαλμούς της Ευρωπαϊκής ένωσης, αλλά στις άκρες του κόσμου που δεν παρακολουθεί κανείς, εξακολουθεί να προσπαθεί να μειώσει τα κόστη της εξώρυξης όςο γίνεται, με ό,τι συνεπάγεται αυτό. Κάθε χώρα θα το έκανε αυτό, όχι μονο η Γαλλία. Δυστυχώς όπου δύναται να γίνει μεγάλο και γρήγορο κέρδος και δεν εξετάζει κανείς την παραγωγή μπορεί να κάνει ο καθένας ό,τι θέλει. Δεν υπάρχουν ηθικές συνειδήσεις και τα λοιπά. Υπάρχουν προστατευόμενες περιοχές στη Νέα Καληδονία, αλλά είναι μικρές κι ασύνδετες μεταξύ τους, με συνολική κάλυψη της επικράτειας μόλις κατά 3%. Πιστεύω πως με΄τα την ανεξαρτητοποίηση η κατάσταση θα γίνει πολύ χειρότερη πάντως.
Τουρισμός υπάρχειστη Νέα Καληδονία, αν και λιγότερο ανεπτυγμένος από τα γειτονικά συμπλέγματα. Το ταξίδι είναι λίγο λιγότερο από 24 ώρες με το αεροπλάνο, σκεφτείτε πόσο με το καράβι! Εκεί υπάρχουν δυνατότητες για όλους, από χουζούρεμα στις παραλίες μέχρι ιστιοπλοΐα, πεζοπορία, ορειβασία κλπ. Πόλος έλξης είναι επίσης και το πολιτιστικό κέντρο Ζαν Μαρί Τζιμπάου, το οποίο αποτελεί το κέντρο της πολιτιστικής ζωής των Κανάκ, στην πρωτεύουσα. Σχεδιάστηκε από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Ρέντζο Πιάνο, με στοιχεία της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής των καλύβων των Κανάκ, αν και είναι χτισμένο με μοντέρνα υλικά σε μνημειώδες μέγεθος, κι εγκαινιάστηκε το 1998. Το όνομά του το πήρε από τον πρώην αρχηγό του εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος Ζαν Μαρί Τζιμπάου, ο οποίος δολοφονήθηκε το 1989, και είχε το όραμα ίδρυσης ενός τέτοιου κέντρου για την ενοποίηση των Κανάκ. Η έξαλλη συμπεριφορά δεν είναι ανεκτοί από τους αρχηγούς των Κανάκ, και πέρα από συγκεκριμένες κοσμοπολίτικες παραλίες απαγορεύεται. Οπότε όχι γυμνόστηθες, μίνια ή γκέι όργια μπροστά στο απέραντο γαλάζιο του Ειρηνικού. Αυτά είναι για την Ταϊλάνδη, την Καραϊβική και τη Μύκονο. Η επίσκεψη επίσης σε ιερές τοποθεσίες των Κανάκ προϋποθέτει την άδειά τους. Απ’ό,τι έψαξα, σχετικά λίγη Έλληνες έχουν επισκεφθεί το μικρό αυτό΄Σύμπλεγμα στη μέση του πουθενά. Το επισκέπτονται πολλοί Αυστραλοί, ιδίως όσοι θέλουν να βελτιώσουν τα γαλλικά τους. Όπως και σ’άλλες γαλλόφωνες περιοχές, λίγοι μιλούν αγγλικά δυστυχώς. Για κάποιον παράξενο λόγο, πολλά νιόπαντρα ζευγάρια Γιαπωνέζων πηγαίνουν εκεί για μήνα του μέλιτος. Το ταξίδι εκεί είναι όπως προς ευρωπαϊκή χώρα, αλ΄λα με κάποιες διαφορές. Δε χρησιμοποιείται ευρώ εκεί, αλλά το φράγκο Ειρηνικού, με ισοτιμία 1.000 φράγκα για 8 ευρώ. Δεν ξέρω για΄τι οι Γάλλοι έχουν φτιάξει αυτό το σύστημα. Η Νέα Καληδονία είναι 9 ώρες μπροστά απ’τη Γαλλία, άρα 8 ώρες μπροστά απ’την Ελλάδα. Όταν κάποτε πάω εκεί, θα σας πω πως είναι. Θα ήθελα να ταξιδέψω ως εκεί με το ιστιοπλοϊκό, αλλά είναι λίγο δύσκολο αυτό. Α, και ξέχασα τους συνδέσμους για τα ιστολόγια, μετά από αυτήν τη μικρή εισαγωγή, την οποία ετοιμαζα για τέσσερις μέρες, συλλέγοντας πληροφορίες από τα ίδια τα ιστολόγια, τη Βικιπαίδεια, και από σελίδες για τη βιοποικιλότητα, τη δημογραφία και τον πολιτισμό της Νέας Καληδονίας. Εδώ είναι το ιστολόγιο για το διάστημα 2012-2015 και εδώ αυτό για το διάστημα 2005-2007.
Καλή περιήγηση!

Γεια σας. Έπειτα από ένα μήνα και λίγο επανεμφανίζομαι στο Ιστολόγιο, και παρά τις ανησυχίες που ίσως είχατε, δεν έπαθα τίποτα. Απλώς κάποιες φορές σε τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα λειτουργίας ενός ιστολογίου, είναι λογικό να απουσιάζω για λιγότερο ή περισσότερο χρόνο για οποιονδήποτε λογο. Στην προκειμένη περίπτωση είτε δεν είχα χρόνο, είτε, όταν είχα, ένιωθα πως πιεζόμουν και δεν έγραφα άρθρα. Άλλοτε τεμπέλιαζα συνειδητά ωστόσο και δεν έγραφα τίποτα. Τι έγινε, μήπως υπάρχει κάποιο νευροβιολογικό πρόβλημα; Παρόλα αυτά κατά διαστήματα έμπαινα για να ελέγξω τα σχόλια. Με χαρά βλέπω επίσης ότι η επισκεψιμότητά μου είναι καλή, και όλα πάνε όπως και πριν.
Λοιπόν αυτό το διάστημα δεν έγιναν και πάρα πολλά συνταρακτικά πράγματα. Τη δεύτερη βδομάδα του Πάσχα πήγα στη Ρουμανία εκδρομή, αλλα αυτό θα το καλύψω σε επόμενο άρθρο. Στο παρόν άρθρο θέλω απλώς να παρουσιάσω ορισμένες ενδιαφέρουσες ιστοσελίδες που βρήκα ή επανανακάλυψα στο Διαδίκτυο, που, ως αναμενόμενο, μπορεί να είναι ουδέτερες ή πλήρως βαρετές για άτομα που δεν έχουν παρόμοιες ανησυχίες μ’εμένα.

Why evolution is true

Αυτό το μεγάλο, συχνά ενημερούμενο ιστολόγιο είναι απ’τα πιο γνωστά ιστολογία σχετικά με την εξέλιξη. Δημιουργός του είναι ο Jerry A. Coyne, καθηγητής στο Τμήμα Οικολογίας και Εξέλιξης του Πανεπιστημίου του Σικάγο των ΗΠΑ και μέλος της Επιτροπής Γενετικής και της Επιτροπής Εξελικτικής Βιολογίας του ίδιου Πανεπιστημίου. Ο Κόιν έλαβε πτυχείο στη Βιολογία από το Κολλέγιο William and Mary, έπειτα κέρδισε το διδακτορικό του πάνω στην εξελικτική βιολογία στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ το 1998, εργαζόμενος στο εργαστήριο του Richard Lewontin. Μετά από ένα μεταδιδακτορικό στο εργαστήριο του Timothy Prout στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ντέιβις, ανέλαβε την πρώτη του ακαδημαϊκή θέση ως επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ, και εισήχθει στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο το 1996. Η μελέτη του εστιάζει κυρίως στη διαδικασία προέλευσης των ειδών, διακριτών δηλαδή αναπαραγωγικά απομονωμένων ομάδων πληθυσμών, εξετάζοντας την εξέλιξη φραγμών κατά του υβριδισμού μεταξύ αποκλινόντων αλλά συγγενικών πληθυσμών κάνοντας γενετικές αναλύσεις στις φρουτόμυγες του γένους Drosophila (πολύ γνωστό μοντέλο). Έχει εκδώσει ως τώρα περί τις 110 επιστημονικές εργασίες και 80 άλλα άρθρα, κριτικές βιβλίων, και στήλες. Επίσης είχε συγγράψει ένα βιβλίο με τον τίτλο Speciation (Ειδογένεση) μαζί με τον H. Allen Orr, αν και το έργο που τον έκανε ευρέως διάσημο είναι το ομώνυμο με τον τίτλο του ιστολογίου βιβλίο του (Γιατί η εξέλιξη είναι αλήθεια), όπου αποδεικνύει την ύπαρξη και δράση της εξελικτικής διαδικασίας, αντλώντας πειστήρια από πολλούς επιστημονικούς κλάδους, από τη μοριακή βιολογία μέχρι τη γεωλογία. Το βιβλίο θεωρείται κλασικό πλέον, κι έχει λάβει άπειρες θετικές κριτικές.
Δυστυχώς βρισκόμαστε ακόμα στη θέση που πρέπει συνεχώς ν’αποδεικνύουμε την εξέλιξη, λες και πρόκειται για κάτι το δυσνόητο. Ιδίως στην Αμερική, μια χώρα χωρισμένη σε φιλελεύθερους και θρησκευτικούς φονταμενταλιστές, οι δεύτεροι, είτε με το θρησκευτικό δημιουργισμό, είτε με τον πιο επιστημονικοφανή εφυή σχεδιασμό, αντιτίθενται έντονα στη θεωρία αυτήν, σαν να επρόκειτο για αστήρικτη υπόθεση, επειδή αντιβαίνει στην πίστη τους. Παρόλο που φαίνεται εύκολη η καταπολέμησή τους, στην πραγματικότητα είναι ένα δύσκολο έως αδύνατο εγχείρημα, αφού, ως συνήθως, αυτοί που νικούν δεν είναι αυτοί που φέρουν την αλήθεια, αλλά αυτοί που υψώνουν περισσότερο τις φωνές τους και κατορθώνουν ν’ακουστούν απ’τους φορείς εξουσίας, γι’αυτό και βλέπουμε συχνά δημιουργιστές να προωθούν τις απόψεις τους στα μμε, και πολλές φορές να έχουν ακραίες απαιτήσεις, όπως το αίτημα για ισοτιμία των πεποιθήσεών τους με την εξελικτική θεωρία στα σχολεία! Στην Ευρώπη γενικά οι άνθρωποι είναι πιο ανοιχτόμυαλοι και δεν έχουν τέτοια προβλήματα, αν και σποραδικά εμφανίζονται κι εδώ. Στην Ελλάδα η διαφωνία αυτή σχεδόν δεν υπάρχει, μολονότι κατά καιρούς η εξέλιξη δέχεται κάποιες επιθέσεις από έντονα θρησκευτικούς κύκλους. Το βιβλίο αυτό λοιπόν πιθανότατα δε στοχεύει σ’αυτήν την ομάδα φανατικών, αφού πολύ δύσκολα θ’άλλαζαν τις απόψεις τους, τόσο δύσκολα που νομίζεις πως εθελοτυφλούν μόνο και μόνο για νά’χουν την ψευδαίσθηση πως ανήκουν σε μια ομάδα που καταπολεμά το κακό, αλλά θα βοηθούσε ήδη κάποιον που αγαπά τη βιολογία και διαβάζει για την εξέλιξη. Μπορείτε να το αγοράσετε από το Διαδίκτυο αν θέλετε.
Εξαιτίας λοιπόν αυτών των φανατικών – οι Αμερικάνοι πολύ εύστοχα τους αποκαλούν «θρησκευτικά καρύδια (religious nuts)”, αφού, όπως και τα καρύδια, αντιστέκονται πολύ σε κάθε πίεση, αλά μόλις σπάσουν, αποδιοργανώνονται πλήρως -, πολλά άρθρα του ιστολογίου έχουν το χαρακτήρα πολεμικής προς τη θρησκεία ή το δημιουργισμό. Επίσης υπάρχουν πολλά άρθρα για την εξέλιξη, διάφορες νέες κι ενδιαφέρουσες επιστημονικές μελέτες, και φωτογραφίες ή άρθρα αναγνωστών. Ακόμα απ’το περιεχόμενο κατάλαβα πως ο συγγραφέας αγαπάει πολύ τις γάτες και προσπαθεί να μάθει πολωνικά. Επειδή είναι αδελφό WordPresss κι αυτό, μπορώ να σχολιάσω πολύ εύκολα κι έχω σχολιάσει λίγες φορές. Επισκεφθείτε το ιστολόγιο εδώ.

