Category: καθημερινότητα


Η εφιαλτική ιδεά ότι κινδυνεύει η ζωή μας και δεν υπάρχει κάποιος ικανός να μας σώσει σίγουρα έχει περάσει απ’ το μυαλό όλων μας. Ευτυχώς είναι σπάνιο γεγονός, αλλά, όσο σπάνιο κι αν είναι, είναι τραγικό για όποιον του τύχει. Την παρακάτω ιστορία μου την διηγήθηκε η δασκάλα που μου κάνει γερμανικά και είναι σχετικά πρόσφατη.

Στην πολυκατοικία της λοιπόν, στον πρώτο όροφο, μένει ένας νεαρός στην ηλικία μου περίπου, λίγο πειραγμένος στο μυαλό. Η οικογένειά του ήταν πλήρως δυσλειτουργική. Κάποια χρόνια πριν, η μητέρα του αρρώστησε, δεν ξέρω τι ακριβω΄ς είχε, και πήγε στο νοσοκομείο όπου πέθανε. Από τότε αυτός άρχισε να φοβάται τα νοσοκομεία, γιατί νόμιζε ότι εκεί πας και σε σκοτώνουν. Όταν λοιπόν ο πατέρας του μια μέρα λιποθύμισε, οι άλλοι ένοικοι τον ρωτούσαν επανειλημμένα αν κάλεσε το νοσοκομειακό, και απαντούσε ότι το κάλεσε και θα ερχόταν σε λίγο. Σύντομα ο πατέρας του βρήκε τις αισθήσεις του, και ένιωθε πάλι καλά. Οι ένοικοι εξακολουθούσαν να τον ρωτούν αν κάλεσε το ΕΚΑΒ, αλλά απαντούσε θετικά. Την επόμενη μέρα ο πατέρας του πέθανε. Από τότε η ψυχολογική του κατάσταση χειροτέρευσε ακόμα περισσότερο. Δε μιλάει πια σε καννέναν, και όποτε μιλάει είναι συνήθως για να διαμαρτυρηθεί με έντονο τόνο, φωνάζοντας στους διαδρόμους της πολυκατοικίας. Η γιαγιά του τον θεωρεί υπεύθυνο για το θάνατο του γιου της και δεν του μιλάει, ενώ ένας θείος του προσφέρεται να τον βοηθήσει, αλλά αυτός δεν το δέχεται. Ζει σε ένα πλήρως ακατάστατο σπίτι μέσα στη σκόνη, που για κάπιο διάστημα πριν είχε πρόβλημα με την υγρασία και τα ποντίκια. Έτσι έφερε τον ξάδερφό του για να ξυλώσουν τα πατώματα, αλλά επειδή δεν είχε λεφτά για να βάλει καινούργια, μένει από τότε στο χώμα. Δεν ξέρω από πού παίρνει τα ελάχιστα χρήματα για την επιβίωσή του. Ίσως ο θείος του να του δίνει κάτι. Πιστεύω πως σε κάποια χρόνια θα τον έχει αναλάβει κάποιος φορέας και η ζωή του θα βελτιωθεί.

Είναι πραγματικά τραγική και τρομακτική περίπτωση. Να βρίσκεσαι σε κίνδυνο, να χρειάζεσαι επειγόντως ιατρική περίθαλψη, και ο μόνος άνθρωπος που έχει απομείνει κοντά σου να είναι ένας τρελός που φοβάται τα νοσοκομεία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση δε μπορούμε να πούμε ότι αυτός άφησε τον πατέρα του να πεθάνει, αν και πιστεύω πως ακόμα κι αν πέθαινε μπροστά του δε θα βοηθούσε, γιατί ο πατέρας του σύντομα συνήλθε και ένιωθε καλά, και πέθανε ώρες αργότερα. Παρόλα αυτά ένας λογικός άνθρωπος θα καλούσε αμέσως το ΕΚΑΒ εάν κάπιος ηλικιωμένος βρισκόταν σε τέτοια κατάσταση, ακόμα κι αν ο πάσχων αντιδρούσε, οπότε μπορούμε να πούμε ότι κατά κάποιον τρόπο αυτός τον άφησε στην τύχη του. Αν και η πιθανότητα να βρεθεί άλλος σε όμοια κατάσταση είναι μικροί, πολλοί είναι οι ηλικιωμένοι που ζουν μόνοι, αποκομμένοι από την οικογένειά τους για διάφορους λόγους, και ενδέχεται να αντιμετωπίσουν παρόμοια προβλήματα. Δυστυχώς ο καθένας κοιτάει τη ζωή του και δεν προθυμοποιείται να βοηθήσει π.χ. να επικοινωνήσει με την οικογένεια αν γίνεται, με κάποιον φορέα κλπ. Οπότε το δίδαγμα της ιστορίας είναι ότι αν είναι κανείς γέρος και μόνος, στο συμφέρον του είναι να κερδίσει την εύνοια κάποιων ατόμων του περιβάλλοντός του, μήπως και του σώσουν τη ζωή στο μέλλον.

Τα πάρκα και τα παρτέρια της Σχολής Τυφλών αποτελούν πηγή τροφοδοσίας για την κουνέλα μου τη Λίμπο. Για τους χειμερινούς και τους ανοιξιάτικους μήνες, φυτρώνει εκεί μια μικρή αλλά σταθε΄ρη ποικιλία αγριόχορτων, τα οποία αποτελούν το 30-50% του διαιτολογίου της Λίμπο εκείνες τις εποχές. Τις υπόλοιπες εποχές, μαζεύω κυρίως φύλλα και άνθη από θάμνους. Το υπόλοιπο της διατροφής της αποτελείται από ξηρά τροφή, σανό και λαχανικά. Της μαζεύω καθημερινά λοιπόν μια σακούλα χόρτα, είτε πολλά είτε λίγα, και φροντίζω να περιλαμβάνω από δύο έως εννέα ξεχωριστά είδη. Τα περισσότερα είναι είδη που θεωρούνται θρεπτικά, οπότε λαμβάνει μια ισορροπημένη διατροφή. Τα βασικά χόρτα που μαζεύω είναι: ένα κοινό πολυετές αγρωστώδες σαν την αγριάδα που δε γνωρίζω πώς λέγεται, αλλά είναι πολύ κοινό και φαγώσιμο, ένα άλλο μονοετές αγρωστώδες σαν το αγριοκρίθαρο, αλλά παχύτερο και χωρίς κολλητικά στάχυα, αγριοκρίθαρο (Hordeum murinum), κολλιτσίδα (Gallium aparine), περδικάκι (Parietaria judaica), αλσήνη (Stellaria media), ζοχό (Sonchus oleraceus), αγριοζοχοό (Eurospermum picrides), πικραλίδα (Taraxacum officinale), μολόχα (Malva silvestris), γλιστρίδα (Portulaca oleracea), αν και η τελευταία είναι κυρίως καλοκαιρινό είδος, όσο κι άλλα είδη. Κάποια απ’αυτά τα πλατύφυλλα καταλήγουν επίσης ως γεύμα του γενειοφόρου μου δράκου (Pogona vitticeps), αν και ποσοστιαία δεν αποτελούν σημαντικό μέρος της διατροφής. Ταΐζουν επίσης την αποικία γιγάντιων αφρικανικών σαλιγκαριών (Achatina fulica) σε μεγάλο μέρος. Τα χόρτα επίσης πάνω μπορεί να έχουν κάμπιες κι άλλα έντομα, τα οποία τρώει ο δράκος και το λοφιοφόρο μου γκέκο (Correlophus ciliatus), αν και αυτά καλύπτουν αμελητέο ποσοστό της διατροφής γιατί τις βρίσκω σπάνια. Τέλος κάποιες περιοχές υποστηρίζουν πληθυσμούς σαλιγκαριών, και τα προϋπάρχοντα Eobania vermiculata και τα δικής μου εισαγωγής Helix aspersa, τα οποία αποτελούν μικρό μέρος της διατροφής του δράκου και μεγαλύτερο αυτής του κερασφόρου βατράχου (Ceratophrys cranwelli). Τα χόρτα ωστόσο είναι πολύ πιο σημαντικά για την κουνέλα, η οποία έχει συνηθίσει να τα τρώει καθημερινά και της παρέχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών και γευστικών εμπειριών. Εάν για οποιονδήποτε λόγο δε μπορώ να μαζέψω χόρτα απ’τη Σχολή, έχω λίγες ακόμα εναλλακτικές περιοχές, κυρίως όμως για συλλογή φύλλων θάμνων ή δέντρων, και συμπληρώνω επίσης και με λαχανικά όπως μαρούλι, τα οποία όμως είναι χαμηλλότερα σε θρεπτι΄κη αξία. Φυσικά πέρα από τους ίδιους/κουνέλιους σκοπούς, τα χόρτα αυτά στηρίζουν ένα μικρό υποτυπώδες τοπικό οικοσύστημα, μαζί με τα μεγαλύτερα φυτά, τα ασπόνδυλα κλπ.

Άρα μπορείτε να φανταστείτε τι αγανάκτηση ένιωσα όταν όλα αυτά σήμερα χάθηκαν. Αν κι άκουγα χορτοκοπτικά αυτές τις μέρες, δεν έδινα σημασία, διότι ήμουν σίγουρος ότι θ’άφηναν τις πιο παραμελημένες περιοχές ήσυχες. Όμως έκανα μεγάλο λάθος• το μέγεθος της καταστροφής ήταν ανυπολόγιστο, σε κάθε κομματάκι της Σχολής Τυφλών με λίγο χώμα. Εκεί που μέχρι πρότινος υπήρχε πυκνή, ζωηρή πρασινάδα, τώρα είχε απομείνει ένα αξιοθρήνητο στρώμα μαραινόμενης και μισοπεθαμε΄νης φυτικής ύλης. Κανονικά η εποχή κοψίματος των αγριόχορτων είναι Απρίλιο ή Μάιο, αλά το πρόβλημα είναι ότι φέτος έγινε ασυνήθιστα νωρίς, πριν προλάβουν δηλαδή να εκπτυχθούν πλήρως τα φύλλα των φυλλοβόλων θάμνων και δέντρων, της εναλλακτι΄κης τροφής του κουνελιού. Οπότε μέχρι τότε θα πρέπει να την βγάλω με νεραντζόφυλλα, τα οποία, αν και εύγευστα, δε θα είναι τόσο θρεπτικά όσο η ποικιλία πολλών ειδών, τα λίγα χόρτα που μπορώ να μαζέψω από τις γλάστρες ή αλλού, τα αμπελόφυλλα από το μικρό φυτό του πατέρα μου, και θρεπτικά κατώτερο μαρούλι. Ίσως επίσης να επιτεθώ στις τριανταφυλλιές της Σχολής, εφόσον έχουν βγάλει φύλλα νωρίτερα από κάθε άλλο φυλλοβόλο. Αν δεν θέλουν να τους τις κόβω, ας μην ξανακόψουν όλα τα χόρτα.