Ρώτησε ένα βιολόγο

Η βρετανική σελίδα «Ask a biologist» είχε αρχικά το σκοπό βοηθήματος για μαθητές σχολείου ως προς τις απορίες τους πάνω στη βιολογία, αλλά πλέον μπορεί να υποβάλει οποιοδήποτε βιολογικά σχετιζόμενο ερώτημα οποιοσδήποτε. Αποτελεί μια σύμπραξη ειδικών, κυρίως καθηγητών πανεπιστημίου, σε διάφορους τομείς της βιολογίας, από μοριακοί βιολογία μέχρι παλαιοντολογία. Κάποιοι των ειδικών είναι διαδικτυακά διάσημοι με τα ιστολόγια τους οπως ο Βρετανός Darren Naish με το ιστολόγιό του ζωολογία τετραπόδων, ή ο Αμερικανος Dave Hone με ένα ιστολόγιο για τους αρχόσαυρους. Τα ερωτήματα είναι ταξινομημένα κατά κατηγορία, και η απαντήσεις δίνονται κάτω απ’το ερώτημα με τη μορφή διαλόγου. Τα μόνα μειονεκτήματα είναι η μη ικανότητα απάντησης απ’τον ερωτώντα ή κάποιον άλλον που δεν είναι γραμμένος στους ειδικούς. Μπορείτε να επισκεφθείτε τη σελίδα ή και να ρωτήσετε εδώ.

Μια βιογραφία της αυστραλιανής ηπείρου

Υπάρχει τόπος εξωτικότερος και αρχεγονότερος της Αυστραλίας; Μάλλον ΄΄όχι. Αν και μοναδικά στοιχεία μπορούν να εντοπιστούν σε κάθε μέρος του κόσμου, η Αυστραλία συγκεντρώνει πολλά τέτοια. Όπως το μεγαλύτερο μέρος του φλοιού της γης, έτσι και η Αυστραλία αποτελείται στον πυρήνα της από πανάρχαια πετρώματα ηλικίας 1-2 και πλέον δισεκατομμυρίων ετών, αλλά εξαιτίας της χαμηλής γεωλογικής της δραστηριότητας, μεγάλο μέρος της δεν ανανεώνεται, αλλά διαβρώνεται αφήνοντας εκτεθημένες στην επιφάνεια τεράστιες εκτάσεις παλαιών πετρωμάτων. Η διάβρωση αυτή επίσης την έχει κάνει αρκετά χαμηλή, και με έδαφος φτωχό σε θρεπτικά συστατικά. Το κλίμα της είναι απρόβλεπτο, και μέσα σ’αυτόν τον αλλόκοτο κόσμο οι ζωντανοί οργανισμοί της έχουν αναπτύξει διάφορες παράξενες προσαρμογές για ν’ανταπεξέλθουν. Οι άνθρωποί της την εποίκησαν πολύ νωρίς μετά την έξοδο του σύγχρονου ανθρώπου από την Αφρική, και διατηρούν ως σήμερα πολιτιστικές παραδόσεις δεκάδων χιλιάδων ετών. Όταν ήταν μέλος της νότιας υπερηπείρου Γκοντβάνας μέχρι 45 εκατομμύρια χρόνια, βίωσε πολλές κλιματικές μεταβολές, κατά τη μετακίνησή της από τον ισημερινό προς τους πόλους και πάλι πίσω. Ως προστατευμένη χερσόνησος της τότε υπερηπείρου, διέσωζε είδη που αλλού εξαφανίζονταν, κάτι που διευκολύνθηκε έπειτα με την απομόνωσή της. Κατά το Καινοζωικό, διαχωρίστηκε από την Ανταρκτική, διασπαζόταν σε νησιά όταν το κλίμα θερμαινόταν και η στάθμη της θάλασσας ανέβαινε και ενωνόταν με την Τασμανία και τη Νέα Γουινέα (προεκτάσεις της) όταν το κλίμα ψύχραινε και η στάθμη της θάλασσας κατέβαινε, βίωσε την ψύχρανση και ξήρανση του πλανήτη κατά το ύστερο καινοζωικό, δέχτηκε την πρώτη ανθρώπινη επίθεση, έπειτα την επίθεση των Ευρωπαίων, κι ακόμα δεν έχασε το χαρακτήρα της. Άραγε τι θα γίνει με την προβλεπόμενη επανένωση των ηπείρων μετά από 400 εκατομμύρια χρόνια;
Η σελίδα αυτή λοιπόν, με δημιουργό το Mike H. Monroe, πραγματεύεται την πορεία της Αυστραλίας μέσα στο χρόνο εξετάζοντάς την από γεωλογική, κλιματολογική, υδρολογική, βιολογική και ανθρωπολογική σκοπιά. Ο άνθρωπος αυτός πραγματικά έχει κάνει κολοσσιαίο έργο συγκεντρώνοντας τόσο πολύ χρήσιμο υλικό από βιβλια, επιστημονικά άρθρα και κάθε γωνιά του Διαδικτύου για όλους εμάς, και γι’αυτό θα πρέπει να τον συγχαρούμε.
Στη σελίδα αυτήν είχα σκοντάψει κάποτε παλιά, αλά την ξέχασα έπειτα, ώσπου την ανακάλυψα πάλι πρόσφατα. Πέρασα αρκετό χρόνο διαβάζοντας διάφορα άρθρα της, κυρίως όσον αφορά την κατάστασή της στο Παλαιοζωικό, την πανίδα της και τα ήθη και έθιμα των Αβοριγίνων, αν κι έχω διαβάσει άρθρα απ’όλες τις ενότητες. Τα κείμενα είναι ευανάγνωστα και επιστημονικά τεκμηριωμένα με πηγές, και σίγουρα έχουν μεγάλη επισκεψιμότητα. Γι’αυτό το λόγο εξεπλάγην όταν βρήκα ένα άρθρο που ανέλυε την ανεπιστημονική υπόθεση ότι τα μονοτρήματα εξελίχθηκαν από πουλιά που έχασαν την πτήση τους. Τα μονοτρήματα είναι βέβαια γνήσια θηλαστικά, απλώς γεννούν αυγά όπως οι πρόγονοί τους. Το μόνο χαρακτηριστικό που τα κάνει να μοιάζουν με πουλιά είναι το ανεξάρτητα εξελιγμένο έντονα οστεοποιημένο κρανίο τους με το μακρύ ρύγχος, κάθε άλλο στοιχείο ομοιότητας είναι κληρονομημένο από τον κοινό πρόγονο όλων των σημερινών αμνιοτών, και ερπετών/πουλιών και θηλαστικών. Τέτοιες περίεργες εξελικτικές θεωρίες διατυπώνονται κατά καιρούς, και θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι το βιολογικό αντίστοιχο των συνομωσιολογικών θεωριών στην ιστορία. Για παράδειγμα, υπάρχει μια θεωρία που υποστηρίζει ότι νέες μορφές εμφανίζονται με υβριδισμό δύο εντελώς διαφορετικών προγονικών ειδών, και μια άλλη που ισχυρίζεται πως πρόγονοι όλων των ζώων ήταν κάτι μικρά, υδρόβια, δίποδα ανθρωποειδή όντα! Φυσικά κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν τις δίνει ιδιαίτερη σημασία, συνήθως τις διαβάζουμε για να γελάμε. Επειδή δεν ανέφερε ξεκάθαρα το άρθρο πως αυτό είναι υππόθεση που δεν υποστηρίζεται από κανέναν σήμερα, θα μπορούσε πολύ εύκολα κάποιος να δεχτεί το περιεχόμενο ως αληθές. Έτσι έστειλα στο διαχειριστεί γρήγορα ένα ιμέιλ εξηγώντας του το πρόβλημα, και μου υποσχέθηκε πως θα το αλλάξει, αφού η σελίδα του χρησιμοποιείται και από μαθητές και φοιτητές για τις εργασίες τους, οπότε θα μπορούσε νά’ναι μεγάλο πρόβλημα αυτό. Σε άλλα άρθρα πάντως της σελίδας για τα μονοτρήματα, δε γίνεται κανένας λόγος γι’αυτήν τη μπαρούφα. Επισκεφθείτε τη σελίδα εδώ.

Listverse (λιστοσύμπαν)

Μια σελίδα για όποιον θέλει να μαθαίνει πληροφορίες σε βολικά λιστάκια αριθμημένων στοιχείων. Το περιεχόμενο είναι περί παντός επιστητού οργανωμένη σε κατηγορίες. Η σελίδα αυτή μπορεί να είναι διασκεδαστική, μπορέι όμως να γίνει και πολύ τρομακτική, αφού πολλές λίστες της αγγίζουν το απόκοσμο, το μακάβριο ή το αστυνομικό, και γίνεται ακόμα τρομακτικότερη από τον τρόπο εμφάνισης των στοιχείων, επειδή δεν μπορείς να ξέρεις εκ των προτέρων αν το επόμενο αντικείμενο της λίστας θα είναι κάτι αβλαβές ή ένα αποσυντεθημένο πτώμα, ένα μουμιοποιημένο παιδάκι χωμένο σε κάποιο μπαούλο ενός εγκαταλελειμένου σπιτιού ή μερικά διασκορπισμένα ανθρώπινα μέλη σε μια χωματερή. Ακόμα χειρότερα είναι το βράδυ, με σβηστά φώτα. Προσοχή: κίνδυνος εθισμού! Επισκεφθείτε τη σελίδα εδώ.

Εξάντας

Το ιστολόγιο αυτό είναι του Χρήστου Γκιόλμα από το Βόλο, πλοιάρχου του εμπορικού ναυτικού για πολλά χρόνια – ξεκίνησε να μπαρκάρει από το 1976 -, ο οποίος έχει γυρίσει όλον σχεδόν τον κόσμο με τα πλοία. Θα διαβάσετε ταξιδιωτικές αφηγήσεις και θα δείτε καταπληκτικές φωτογραφίες και βίντεο από τους τόπους που έχει επισκεφθεί. Η ναυτική ζωή ωστόσο δεν είναι ωραία, ακόμα και με τις σημερινές τεχνολογικές ανέσεις, γι’αυτό και συχνά θα δείτε πως συναντά δυσκολίες στην πορεία του. Το ιστολόγιο ενημερώνεται συχνά. Μπορείτε να το επισκεφθείτε εδώ. Το ιστολόγιο το βρήκα εντελώς τυχαία με την εξής αναζήτηση στο γκουγκλ: «πουτάνες λιμάνια». Φυσικα έγινε από ιστορικό ενδιαφέρον και μόνο, μην με παρεξηγήσετε.