Τα χόρτα κόβονται τέτοια εποχή, γιατί τότε φτάνουν στο μέγιστο του φουντώματός τους και φαίνονται εντονότερα. Από την πλευρά του κύκλου ζωής των χόρτων όμως, αυτή είναι η πλέον άκαιρη εποχή για το κόψιμό τους, διότι στη φάση αυτή είτε βρίσκονται σε ανθοφορία είτε στις αρχές της καρποφορίας, άρα δεν έχουν προλάβει να ρίξουν σπόρο. Σίγουρα κάπως προλαβαίνουν ν’αναπαραχθούν, γιατί κάθε χρόνο φυτρώνουν περίπου τα ίδια είδη, ίσως από φυτά που ρίχνουν σπόρο νωρίτερα, ίσως από σπόρους που παραμένουν σε νάρκη για χρόνια στο έδαφος, ή και από σπόρους που μεταφέρονται από αλλού με τον αέρα. Εντούτοις, η βίαια αυτή θανάτωση πριν προλάβουν ν’αφήσουν τους απογόνους τους αποδυναμώνει τους πληθυσμούς τους σημαντικά, επιτρέποντας έτσι την επέκταση τοξικών και υπερβολικά ανταγωνιστικών μονοετών ή πολυετών καλοκαιρινών ειδών, όπως ο γερμανός (Solanum elaeagnifolium), τα οποία μεγαλώνουν γρηγορότερα κι έχουν ανθεκτικότερους βλαστούς που στέκονται και μετά την ξήρανσή τους, οι οποίοι δυσχεραίνουν σημαντικά την ανάπτυξη των χειμερινών ειδών, τα οποία σκιάζονται και σταδιακά λιγοστεύουν, ενώ επιπροσθέτως ορισμένα είδη όποως ο γερμανός, παράγουν αλληλοπαθητικά χημικά που αναστέλλουν την ανάπτυξη άλλων φυτών. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι ο πρώην λαχανόκηπος της Σχολής. Πριν τρία χρόνια, ένα κομμάτι γης που καλυπτόταν κυρίως από γερμανό, οργώθηκε για να γίνει λαχανόκηπος. Στο νέο αυτό γόνιμο χώμα, μαζί με τα λαχανικά φύτρωναν και πολλά χειμερινά ζι΄ζάνια κατάλληλα για το κουνέλι. Ο γερμανός παρέμεινε, αλ΄λα σε λίγα μόνο σημεία. Πρόπερσι ο λαχανόκηπος εγκαταλείφθηκε, κι εκ΄τος από λίγες ρόκες που πρόλαβαν να ρίξουν σπόρο, δε φύτρωσαν άλλα λαχανι΄κα από μόνα τους. Η ποσότητα όμως των εδώδιμων αγριόχορτων ήταν τεράστια. Αυτή η κατάσταση έλαβε ένα άσχημο τέλος, όταν όλα αυτά τα πράσινα και τρυφερά χόρτα κόπηκαν στη φάση της ανθοφορίας τους, και το καλοκαίρι αντικαταστάθηκαν πλήρως από γερμανό κι άλλα ανθεκτικά και τοξικά καλοκαιρινά είδη, των οποίον οι βλαστοί στέκονταν μέχρι το χειμώνα, οπότε και κόπηκαν. Φέτος το σημείο είναι σχεδόν γυμνό, εκτός από κάποιες εστίες με αγρωστώδη, περδικάκι και κάτι άλλο πιθανόν τοξικό, όλες από τη μεριά που δεν δούλεψε τόσο εντατικά το χορτοκοπτικό. Ο ζοχός και η στελλάρια, αγαπημένες χυμώδεις τροφές της κουνέλας με τις οποίες γέμιζα σακούλες ολόκληρες, εξαφανίστηκαν εντελώς. Απενναντίας, ο γερμανός φαίνεται να ξεφυτρώνει απ’όλα τα σημεία. Το φυτό αυτό είναι ριζωματώδες, και φαίνεται να ωφελείται από τα χορτοκοπτικά, επειδή τα ριζώματά του σκορπίζονται μακριά κι έτσι εξαπλώνεται. Το ίδιο συμβαίνει, αν και σε λιγότερο βαθμό, και σε άλλα πράσινα μέρη της Σχολής. Αν η κατάσταση αυτή συνεχιστεί για χρόνια, δε θεωρώ απίθανη την ολότελη εξαφάνιση κάποιων ειδών. Ήδη η μολοχα και ο ζοχός, δύο είδη με σχετικά βραδύτερο ρυθμό ανάπτυξης και ανθοφορίας από άλλα ζιζάνια, που είναι και πολύ θρεπτικά, έχουν σχεδόν εξαφανιστεί.

¨Όπως πάντα, πράττουν χωρίς να αναλογίζονται τις συνέπιες. Οι υπεύθυνοι γνωρίζουν ότι μόνο εγώ αξιοποιώ τα χόρτα, συγκεκριμε΄να για να ταΐζω το κουνέλι μου, κι ότι προτιμώ συγκεκριμένες περιοχές. Αντί λοιπόν να της αφήσουν, τα ισοπεδώνουν όλα. Αυτό δε θα ήθελα να επαναληφθεί στο μέλλον.

Η εντελώς ασήμαντή μου καθημερινή ρουτίνα της τεμπελιάς και του μη μπλογκαρίσματος διακόπηκε ξαφνικά στο διάστημα 1-7 Δεκεμβρίου, γιατί τότε βρισκόμουν, χωρίς να το αξίζω βέβαια, σ’ένα απ’τα καλύτερα ξενοδοχεία της Ελλάδας. Ο λόγος παρουσίας μου εκεί ήταν ένα πρωτάθλημα… σκακιού τυφλών, στο οποίο συμμετείχα για πρώτη φορά, το οποίο, όπως και πέρσι, φιλοξενήθηκε στο ξενοδοχείο Αρίων στον Αστέρα Βουλιαγμένης με δωρεά της Αστήρ Παλάς. Ελπίζω αυτό να συνεχιστεί και για τα επόμενα έτη.
Τα αποσιωπητικά μπαίνουν στο σκάκι, γιατί είμαι σχεδόν εντελώς άσχετος με το παιχνίδι/άθλημα αυτό. Πριν έξι χρόνια ή και περισσότερο έκανα λίγα μαθήματα, αλλά δεν έδινα και πολύ σημασία και ελάχιστα θυμόμουν από τότε κι αυτά συγκεχυμένα. Μόλις μία βδομάδα πριν φύγω στην Αθήνα λοιπόν έκανα με τον πατέρα μου λίγες προπονήσεις για να το θυμηθώ, και τα ξαναθυμήθηκα όλα πολύ καλά προς μεγάλη μου έκπληξη, αν και ήμουν μπερδεμένος αρχικά. Σκέφτομαι ν’ασχοληθώ λίγο περισσότερο για νά’μαι καλύτερος την επόμενη χρονιά, τουλάχιστον για να παίζω αξιοπρεπώς.
Εδώ θα πρέπει να σημειώσω ότι το τυφλικό σκάκι διαφέρει λίγο από το κανονικό καθαρά για πρακτικούς λόγους. Οι κινήσεις και οι κανόνες είναι όμοια, η σκακιέρα και τα πιόνια έχουν το ίδιο σχήμα, τα χρώματα παραμένουν τα ίδια, απλώς τα μαύρα τετράγωνα είναι ανυψωμένα και όλα τα μαύρα κομμάτια και πιόνια φέρουν κουκίδα στην κορυφή τους. Επίσης επιτρέπεται το άγγιγμα των πιονιών απεριόριστα, ενώ στο βλεπόντικο σκάκι αγγίζεις το πιόνι μόνο όταν πρόκειται να το παίξεις. Αυτό τό’μαθα πρόσφατα και μου φάνηκε πολύ παράξενο. Το ρολόι που μετράει το χρόνο είναι ίδιο, ενώ οι διαγωνιζόμενοι σημειώνουν τις κινήσεις τους είτε γραπτά είτε ακουστικά, για να μην υπάρξουν παρεξηγήσεις στην πορεία. Εγώ, αφού δεν περίμενα νά’μαι καλός, δε σημείωνα, αν και θά’πρεπε, επειδή μικροδιαφωνίες υπήρξαν, αλλά όχι κάτι το σημαντικό, και συχνά σημείωνε ο άλλος για μένα. Μια ακόμα ιδιαιτερότητα που έχει, και την έμαθα τελευταία στιγμή, είναι ότι στους επίσημους τουλάχιστον αγώνες παίζεται με δύο σκακιέρες, ώστε να μη μπερδεύονται οι διαγωνιζόμενοι απ’τα χέρια του άλλου που ψάχνουν, επομένως ο καθένας θα πρέπει ν’αντιγράφει την κίνηση του αντιπάλου στη σκακιέρα του. Στο συγκεκριμένο πρωτάθλημα τουλάχιστον, τα κινητά απαγορεύονται αυστηρά, κι αν χτυπήσει ένα έστω και λίγο και γίνει αντιληπτό, το παιχνίδι μηδενίζεται κι αυτός με το κινητ΄΄ο χάνει. Ο πατέρας μου έτσι έχασε ένα παιχνίδι. Εγώ το έκλεινα πάντα, άρα δεν είχα πρόβλημα.
Εκεί ήμασταν 28 διαγωνιζόμενοι, από τα δύο αθλητικά σωματεία τυφλών της Θεσσαλονίκης (Πυρσός και Ήφαιστος), του Βόλου (Πειρατές) και της Αθήνας (Κεραυνός, Πήγασος Κυψέλης και ΠΕΤΑ). Εμείς του Πυρσού ήμασταν 7, με 4 αγωνιζόμενους και 3 συνοδούς. Επειδή ήταν αδύνατον να παίξουν όλοι μεταξύ τους, οι διάδες κληρόνονταν, στην αρχή τυχαία, έπειτα οι καλύτεροι με τους καλύτερους, οι χειρότεροι με τους χειρότερους κλπ. Ο νικητής έπαιρνε έναν πόντο, ο ηττημένος κανέναν, ενώ στην ισοπαλία μισό ο καθένας. Τα παιχνίδια γίνονταν σε μία ευρύχωρη αίθουσα συνεδριάσεων από 4 μέχρι 8 η ώρα το απόγευμα, με δύο ώρες ν’αναλογούν στον κάθε παίκτη, και με όλο τον υπόλοιπο χρόνο της ημέρας ελεύθερο για ό,τι θέλαμε.
Αν και θα σας φανει αστείο, είχα δύο νίκες! Η μία αντίπαλος ήταν αρχάρια κι όχι τόσο σίγουρη, ενώ ο άλλος, ο τελευταίος του διαγωνισμού, μου φαινόταν πως έστηνε επίτηδες τα πιόνια του να φαγωθούν, αν και μου έφαγε κανένα δύο συμβολικά. Ίσως κέρδιζα ακόμα μία φορά, αλλά δεν ήμουν σίγουρος για τις κινήσεις μου και με έφαγε παρά λίγο. Όλες τις υπόλοιπες φορές μου έκαναν ματ πριν καλά-καλά περάσει η πρώτη ώρα. Δεν πειράζει, του χρόνου θα είμαι καλύτερος. Ο Αργύρης Κουμτζής, που τυχαίνει να τον γνωρίζω, ήταν ο πρώτος στους νέους και ο δεύτερος σε όλους, ο οποίος είναι άριστος στο σκάκι κι έχει διακριθεί παγκοσμίως σε πρωταθλήματα νέων στο παρελθόν. Είναι πανέξυπνος, άριστος στα μαθηματικά, ασχολήθηκε με το σκάκι από παιδί και τώρα σπουδάζει φυσική στο Αριστοτέλειο. Πρώτος ήταν ο Κλήμης Λαέρτης του Κεραυνού, και στις γυναίκες πρώτη ήταν η Αθηνά Λιβανοπούλου του Πηγάσου. Μόνο 6 γυναίκες είχαμε, που μου φάνηκαν πολύ λίγες. Προφανώς δεν ασχολούνται και πολλές στην Ελλάδα, όπως γενικώς εδώοι γυναίκες δεν ασχολούνται με τίποτα. Εγώ ήμουν λίγες θέσεις πριν το τέλος με δύο πόντους. Ο πατέρας μου, επειδή αναγκάστηκε ν’αποχωρήσει λόγω ποδοσφαιρικών αγώνων την Πέμπτη, μάζεψε μόνο ενάμισι πόντο, και φυσικά θα είχε πολύ περισσότερους αν παρέμενε. Περισσότερα για το πρωτάθλημα μπορείτε να διαβάσετε στη σελίδα της Εθνικής Αθλητικής Ομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρίες.
Το ξενοδοχείο ήταν υπερπολυτελές. Είναι ένα από τα τρία που βρίσκονται στην έκταση του Αστέρα, που είναι γύρω στα 50 στρέμματα και βρίσκεται στην άκρη μιας μικρής χερσονήσου. Τα άλλα δύο ξενοδοχεία είναι θερινά και τώρα είναι κλειστά. Όλος ο κήπος ήταν φυτεμένος με γκαζόν, θάμνους και δέντρα, τα οποία ήταν στολισμένα με λαμπιόνια για τα Χριστούγεννα. Όλα τα αυτοκίνητα στάθμευαν σ’ένα πάρκινγκ μακριά από την είσοδο, αν και μερικά ακριβά βρίσκονταν μπροστά ακριβώς στην είσοδο, ίσως για λόγους φιγούρας. Στον εξωτερικό χώρο ήταν διασκορπισμένες μικρές βίλες, τις οποίες μάλλον νοίκιαζαν έναντι τεράστιου χρηματικού ποσού. Η θάλασσα ήταν δίπλα μας, ενώ αμέσως έξω απ’το ξενοδοχείο υπήρχε μαρίνα σκαφών, προφανώς όχι για το φτωχικό ιστιοφόρο σκάφος των 8,2 μέτρων που έχουμε εμείς. Το ξενοδοχείο μας ήταν εξαώροφο, με τους δύο ορόφους στο υπόγειο. Είχε γυμναστήριο, σάουνα, σπα, πισίνα και πολλλές άλλες ανέσεις. Τα δωμάτιά μας, που βρίσκονταν στον τρίτο όροφο, ήταν ευρύχωρα με μπάνιο σαν σαλόνι, χωρισμένο σε διαμερίσματα ανάλογα μ’αυτό που θα έκανες εκέι μέσα, ενώ είχαν θέα στη θάλασσα και αρκετά μεγάλο μπαλκόνι. Ευτυχώς το Ίντερνετ ήταν γρήγορο παντού. Ο τέταρτος όροφος, με τα πλέον πολυτελή δωμάτια, είχε ανεξάρτητη πρόσβαση στο ισόγειο. Σκεφτείτε τι προσωπικότητες έχουν διαμείνει εκεί. Από Άραβες, μεγαλοεπιχειρηματίες και παγκόσμιοι τραπεζίτες μέχρι Έλληνες πολιτικοί και άνθρωποι του υποκόσμου. Άσχετα με τα άτομα που πέρασαν από εκεί, το μόνο σίγουρο είναι πως λίγα έστω μόρια κοκαΐνης υπάρχουν κάπου στο σύμπλεγμα. Αυτά πάνε πακέτο με το χρήμα.
Αλλά το καλύτερο κομμάτι ήταν το φαγητό. Στο πρωινό είχαμε τεράστια ποικιλία για να διαλέξουμε, από γαλοπούλα, φρούτα και αυγά μέχρι ροκφόρ, καπνιστό σολωμό και τηγανίτες, ενώ ο μάγειρας μπορούσε να σου φτιάξει ομελέτα με ό,τι συστατικά ζητούσες. Το μεσημέρι και το βράδυ είχαμε ένα πιάτο σαλάτα, ένα φαγητό κι ένα γλυκό ο καθένας. Έφαγα πολλά γκουρμέ και πρωτότυπα γεύματα εκεί. Θα μου μείνει ένα μοσχάρι μαγειρεμένο με πολλά λαχανικά, μπαχαρικά και κασέρι, μία σαλάτα με χάλιμπουτ και σολωμό καπνιστά, ένα πιάτο με σολωμό και ταμπουλέ, ραβιόλι γεμιστο με κασέρι, και πολλά γλυκά όπως σοκολατόπιτα, τάρτα σοκολάτας, διάφορα τουρτοειδή και σιρωπιαστά. Ένα μους σοκολάτας με ολόκληρα φουντούκια μέσα, που καθόταν πάνω σ’ένα μπισκότο ήταν το καλύτερο. Δυστυχώς ορισμένοι, όπως μερικοί παππούδες στις εκδρομές που είναι κλειστοί προς οτοιδήποτε καινούργιο και δυσανασχετούν με τα πάντα, ζητούσαν από τους μάγειρες να τους κάνουν κοινότοπα φαγητά όπως μακαρόνια με κιμά. Πέρσι οι μάγειρες είχαν θυμώσει τόσο πολύ με τη συμπεριφορά τους, που σταμάτησαν να κάνουν γενικώς για όλους τους σκακιστές και τους συνοδούς τους τα ωραία τους φαγητά. Ευτυχώς φέτος δεν έγινε κάτι τέτοιο. Πάντως εμείς ενημερώναμε τους σερβιτόρους όποτε μπορούσαμε για το καταπληκτικό φαγητό που μας πρόσφεραν, για να μην μας εξισώνουν μ’εκείνους. Βασικά για το φαγητό πήγα, αφού στο σκάκι δεν περίμενα να διαπρέψω.
Το ξενοδοχείο πάντως ήταν λίγο πεσμένο από το σύνηθες, απ’ό,τι μας λέγανε, γιατί βρισκόταν σε διαδικασία πώλησης. Τώρα το έχουν κατά 70% Άραβες και κατά 30% Τούρκοι, αλλά σύντομα θα παραδοθεί όλο σε Άραβες του Κατάρ. Ο κόσμος ήταν λιγότερος, τα σπα κρύα, και τα κλειστά θερινά ξενοδοχεία κάπως παραμελημένα.
Πολλά μέρη για βόλτα δεν υπήρχαν στη γύρω περιοχή, μιας και ήμασταν σε απομακρισμένο μέρος. Ήταν να πάμε στο Σούνιο, αλλά ήταν αρκετά μακριά τελικά. Πήγαμε ένα πρωί στο καφέ Αλκιονίδες στη Βάρκιζα, ένα απ’τα πιο γνωστά καφέ των Αθηνών, σ’ένα μικρό γκρεμό πάνω απ’τη θάλασσα. Πολύ όμορφο μέρος. Την Παρασκευή το απόγευμα πήγαμε στο θέατρο Πράματα και Θάματα με το Ζουγανέλη, το οποίο παιζόταν στο Μικρό Παλάς και πολύ δε μ’άρεσε. Ήταν μέτρια κωμωδία με πολλές ατάκες, γενικώς τύπου Σεφερλή και με πλοκή λίγο ασύνδετη. Στην αρχή μία γυναίκα παραπονιόταν για τον άντρα της που πήγε στη Γερμανία για δουλειά. Μετά εμφανίστηκαν τρεις κρατούμενοι στη φυλακή, οι οποίοι βρέθηκαν εκέι εξαιτίας υποτιθέμενης εμπλοκής σε συμμορία ηλεκτρονικής κλοπής χρημάτων από τραπεζικούς λογαριασμούς πολιτών. Μία αστυνόμος της αντιτρομοκρατικής έκανε ψεύτικα προφίλ ως γκόμενα όλων τους με αποτέλεσμα να τους συλλάβει, αν και στην πραγματικότητα μονο ο ένας ήταν ενόχος, οι άλλοι απλώς πιάστηκαν για να φαίνεται πως η αστυνομία κάνει έργο. Στήνοντας χιουμοριστικά διαφημιστικά σποτάκια, τα οποία δεν έγιναν δεκτά από κανέναν, π.χ. «στην Ελλάδα περνάς καλύτερα έξω, γι’αυτό μην κλέβεις) προσπάθησαν να προσελκύσουν την προσοχή του κοινού. Αργότερα η γυναίκα της αντιτρομοκρατικής ερωτεύτηκε τον ένοχο, και τη θέση της ανέλαβε άλλος. Τους πρότεινε πως θα είχαν μεγαλύτερη ελπίδα να βγουν αν παραδέχονταν τη συμμετοχή τους στο έγκλημα ως επαναστατική πράξη, που ίσως έτσι τους ευνοούσε το αντίπαλο κόμμα άπαξ και κέρδιζε τις εκλογές. Έπειτα προσπαθούσαν να τους πλησιάσουν πολλοί του παρόντος κόμματος με λεφτά ώστε να τους βγάλουν και να τους δώσουν κάποια θέση και να σταματήσουν να διαμαρτύρονται, αλλά δεν το δέχονταν. Τελικα ο θείος του εμπλεκόμενου, ο οποίος ήταν πρόσωπο της μαφίας και μισούσε ο εμπλεκόμενος, κατόρθωσε να τους βγάλει με μεγάλο χρηματικό ποσό. Αφού βγήκαν από τη φυλακή, συνέχισαν τη ζωή τους απλά, και σταμάτησαν ν’ακούγονται εντελώς. Υποτίθεται πως το χρήμα κερδίζει την ιδεολογία. Στο τέλος ξαναεμφανίζεται αυτή η γυναίκα, της οποίας ο άντρας επιστρέφει, στον οποίο διηγείται για ένα όνειρο που είδε μ’αυτόν να μπλέκει στη φυλακή με τα παραπάνω. Δεν έβγαλα και πολύ νόημα από την ιστορία. Αυτό που μου έμεινε είναι ότι οι γυναίκες είναι επικινδυνες και δεν ξέρεις ποτέ τι σου στήνουν. Ευχόμασταν όλες τις μέρες πριν κατέβουμε στο κέντρο της Αθήνας να μην ψοφήσει, όπως λέγαμε, ο ληστοτρομοκράτης Ρωμανός την ημέρα εκείνη και γίνουν επεισόδια, αλλ’ευτυχώς δεν ψόφησε. Ευτυχώς εκεί που βρισκόμασταν, ακόμα και πόλεμο ν’άνοιγαν οι κουκουλοφόροι, δε θα καταλαβαίναμε τίποτα.
Πέρασαν λοιπόν οι μέρες, κι έφτασε η ώρα της επιστροφής. Αφού δώσαμε τα κλειδιά μας και η υπάλληλος μας ευχήθηκε εις το επανιδείν (λίγο δύσκολο αν δεν ξαναμείνω με δωρεά), φύγαμε. Το συγκεκριμένο αυτοκίνητο του Πυρσού είχε κάποια μικροπροβλήματα ως παλαιό όχημα, αλλ’ευτυχώς δεν ήταν πολύ σοβαρά.
Μόλις γύρισα εδώ, βρέθηκα και πάλι αντιμέτωπος με την πραγματικότητα των φτωχών. Τηλέφωνο και Ίντερνετ δεν είχαμε για 3 ημέρες, και η CYTA δεν φαινόταν να παίρνει τα αιτήματά μας υπόψη. Πολύ συχνά και τις προηγούμενες μέρες είχαμε διακοπές στην τηλεφωνία και το Ίντερνετ, και υποπτεύομαι ότι η εταιρεία φταίει, αφού όσους ηλεκτρολόγους κι αν φωνάξαμε δεν βρήκαν κάποιο ελάττωμα. Λίγο Ίντερνετ είχα το πρωί της Δευτέρας στις 9, αλλά από εκεί και στο εξής κόπηκε. Έτσι επιστρέψαμε και πάλι στον ΟΤΕ, ο οποίος δε μας έχει παρουσιάσει απολύτως κανένα πρόβλημα ως τώρα.
Χωρίς Ίντερνετ λοιπόν, διάβαζα βιβλίο. Τελείωσα την τέταρτη έκδοση του βιβλίου της ερπετολογίας, που ξεκίνησα ενόσω ήμουν στην Αθήνα, για το οποίο περισσότερα θα διαβάσετε εδώ.