Καλή περιήγηση σας εύχομαι!

Ενημέρωση 3/1/2015: Βρήκα αφιέρωμα για τον μπλόγκερ του Εξάντα από την εφημερίδα Το Βήμα του 2011, το οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Δύο μέρες που επέστρεψα απ’το ταξίδι με το σκάφος. Όπωςέχω προαναφέρει και σε
Προηγούμενες δημοσιεύσεις,
Ο πατέρας μου κατέχει ένα μικρό ιστιοπλοΪκό απ’το 2010. Είναι τύπου Imexus 27 μήκους 8,2 μέτρων με δύο πανιά και μηχανή, και μια καμπίνα. Τη μηχανή την αλλάξαμε από βενζινοκίνητη 90 ίππων σε μια πετρελαιοκίνητη 9 ίππων κινεζικής κατασκευής, η οποία, παρά τη δυσφήμιση των κινέζικων προΪόντων, αποδείχθηκε αρκετά ανθεκτική, αλλά δίνει πολύ μικρή ταχύτητα, για οικονομία καυσίμων. Με το σκάφος αυτό κάνουμε βόλτες στο ΘερμαΪκό άνοιξη, καλοκαίρι και φθινόπωρο, ενώ το χειμώνα βρίσκεται εκτός νερού για συντήρηση. Το καλοκαίρι μπορεί ωστόσο να κάνουμε και μεγαλύτερες διαδρομές. Φέτος το ταξίδι ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη ως τη Νικίτη, και μετά από λίγες μέρες από κεί ως τις Βόρειες Σποράδες και πάλι πίσω στη Θεσσαλονίκη, όπου ήμουν κι εγώ.

Στο σκάφος ήμασταν 6 άτομα, ο μέγιστος δηλαδή αριθμός επιβατών που θα μπορούσε να φέρει νόμιμα, μαζί με αποσκευές και προμήθειες, που όλα αυτά, μαζί με το έρμα, αύξησαν το βάρος του από τον ενάμισι τόνο σχεδόν στους τρεισίμισι επιβαρύνοντας το σκάφος. Ήμασταν ο πατέρας μου, ο οδηγός, ο θείος μου, η κόρη του (η ξαδέρφη μου) κι ο φίλος της. Ξεκινήσαμε στις 1 Αυγούστου το πρωί στις 9 από τη Νικήτη, που βρίσκεται στο δεύτερο πόδι της Χαλκιδικής, και κατευθυνθήκαμε προς το Πόρτο Κουφό κοντά στο άκρο του, ένα λιμάνι που πήρε το όνομά του από τη απομόνωσή του απ’τις θύελλες. Κλεισμένος μέσα σε ψηλούς βράχους, ο κόλπος αυτός άλλοτε ήταν άντρο πειρατών, σήμερα ωστόσο αποτελεί προορισμό κυρίως σκαφών αναψυχής. Γενικώς τα σκάφη που συναντούσαμε ήταν συνήθως μεγαλύτερα απ’το δικό μας, το οποίο στην πραγματικότητα είναι από τα μικρά και φτωχικά. Ένα μάλιστα, το Όνειρο,ήταν τριώροφο με γκαράζ στον κάτω όροφο και ειδικό προσωπικό φύλαξης και καθαρισμού, προφανώς ο κάτοχός του θα’ταν οικονομικά επιφανής. Πολλά πάντως σκάφη ήταν είτε ξένων είτε νοικιασμένα σε ξένους από εληνικές ή ξένες εταιρείες που δραστηριοποιούνταν στην Ελλάδα, κυρίως αγγλικές. Το ποσοστό ανθρώπων με σκάφη αναψυχής στην Ελλάδα είναι δυστυχώς πολύ μικρό σε σχέση μ’αυτό άλων χωρών όπως η Γαλλία και η Σουηδία, παρότι αρεσκόμαστε να καυχιόμαστε πως είμαστε ναυτικό έθνος. Ένας Γάλλος κάποτε, που επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη, απόρησε και ρώτησε τον πατέρα μου αν υπάρχει νόμος στην Ελλάδα που απαγορεύει τα σκάφη, γιατί δεν έβλεπε κανένα, αλλά ο πατέρας μου τον διαβεβαίωσε πως είναι νόμιμα. Η Σουηδία, χώρα πληθυσμού 8 εκατομμυρίων, έχει 750.000 βνηολογημένα σκάφη αναψυχής, ενώ τα ελληνικά μετριούνται στις λίγες εκατοντάδες χιλιάδες, τον ακριβή αριθμό δεν τον θυμάμαι όμως.

Αφού λοιπόν διανυκτερεύσαμε στο Πόρτο Κουφό, την άλλη μέρα κινήσαμε για την Κυραπαναγιά, μια βραχονησίδα των Βόρειων σποράδων απόστασης 40 μιλίων από το Πόρτο Κουφό. Το ταξίδι ήταν δύσκολο και σχεδόν δωδεκάωρο, με μέτριο κύμα που όμως φαινόταν έντονο και μου προκάλεσε ναυτεία, ίσως επιβαρυντικοί παράγοντες νά’ταν οι λίγεςώρες ύπνου το προηγούμενο βράδυ, επειδή δεν είχα προσαρμοστεί ακόμα στο σκάφος, και το άδειο στομάχι μου. Από τότε οι δραμαμίνες έγιναν απαραίτητη προμήθεια του σκάφους. Στον κόλπο του νησιού αυτού λοιπόν υπήρχαν λίγα ακομα σκάφ προς έκπληξή μας. Ψηλά στο βουνό υπάρχει ένα μοναστήρι, μ’έναν καλόγερο αυτό το διάστημα μόνο απ’ό,τι έμαθα, αν κι επειδή δε μάθαμε νέα πρόσφατα, μπορεί και νά’χει πεθάνει. Δε βγήκαμε ωστόσο στη στεριά, που ήταν αρκετά μακριά, και γι’αυτό γρήγορα φύγαμε για το λιμάνι της Στενής Βάλας στην Αλόνησο απόστασης 10 μιλίων από το σταθμό μας. Το λιμάνι αυτό είναι στενό, όπως δηλώνει το όνομά του, κι ακόμα όχι τόσο καλά προστατευμένο. Τα περισσότερα σκάφη εκεί ήταν βρετανικά ή νοικιασμένα από Βρετανούς, και ήμασταν μεταξύ των ελάχιστων Ελλήνων. Μπροστά απ’το λιμάνι υπήρχε μια ζώνη ταβερνών και λοιπών καταστημάτω που τροφοδοτείται αποκλειστικά απ’τα σκάφη, αφού το μέρος είναι απομονωμένο σχετικά και σχεδόν κανείς άλλος δε θα κατέβαινε σ’εκείνες τις παραλίες. Την άλη μέρα πήγαμε στη Σκόπελο, όπου διανυκτερεύσαμε και έπειτα ξεκινήσαμε το ταξίδι 50 μιλίων για τη Σκιώνη της Χαλκιδικής. Εκεί είδα για λίγο το γυμναστή και φίλο μου, και την επόμενη μέρα σταματήσαμε στην Καλλικράτεια, ένα λιμάνι αλιευτικών με Αιγύπτιους εργάτες παντού. Από εκεί έφυγα με την ξαδέρφη μου και το φίλο της, οι υπόλοιποι γύρισαν στη Θεσσαλονίκη την επόμενη μέρα.

Έφυγα επειδή το ταξίδι ήταν κουραστικό. Δέκα και δώδεκα ώρες κάθε μέρα ταξιδεύοντας συνεχώς, χωρίς τίποτα να’χω να κάνω, χωρίς την παρέα μου και χωρίς να μπορούμε να μιλήσουμε εξαιτίας του θορύβου της μηχανής. Η μηχανή δεν είχε υπερβολικό θόρυβο σχετικά μ’άλλες παρόμοιες, αλλά πάλι για να επικοινωνήσουμε κατανοητά έπρεπε να φωνάζουμε. Υπολογιστής ή ραδιόφωνο ήταν αδύνατο να λειτουργήσουν, αφού το ρεύμα που έδιναν οι μπαταρίες ήταν περιορισμένο, και η ανεμογεννήτρια και ο ηλιακός συλλέκτης, που προστέθηκαν στο σκάφος για να τις φορτίζουν, αποδείχθηκαν ανεπαρκή. Γενικώς ο άνεμος ήταν ασταθής, και γι’αυτό η ιστιοπλοΐα δε βοηθούσε πολύ ως το μόνο μέσο κίνησης του σκάφους. Συνήθως πηγαίναμε με συνδυασμό πανιών και μηχανής με ταχύτητες 4,5-5,5 κόμβων την ώρα, ενώ σκέτη η μηχανή μπορούσε να δώσει μόνο 4 κόμβους στο βαρυφορτωμένο σκάφος. Λίγες φορές με καλό αέρα πηγαίναμε και με 6 κόμβους ή και παραπάνω. Επίσης το νερό ήταν λιγοστό και δε μπορούσαμε να κάνουμε μπάνιο κανονικά μετά τις βουτιές μας στη θάλασσα, οι οποίες γίνονταν σε αρκετή απόσταση απ’τη στεριά, ώστε να μη μπορώ εύκολα να βγω στα ρηχά και να ψάξω για μαλάκια. Τη στεριά την επισκεπτόμασταν μόνο για φαΐ ή καφέ, επειδή ο χρόνος πίεζε υπερβολικά.

Ωστόσο υπήρχαν και θετικά στο ταξίδι, με το κυριότερο τη μεγάλη αυτονομία μας όσον αφορά τις ώρες ταξιδιού και τους τόπους στάθμευσης. Θεωρητικά μπορείς να πας οπουδήποτε μ’αυτό το σκάφος. Αλλά αν γίνει μεγαλύτερο ταξίδι του χρόνου, που μάλλον θα γίνει, και είναι όπως το φετινό πιθανόν δε θα είμαι παρόν.

Ο πατέρας μου πρόκειται να κάνει μια πιο ολοκληρωμέν ημερολογιακού τύπου παρουσίαση του ταξιδιού προσεχώς
στο ιστολόγιό του.