Το σκεφτόμουν εδώ και καιρό να το ανοίξω, επειδή ήθελα ν’ανεβάζω διάφορα βίντεο που θα ήταν ενδιαφέροντα, αλλά κάθε φορά βαριόμουν να πράξω κι έτσι τα άφηνα για το εγγύς μέλλον, ώσπου βρήκα τους κωδικούς του αδρανούς Gmail λογαριασμού μου, και το Σάββατο στις 22 Φεβρουαρίου, δύο μέρες δηλαδή μετά την Τέταρτη επέτειο του Ιστολογίου μου, Άνοιξα ένα κανάλι στο youtube. Πλέον είμαι κι εγώ μέλος, θεωρητικά τουλάχιστον, σ’αυτήν την απέραντη διαδικτυακή κοινότητα όπου κάθε λογής βίντεο ανεβαίνει και σχολιάζεται, όπου θα μπορούσα κι εγώ να κάνω το ίδιο, αλλά, ως συνήθως, η πραγματικότητα δεν είναι ωραία και καλή.
Λογαριασμό Youtube είχα και στο παρελθόν, προτού αγοραστει από τη Google, και θυμάμαι πως ήταν πολύ εύχρηστος, αν και στην πραγματικότητα τον χρησιμοποίησα ελάχιστα και δεν πρόλαβα να εκμεταλλευτώ όλες τις δυνατότητές του. Ήταν πάντως πολύ προσβάσιμος για άτομα με πρόβλημα όρασης. Η τωρινή κατάσταση είναι πολύ διαφορετική. Εκτός του ότι το ανέβασμα των βίντεο δυσκόλεψε επειδή βασίζεται σε γραφικά, ο χρήστης δε μπορεί να ενημερώσει το προφίλ του απ’το κανάλι του, αλλά θα πρέπει να πάει στο λογαριασμό του Gmail του για ν’αλλάξει πληροφορίες, κάτι που δεν είναι πάντοτε τόσο εύκολο, γιατί υπάρχουν πολλά πεδιά τα οποία θα πρέπει να ελέγξει, και, το χειρότερο, για κάθε πεδίο θα πρέπει ν’ανοίξει μια άλλη σελίδα, πράγμα που παίρνει λίγο χρόνο για να γίνει και μειώνει την προσβασιμότητα της λειτουργίας. Λέγοντας για πεδία, πρόσεξα κάτι αρκετά ανησυχητικό./ Η Google δεν αρκείται μόνο στα απαραίτητα, αλλά ρωτάει πάρα πολλές λεπτομέρειες για το χρήστη, όπως τόπο διαμονής, επάγγελμα, στοιχέια για τον εαυτό, σχολείο όπου φοιτεί ή φοιτούσε κλπ. Φυσικά δεν είναι αναγκαστική η συμπλήρωσή τους, όμως το γεγονός ότι υπάρχουν υποδηλώνει προσπάθεια δημιουργίας βάσης δεδομένων με τα προσωπικά δεδομε΄να των χρηστών. Εντάξει, πιθανότατα δε θα ζημιωθούμε άμεσα από το ηλεκτρονικό φακέλωμα, αλλά θα είναι πολύ ευκολότερο για κάποια μελοντική υπηρεσία νά’χει πρόσβαση στα προσωπικά μας δεδομένα, τα οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για σκοτεινούς σκοπούς. Μην αρχίζετε ν’ανησυχείτε τώρα ότι σας κατασκοπεύουν στο Ίντερνετ, αυτό είναι το μόνο σίγουρο! Σίγουρο είναι επίσης πως δεν έχω μανία καταδιώξεως. Το απλό πράγμα που ήθελα εγώ ήταν ν’άλλαζα το όνομα του καναλιού μου σε «τουατάρα» από το ονοματεπώνυμό μου, το οποίο μάλλον μπήκε ως προεπιλογή εφόσον έδωσα το όνομά μου στα στοιχεία του Γκουγκλ λογαριασμόυ μου.
Πέρα απ’αυτές τις δυσκολίες, συνάντησα μεγάλο πρόβλημα στη λειτουργία των σχολίων, που αντί να γίνεται με εύκολο τρόπο πάλι είναι μια διαδικασία με γραφικά που απαιτεί ποντίκι. Λογαριασμός στο Youtube χωρίς σχόλια δε νοείται για μένα, οπότε αυτό με αγανάκτησε πραγματικά. Και το τελευταίο μου πρόβλημα δεν έχει να κάνει τόσο με το Youtube, αλλά με τη θέση των βίντεο. Πολλές κάμερες κινητών είναι ρυθμισμένες σε πλάγια λήψη, οπότε αν βιντεοσκοπήσεις κάθετα υπάρχει πρόβλημα, γιατί με΄τα στον υπολογιστή το βίντεο εμφανίζεται γυρισμένο στα αριστερά κατά 90 μοίρες. Στο κινητό ής το iPod δε φαίνετια πάντα αυτό. Τα βίντεο δε περιστρέφονται με μια απλή κίνηση όπως οι εικόνες, αλλά χρειάζεται το ανάλογο πρόγραμμα αναπαραγωγής νά’χει την κατάλληλη ρύθμιση, γιατί δεν την έχουν όλα. Για παράδειγμα το Windows Media Player δεν την έχει, έπρεπε γι’αυτό να κατεβάσω το VLC Media Player που την είχε. Εντούτοις η περιστροφή ήταν αδύνατη, επειδή γινόταν κι εδώ με ποντίκι. Το ίδιο και σ’ένα εξειδικευμένο υποτίθεται πρόγραμμα που κατέβασα, το Video Flip and Rotate. Σπατάλησα τρεις μέρες ψάχνοντας για λύση στο πρόβλημα, αλλά δε βρήκα τίποτα και τα παράτησα. Άλλωστε ποιος τυφλός θα παίξει με βίντεο για να’χει το λόγο η εταιρεία να κάνει τον κόπο να προσβασιμοποιήσει τα προγράμματά της; Και μη νομίζεται πως η περιστροφή της κάμερας σε όρθια λήψη είναι τόσο εύκολη. Μπορεί να μπορώ να την ρυθμίσω μια φορά, αλλά μετά πάλι επανέρχεται. Η επιλογή για μόνιμη περιστροφή θα πρέπει να βρίσκεται καπου στα άδυτα του φακέλου των ρυθμίσεων. Καλύτερη εντούτοις ρύθμιση θά’ταν η αυτόματη περιστροφή της κάμερας ανάλογα με τη θέση της, κάτι το οποίο ακόμα δε μπορώ να βρω, αλλά ξέρω πως είναι δυνατό.
Γι’αυτούς τους λόγους, σταμάτησα προσωρινα την ενασχόληση με το λογαριασμό μου, αν και πρέπει να προσπαθήσω επειδή θα ήθελα πολύ να μπορώ ν’ανεβάζω και να σχολιάζω βίντεο χωρίς εμπόδια. Ο λογαριασμός μου είναι
Εδώ.
Και το πρώτο μου βίντεο:

Είναι η Τσίκο, η η κουνέλα του μπαμπά μου, Που προσπαθει να φτιάξει φωλιά. Η μικρή αυτή κουνελίτσα δεν έχει κάνει ποτέ στη ζωή της παιδάκια, και γι’αυτό μερικές φορές κάνει φωλίτσα από μόνη της. Αυτό δεν είναι κάτι καλό. Μετά άραγε τι νομίζει, ότι της έφαγαν τα μικρά της παιδάκια;

Προβλήματα, προβλήματα στη ζωή μας, προβλήματα στις κουνέλες μας, προβλήματα παντού!

Ενώ λοιπόν τον προηγούμενο καιρό τεμπέλιαζα – εντάξει, ξέρω πως είναι κακό αυτό – και δεν είχα τη διάθεση να γράψω μεγάλο άρθρο για κάποιον λόγο, τώρα ο χρόνος μου έχει περιοριστεί απότομα, επειδή παρακολουθώ το ιεκ τηλεφωνικής, κι ενώ θέλω να γράψω, δε μπορώ. Στο ιεκ αυτό αποφάσισα να μπω, επειδή η γνώση αυτού του επαγγέλματος ίσως αποδειχθεί σημαντική στο μέλλον, π.χ. αν δε μπορώ να βρω εύκολα δουλειά αλλού, αν κι αμφιβάλλω πως θα υπάρχουν πολλές θέσεις για τηλεφωνιτές τότε, εφόσον οι περισσότερες εταιρείες ή ιδρύματα τους αντικαθιστούν με ηλεκτρονικούς. Αυτό το άβολο απογευματινό εξάωρο, που την Πέμπτη είναι εφτάωρο, στις καθημερινές, εκτός του ότι με εμποδίζει να κάνω τις πρότερές μου δραστηριότητες, όπως να παρακολουθώ μαθήματα στο πανεπιστήμιο ή να γυμνάζομαι, είναι ακόμα στο μεγαλύτερο μέρος του άχρηστο για μένα, αφού πολλά απ’τα μαθήματα, όπως υπολογιστές, μπρέιλ ή αγγλικά δεν τα χρειάζομαι. Ευτυχώς υπάρχει η δυνατότητα απαλλαγής απ’αυτά τα μαθήματα με τα ανάλογα πιστοποιητικά, την οποία θα πρέπει να κάνω σύντομα. Εάν το αίτημά μου εγκριθεί απ’τη διεύθυνση, τότε θά’χω πολύ λιγότερες ώρες.

Το χρόνο που απομένει συνήθως δεν τον περνάω στο ιστολόγιο. Παρόλο που κανονικά μπορώ να γράψω άρθρο, έχω την εντύπωση πως ο χρόνος δε μου φτάνει και τελικά δεν ενεργώ, αν και μικρά άρθρα θα μπορούσα να γράψω. Όσον αφορά όμως τα μεγάλα, εδώ έχουμε πρόβλημα. Θέλω να γράψω για παράδειγμα μια αναφορά για το ταξίδι μου στη Βαρκελόνη μεταξύ 21 και 25 Οκτωβρίου, η οποία, εκτός από αρκετό χρόνο για τη συγγραφή της, θέλει κι αρκετή σκέψη για τη σύνταξή της. Αυτό για να το κάνω καλά χρειάζομαι αρκετές ώρες, γιατί αλιώς, αν το σπάω σε μικρά κομμάτια κάθε μέρα, θα χάνω τον ηρμό μου. Επίσης έχω κάποια αποθηκευμένα προσχεδιακά άρθρα, τα οποία θέλουν διορθώσεις κι έπιτα δημοσίευση. Το μόνο άρθρο που έγραψα αυτό το διάστημα ήταν μια πλήρης αναδιατύπωση ενός
παλαιότερου άρθρου
για την ιστοσελίδα fridge.gr, μια σελίδα που παρακολουθώ ανελλειπώς, για την οποία δεν ήξερα και τόσα πολλά τότε που έγραψα το άρθρο, γι’αυτό έπρεπε να το ξαναγράψω απ’την αρχή.

Παρόλα αυτά εξακολουθώ να παρακολουθώ και ν’απαντώ στα σχόλια, όπως και να μαζεύω παράξενες λέξεις κλειδιά για την επόμενη τέτοια δημοσίευση. Επίσης θα πρέπει ν’αναδιοργανώσω ορισμένες κατηγορίες, όπως για παράδειγμα αυτήν της θρησκείας την οποία πρέπει να διασπάσω, ή αυτήν της αρχαιότητας την οποία θα πρέπει να επεκτείνω ώστε να υπάρχει κατηγορία που να καλύπτει τους αμερικανικούς πολιτισμούς. Αυτά ίσως τα ξεκινήσω από σήμερα.

Τέλος έχω ν’ανακοινώσω με μεγάλη μου χαρά πως η επισκεψιμότητα ανεβαίνει. Το απόλυτο ρεκόρ ήταν στις 6 Οκτωβρίου, με 1.203 προβολές!

Την περασμένη Κυριακή, στις 30 Σεπτεμβρίου, παρευρέθηκα στη συνάντηση των μελών της Εληνικής Κοινότητας των Ερπετών (Reptiles Greece), που, πέρα από το ότι ήταν η μεγαλύτερη συνάντηση στην οποία έχω βρεθεί, ήταν και η μεγαλύτερη των τελευταίων χρόνων για τη Θεσσαλονίκη, με 8 άτομα, όπου θα μπορούσαν νά’ρθουν άλλοι τρεις, οι οποίοι όμως δε μπόρεσαν. Η Ελληνική Πύλη των Ερπετών θα σας είναι γνωστοί αφ’ενός επειδή είμαι μέλος στο
Φόρουμ της,
Κι αφετέρου απ’τα πρόσφατά παράπονά μου για κάποια
Προβλήματα
που είχα εκεί μέσα. Τελικά, μετά από λίγο καιρό αποχής, σκέφτηκα πως η παραμονή μου στο φόρουμ δε θά’πρεπε να εμποδίζεται από συγκεκριμένα υπεροπτικά μέλη και πως μόνο οφέλη θα μπορούσε να μου δώσει. Η αποχή μου εντούτοις ή και η διαγραφή μου απ’το φόρουμ δε θα μ’απέκλειαν απ’τις συναντήσεις. Οι συναντήσεις δεν αποτελούν μέρος του ρυθμισμένου προγράμματος της κοινότητας – δεν έχει κάποιο πρόγραμμα άλλωστε εκτός απ’τους κανονισμούς του φόρουμ -, αλλά αποτελούν καθαρά αυθόρμητες πράξεις των μελών της σελίδας που έχουν γίνει έθιμο με τα χρόνια.