Ενημέρωση 23/9/2014: Φέτος τον Ιούλιο κάναμε ένα ταξιδάκι μέχρι μία βραχονησίδα κοντά στην Αμουλιανή κι επιστρέψαμε. Όπως και πέρσι, ο πηγεμός ήταν σπασμένος σε δύο μέρη – πρώτα λιμενιστήκαμε στο Πόρτο Καράς, κι έπειτα συνεχίσαμε. Τώρα ήμασταν μόνο 4 άτομα (εγώ, ο μπαμπάς μου, ο θείος μου και ο οδηγός), και όλα ήταν πολύ ανετότερα, κι επίσης είχα ένα βιβλίο για να διαβάζω και να περνώ το χρόνο μου. Ήταν ένα διεστραμμένο θρίλερ, οπότε η αγωνία μου ήταν πάντοτε στα ύψη. Το ταξίδι διήρκησε 7 μέρες, αν κι εγώ έφυγα στην έκτη στο Μαρμαρά, αφού έτσι κι αλλιώς ήμασταν κοντά στη Θεσσαλονίκη. Κι ευτυχώς που έφυγα, γιατί μετά τους έπιασε μπουρίνι προκαλώντας προσωρινή διακοπή του ηλεκτρικού και κάποιες μικροβλάβες στο σκάφος! Κανονικά προγραμματίζαμε να πάμε πιο μακριά φέτος, μέχρι τη Σκύρο, αλλά ο πατέρας μου δεν ήταν σίγουρος για τη μηχανή και τελικά αλλάξαμε σχέδιο. Ελπίζω του χρόνου να πάμε μακρύτερα. Όσο για τη μηχανή, τελικά αποδείχθηκε κινέζικη. Παρά τις πάμπολλες επιδιορθώσεις που είχε επιδεχθεί πριν το περσινό ταξίδι, μετά την επιστροφή παρουσίαζε συνέχεια προβλήματα – έσβηνε σε χαμηλές στροφές, δεν έπιανε την όπισθεν κλπ. Τελικά ο πατέρας μου αναγκάστηκε να την αντικαταστήσει με μια βενζινοκίνητη πάλι 10 ίππων, για οικονομία καυσίμων. Μας πηγαίνει λίγο γρηγορότερα από την προηγούμενη, αν και πάλι όχι τόσο γρήγορα όπως η πρώτη, που όμως ήταν ασύμφορη. Ακόμα όμως κι αυτή η μικρή, καίει πολύ περισσότερο αναλογικά με την προηγούμενη ντιζελομηχανή.
Μετά το μεγάλο ταξίδι, κάναμε κι ένα μικρό αυτό το σαββατοκύριακο (20-21 Σεπτεμβρίου) μέχρι τον Πλαταμώνα, όπου φάγαμε σε μια καλή ταβέρνα και γυρίσαμε. Στην επιστροφή έκανα και το τελευταίο μάλλον μπάνιο της χρονιάς. Αν και η θάλασσα δρόσισε λίγο, ακόμα δεν άρχισε να κρυώνει. Αυτήν τη φορά ο αέρας ήταν είτε ελάχιστος είτε αντίθετος, οπότε στο μεγαλύτερο μέρος της πορείας πηγαίναμε με μηχανή. Σ’ένα κομμάτι κοντά στην επιστροφή, που φυσούσε λίγο καλύτερα, χρησιμοποιήσαμε και πανιά και μηχανή και φτάσαμε τους 6,1 κόμβους ταχύτητα! Το ρεκόρ μας είναι οι 6,5 κόμβοι ως τώρα, οπότε όταν ξεπερνούμε τους 6 λέμε πως πάμε Φόρμουλα 1.

Ο κόσμος μας δεν είναι ειρηνικός. Φταίει μάλλον το γονιδίωμά μας, που μας προδιαθέτει στη δημιουργία μικρών ομάδων, συνήθως καλά οργανωμένων εσωτερικά, αλλά μεταξύ τους ανταγωνιστικών, κάτι που μπορεί να παρατηρηθεί παντού, από οικογένειες ως διακρατικές σχέσεις, ως μορφή μεταλλαγής της προγονικής οργάνωσης σε μικρές φυλές κυνηγών και τροφοσυλλεκτών. Πολλές χώρες έχουν περάσει στην ιστορία τους ή περνούν από σοβαρές εσωτερικές πολιτικές ταραχές με έξαρση της βίας, της εγκληματικότητας και των αστυνομικών ή στρατιωτικών παρεμβάσεων, με αποτέλεσμα πολλούς νεκρούς, σωματικά και ψυχικά τραυματίες, υλικές ζημιές και τελικά οικονομική διάλυση, μια κατάσταση στην οποία ευτυχώς το κράτος μας δεν έχει περιέλθει ακόμα, το ακόμα πρέπει να τονίζεται. Είναι επομένως λογικά αναμενόμενο ο κάτοικος μιας ανεπτυγμένης χώρας που έχει λύσει τα περισσότερα εσωτερικά προβλήματά της, όπου μπορώ να πω πως συμπεριλαμβανόμαστε κι εμείς, γιατί ακόμα δεν έχουμε χάσει τα πάντα και συμπεριφερόμαστε έτσι, να μακαρίζει την κατάστασή του νιώθοντας ασφαλής στη χώρα του, και ήσυχος επειδή τέτοιες καταστάσεις γίνονται μόνο σε υπανάπτυκτα κράτη και μακριά του. Αυτός ο τρόπος σκέψης εμπεριέχει και κάποια ψευδαίσθηση υπεροχής, αλλά κάπως έτσι δεν επιβεβαιωνόμαστε όλοι μας; Ως λογική συνέπεια λοιπόν του παραπάνω κι όχι μόνο τρόπου σκέψης, κανείς κάτοικος ανεπτυγμένης χώρας δε θά’θελε να βρεθεί σε καμία περίπτωση σε μια χώρα που μαστίζεται από ταραχές. Ή μήπως δεν είναι έτσι;

Προφανώς η ειρήνη και η ευημερία έχουν πλήξει ορισμένους ανθρώπους, οι οποίοι ταξιδεύουν σε ταραγμένες χώρες για να νιώσουν τον παλμό της επανάστασης. Θα μπορούσαμε να τους παρομοιάσουμε μ’αυτούς που ψάχνουν τον κίνδυνο μέσω διαφόρων ακραίων αθλημάτων για ν’ανεβάσουν την αδρεναλίνη τους, ίσως όμς εδώ έχουμε κάποια φιλανθρωπικά, ας πούμε, αισθήματα (θέληση να συπαρασταθούν στο λαό, κλπ κλπ). Δεν ξέρω πολλές περιπτώσεις, επειδή έμαθα για το φαινόμενο πολύ πρόσφατα. Η πιο πρόσφατη γνωστή περίπτωση είναι εκείνης της Ολλανδής τουρίστριας, όχι επαγγελματία δημοσιογράφου όπως αφήνεται να εννοηθεί από τις περισσότερες εκδοχές της είδησης, που βιάστηκε από πέντε Αιγύπτιους κατά τη διαδήλωση στην Πλατεία Ταχρίρ του Καΐρου. Η εν λόγω γυναίκα, παρά τις άγριες εξελίξεις της διαδήλωσης, βγήκε απ’το ξενοδοχείο της κι ανακατεύτηκε με το πλήθος με αποτέλεσμα να το πάθει. Έπειτα υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση (τι την έκαναν άραγε;), κι επέστρεψε στη χώρα της, αλλά εμείς δε θά’πρεπε να την αντιμετωπίζουμε ως θύμα, μιας και η ίδια ολοφάνερα προκάλεσε την τύχη της. Μια ξανθιά Ευρωπαία κοπέλα, να μην πω ακόμα πως θα γινόταν και με άντρα, σε μια λαοθάλασσα σεξουαλικά καταπιεσμένων πρωτόγονων ανθρώπων είναι στατιστικά βέβαιο πως θα βιαστεί. Κάποιος βιντεοσκόπησε το γεγονός και το ανέβασε στο youtube, αλλά απ’ό,τι είδα, το βίντεο έχει περιοριστεί για τα μέλη εξαιτίας του άσχημου περιεχομένου του – όπως πάντα, λογοκρίνονται τα πάντα. Το βίντεο δείχνει μία τραγική κατάσταση: ένα απέραντο αμερικανοΫποκινούμενο γυφταριό που διαδηλώνει κατά του ισλαμιστή προέδρου ώστε να τοποθετηθεί ο αμερικανόφιλος, και μέσα σ’αυτό το θανατηφόρο πλήθος την Ολλανδή που πιάνεται από 5 άτομα και φωνάζει για βοήθεια. Ε, έτσι γίνεται αν μπλέκεις με ταραχές σε Μέση Ανατολή, την περιτετμημένη αραβική την πούτσα θα την φας.

Το πιο παράξενο ωστόσο είναι πως ένας γνωστός μου ιστιοπλόος σκεφτόταν σοβαρά να ταξιδέψει με την κοπέλα του στην Αίγυπτο για να βιώσει τις ταραχές! Ευτυχώς όμως, μαθαίνοντας για το βιασμό, άλλαξε τα σχέδιά του. Αλλιώς η τύχη θα< τους επιφύλασσε πολλά απρόοπτα, από μια πλήρη κλοπή των υπαρχόντων τους ως έναν περιποιημένο βιασμό, ίσως και φόνο. Καλά, ποιος θα ήθελε να μπλέξει σε μια κατάσταση όπου κινδυνεύει σοβαρά η σωματική του ακεραιότητα, αλλά και η ζωη΄του. Ξυπνήστε, οι ταραχές στη Μέση Ανατολή δεν είναι ταινίες, όπως ίσως κάποιος αποβλακωμένος από ακραίες ταινίες Αμερικάνος θα πίστευε, είναι πραγματικά γεγονότα του υλικού μας κόσμου που επιφέρουν πραγματικές συνέπειες.

Εφόσον όμως υπάρχει ρεύμα κόσμου που ταξιδεύει σε τέτοιες χώρες, μπορούμε να το εκμεταλλευτούμε έξυπνα. Θα μπορούσε να γίνει για παράδειγμα μια τουριστική εταιρεία με προορισμούς χώρες με ταραχές. Η εταιρεία αυτή φυσικά, για να εξασφαλίσει τη μακροζωία της χωρίς μπλεξίματα με το νόμο, δε θα πρέπει να παρέχει τα πάντα στους πελάτες της. Το σίγουρο είναι όμως πως θα παρέχει εισιτήριο αναχώρησης, και όσον αφορά διαμονή, επιστροφή κλπ. Θα ρυθμίζονται ανάλογα με την κατάσταση της κάθε χώρας. Μ’αυτόν τον τρόπο ακόμα κι αν κάποιος σκοτωθεί ή δε μπορέσει να επιστρέψει στη χώρα του έγκαιρα, η εταιρέια δε θα φέρει καμία ευθύνη. Το μόνο πρόβλημα είναι η πειθώ ικανού αριθμο΄ανθρώπων ώστε νά’χει η εταιρεία σταθερά έσοδα. Καλό θά’ταν οι διαφημίσεις να απευθύνονται σε άτομα με φιλανθρωπικά ή κουμουνιστικά φρονήματα, με συνθήματα όπως συμπαράσταση για τους επαναστατούντες, τους καταπιεσμένους από μια απολιταρχική/αντιδημοκρατική/σκληρή/φανατική/τυραννική εξουσία, κλπ, τον ακριβή σχεδιασμό των οποίων θα αναλάβουν στελέχη της εταιρείας εκπαιδευμένα στο μάρκετινγκ.

Ή μήπως τελικά πρέπει να πέσει φτώχεια ή πόλεμος στις χώρες μας για να καταλάβουμε τι είχαμε και τι χάσαμε;

Σημείωση μετά τη δημοσίευση του άρθρου: Η λέξη «ουρομάστιξ» τελικά είναι θηλυκή, επειδή βγαίνει από τη μάστιγα (μαστίγιο), κι όχι αρσενική, οπότε όπου στο άρθρο βρίσκεται «ο ουρομάστιγας» ν’αντικαθιστάτε με «η ουρομάστιγα». Η σύγχυση αυτή έχει παρεισφρύσει ακόμακαι στην επιστημονική ονοματολογία, όπου συχνά χρησιμοποιούνται λανθασμένα αρσενικές καταλήξεις στα ονόματα των ειδών του γένους. Οπότε το σωστό είναι Uromastix acanthinura γι’αυτό το είδος κι όχι U. acanthinurus.

Uromastix acanthinurus σε φυσικό περιβάλλον του Μαρόκου, από
μια σελίδα για τα ερπετά του Μαρόκου.

Οι ουρομάστιγες ή μαστιγόουρες σαύρες (γένος Uromastix) είναι σαύρες ξηρών περιοχών της Αφρικής και της Ασίας ως την Ινδία, με κύριο γνώρισμα το παχύ τους σώμα και την αγκαθωτή ουρά τους, την οποία χρησιμοποιούν για να σφηνώνονται στις τρύπες ώστε να μη μπορούν να εξαχθούν από κάποιον εχθρό ή αμυντικά, μαστιγώνοντας των εχθρό. Το γένος
περιλαμβάνει περίπου 17 είδη,
και ανήκει στην οικογένεια των αγαμιδών (agamidae), η οποία περιλαμβάνει κι άλλες πολλές σαύρες του Παλαιού Κόσμου που γενικά αποκαλούνται δράκοι (΄΄οχι ο δράκος του Κόμοντο, αυτός είναι βαρανός), και είναι συγγενική των ιγκουανιδών (iguanidae) του Νέου Κόσμου και των ωκεάνιων νησιών του ειρηνικού όπου μεταφέρθηκαν από φυσικά αίτια σε παλαιότερες εποχές και προσαρμόστηκαν. Οι ουρομάστιγες είναι παμφάγες προς φυτοφάγες σαύρες, με οικολογικά αντίστοιχά τους σ’άλλες ερήμους του πλανήτη, όπως η ιγκουάνα της ερήμου (Dipsosaurus dorsalis) της Βόρειας Αμερικής. Οι ουρομάστιγες έχουν διατηρηθεί για καιρό στην αιχμαλωσία, αν και ποτέ δεν απέκτησαν μεγάλη δημοτικότητα για άγνωστο λόγο, γι’αυτό το λόγο η αναπαραγωγή τους σε αιχμάλωτες συνθήκες είναι σπάνια, επομένως τα περισσότερα άτομα προέρχονται από τη φύση, και συχνά δυσκολεύονται να προσαρμοστούν. Στην
ελληνική κοινότητα για τα ερπετά
λίγοι έχουν είδη του γένους. Οι σαύρες αυτές, αν κι όχι πολύ δύσκολες, ζουν σε ιδιαίτερες συνθήκες, απαιτώντας θερμοκρασίες στο σημείο λιασήματος γύρω στους 40 βαθμούς, κρυψώνες με δροσερότερο μικροκλίμα και αρκετό χώρο για να κινούνται. Λίγες μελέτες έχουν γίνει σχετικά με τον τρόπο ζωής τους στη φύση, και μία απ’αυτές παραθέτω παρακάτω, από την κυρίως για χελώνες σελίδα
tortoisetrust.org.
Ο κύριος συγγραφέας της παρακάτω αναφοράς, ο Andy Highfield, είναι Βρετανός βιολόγος, διακεκριμένος ερευνητής χελωνών, και συχνά έχει ταξιδέψει στις χώρες προέλευσης διαφόρων ειδών ώστε να παρατηρήσει τη φυσική συμπεριφορά τους. Είναι ο συγγραφέας των περισσοτέρων άρθρων της σελίδας, τα οποία αφορούν τη διατήρηση χερσαίων χελωνών στην αιχμαλωσία ή την κατάστασή τους στη φύση.

Μετάφραση: Bolko

Η ακανθόουρη σαύρα στο σπίτι της – η Uromastix acanthinurus στο νότιο Μαρόκο

A C Highfield & Tahar Slimani

Ο Uromastix acanthinurus, η ακανθόουρη σαύρα, κατοικεί στην έρημο Σαχάρα από το σαχάριο Άτλαντα ως το Σουδάν, και απ’τη Μαυριτανία ως την Αίγυπτο. Στο Μαρόκο, αυτό το είδος είναι από τα πλέον χαρακτηριστικά ερπετά του νοτιοανατολικού της χώρας (από το Ουαρζαζάτε ως το Ιρ Ραχίντια), αλλ’έχει επίσης βρεθεί σε ολόκληρο το μήκος της κοιλάδας Μουλούγια σε απόσταση 20 χιλιομέτρων από τη Μεσόγειο Θάλασσα. Το γεγονός ότι αυτό είναι ουσιωδώς ένα σαχάριο είδος δε θα πρέπει να παραπλανήσει κάποιον στην πίστη ότι άρα συνήθως κατοικεί σε αμμώδες περιβάλλον? ο Uromastix acanthinurus βρίσκεται ως επί το πλείστον σε βραχώδη περιβάλλοντα χαμάντα και ρεγκ.

Ο Uromastix acanthinurus είναι μια μεγάλη κι εντυπωσιακή σαύρα φτάνοντας ως και τα 140 χιλιοστά σωματικού μήκους, συν μια ουρά 145 χιλιοστών, μ’ένα βαριά δομημένο, χοντρό σώμα στηριζόμενο από κοντά, δυνατά άκρα. Η σωματική μάζα ενός ενηλίκου είναι τυπικά γύρω στα 450 γραμμάρια, αλλ’αυτός ο αριθμός υπόκειται σε σημαντική εποχιακή μεταβολή. Η ουρά είναι μεγάλη, πλατιά και καλυμμένη με δακτυλίους αγκαθιών, απ’τα οποία παίρνει το κοινό της όνομα. Οι ραχιαίες φολίδες είναι κεραμιδωτές, και το μέγεθός τους είναι αισθητά μικρότερο από τις κοιλιακές φολίδες.
Ο χρωματισμός αυτής της σαύρας ποικίλει αρκετά. Το βασικό χρώμα είναι το γκρίζο, αλλά συναντώνται και κόκκινα, πορτοκαλί, πράσινα και κίτρινα άτομα. Οι πλευρές του σώματος είναι μελανωπές με μπλεδωπές ‘αντακλάσεις’ ή κυματιστά φωτεινά σημεία κόκκινου ή πορτοκαλί. Τα νεαρά άτομα είναι τυπικά σκέτο γκρι με καφέ ή σκουρότερες κηλίδες. Τα ενήλικα άτομα αυξάνουν τον ορατό χρωματισμό τους γρήγορα στην παρουσία έντονου φωτός και ζέστης? Αυτό είναι πιο έντονο ενόσο τα ζώα ζεσταίνονται κατά τη πρώτη φάση λιασήματος της μέρας. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν αξιόπιστοι εξωτερικοί δείκτες με τους οποίους μπορεί να καθοριστεί το φύλο του ατόμου.
Η αποστολή μας στην περιοχή Ουαρζαζάτε του Μαρόκου είχε έναυσμα την ανησυχία μας για τις τακτικές θεάσεις χονδροειδώς ταριχευμένων παραδειγμάτων αυτών των πλέον αξιοσημείωτων σαυρών σε καταστήματα αναμνηστικών κι ως διακοσμήσεις σε παραδοσιακά παραπήγματα βοτανικής ιατρικής. Παρά τις κάποιες λεπτομερείς μελλέτες για τη θερμική οικολογία και τη βιοχημεία των ουρομαστίγων στην Αλγερία δημοσιευμένες από μια ομάδα Γάλλων ερευνητών που διενεργήθηκαν στην Αλγερία πριν λίγα χρόνια (Grenot, et al.), πολύ λίγα δεδομένα έχουν αποκαλυφθεί πάνω στα ενδιαιτήματά τους και στη συμπεριφορά τους στο νότιο Μαρόκο. Από το παρατηρούμενο επίπεδο εκμετάλλευσης, ήταν προφανές ότι, όπως η χερσαία χελώνα Testudo graeca graeca, ο χαμαιλέοντας Chameleo chameleon, αυτό είναι ένα είδος που δυνητικά απειλείται απ’το εμπόριο. Θέλαμε ειδικά να συλέξουμε πληροφορίες πάνω στους τοπικούς συλλέκτες και στα επίπεδα εμπορίου, και, όσο ο λίγος χρόνος επέτρεπε, πάνω στα ενδιαιτήματα και στη διατροφή αυτού του είδους στο Μαρόκο.
Ο δρόμος μας μας πήρε από την αρχαία περιτειχισμένη πόλη του Ταρουντάντ, ευρισκόμενη στη γόνιμη κοιλάδα του Σους, μέσα από τα εντυπωσιακά και άνυδρα βουνά του Αντιάτλαντα. Έπειτα από αρκετές ώρες οδήγησης σε κάπως επικίνδυνους δρόμους, σημειώθηκε μια κίνηση στο μονοπάτι μπροστά μας ενόσο αποχωρούσαμε από την πόλη του Ταζινάχτ – ένας νεαρός ουρομάστιγας? Αυτά τα πρώτα πηδήματα ήταν γρήγορα, κι όπως αποδείχθηκε είχαμε πετύχει ένα χαμαιλέοντα να διασχίζει το δρόμο. Ο συγκεκριμένος χαμαιλέοντας φαινόταν να επιστρέφει στο σπίτι του σε μια ξερή όχθη ποταμού από μια φάση σίτισης σε κάποιο βραχώδες ενδιαίτημα στην αντίθετη πλευρά του δρόμου. Τον επιστρέψαμε με ασφάλεια στα δέντρα του, και, μετά από μερικές ανταμοιπτικές στιγμές φωτογράφισης, συνεχίσαμε με το ταξίδι μας.
Ο πρώτος μας ουρομάστιγας ιδώθηκε περίπου 40 λεπτά αργότερα, να κάθεται ωραία σ’ένα μεγάλο βράχο. Δυστυχώς, τη στιγμή που εμφανίστηκε σε μια απότομη βραχώδη πλαγιά αμέσως δίπλα στο δρόμο, οδηγούσαμε με μεγάλη ταχύτητα μ’ένα άλλο αυτοκίνητο ακριβώς από πίσω μας που απειλούσε να μας προσπεράσει σε οποιαδήποτε στιγμή. Η οδήγηση στο Μαρόκο είναι το καλύτερο επικίνδυνη, και δε στοχεύαμε ο πρώτος μας ουρομάστιγας αυτού του ταξιδιού να’ναι επίσης και ο τελευταίος μας. Τη στιγμή που μπορούσε να γίνει μια ασφαλής στάση, είχε πια εξαφανιστεί και κανένα ποσό αναζήτησης δε μπορούσε ν’αποκαλύψει ούτε ίχνος του λαγουμιού του. Σημειώσαμε προσεκτικά, εντούτοις, λεπτομέρειες του ενδιαιτήματος και της βλάστησης στην περιοχή της θέασης.
Η πλειονότητα των φυτών τα οποία φύονται σε ενδιαιτήματα ουρομάστιγων στο νότιο Μαρόκο είναι χαμηλοί, ακανθώδεις κι ανθεκτικοί στην ξηρασία θάμνοι, συμπεριλαμβανομένων των Genista, Thymus, και Artemisia spp. Με το Ziziphus lotus και τη Stipa tenacissima (ή σπαρτό χόρτο, ή άλφα – ένα φυτό καλό για την χαρτοποιία). Την άνοιξη, αυτά τα πολυετή συμπληρώνονται με μια ποικιλία εφήμερων συμπεριλαμβανομένων των Heliotropum, Chenopodium, και Leontodon spp.
Όταν συναντήσαμε έπειτα ένα παρόμοιο ενδιαίτημα, αποφασίσαμε να σταματήσουμε και να κάνουμε μια σωστή διερεύνηση. Δεν πέρασε πολλή ώρα πριν προκαλέσουμε μία αιφνίδια φυγή προς την κάλυψη από έναν καλά καμουφλαρισμένο ουρομάστιγα. Αυτό το ζώο εξαφανίστηκε μέσα σ’ένα μεγάλο θάμνο Ziziphus lotus (άγριος θάμνος τζουτζούμπε) που κρεμόταν από μια μεγάλη ομάδα ογκολίθων. Το ίδιο το λαγούμι ήταν ορατό και επίσης υπήρχαν αρκετά περιττώματα ουρομάστιγων στην άμεση περιοχή. Συλλέχθηκαν δείγματα για μεταγενέστερη κοπρανολογική ανάλυση κι επίσης καταγράφηκαν λεπτομέρειες όλων των δυνητικών τροφικών φυτών στην τοποθεσία.