Η συνάντηση λοιπόν έγινε σε μια καφετέρια πίσω απ’το Άγαλμα του Βενιζέλου στην Πλατεία Αριστοτέλους στις 5 το απόγευμα, και διήρκησε μέχρι τις 11 το βράδυ, οπότε αν δεν κοίταζε κανείς το ρολόι θα μπορούσε να κρατήσει ακόμα περισσότερο, όπου συζητήσαμε πολλά και διάφορα θέματα. Πρώτα όμως θα πρέπει ν’απαριθμήσω τα μέλη με τη δύναμη (ερπετά) του καθενός, όπως απαριθμούσε ο Όμηρος τα στρατεύματα με τις δυνάμεις τους κατά τον Τρωικό Πόλεμο, παρεμπιπτόντως κομμάτι της Ιλιάδας που συνήθως δεν περιλαμβάνεται στη μετάφραση, διότι είναι δύσκολη η επακριβώς απόδοση του νοήματος των αρχαίων στίχων με τη μορφή των νέων – οι περιγραφές γίνονται με ποιητικές μεγάλες σύνθετες λέξεις στον Όμηρο, οι οποίες αν έσπαγαν στη μετάφραση θά’διναν στίχους μεγαλύτερους ή περισσότερους, ασύμφωνους με τους υπόλλοιπους της μετάφρασης. Άσχετο το παραπάνω, αλλά άξιο αναφοράς. Η απαρίθμηση λοιπόν θα γίνει με αύξουσα σειρά ως προς τη δυσκολία των ερπετών του καθενός, κι όχι απαραίτητα ως προς την εμπειρία του, αν και τα δύο αυτά συσχετίζονται συνήθως.

Ο πρώτος ήταν ο Πάνος, ο οποίος δεν έχει ακόμα κανένα ερπετό, αν και σκέφτεται ν’αποκτήσει. Προφανώς ήρθε για γνωριμία, όπως κι εγώ
Στην πρώτη μου συνάντηση,
Οπότε ούτε εγώ είχα κάτι ακόμα.
Ο δεύτερος ήμουν εγώ ο Captainhook με ένα λοφιοφόρο γκέκο (Correlophus ciliatus), το γνωστό
Βαρώνο,
Αλλά και την κουνέλα μου τη
Λίμπο.
Αυτή φυσικά δεν υπάγεται στα ερπετά, είναι small mammal, ένα μικρό παιδάκι που μας αγαπάει όλους και το αγαπάμε, απλώς την αναφέρω.
Τρίτος ήταν ο Nick the Greek, φανερό το όνομά του, μ’ένα ωτοφόρο γκέκο (Rhacodactylus auriculatus), συγγενικό με το λοφιοφόρο, και τα δύο διπλοδακτυλοειδή της Νέας Καληδονίας, αλλά κι ένα λεοπαρδαλώδες γκέκο (Eublepharis macularius). Αγαπά ιδιαίτερα τα γκέκο, και μολονότι θέλει να τα αναπαραγάγει, ακόμα νομίζει πως δεν έχει τους πόρους για κάτι τέτοιο.
Τέταρτος ήταν ο Fogo, κατά κόσμον Ηλίας, συνιδρυτής του καταστήματος
Isle of Eco,
Πρωτοποριακού καταστήματος στην Ελλάδα εξειδικευμένου στην κομποστοποίηση με γεωσκώληκες, καθώς και σε ζωντανές τροφές για κατοικίδια. Έχει έναν κινέζικο δράκο του νερού (Physignathus consinsinus), ένα αφρικανικό παχύουρο γκέκο (Hemitheconyx caudicinctus), συγγενικό του λεοπαρδαλώδους, κι ένα άλλο γκέκο που δε θυμάμαι. Διατηρεί επίσης συλλογή από ταραντούλες, η οποία αυξάνεται. Οι ταραντούλες φυσικά δεν είναι ερπετά, αλλά κάποια κοινά στοιχεία στη διατήρησή τους, π.χ. η διαβίωση σε γυάλινα τεράρια ή η σίτηση με ζωντανά έντομα έχουν φέρει το χόμπι των ερπετών μ’αυτό των αρθροπόδων επικίνδυνα κοντά. Ίσως επίσης η απέχθεια που τείνουν να προκαλούν οι δύο αυτές άσχετες ομάδες ζώων στον ευρύ κόσμο νά’ναι ακόμα ένας υποσυνείδητος παράγοντας συγκερασμού αυτών των δύο. Αν θέλαμε ωστόσο νά’μαστε πιστοί στην ταξινόμηση, θά’πρεπε το χόμπι των πουλιών να περιλαμβάνεται σ’αυτό των ερπετών, αφού τα πουλια΄είναι παραλλαγμένοι δεινόσαυροι, και κατ’επέκτασιν τροποποιημένα ερπετά, ή, εναλλακτικά, οι δεινόσαυροι δεν ήταν ερπετά αλλά πουλιά. Η ταξινόμηση των οργανισμών δεν είναι τόσο σαφής όσο θα θέλαμε, ιδίως αν συμπεριλάβουμε τα εξαφανισμένα είδη.
Ο Πέμπτος ήταν ο Piranhas2 ή αλλιώς Βασίλης, παρών και στις αμέσως προηγούμενες δύο συναντήσεις που ήμουν κι εγώ, με μεγάλη αγάπη του τα ενυδρεία. Είχε στο παρελθόν και νομίζω πως έχει πιράγχας, αλλά κι άλλα σπάνια είδη ψαριών. Έχει φτιάξει μόνος του και κάποιες ιδιότυπες κατασκευές, όπως ένα ξύλινο ενυδρείο. Επίσης έχει και μια ιγκουάνα (Iguana iguana) 1,2 μέτρων 5 ετών.
Έκτος ήταν ο Chris yiam ή Χρήστος, κάτοχος δύο σπάνιων πυθώνων γόμα της Αυστραλίας (Aspidites ramsayi), κι ενός νεαρού βυρμανικού πύθωνα (Python molurus bivitatus) κοντά στα δύο μέτρα, ο οποίος πθανότατα θα βάλει άλλα δύο στο εγγύς μέλλον. Το τέρας αυτό στην ενηλικίωση θα μπορεί να φάει κουνέλια, ενώ θα είναι ικανό να σκοτώσει άνθρωπο. Φυσικά με την κατάλληλη προσοχή είναι πολύ δύσκολο να γίνει ατύχημα απ’αυτό το γενικώς ήρεμο φίδι, κι όσοι θάνατοι συνέβησαν ήταν αποτέλεσμα λανθασμένων κινήσεων συνήθως κατά το τάισμα του φιδιού, και πού αλλού, στη χώρα των εντελώς αμελών, την Αμερική. Μία ντουζίνα περιπτώσεων, όπως θα’λεγαν και οι Αμερικάνοι, δε θά’πρεπε κανονικά να σταθεί αιτία απαγόρευσης της κατοχής μεγάλων συσφιγκτήρων, κι όμως στην τρομολάγνα και ασφαλειολάγνα Αμερική αρκετές πολιτείες έχουν θέσει περιορισμούς στην πώληση ή τη μετακίνηση τέτοιων ζώων, ενώ κατά καιρούς εμφανίζονται νομοσχέδια που ζητούν την πλήρη απαγόρευσή τους για ιδιότες. Παρόλα αυτά τα σκυλιά και τα άλογα, καθώς κι άλλα εξωτικά ζώα με μεγαλύτερη θεωρητικά πιθανότητα να γίνουν παράνομα, όπως μεγάλα σαρκοφάγα θηλαστικά, σκοτώνουν πολύ περισσότερους το χρόνο στις ανεπτυγμένες χώρες από κάθε ερπετό. Έχει επίσης και μια ταραντούλα, ενώ ενδιαφέρεται ν’αποκτήσει δηλητηριώδες (Ενημέρωση σήμερα που δημοσιεύω το θέμα, ήδη απέκτησε το πρώτο του δηλητηριώδες, μια θηλυκή οχιά κεραστή Cerastes cerastes).
Η έκτη ήταν η Μαριάννα με όνομα μέλους Johny, το όνομα της ιγκουάνας της. Κάτοχος μιας μεγάλης κι εντυπωσιακής αρσενικής ιγκουάνας 9 ετών μήκους 1,5 μέτρων, κι αν είχε την ουρά της ολόκληρη θα μπορούσε νά’ταν και μεγαλύτερη. Ζει ελεύθερη στο σπίτι (free roamer), κι εξαιτίας αυτής της επιλογής, τη βάζω κοντά στην κορυφή αυτού του καταλόγου. Για την περίπτωση αυτήν παρακάτω.
Όγδοος ήταν ο George1 ή Γιώργος, μέλος της ομάδας διαχειριστών του φόρουμ και πολύ πεπειραμένος ερπετοκάτοχος. Αν και είχε ασχοληθεί με διάφορα είδη στο παρελθόν, σήμερα επικεντρώνεται αποκλειστικά στα φίδια. Διατηρεί
Μια εξειδικευμένη συλλογή
Με διάφορα σπάνια είδη. Έχει βόα της Μαδαγασκάρης (Sanzinia madagascariensis), ασπιδέλαπες (Aspidelaps lubricus lubricus), χοντροπύθωνες (Morelia viridis), οχιές κεραστές (Cerastes cerastes), και πρόσφατα απέκτησε ένα ζευγάρι κροταλιών μολοσσών του Μεξικού (Crotalus molossus nigrescens). Αυτός είχε τους γόμα πύθωνες στο παρελθόν, οπότε έδωσε κι ένα ζευγάρι απογόνων στον Κρίζγιαμ (αυτός επίσης τού’δωσε τον κεραστή)), ενώ φέτος αναπαρήγαγε επιτυχώς τους χοντροπύθωνές του, με 20 μικρά, ελάχιστα εκ των οποίων απεβίωσαν. Το συγκεκριμένο είδος της Ινδονησίας, της Νέας Γουινέας και της Αυστραλίας είναι αρκετά ευαίσθητο, μη ανεχόμενο αλλαγές στο τροπικό περιβάλλον του με τις σταθερές θερμοκρασίες και την υψηλή υγρασία, και η αναπαραγωγή του ακόμα πιο δύσκολη. Τον βάζω ωστόσο στην κορυφή του καταλόγου όχι για τη δυσκολία των φιδιών του, γιατί μια ιγκουάνα ελεύθερη στο σπίτι είναι πολύ πιο δύσκολη από λίγα τροπικά τερράρια με χοντροπύθωνες, αλλά από την εμπειρία του σε διάφορα είδη, και δη σε δηλητηριώδη.

Στη συνάντηση λοιπόν μιλήσαμε για σχεδόν οτιδήποτε. Αρχικά ο καθένας έλεγε τις εμπειρίες του απ’τα ερπετά κι από τη σελίδα. Εγώ φυσικά δεν παρέλειψα να κάνω δημόσια τα παράπονά μου από κοντά, αν κι όσοι έπρεπε να τα ακούσουν δε μου φάνηκε να έδωσαν σημασία. Λέγαμε επίσης και για διάφορα άλλα προβλήματα της σελίδας. Ορισμένοι άνθρωποι κατάλαβα πως εκθειάζουν τις σελίδες του εξωτερικού ως πιο οργανωμένες. Θα διαψευστείτε όμως αν ψάξετε λίγο σε αμερικάνικα ερπετοφόρουμ κι όχι μόνο και δείτε τι γράφεται. Κλασικό δείγμα ελληνικού συνδρόμου κατωτερότητας. Η δική μας σελίδα είναι αρκετά καλά οργανωμένη, αν κι όχι τέλεια. Αυτό το σύστημα της φήμης του κάθε μέλους για παράδειγμα, που προκαταλαμβάνει τα νέα μέλη για την αξιοπιστία του καθενός, ενώ στην πραγματικότητα οι πόντοι συνήθως επηρεάζονται από τις συμπάθειες και τις αντιπάθειες των μελών, δεν είναι σωστό. Αυτό δεν το είπα εκεί, αλλά τό’χω εκφράσει άλλοτε. Πρόσφατα λοιπόν εφαρμόστηκε ένα νέο σύστημα, όπου ο κάθε αναγνώστης μπορεί να βάζει like στη δημοσίευση ενός, επηρεάζοντας τη βαθμολογία μόνο της συγκεκριμένης δημοσίευσης, χωρίς ωστόσο το σύστημα της φήμης νά’χει καταργηθεί.