Ενδιαίτημα
Τρεις πολύ διαφορετικοί τύποι ερήμου συναντώνται στο Μαρόκο:

  • Η έρημος των στερεών βράχων ή χαμάντα όπου το καταφύγιο βρίσκεται σε σχισμές βράχων ή κάτω από πεσμένους ογκολίθους. Στα αραβικά, χαμάντα σημαίνει ‘άκαρπη’ μια εύστοχη περιγραφή της γεωργικής της δυνατότητας.
    Η ‘χαλικώδης’ έρημος ή το ρεγκ στην οποία ένας μανδύας χαλαρών θραυσμάτων καλυμμένος από αξιοσημείωτη ερημική γυαλάδα σκεπάζει ένα αμμώδες στρώμα το οποίο είναι επαρκώς συνεκτικό για την υποστήριξη των λαγουμιών των ουρομαστίγων. Η αραβική λέξη ρεγκ σημαίνει ελάττωση. Σε κάποιες τοποθεσίες, υπάρχει αμμώδες ρεγκ, όπου μικροί μετακινούμενοι αμμόλοφοι καλύπτουν τη βραχώδη στρώση.
    Η αμμώδης έρημος ή το εργκ.
  • Ο U. acanthinurus έχει καταγραφεί σε όλα τα τρία περιβάλλοντα, αλλά είναι πολύ κοινότερος στη χαμάντα και στο ρεγκ παρά στο εργκ, όπου είναι άτυπος κάτοικος. Στο πραγματικό σαχάριο εργκ, ο ουρομάστιγας αντικαθίσταται από το Varanus griseus, τον βαρανό της ερήμου. Στο καθένα απ’αυτά τα υποστρώματα ένα προτιμώμενο μικροενδιαίτημα περιλαμβάνει γκρεμούς στις άκρες ξηρών ποταμών, ή ουέντ, οι οποίοι δημιουργούνται μετά τις σπάνιες αλλ’έντονες βροχερές θύελλες που είναι τυπικές τέτοιων περιοχών. Τα λαγούμια σκάβονται συνήθως σε ξερές όχθες ποταμών στον απευθείας ήλιο, συχνά στη βάση ενός θάμνου. Ο θάμνος Ziziphus lotus προτιμάται ιδιαίτερα γι’αυτόν το σκοπό. Τα ανοίγματα των λαγουμιών είναι τυπικά περίπου 150 χιλιοστά σε πλάτος επί 75 ή 80 χιλιοστά σε ύψος, με ελαφρώς αψιδωτή οροφή. Κάθε θάμνος μπορεί να κρύβιε αρκετά ανοίγματα λαγουμιών? Παρατηρήσαμε έναν ουρομάστιγ ανα μπαίνει σ’ένα λαγούμι και να εμφανίζεται, λίγα λεπτά αργότερα, από διαφορετική έξοδο. Χρησιμοποιούνται επίσης φυσικά σπασίματα και σχισμές στους βράχους όπου το υπόστρωμα είναι αρκετά σκληρό για να επιτρέπει εύκολο σκάψιμο. Ο Uromastix acanthinurus τείνει να προτιμά απότομες βραχώδεις όψεις, απότομες πλαγιές ή γκρεμούς στα οποία σκάβει τα λαγούμια του σε ενδιαιτήματα τύπου χαμάντα, αν και σε περιβάλλοντα ρεγκ λαγούμια βρίσκονται σε ποικιλία καταστάσεων, από τις άκρες δρόμων έως σταθεροποιημένους αμμόλοφους.
    Οι Uromastix acanthinurus βρίσκονται σε περιοχές όπου υπάρχει αρκετά μεγάλη διαφορά μεταξύ των υψηλοτέρων και των χαμηλοτέρων θερμοκρασιών, από ένα απόλυτο ετήσιο χαμηλό των -7 βαθμών Κελσίου σ’ένα μέγιστο των 60 βαθμών Κελσίου. Οι ημερήσιες θερμοκρασίες επίσης ποικίλουν αρκετά, και μια ημερήσια διακύμανση 35 βαθμών Κελσίου δεν είναι ασυνήθιστη. Παρά αυτήν τη θερμοκρασιακή κύμανση, οι σαύρες συνήθως κατορθώνουν να διατηρούν το σώμα τους σ’ένα ελάχιστον των 20 βαθμών Κελσίου κάνοντας χρήση των εκτεταμένων λαγουμιών που σκάβουν. Αυτά τα λαγούμια, τα οποία μπορεί να’ναι τόσο όσο και 80 εκατοστά βαθιά, παρέχουν ένα σταθερό κι ασφαλές μικροκλίμα που μπορεί να διατηρήσει τα ζώα κατά τη διάρκεια περιόδων υπερβολικής ζέστης, κρύου ή ξηρασίας. Οι θερμοκρασίες στα λαγούμια είναι αρκετά σταθερές στους 20-25 βαθμούς Κελσίου και η γενική υγρασία κυμαίνεται μεταξύ 50 με 90% ανάλογα με την εποχή του χρόνου, την τοποθεσία και το παρελθόν κατακρυμνήσεων. Η βροχή σ’αυτές τις περιοχές είναι, εντούτοις, μεγάλη σπανιότητα και περιορίζεται σε λίγους μήνες το χρόνο, τυπικά από το Σεπτέμβριο ως το Μάρτιο. Ακόμα και τότε, η ολική ετήσια βροχόπτωση είναι συνήθως κάτω από 135 χιλιοστά. Αμέσως μετά από ένα διάστημα βροχής η αδρανής βλάστηση εκρήγνυται στη ζωή και, για μια βραχεία περίοδο, παρέχει στην πανίδα της ερήμου μια μεγάλη πηγή θρέψης και υγροφόρου βλάστησης. Σ’αυτήν την εποχή του χρόνου, το σωματικό βάρος της ακανθόουρης σαύρας φτάνει στο ετήσιο μέγιστό του, και το tbw (ολικό σωματικό βάρος νερού) μπορεί ν’αποτελεί το 75% της σωματικής μάζας. Στα χρόνια ξηρασίας, εντούτοις, η τροφή θα είναι λιγοστή, κι αρκετά διαδοχικά χρόνια ξηρασίας (όπως έχει γίνει σχετικά συχνά σ’αυτήν την περιοχή) βλέπουν αύξηση στη θνησιμότητα και γενική κατάπτωση της σωματικής κατάστασης των επιζησάντων ατόμων που αποτελούν τον πληθυσμό.
    Στην περιοχή του Ουαρζαζάτε η οποία έχει υψόμετρο περίπου 1.100 μέτρα πάνω απ’το επίπεδο της θάλασσας, ο ψυχρότερος μήνας είναι ο Ιανουάριος οπότε ο ημερήσιος μέσος όρος της χαμηλότερης θερμοκρασίας είναι -1,5 βαθμοί Κελσίου. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες κατά τον ίδιο μήνα είναι συνήθως της τάξεως των 26 βαθμών Κελσίου (μέσος όρος 16,9 βαθμοί Κελσίου). Αυτό επιτρέπει κάποια δραστηριότητα των ουρομαστίγων να συνεχίσει, μολονότι σε πολύ ελαττωμένο επίπεδο σε σύγκριση μ’αυτό που βιώνεται στους καλοκαιρινούς μήνες οπότε η μέγιστη ημερήσια θερμοκρασία υψώνεται πάνω απ’τους 40 βαθμούς Κελσίου. Η ηλιοφάνεια δεν είναι ελλείπον αγαθό εδώ, ακόμα και κατά τους χειμερινούς μήνες? Ο Δεκέμβριος βιώνει ένα μέσο όρο 220 ωρών, ενώ τον Ιούνιο, η μηνιαία ολική ηλιοφάνεια ανεβαίνει στις 348 ώρες. Ο συνολικός αριθμός των ωρών ηλιοφάνειας που βιώνεται στο Ουαρζαζάτε είναι τουλάχιστον 3.300 ώρες το χρόνο.

    Ημερήσιος κύκλος
    Οι ουρομάστιγες είναι αποκλειστικά ημερόβιοι στις συνήθειες και είναι ενθουσιώδεις λάτρεις του ήλιου, αφήνοντας συνήθως τα λαγούμια τους μόνο όταν η εξωτερική θερμοκρασία ξεπερνά τους 20 βαθμούς Κελσίου. Σε σπάνιες κρύες ή συννεφιασμένες μέρες, συχνά δεν εμφανίζονται καν. Τον Απρίλιο, παρατήρησα μια αποικία να λιάζεται ενεργά στις 9:30 π.μ. οπότε οι θερμοκρασίες είχαν ήδη ανέβει πάνω από τους 24 βαθμούς Κελσίου. Το μέγιστο του λιασήματος έγινε μεταξύ των ωρών 11 π.μ. και 1:00 μ.μ. οπότε οι θερμοκρασίες ανέβηκαν στους 28 βαθμούς Κελσίου. Ως τις 4:30 μ.μ. λίγα άτομα ήταν ακόμα έξω και γύρω στην άμεση περιοχή των λαγουμιών τους αν και η μέρα είχε γίνει ασυνήθιστα για την εποχή συννεφιασμένη και οι θερμοκρασίες ήταν αποφασιστικά κρύες περίπου στους 18 βαθμούς Κελσίου, μ’ένα ελαφρύ αεράκι.
    Εάν ενοχληθεί κατά το λιάσιμο, η σαύρα θα αποχωρήσει με μεγάλη ταχύτητα στο κοντινό της λαγούμι. Μπορεί να μην εμφανιστεί ξανά για αρκετές ώρες. Η σύλληψη των ουρομαστίγων για μελέτη δεν είναι εύκολη, και η εξαγωγή τους απ’τα λαγούμια είναι ιδιαίτερα δύσκολη αφού πιάνουν τις πλευρές τους ισχυρά με τα δυνατά τους νύχια, κι επίσης χρησιμοποιούν την αγκαθωτή ουρά τους σε μεγάλο βαθμό. Στην περίπτωση ενός βαθέος λαγουμιού, εξαφανίζονται εντελώς και είναι αδύνατο να εξαχθούν χωρίς να προκληθεί μη αποδεκτό επίπεδο βλάβης στο ενδιαίτημά τους. Τα νεαρά άτομα, εντούτοις, είναι πολύ ευκολότερα και στον εντοπισμό τους και στο χειρισμό τους. Αντί να χρησιμοποιούν βαθιά λαγούμια, τα νεαρά άτομα ζουν κάτω από πέτρες ή σε ρηχά σκάμματα. Όταν εκπλαγούν ‘παγώνουν’ γι’αρκετά δευτερόλεπτα, μετά ψάχνουν, με αρκετό δισταγμό, για μια κοντινή κρυψώνα.