Είχα επίσης μια συζήτηση με την κάτοχο της ιγκουάνας που προανέφερα, κι έμαθα πολλά πράγματα για τη ζωή ενός μ’ένα τέτοιο ερπετό. Όπως και πολλοί άλλοι, αγόρασε μια μικρή πρασινούλα ιγκουάνα από΄ένα πετ σοπ, οπότε της είπαν πως είναι πολύ εύκολη και δε χρειάζεται σχεδόν καθόλου φροντίδα. Η μικρή πράσινη σαυρούλα όμως μεγάλωσε, κι έπειτα έμαθε την πραγματικότητα γι’αυτό το είδος, ότι δηλαδή είναι φυσιολογικό να γίνεται 1,5-1,8 μέτρα ή και περισσότερο, να ζυγίζει 5-8 κιλά και να ζει για 15-20 χρόνια. Πλέον όμως τον είχε συνηθίσει και δεν μπορούσε να τον πετάξει όπου βρει όπως οι περισσότεροι όσον οι ιγκουάνες επιβίωσαν ώστε να φτάσουν σε άβολο μέγεθος. Του πήρε ό,τι χρειαζόταν, αλλά το τερράριο, που ήταν ήδη αρκετά μεγάλο (1,5χ0,8χ2 μέτρα) δεν του έφτανε. Προσπαθούσε να σπρώξει το τζάμι με το κεφαλάκι του με αποτέλεσμα να χάσει το μπροστινό κερατάκι του, κι ακόμα φέρει ουλή στη μύτη του. Έτσι αποφάσισε να το αφήσει ελεύθερο, όπως κάνου και πολλοί άλλοι στο εξωτερικό, κάτι πάρα πολύ δύσκολο. Οι ιγκουάνες είναι δεντρόβιες, τις αρέσει να σκαρφαλώνουν ψηλά, πηδάνε με τα πίσω άκρα μακριά, η ουρά σέρνεται πίσω τους και ρίχνει κάτω ό,τι βρει, οπότε καταλάβατε, δεν είναι για σπίτι. Αυτή λοιπόν τροποποίησε το σπίτι της ώστε να περιορίσει αυτά τα προβλήματα, και κάθε καλοκαίρι ο Τζόνι γυρίζει ελέυθερος, αλλά το χειμώνα μπορεί να βρίσκεται στο τερράριο για αρκετές μέρες. Υπάρχουν λάμπες όπου μπορεί να λιάζεται στο τερράριό του, τον σκεπάζει με ηλεκτρική κουβέρτα αν κάνει κρύο το βράδυ, κάθε μέρα του δίνει μια σαλάτα από ψιλοκομμένα χόρτα (ολόκληρα φύλλα δυσκολεύεται να τεμαχίσει αν δεν έχουν αντίσταση), προσέχει μην τραυματιστεί – παλιά είχε τραυματιστεί μερικές φορές – ή μη σπάσει κάτι, πλένει και καθαρίζει συνέχεια επειδή, αν κι έχει κάποιες περιοχές που συνηθίζει ν’αφοδεύει, τυχαίνει και αλλού, είναι πάντα από πίσω του όταν βγαίνει στο μπαλκόνι για να λιαστεί για να μην πηδήξει κάτω, ενώ δε μπορεί να φύγει διακοπές για μεγάλο χρονικό διάστημα εάν δεν υπάρχει κάποιος να το φροντίζει – δεν είναι φίδι που τρώει μια στο τόσο, είναι χορτοφάγο που χρειάζεται καθημερινό, ή τουλάχιστον μέρα παρά μέρα κατ’εξαίρεσην τάισμα -, κι όταν χρειάζεται να τον μεταφέρει, θα πρέπει να χρησιμοποιεί ένα υπερμεγέθες κουτί μεταφοράς και πάλι με δυσκολία. Όλα αυτά τα αναφέρω κυρίως για να σας αποθαρρύνω να πάρετε ιγκουάνα, διότι είναι απ’τα πιο δύσκολα ερπετά. Φυσικά μπορεί να ζήσει και σε τερράριο, αλλά τερράριο 2,5 μέτρα σε μήκος και περίπου άλλο τόσο σε ύψος. Σε μικρότερο, ακόμα κι αν δεν προσπαθεί να φύγει, η ζωή της θα’ναι χαμηλής ποιότητας. Επίσης ένα τόσο μεγάλο ζώο μπορεί να προκαλέσει αρκετή ζημιά σε κάποιον αν επιτεθεί. Το δέρμα του είναι σαν γυαλόχαρτο, η ουρά του μαστιγώνει δυνατά – εμένα με μαστίγωσε μια μικρή των 60 εκατοστών και μου άφησε μικρή γρατσουνιά, σκεφτείται μια των δύο μέτρων -, τα νύχια του είναι γαμψά για να σκαρφαλώνει καλά και τα δότια του πριονωτά για να κόβει φύλλα. Η εν λόγω κοπέλα έχει σημάδια από παλιά από τέτοιες επιθέσεις. Θα λέγατε πως αν δεν το σηκώνετε, δε θά’χετε πρόβλημα, αλλά σκεφτείτε τι θα γίνει αν κάποτε χρειαστεί να το σηκώσετε και δεν έχει συνηθίσει. Επίσης τα αρσενικά κατά την περίοδο αναπαραγωγής γίνονται πιο επιθετικά, ενώ τα θηλυκά μπορεί να’χουν προβλήματα με αυγά, γιατί γεννούν και αγονιμοποίητα σαν τις κότες. Τώρα σας φαίνεται μια ιγκουάνα τόσο εύκολη;

Η συζήτηση συνεχιζόταν χωρίς εξάντληση όπως έδειχνε. Λέγαμε για παραγγελίες ερπετών απ’το εξωτερικό, για τους νόμους σε διάφορες χώρες, π.χ. στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη ΕΕ είναι παράνομη η σύλληψη ερπετών και αμφιβίων από τη φύση, πάραυτα ορισμένα είδη από αναπαραγωγή στην αιχμαλωσία μπορούν να πωληθούν χωρίς χαρτιά, μιας και μπορεί να μην προστατεύονται διεθνώς, κι αυτό μπορεί να είναι προβληματικό έπειτα αν για παράδειγμα πρέπει να ταυτοποιηθεί η προέλευση ενός ζώου. Η νομοθεσία καλύπτει κάθε είδος ερπετού και αμφιβίου ανεξαρτήτως αν απειλείται, ακόμα δηλαδή κι η αιχμαλωσία ενός απλού σαμιαμιδιού θά’ταν παράνομη. Τα αρθρόποδα πάντως, όπως οι σκορπιοί ή οι αράχνες, δεν προστατεύονται από κάποιον ευρωπαΪκό νόμο. Και φυσικά η παρανομία δε σταματά ανθρώπους από το να αιχμαλωτίζουν ζώα. Στην Κύπρο έμαθα πως πολλοί πιάνουν αφρικανικούς χαμαιλέοντες (Chamaeleo africanus), οι οποίοι όμως πεθαίνουν συνήθως σύντομα, εξαιτίας της μεγάλης ευαισθησίας και του μικρού άλλωστε προσδόκιμου ζωής των χαμαιλεόντων. Επίσης στην Κύπρο, εξαιτίας των μόνιμων υψηλών θερμοκρασιών, είναι δυνατόν μεγάλα ερπετά όπως κροκοδείλια να στεγάζονται έξω με κάποια υποστήριξη όλο το χρόνο. Λέγοντας για τους αφρικανικούς χαμαιλέοντες, έμαθακάτι πολύ λυπηρό για τον ελληνικό πληθυσμό του είδους αυτού. Και στην Ελλάδα υπάρχει ένας μικρός πληθυσμός λίγων εκατοντάδων αυτού του κυρίως βορειοαφρικανικού είδους στην Πύλο, αυτό το γνώριζα. Αυτόν τον πληθυσμό λοιπόν παρακολουθούσε για χρόνια ομάδα Γερμανών επιστημόνων, οι οποίοι πρόσφατα άφησαν την παρακολούθηση στα χέρια του ελληνικού κράτους. Και τι έγινε μετά; Άνοιξαν κέντρο διασκέδασης στην περιοχή που γεννούσαν τα αυγά τους, και παρά τις συστάσεις που έχουμε δεχτεί, δεν προχωρήσαμε σε καμία δράση.

Λέγαμε επίσης για τα δηλητηριώδη, για τα οποία εγώ πιστεύω πως θά’πρεπε να υπάρχει ένα σύστημα αδειοδότησης για τους μέλλοντες κατόχους, ώστε να μη φτάσουμε στην κατάσταση ο οποιοσδήποτε νά’χει δηλητηριώδες. Γιατί στην πραγματικότητα δεν είναι δύσκολο να βρεις τέτοια ζώα, ιδίως στο εξωτερικό, όπου οι τιμές ορισμένων είναι πολύ χαμηλές, π.χ. οχιές αμμοδύτες (Vipera ammodytes) με 40 ευρώ στη Γερμανία. Άκουσα διάφορα εξωφενικά πράγματα που έχουν γίνει με δηλητηριώδη στο εξωτερικό. Ένας Ολλανδός είχε συλλογή από 24 βασιλικές κόμπρες στο σπίτι του, και πρόσφατα πέθανε επειδή δαγκώθηκε από μία. Κάτι τέτοιο είναι εξαιρετικά σπάνιο για κάτοχο δηλητηριωδών εντούτοις, διότι ως προς τα μέτρα ασφαλείας που παίρνουν είναι προσεκτικότεροι κι από πυροτεχνουργούς, αλλά σπανιότατα συμβαίνει, ίσως και ο συγκεκριμένος νά’ταν απρόσεκτος, ή, όπως κι άλλοι που την πάτησαν έτσι, να νόμιζε πως εφόσον τόσο καιρό τα φίδια του φαίνονταν ήρεμα, δε θα τον δάγκωναν. Το πρόβλημα όμως με τα δηλητηριώδη είναι πως αν γίνει η στραβή, συνήθως γίνεται μια φορά. Οποιοδήποτε ήρεμο φίδι θα μπορούσε μια μέρα να ενοχληθεί από κάτι απλό και να δαγκώσει χωρίς μεγάλες συνέπειες, τι θα γινόταν αν ήταν όμως δηλητηριώδες; Γι’αυτό χρειάζονται όλα αυτά τα μέτρα, ακόμα κι αν η πιθανότητα επίθεσης είναι πολύ μικρή. Επίσης ένας άλλος μας έλεγε για έναν ακόμα Ολλανδό διαχειριστή της εθνικής τράπεζας αντιοφικών ορών, ο οποίος έκανε διάφορα τρελά με τα φίδια του, π.χ. έβαζε δύο αρσενκές βασιλικές κόμπρες να μαλώνουν στο σαλόνι του. Παράδειγμα προς αποφυγή στο χόμπι των ερπετών, ασφαλώς. Εντάξει, επειδή έχει το αντίδοτο δε σημαίνει πως θα κάνει το μάαγκα μ’αυτά. Παρά τα αρνητικά συμβάντα πάντως κατά καιρούς, δε θα υποστήριζα ποτέ την απαγόρευση κατοχής των ζώων αυτών από ιδιότες. Ένα σύστημα αδειοδότησης, αν και γραφειοκρατικά δυσκολότερο, τουλάχιστον για τα πλέον επικίνδυνα είδη, θα’ταν καλύτερη λύση όπως προανέφερα. Αυτό το απεχθές προτεσταντικό/αγγλοσαξονικό σύστημα της πλήρους απαγόρευσης (κόβω τσιγάρο, κόβω ναρκωτικό, κόβω σεξ, κόβω δηλητηριώδες) μόνο κακά έχει να μας δώσει. Εκτός του ότι με υπόγειο τρόπο περιορίζει σιγά-σιγά τις ελευθερίες που υποτίθεται πως έχουμε σ’ένα φιλελεύθερο, δημοκρατικό δυτικό κράτος, δεν σταματά την παρανομία, όπως αποδεικνύεται, π.χ. με τη περίπτωση των ναρκωτικών, αλλ’αντίθετα δημιουργεί μια τεχνητή τάξη παράνομων που καταδικάζονται χωρίς νά’χουν πραγματικά εγκληματήσει.