    Διατροφή
    Αν και κυρίως φυτοφάγος, ο Uromastix acanthinurus καταναλώνει επίσης μεγάλη ποικιλία εντόμων, ιδίως τενεβριονοειδή (σκαθάρια) και υμενόπτερα (μυρμήγκια). Τα νεαρά άτομα είναι πολύ περισσότερο εντομοφάγα από τα ενήλικα. Μεταξύ των φυτών που τρώγονται συχνά, η οικογένεια chenopodiaceae (οικογένεια του χηνοποδίου και του σπανακιού) είναι αρκετά εξέχουσα. Το αλατοανθεκτικό γένος Atriplex καταναλώνεται επίσης τακτικά. Οι ουρομάστιγες διαθέτουν έναν ειδικό απεκτιτικο αδένα στα ρουθούνια τους ο οποίος παρέχει ένα μέσω απόρριψης των αλάτων με απόλυτα ελάχιστη σπατάλη νερού – ένα πλεονέκτημα κρίσιμης σημασία σ’ένα ερημικό περιβάλλον. Αυτός ο αδένας είναι πιο αποτελεσματικός στην απόρριψη του καλίου παρά του νατρίου. Η συντριπτική πλειονότητα των δυνητικών τροφικών φυτών τα οποία φύονται σε περιβάλλοντα ουρομαστίγων είναι ακανθώδη, ανθεκτικά στην ξηρασία, και πολύ ινώδη. Για μόλις λίγους μήνες κάθε χρόνο, μετά τη βροχή, εμφανίζεται μια ευρεία ποικιλία εφήμερων φυτών που καταναλώνεται ενθουσιωδώς. Εάν οι βροχές δεν έρθουν, όπως συμβαίνει συχνά, η εφήμερη βλάστηση είναι ανύπαρκτη.

    Πληθυσμοί κι αναπαραγωγική συμπεριφορά
    Οι ουρομάστιγες ζουν συνήθως ως ομάδες αρκετών ατόμων, καταλαμβάνοντας τυπικά αρκετά εκτεταμένες περιοχές. Συνήθεις πληθυσμοί κυμαίνονται από 10 έως όσο κι 100 ζώα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, το καθένα με μια βασική έκταση 1 με 5 εκταρίων. Η εδαφοκτητική συμπεριφορά είναι έντονη, και από αρσενικά και από θηλυκά, τα τελευταία των οποίων μπορούν να γίνουν αρκετά επιθετικά και προς αρσενικα και προς άλλα θηλυκά κατά την εποχή της αναπαραγωγής. Η γενετήσια ωριμότητα επέρχεται σε περίπου 4 χρόνια, στο οποίο σημείο τα αρσενικά ξεκινούν να σημαίνουν την περιοχή τους μέσω εκρίσεων των μηριαίων και των πρωκτικών τους αδένων. Το ζευγάρωμα έπεται μιας επίδειξης στην οποία το αρσενικο κουνά το κεφάλι του οριζοντίως. Μπορεί επίσης να ξεκινήσει με μια σειρά «κάμψεων» στη θέα του θηλυκού (παρόμοια συμπεριφορά έχει σημειωθεί κατά το λιάσιμο, κι όταν μια σαύρα καταλαβαίνει ότι παρατηρείται). Έπειτα πιάνει το θηλυκό από το λαιμό ή την πλευρά και την κρατά σταθερά κατά το ζευγάρωμα. Στο Μαρόκο, τα αβγά συνήθως γεννιούνται τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο. Αυτά έχουν ένα περγαμινοειδές κέλυφος και μια τυπική γέννα περιέχει 10-12 αβγά, αλλά τόσα όσα και 15 μπορούν να γεννηθούν από μεγάλα θηλυκά. Τα ίδια τα αβγά έχουν περίπου 35 χιλιοστά μήκος και 20 χιλιοστά διάμετρο.

    Απειλές και διατήρηση
    Υπάρχει αρκετά εκτεταμένο εμπόριο στους ουρομάστιγες ως αναμνηστικά αντικείμενα. Μεγάλοι αριθμοί επίσης πωλούνται ζωντανοί στα παζάρια (παραδοσιακές τοπικές αγορές) στο νότο, και προσφέρονται συχνά προς πώληση στην άκρη του δρόμου από παιδιά, ιδίως κατά μήκος των δρόμων μεταξύ του Ουαρζαζάτε και του Ζαγκόρα και των δρόμων μεταξύ του Ουαρζαζάτε και του Ιρ Ραχίντια. Πολλές πωλούνται στους τουρίστες σε τιμές μεταξύ 15 και 40 ντιρχάμ (περίπου $1,75 έως $4,70). Σε κάποιες περιοχές στα νοτιοανατολικά, αυτή η σαύρα χρησιμοποιείται επίσης εκτεταμένα από θεραπευτές κι ορισμένες φυλές χρησιμοποιούν το δέρμα της ως μπιμπερό για βρέφη. Η ακανθόουρη σαύρα χρησιμοποιείται επίσης στην παραδοσιακή ιατρική και συχνά συναντάται να στολίζει τα παραπήγματα της αγοράς των βοτανοθεραπευτών. Το καλοκαίρι μεγάλος αριθμός βρίσκεται νεκρός στους δρόμους που συνδέουν το Αμερζαγκάνε με το Ταζνάχτ. Προσελκούμενες στην πλακόστρωτη επιφάνεια του δρόμου προς αναζήτηση ενός ιδανικού σημείου λιασήματος, χτυπώνται συχνά από διερχόμενα αυτοκίνητα.

    Τα ενδιαιτήματα του U. Acanthinurus, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν απειλούνται άμεσα στο προσεχές μέλλον αφού κυρίως αποτελούν έρημο μη εμπορικής αξίας, μακριά από ανθρώπινες κατοικημένες περιοχές, και τα οποία είναι μόνο περιορισμένης χρήσης για βόσκηση. Η συλλογή παραμένει η μείζων απειλή στους πληθυσμούς των ουρομαστίγων, και είναι σημαντικό αυτή η δραστηριότητα να παρακολουθείται προσεκτικά και να παίρνονται βήματα για τον έλεγχο της μη βιώσιμης εκμετάλλευσης αυτού που είναι αναμφίβολα ένα από τα πλέον εκπληκτικά ερπετά του Μαρόκου.

    Αναφορές
    • Bons, J. 1959. Les Lacertiliens du sud-ouest Marocain. Trav. Inst. Sci. Cherifien, Ser. Zool. (18):1-130.
    • Vernet, R., Lemire, M., Grenot, C. J., and Francaz, J. 1988. Ecophysical comparisons between two large Saharan lizards, Uromastix acanthinurus (Agamidae) and Varanus griseus (Varanidae). Journal of Arid Environments (14):187-200.
    • Grenot, C. 1976. Observations physio-ecologiques sur la regulation thermique chez le lezard saharien Uromastix acanthinurus Bell. Bull. Soc. Zool. France, 106(1):49-55
    • Grenot, C. and Loirat, F. 1973. L’Activite et le comportment thermoregulateur du lezard saharien Uromastix acanthinurus Bell. Terre & Vie:435-455.

    Συμπληρώνω και με μερικές σημειώσεις:
    1. Πολλά απ’τα γένη φυτών που αναφέρονται είναι αρκετά γνωστά κι απαντώνται και στη χώρα μας, για παράδειγμα το γένος Thymus είναι τα θυμάρια (το κοινότερος ειδος το γνωστό θυμάρι Thymus vulgaris), το γένος Artemisia οι αψιθιές (το κοινότερο είδος Artemisia absinthium), το γένος Genista είναι οι σκούπες (θαμνώδη σχεδόν άφυλλα ψυχανθή φυτά με κίτρινα άνθη και φασολοειδείς καρπούς), ενώ το γένος Chenopodium είναι παγκόσμιας εξάπλωσης και περιλαμβάνει πολλά αγριόχορτα/ Το σπανάκι έχει μετακινηθεί από την οικογένεια chenopodiaceae στους συγγενικούς αμαραντίδες με τα βλίτα (amaranthaceae).
    2. Οι κοινότερες ουρομάστιγες σαύρες στην αιχμαλωσία είναι εκτός απ’την παραπάνω: Uromastix maliensis, ο ουρομάστιξ του Μάλι, το κοινότερο είδος, U. aegyptia ο αιγυπτιακός, που φτάνει και τα 90 εκατοστά, και U. ornata (πρώην ocellata), το πιο στολισμένο είδος της Αιγύπτου, του Ισραήλ και της Σαουδικής Αραβίας.
    3. Για να καταλάβετε το μεγαλύτερο τραγικό πλαίσιο μέσα στο οποίο πέφτει ως θύμα και ο ακανθόουρος ουρομάστιγας, διαβάστε ένα παλαιότερο άρθρο μου για
    την παράδοση, το μύθο και την εκμετάλλευση των ερπετών στο Μαρόκο και στην Τυνησία
    από μετάφραση άρθρου της ίδιας σελίδας και του ίδιου συγγραφέα.
    4. Ο ίδιος αδένας απέκκρισης αλάτων συναντάται και στις πράσινες ιγκουάνες (Iguana iguana), οι οποίες δεν έχουν καμία σχέση με την έρημο. Προφανώς διατηρήθηκε από προγονικά, πιο ξηρόβια είδη.
    5. Το γένος γράφεται και Uromastix και Uromastyx, το ορθογραφικά σωστό ωστόσο είναι το πρώτο, μιας και το μαστίγιο δε γράφεται με υ.
    6. Λίγο παράξενο ένας χαμαιλέοντας να περνά το δρόμο, αυτοί είναι κυρίως ακίνητα ερπε΄τά που ζουν γαντζωμένα πάνω σε δέντρα περιμένοντας την τροφή τους. Ίσως όμως το μεσογειακό είδος (Chamaeleo chamaeleon) να συμπεριφέρεται αλιώς λόγω ίσως μμικρότερης διαθεσιμότητας τροφής. Ακόμα όμως κι αν πέρασε το δρόμο, η απόσταση που θα διένυε ίσως ήταν μικρή, π.χ. 5 μέτρα, μιας κι ο συγγραφέας μας λέει για μονοπάτι παρά για κανονικό δρόμο, αλλά δυστυχώς δε μας δίνει αποστάσεις μεταξύ του πιθανού τροφοληπτικού περιβάλλοντος και της κύριας κατοικίας του ερπετού.

    Η Βόριεα Κορέα είναι απ’τα πλέον απροσπέλαστα μέρη του πλανήτη, με κουμουνιστικό/δικτατορικό καθεστώς, διεθνή απομόνωση και έντονη στρατιωτική οργάνωση. Δε μπορεί κανείς να ταξιδέψει εκεί εκτός κι αν υπάρχει ειδική άδεια απ’αυτό το κράτος, και πάλι με πολλές προϋποθέσεις και συνεχή έλεγχο εφόσον έχει φτάσει εκεί. Είναι το αντίστοιχο της Αρχαίας Σπάρτης σήμερα. Κι όμως, ένας άνθρωπος που ξέρω, και μάλιστα για πάρα πολύ καιρό, έχει ταξιδέψει εκεί.

    Χθες λοιπόν, πηγαίνοντας στην Αθήνα για ιατρικές οφθαλμολογικές εξετάσεις, καθίσαμε για λίγο με τη μητέρα μου στη φίλη της που πάντοτε είναι πρόθυμη να μας εξυπηρετεί όταν χρειαστεί να πάμε στην Πρωτεύουσα. Δεν ξέρω πώς πήγε η συζήτηση, αλλά κάποτε μας είπε πως επισκέφθηκε τη Βόρεια Κορέα. Εγώ ενδιαφέρθηκα φυσικά αμέσως, αλά και δυσπίστησα, παρόλο που μας ανέφερε και τις λεπτομέρειες του ταξιδιού. Μου φάνηκε αστρονομικά δύσκολο να βρεθεί κάποιος εκεί, αλλ’όμως γίνεται.

    Αυτή λοιπόν είναι προς ή έχει μπει στα 50 της, και είναι παντρεμένη με δύο μεγάλα παιδιά κοντά στα 25. Όταν είχε ταξιδέψει ήταν προς το τέλος της δεκαετίας του 1970, οπότε άνηκε σε κουμουνιστική ομάδα. Γινόταν εκείνο το διάστημα στα πανεπιστήμια της Ελλάδας σφυγμομέτρηση για την αναγνώριση της Β. Κορέας ως κράτος, κι αυτή… ψήφισε υπέρ της αναγνώρισής του! Απορώ πώς κάποιος μπορεί να ψηφίσει υπέρ ενός κατάφορα φασιστικού και καταπιεστικού κράτους. Επειδή ήταν λοιπόν απ’τους πρώτους που ψήφισαν, η κυβέρνηση της Β. Κορέας την κάλεσε μαζί μ’άλλους 50 Έλληνες απ’τα πανεπιστήμια κι άλλους 50 δημάρχους που ψήφισαν, συνολικά δηλαδή 100 άτομα, στο κράτος τους. Όπως μου είπε, η κυβέρνηση διέθεσε όλον τον πλούτο για την αποστολή, με πολυτελέστατα αυτοκίνητα, ηλεκτρικό ρεύμα και καλό φαγητό. Ωστόσο η αστυνόμευση, αν και διακριτική, ήταν συνεχείς. Δε μπορούσαν να κάνουν ούτε μια βόλτα στο μέρος, ιδίως το βράδυ. Όποτε το επιχειρούσαν οι φρουροί τους ζητούσαν να επιστρέψουν πάλι πίσω. Μόνο μια φορά έκανε μεγάλο λάθος, οπότε φόρεσε κανονική αμερικάνικη μπλούζα γραμμένη με αμερικάνικο σήμα όταν ήταν να επισκεφθεί τα… συνορα με τη Νότια Κορέα! Ο φρουρός της ζήτησε διακριτικά να την βγάλει, για να μην προκληθει παρεξήγηση. Εκεί έμεινε για 10 μέρες. Για την πρωτεύουσα έχει να μας πει πως ήταν απλή με πολλά παλιά κτίρια, ενώ για τους ανθρώπους πως της φάνηκαν πολύ χαμηλών τόνων κι εξυπηρετικοί. Πώς αλλιώς να είναιάλλωστε σ’ένα τέτοιο κράτος; Οι κυβερνητικοί οργανωτές του ταξιδιού της ελληνικής ομάδας έδωσαν στους ταξιδιώτες την ψευδαίσθηση της ευημερίας, διαθέτοντας όλον τον πλούτο του κόμματος γι’αυτούς, και μην αναφέροντας ούτε πηγαινοντάς τους στη μεγάλη φτώχεια της χώρας.

    Από εκεί έχει μια φωτογραφία με τον τότε κυβερνήτη Κιμ Ιλ Σουνγκ, καθώς κι έναν πήλινο αμφορέα κυλινδρικό και ψηλό με πλατιά βάση, με μια περίσφιξη στην κορυφή και πλατύ στόμιο, γυαλισμένο και ζωγραφισμένο. Δυστυχώς δεν είχα το κινητό μου να τον φωτογραφίσω. Ήταν ασφαλώς μοναδική εμπειρία η επίσκεψη σ’αυτόν τον απαγορευμένο τόπο, αλλά δεν το θεωρώ και τιμή. Πού έγκυται η τιμή σ’ένα κράτος που ατιμάζει την ανθρώπινη ελευθερία κι αξιοπρέπεια;

    Εγώ το 2010 πάντως
    επισκέφθηκα τη Νότια Κορέα,
    στόχος πολύ πιο εύκολος, ως μέλος μιας αθλητικής αποστολής ατόμων με αναπηρία. Η Ν. Κορέα είναι πλέον ένα ανεπτυγμένο ανατολικοασιατικό κράτος και θεωρείται το πλέον δυτικοποιημένο. Έχω ανάμεικτα συναισθήματα γι’αυτήν τη χώρα, μερικά θετικά κυρίως όσον αφορά κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία, όχι κάτι καλύτερο από μάς, αλλά και πολλά αρνητικά.

    Πρέπει πρώτα να κάνω μια εισαγωγή. Δεν το είχα αναφέρει προηγουμένως εδώ, αλλ’ο πατέρας μου τα τελευταία χρόνια είναι κάτοχος μίας ιστιοπλοϊκής βάρκας. Είναι ένα Imexus 27 8 μέτρων, με δύο πανιά, μηχανή, εξωτερικό χώρο για να κάθεσαι και καμπινούλα. Ένα ωραίο σκάφος με το οποίο έχω κάνει μερικές βόλτες στο Θερμαϊκό, αλλ’όχι παραπέρα. Το μεγαλύτερο ταξίδι που έκανε ήταν φέτος το καλοκαίρι στον Πλαταμώνα, εγώ όμως δεν ήμουν, βρισκόμουν στο χωριό στην Κοζάνη.
    Ο πατέρας μου έχει κι αυτός πρόβλημα όρασης κι από παλιά συμμετείχε σε διάφορους ιστιοπλοϊκούς αγώνες τυφλών. Πάντοτε όνειρό του ήταν ν’αποκτήσει ένα σκάφος. Τελικά, μαζεύοντας λεφτά, το αγόρασε.
    Επειδή όμως αντιμετωπίζει προβλήματα στην πλοήγηση με τα συμβατικά μέσα, έχει στραφεί στο Διαδίκτυο προς εύρεση φωνητικών προγραμμάτων και βοηθημάτων που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για να γίνει η δουλειά πιο εύκολη. Έως τώρα έχει επικοινωνήσει με πολλά άτομα κι εταιρείες ανά τον κόσμο, κι έχει σχεδόν συμπληρώσει τα απαραίτητα φωνητικά συστήματα και προγράμματα. Πρόσφατα ενδιαφερόταν για μια νέα βρετανική φωνητική πυξίδα. Πυξίδες δε λείπουν, έχουμε δύο, αλλά καλό είναι νά’χει τρεις τουλάχιστον για σιγουριά.

    Ο Βρετανός Max Hatfull έχοντας πρόβλημα όρασης με πατέρα ιστιοπλόο σκέφτηκε σε ηλικία 17 χρονών την ιδέα μιας φωνητικής πυξίδας. Τελικά με τη βοήθεια μηχανικού (δηλαδή ο μηχανικός τά’κανε όλα) το σύστημα έγινε. Τώρα αυτός κι ο πατέρας του Frank πουλούν περιορισμένο αριθμό αυτών στο Διαδίκτυο.
    Πριν ένα μήνα άρχισε η επικοινωνία με τον πατέρα. Σε λίγο καιρό ο υιός μας είχε πει ότι ο πατέρας φεύγει για ταξίδι διάβασης του Ατλαντικού και σε μια βδομάδα θά’πρεπε νά’ταν πίσω. Όμως τα πράγματα δεν είναι πάντα τόσο εύκολα στην ανοιχτή θάλασσα. Προχθές μας έστειλε μήνυμα για την κατάστασή του.

    Τώρα βρίσκεται ευτυχώς ασφαλής στη Μαρτινίκα. Το ταξίδι ήταν ταραχώδες και δύσκολο. Ξεκίνησε μ’έναν ακόμα Ιταλό για πλήρωμα από τις Κανάριες Νήσους μαζί με 5 άλλα σκάφη για τη διάβαση του Ατλαντικού σε μορφή αγώνα. Από την αρχή αμφέβαλλε για την κατάσταση του σκάφους. Αρχικά βρίσκονταν στο μέσο του στόλου, αλλά σύντομα άρχισαν τα προβλήματα. Άρχισαν να χαλάνε τα διάφορα συστήματα: τα σχοινιά δίπλωσης κι αλλαγής θέσεως των ιστίων, το ένα ιστίο σχίστηκε, ο αφαλατωτής χάλασε και στα 400 μίλια απ’την ξηρά λύγισε και ο ιστός! Το πλήρωμα έκανε κάποιες πρόχειρες μικροεπισκευές, και κατευθύνθηκαν αργά-αργά προς τις Νήσους του Πράσινου Ακρωτηρίου της Αφρικής για επισκευές. Οι επισκευές έγιναν κι ο Ιταλός έφυγε από εκεί αεροπορικώς για Πορτογαλία, αφού όμως είχε βρει για το Βρετανό ένα σκάφος με πλήρωμα ένα ζευγάρι Ιταλών που θα περνούσε τον Ατλαντικό. Ο Βρετανός επιβιβάστηκε εκεί, αλλ’ούτε εκεί το ταξίδι ήταν εύκολο. Ήδη από την αρχή ξεκίνησαν άγριες θύελλες με ισχυρότατους ανέμους, θαλασσοταραχή και αστραπές. Το πλήρωμα έπρεπε έτσι νά’ναι μέρα-νύχτα σε εγρήγορση. Η επικοινωνία επίσης ήταν δύσκολη, αφού οι Ιταλοί δε γνώριζαν αγγλικά ενώ ο Βρετανός ήξερε λίγα ιταλικά. Έγιναν κάποιες μικρές βλάβες, αλλ’επισκευάστηκαν εύκολα. Τελικά ύστερα από ταξίδι 2800 μιλίων έφτασαν στη Μαρτινίκα. Τώρα ο Βρετανός σκοπεύει να επιστρέψει πίσω στις 26, αν βέβαια δε γίνει κάτι απρόοπτο.

    Η περιπέτεια θυμίζει λίγο αφηγήσεις του Ιουλίου Βερν ή βιβλίων παρόμοιας εποχής που περιγράφουν δύσκολα ιστιοπλοΪκά ταξίδια στην ανοιχτή θάλασσα. Οι συνθήκες ταξιδιού δεν έχουν αλλάξει σημαντικά από τότε, με εξαίρεση την ασυρματική επικοινωνία και το GPS, τα οποία μπορούν όμως να καταστραφούν ή να μην πιάνουν με μια καλή θύελλα, και τη μηχανή που πάλι δεν είναι αθάνατη – κι αυτή μπορεί να χαλάσει κι επίσης τι θα γίνει αν για κάποιον λόγο το καράβι καθυστερήσει και τελειώσουν τα καύσιμα καταμεσής του δρόμου;

    Ευτυχώς ο πατέρας μου έχει επίγνωση των δυνατοτήτων του σκάφους του και πιθανόν να μη δοκιμάσει ένα τέτοιο ταξίδι, αλλά και αν δοκίμαζε, δε θά’θελα ν’ακολουθήσω.