Λέγαμε επίσης για δεινόσαυρους, την εξέλιξη των ερπετών και τις ομοιότητες των δεινοσαύρων με τα πουλιά. Εγώ ανέφερα τη διαπίστωση πως οι κροκόδειλοι δεν είναι κανονικά ερπετά, αλλά Επαναερπετοποιήθηκαν κατά την εξέλιξή
τους ως θηρευτές ενέδρας του νερού. Ναι, στην πραγματικότητα
Οι κροκόδειλοι ππροήλθαν από ενδόθερμους δραστήριους χερσαίους κυνηγούς,
Και πιθανότατα όλοι οι πρώτοι αρχόσαυροι, πλην των αρχαιότερων ομάδων, ήταν ενδόθερμοι, χαρακτηριστικό που κληρονομήθηκε έπειτα στους πτερόσαυρους, στους δεινόσαυρους και στα πουλιά. Είχαν φέρει επίσης ένα βιβλίο για διάφορα ερπετά και το ξεφύλλιζαν. Είπαμε και για βιβλία, κι εγώ τους πρότεινα το
Εισαγωγικό βιβλίο ερπετολογίας
Που είχα διαβάσει το καλοκαίρι ως απολύτως απαραίτητο για τη γνώση των ερπετών και των αμφιβίων. Οι περισσότεροι απ’ό,τι κατάλαβα είχαν κάποια ερπετικά βιβλία στις βιβλιοθήκες τους. Ο συλλέκτης των εξειδικευμένων φιδιών πρότεινε το Reptile Medicine and Surgery, ένα κυρίως κτηνιατρικό βιβλίο. Δυσττυχώς εδώ στην Ελλάδα οι κτηνίατροι που ασχολούνται με ερπετά είναι λίγοι, και όσοι ασχολούνται, μολονότι δεν έχουν δυσκολία να θεραπεύσουν κάτι απλό, συνήθως έχουν πρόβλημα όταν η πάθηση είναι σοβαρή ή το είδος εξειδικευμένο, και φτάνουν στο σημείο να διαφωνούν με τους χομπίστες, οι οποίοι συχνά γνωρίζουν περισσότερα κι απ’τους ίδιους τους γιατρούς. Στο τέλος οι χομπίστες αναγκάζονται να χορηγούν φάρμακα και να κάνουν ακόμα και εγχειρήσεις μόνοι τους. Έτσι έγινε πρόσφατα για παράδειγμα με το Γιώργο, του οποίο ο αρσενικός κεραστής έπαθε μόλυνση στο ημιπέος μετά την αναπαραγωγική διαδικασία, κι αναγκάστηκε μόνος του να το αφαιρέσει. Το φίδι ήταν ήδη καταβεβλημένο ωστόσο και πέθανε αργότερα. Τι να κάνουμε; Ας ελπίζουμε τα ερπετά μας να μην πάθουν τίποτα σοβαρό.

Συζητούσαμε κι άλλα διάφορα. Για το όλο θέμα των μορφικών ζώων για παράδειγμα. Μορφικά είναι τα ζώα εκείνα που παρουσιάζουν χρωματικά σχέδια αρκετά διαφορετικά απ’τα συνήθη του είδους τους. Από τέτοια άτομα, που συνήθως συναντώνται στη φύση σπάνια, οι εκτροφείς έχουν παραγάγει με επιλεκτική αναπαραγωγή ζώα με αρκετά ποικίλους χρωματισμούς. Η έννοια του μορφικού ωστόσο είναι αρκετά υποκειμενική, ιδίως για τα εκ φύσεως ποικιλόχρωμα είδη, τα οποία έχουν και τα περισσότερα μορφικά άλλωστε, όπου η κάθε ελαφριά παραλλαγή θα μπορούσε να θεωρηθεί μορφικό, κι αυτό δυστυχώς γίνεται για καθαρά κερδοσκοπικούς λόγους. Η δημιουργία μορφικών δε διαφέρει σε τίποτα απ’την επιλεκτική αναπαραγωγή στην οποία έχουν υποβληθεί πολλά άλλα ζώα, με αρνητικές συνέπειες για την υγεία τους ορισμένες φορές. Γενικώς εγώ διαφωνώ με το όλο εγχείρημα, κυρίως για ιδεολογικούς λόγους. Δε θά’θελα τα ερπετά να πάρουν το δρόμο των ψαριών, των πουλιών ή των θηλαστικών όσον αφορά την αναπαραγωγή, αλλ’εφόσον υπάρχει τεράστια ζήτηση, η τάση αυτή δεν πρόκειται να παύσει. Πιστεύω εάν κάποιος αγαπά τα ερπετά, θα μπορούσε να τα θαυμάζει στη φυσιολογική μορφή τους, και όχι να τα θεωρεί φαντεζί μπιμπελά με διάφορα χρώματα, απ’τα οποία μπορεί κάποιος να διαλέξει αυτό που του ταιριάζει, κάτι σαν τα ρούχα. Επίσης η παραγωγή μορφικών, ιδίως των σπάνιων και κατά κάποιους εντυπωσιακών, είναι κατά βάση ένας αγώνας δρόμου μεταξύ των μεγάλων εκτροφέων. Εάν τελικά δημιουργηθεί ένα ιδιαίτερο μορφικό ζώο απ’αυτόν τον αγώνα, συνήθως διατίθεται σε εξωφρενικά ποσά εκατοντάδων ή χιλιάδων δολλαρίων ή ευρώ. Παλαιότερα είχα αναφέρει για έναν Αμερικανό, ο οποίος έπειτα από χρόνια επιλεκτικής αναπαραγωγής δημιούργησε τον πρώτο μπλε χοντροπύθωνα, τον οποίον κοστολογούσε στα 100.000 δολλάρια. Νόμιζα πως δεν τον αγόρασε κανείς, αλλά έμαθα πως τελικά τον πούλησε! Όχι, τα ερπετά δεν είναι αυτοκίνητα ή κινητά αφής, για τα οποία η κάθε εταιρεία κάνει αγώνα δρόμου για να βγάλει το μοδάτο ή βελτιωμένο μοντέλο πριν τον ανταγωνιστή της και να το μοσχοπουλήσει. Τι να κάνουμε, εφόσον και τα ζώα ακόμα υπόκεινται στο ίδιο οικονομικό σύστημα μ’άλλα αγαθά, δεν υπάρχει ουσιαστικά κάτι που μπορεί να περιορίσει ή να σταματήσει αυτές τις συμπεριφορές, εφόσον είναι παντελώς νόμιμες. Λέγοντας όμως για εκτροφείς, θα πρέπει να ξεκαθαρίσω πως η εκτροφή ερπετών είναι αρκετά ασύμφορη επιχείρηση, αφού στις περισσότερες των περιπτώσεων τα ζώα χρειάζονται εξειδικευμένο εξοπλισμό και διατροφή για ν’αναπαραχθούν επιτυχώς, που κοστίζουν, ενώ πάντοτε υπάρχει η πιθανότητα αποτυχίας, είτε από ασθένεια ή θάνατο των γονέων ή των απογόνων, είτε από μη εκκόλαψης των αυγών ή απλώς μη επιτυχούς γονιμοποίησης. Όπως είπε κι ο συλέκτης των σπάνιων φιδιών, αν θέλεις να βγάλεις λεφτά από ζώα, κάνε καλύτερα εκτροφή κάποιας σπάνιας ράτσας γάτας που μπορείς να μοσχοπουλήσεις, που μετά από κάθε ζευγάρωμα θά’χεις σίγουρα μικρά. Έτσι στο χώρο των ερπετών, λίγα είναι πραγματικά τα μεγάλα ονόματα που βγάζουν λεφτά, οι περισσότεροι εκτροφείς δεν τό’χουν ως το μόνο επάγγελμα, χωρίς αυτό να σημαίνει πως έχουν διαφορετικούς στόχους απ’τα μεγάλα ονόματα. Για την Ελλάδα ωστόσο, που ο ανταγωνισμός σ’αυτόν το χώρο είναι μηδαμινός, πιστεύω πως κάποιος θα μπορούσε να γίνει εκτροφέας, κι ακόμα κι αν λόγω της κρίσης δε μπορούσε να πουλήσει στο εσωτερικό, θα μπορούσε να στραφεί στο εξωτερικό, ιδίως αν εξέτρεφε σπάνια είδη με ζήτηση.

Όσον αφορά τις στάσεις προς τα μορφικά έχω διακρίνει γενικώς δύο μερίδες στο χόμπι. Η μία τείνει ν’ασχολείται με σπάνια ή εξειδικευμένα είδη, π.χ. χελώνες ξηράς, σπάνια γκέκο, βαρανούς ή κροκοδείλια, και σκοπός τους είναι η αναδημιουργία του φυσικού περιβάλλοντος αυτών των ζώων στην αιχμαλωσία και οι εκτενείς παρατηρήσεις πάνω σ’αυτά, ώστε να συσσωρευτούν χρήσιμες πληροφορίες για τη σωστή φροντίδα κι αναπαραγωγή τους, με σκοπό την αύξηση του αιχμάλωτου πληθυσμού. Βλέπουν το ερπετό πιο ολιστικά. Φυσικά αν ο πληθυσμός τους αυξηθεί αρκετά, ίσως μεταβούν στη δεύτερη φάση. Η δεύτερη μερίδα ενδιαφέρεται όχι για τα ζώα τα ίδια, αλλά για την παραγωγή όλο και πιο ξεχωριστών μορφικών. ΟΙ άνθρωποι αυτοί προφανώς έχουν βαρεθεί (αυτό που διαβάσατε!) το φυσικό χρωματισμό (normal) του είδους, και καταπιάνονται έτσι με την τροποποίησή του. Εδώ ανήκουν όλοι οι μορφολάγνοι κοινών ειδών όπως βασιλικών πυθώνων (Python regius), λοφιοφόρων και λεοπαρδαλωδών γκέκο, καλαμποκόφιδων [corn snakes (Pantherophis guttatus)] ή βόοών συσφιγκτήρων (Boa constrictor).

Κάτι άλλο που παρατήρησα, κι ανέφερα με περιέργεια στη συνάντηση, είναι η απέχθεια των ερπετοεκτροφέω προς τον υβριδισμό. Παρόλο που δημιουργούν «αφύσικα» μορφικά, για τη δημιουργία των οποίων κάνουν συχνά απανωτές αιμομιξίες, δε δέχονται εύκολα τα υβρίδια, διότι ισχυρίζονται πως μολύνουν γενετικά το είδος, χωρίς να παίρνουν υπόψη τους ότι συχνά ο υβριδισμός δίνει ευρωστία στους απογόνους. Εάν κρατούνται οι γενεαλογίες και γνωρίζουμε ποια είναι υβρίδια και ποια όχι ώστε να μη μπερδεύονται οι γραμμές έν αγνοία μας, θεωρώ πως είναι κάτι το θεμιτό, και ίσως κάπως αντισταθμίσει τα προβλήματα που φέρνει η αιμομιξία στους αιχμάλωτους πληθυσμούς. Γιατί μπορεί η αιμομιξία στα ερπετά να μην οδηγεί τόσο εύκολα σε εμφανή προβλήματα υγείας – αν γίνεται κατ’εξακολούθησην οδηγεί -, το σίγουρο είναι όμως ότι μειώνει τη γενετική ποικιλομορφία ενός ήδη μικρού και γενετικά φτωχού αιχμάλωτου πληθυσμού, κάνοντάς τον για παράδειγμα πιο επιρρεπή σε κάποια πιθανή ασθένεια. Ο προβληματισμός αυτός ξεκίνησε από μια συζήτηση για τον υβριδισμό των νεοκαληδονιακών γκέκο, όπου είπα πως αν είχα θηλυκό συμβατού είδους με το δικό μου, θα έκανα πειραματικά διασταύρωση.

Λέγαμε επίσης για τη διατροφή των ερπετών και τη θρεπτική αξία διαφόρων εντόμων, το κόστος διατήρησης διαφόρων ειδών και τους διάφορους τύπους εξοπλισμού, για τη δυσκολία εύρεσης ορισμένων αντικειμένων στην Ελλάδα, για ταραντούλες, ενυδρεία, ιδιοκατασκευές, για την παράνοια των Κινέζων (έχουν μια μόδα πρόσφατα χρήσης της σκόνης του αποξηραμένου και κονιορτοποιημένου γκέκο τοκέι (Gekko gekko) ως πανάκεια για τη θεραπεία των πάντων, από καρκίνο έως έιτζ!), κλπ. Γενικώς πολύ εποικοδομητική συνάντηση, που όπως φάνηκε άρεσε σ’όλους, αφού θέλουν να την καθιερώσουμε πιο συχνά. Δεν ξέρω ωστόσο τι θα γίνει στην πραγματικότητα. Στην επόμενη συνάντηση θα ρίξω την ιδέα για μπλουζάκια του Reptiles Greece. Άραγε τι είχαν να πουν οι διπλανοί μας στα τραπέζια απ’όλα αυτά που άκουγαν;

Ενημέρωση 3/11/2013: Τελικά καθιερώσαμε να συναντιόμαστε κάθε μήνα. Σήμερα έγινε η συνάντηση σ’ένα καφέ κοντά στην Καμάρα, με σχεδόν τα ίδια άτομα, αν και ήρθαν κάποιοι ακόμα. Ο Akis15 και ο Lord Magua, ο οποίος έχει ένα αρσενικό γκέκο του ίδιου είδους με το δικό μου, τρία στικτά γκέκο, δύο ιγκουάνες (μία ενήλικη αρσενική, στην οποία έχει δώσει ένα δωμάτιο και μια μικρότερη θηλυκή), γάτες, σκυλιά, δύο ροζέλα, λίγες ταραντούλες, και θεωρεί πως δεν έχει τίποτα το σημαντικό! Εντάξει, δε χρειάζεται νά’χεις δηλητηριώδη για νά’σαι πετυχημένος χομπίστας. Πρώτο του ερπετό ήταν ένας θηλυκός χαμαιλέοντας Υεμένης (Chamaeleo calyptratus), ο οποίος του έζησε 6 χρόνια με δύο γέννες αγονιμοποίητων αυγών – αρκετά πολύ γι’αυτά τα ασυνήθιστα βραχύβια ερπετά. Ο Chris Yiam έλειπε. Πάλι λέγαμε για τιμές – έμαθα πως στην Ολλανδία για παράδειγμα μια μικρή μαύρη μάμπα κοστίζει μόλις 80 ευρώ -, για άδειες κατοχής δηλητηριωδών (στη Γερμανία και στην Αγγλία για παράδειγμα πρέπει να περάσεις από ειδικά σεμινάρια ώστε να μπορέσεις να κατέχεις νόμιμα δηλητηριώδη, ενώ στην Αγγλία και η κατοχή κροκοδειλίων τίθεται υπό περιορισμούς), για αντιοφικούς ορούς, για προβλήματα με τις παραγγελίες ζώων από το εξωτερικό, για φάρμακα κλπ. Όλα πήγαν καλά. Για μπλουζάκια τελικά δεν είπα τίποτα, άλλωστε όλα τα τραπέζια ήταν πιασμένα έξω κι αναγκαστήκαμε να καθίσουμε μέσα με ροκ μουσική στο τέρμα, λες και την έβαλαν επίτηδες για να μην ακούγεται κανείς. Τελικά εγώ έφυγα πιο νωρίς, επειδή είχα δουλειά. Τις προηγούμενες μέρες ακόμα
επισκέφθηκα τη συλλογή του Ηλία.

Οι τελευταίες μέρες πέρασαν με ιδιαίτερο τρόπο και με πολλά γεγονότα, θετικά όμως. Οι φίλοι μου απ’τη Νάουσα με κάλεσαν εκεί, κι αμέσως μετά τους κάλεσα εγώ εδώ στη Θεσσαλονίκη, και είχαμε και στα δυο μέρη, όπως και στις προηγούμενες επισκέψεις μου εκεί ή αυτών εδώ, αρκετά πράγματα να κάνουμε.

Το ιστορικ΄΄ο λοιπόν είναι το εξής: Το χωριό της μητέρας μου είναι οι Πύργοι της Κοζάνης, ένα χωριό 850 κατοίκων περίπου, όπου προσέρχονται πολύ περισσότεροι τις περιόδους των διακοπών με προγόνους ή συγγενείς εκεί. Εγώ πήγαινα στο χωριό από τα πρώτα χρόνια μου, όσο και οι φίλοι μου απ’τη Νάουσα που έχουν συγγενείς εκεί, με τους οποίους γνωρίστηκα εκεί. Είναι δύο δίδυμα αδέρφια 16 χρόνων, δύο χρόνια μικρότεροί μου δηλαδή, αρκετά όμοιοι στην εμφάνιση, αλλά διαφορετικοί κατά τ’άλλα. Ο ένας, ο Πέτρος, είναι απ’τους καλύτερους νέους χαντμπολίστες στην Ελλάδα, μέλος της ομάδας του Ζαφυράκη της Νάουσας με συμμετοχή σε πολλά πανελλήνια πρωταθλήματα. Κυρίως ασχολείται με τον αθλητισμό και τη γυμναστική, και πιθανότατα θα επιλέξει γυμναστική ακαδημία. Δε θα μου φανεί παράξενο αν κάποτε βρεθεί μέλος κάποιας μεγάλης ομάδας. Ο άλλος, ο Γιώργος, είναι περισσότερο του πνεύματος, των βιβλίων και του πολιτισμού, κι έχοντας αρκετά κοινά στοιχεία μαζί μου, σιγά-σιγά γίναμε οι καλύτεροι φίλοι. Μ’αυτόν συζητούμε πολύ για διάφορα θέματα, και για ορισμένες απ’αυτές τις συζητήσεις έχω ανοίξει άρθρα εδώ, κυρίως στην κατηγορία των σκέψεων. Εύχομαι για μια συνεχή και μακρά φιλία μεταξύ μας. Από πέρσι λοιπόν έχουμε καθιερώσει να επισκεπτόμαστε, τουλάχιστον μια φορά το χρόνο, ο ένας την πόλη του άλλου. Πέρσι έγινε δύο φορές, ενώ φέτος η μία μόλις τώρα. Ενώ συνήθως λοιπόν η επίσκεψη διαρκούσε μια διανυχτέρευση, τώρα κράτησε παραπάνω, 2 εγώ στη Νάουσα και 3 αυτοί εδώ.

Ο κύριος λόγος πρόσκλησής μου στη Νάουσα τις συγκεκριμένες μέρες ήταν η παρακολούθηση της συναυλίας του Γιώργου Νταλάρα και της Ελένης Τσαλιγοπούλου στις 5 και 6 Σεπτεμβρίου προς τιμήν του μεγάλου λαΪκού συνθέτη Απόστολου Καλδάρα, με τον οποίον ο Νταλάρας συνεργαζόταν στενά από πολύ παλιά, καθώς επίσης και για τα 90 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή και τα 100 χρόνια από την απελευθέρωση της πόλης και γενικότερα της Μακεδονίας. Έφτασα λοιπόν εκεί στις 5 του μηνός, και το βράδυ πήγαμε να παρακολουθήσουμε τη συναυλία, η οποία έγινε στο ανοιχτό θέατρο της πόλης χωρητικότητας περίπου 2000 ατόμων, αρκετά μικρό για τα δεδομένα της Θεσσαλονίκης, στο κεντρικό πάρκο της πόλης. Ήταν η πρώτη συναυλία του Νταλάρα στην Ελλάδα φέτος, με κόσμο που ήρθε από πολλά μέρη της Ελλάδας, αλλά κι απ’άλλες χώρες της Ευρώπης. Η συναυλία διεξήχθη απροβλημάτιστα χωρίς επεισόδια και γιαουρτώματα. Η ασφάλεια επίσης ήταν επαρκής? κατά τη διάρκεια της συναυλίας, έγιναν μόνο δύο αρνητικά γεγονότα. Στο ένα κάποιος από μια ανώτερη σειρά των κερκίδων διάβασε στο πανό 32 περίπου Αθηναίων φανατικών του Νταλάρα αντί για «κορυφαίε Νταλάρα» «κουφάλα Νταλάρα», και πήδηξε τέσσερις σειρές κάτω ώστε να τους το κατεβάσει. Στο άλλο, κάποιος από το κοινό κατέβηκε στη σκηνή για να χορέψει ζεμπεκιά σ’ένα τραγούδι, αλλά με την προειδοποίηση των αστυνομικών μαζεύτηκε γρήγορα. Ερμηνεύτηκαν περιπου 40 τραγούδια με μουσική του Καλδάρα, κυρίως των δίσκων «Μικρά Ασία» και «Βυζαντινός Εσπερινός», καθώς και διάφορα άλλα λαϊκά προς το τέλος. Η Τσαλιγοπούλου, που παρεμπιπτώντως είναι Ναουσαία, τραγούδησε αρκετά λιγότερο σχετικά με το Νταλάρα, για τον οποίον άλλωστε ήρθε ο περισσ΄΄οτερος κόσμος. Ναουσαίος είναι επίσης ο γενικός διευθυντής της ΕΡΤ Κώστας Μπλιάτκας, ο οποίος με μια ομάδα δημοσιογράφων ήρθε να βιντεοσκοπήσει το γεγονός, το οποίο θα προβληθεί στο κανάλι ΕΤ3 στις 17 Οκτωβρίου, επέτειος της απελευθέρωσης της πόλης. Το γεγονός παρουσίασε η δημοσιογράφος Μάρνη Χατζιεμανουήλ, παρουσιάστρια της γνωστής εκπομπής «Κυριακή στο Χωριό», ενώ έπειτα μίλησε ο πολύ λιγότερο γνωστός συνθέτης γιος του αποθανόντος πλέον Απόστολου Καλδάρα Κώστας, ο οποίος πρόσφατα μετακόμισε με την οικογένειά του μόνιμα στη Νάουσα, δεν ξέρω για πιον ακριβώς λόγο, πάντως είναι και φίλος της Τσαλιγοπούλου. Έπειτα μίλησε και λίγο ο δήμαρχος της πόλης Τάσος Καραμπατζός, προς απρόσμενα γενικευμένη δυσαρέσκεια του κοινού, το οποίο μου έμεινε χαρακτηριστικά από τη συναυλία, παρότι ο συγκεκριμένος ωφέλησε σημαντικά την πόλη. Προφανώς ο κόσμος περίμενε ν’ακούσει τους τραγουδιστές, όχι ομιλίες. Στο τέλος της εκδήλωσης ο δήμαρχος ανακήρυξε το Νταλάρα επίτιμο δημότη της Νάουσας, όπως είχε γίνει και με το Μίκη Θεοδωράκη το 2006. Ο μόνος που έλειπε παραδόξως ήταν ο μητροπολίτης Βερροίας Ναούσης και Καμπανίας Παντελεήμων ή απλώς όπως τον λέω ο Βερροίας, ο οποίος όμως ήρθε την επόμενη μέρα με συνοδεία τουλάχιστον 4 άλλων ιερέων. Έχει πολύ δραστήρια μητρόπολη και χώνεται παντού, και πιστέυω πως αν αφηνόταν ελεύθερος θα μπορούσε να μετατρέψει την περιφέρειά του σε κανονική θεοκρατία. Από τη συναυλία έχω πολύ θετικές εντυπώσεις. Την επόμενη μέρα όμως, οπότε πήγε η γιαγιά του Γιώργου με την αδερφή της ενώ εμείς παραμείναμε ως τζαμπατζήδες στο πάρκο – άλλωστε είχαν εξαντληθεί τα εισιτήρια ακόμα κι αν θέλαμε να πληρώσουμε -, η συναυλία κόπηκε στα 9 τραγούδια από μια αιφνίδια υποτίθεται βροχή. Λέω υποτίθεται επειδή πριν μισή ώρα περίπου είχε ψυχαλίσει ελαφριά και μέχρι το ξέσπασμα της μπόρας υπήρχαν συνεχώς αστραπές και βροντές. Όσοι είχαν ομπρέλες τις έβγαλαν, άλλοι προσπαθούσαν μάταια να προστατευτούν σε κάποια γωνία, ενώ όλοι είχαν φωνάξει δικούς τους να τους παραλάβουν με τ’αυτοκίνητα. Δεύτερη φορά μετά το
καρναβάλι με τους Γενίτσαρους και τις Μπούλες
που είδα τέτοια κίνηση στην πόλη. Λέγοντας επίσης για τη γιαγιά των φίλων μου, έκανα μια δυσάρεστη διαπίστωση. Κατάλαβα ότι, για τις παλιές γενιές τουλάχιστον, ίσως στις γυναίκες περισσότερο για ιστορικούς λόγους, είναι διαφορετικο να μεγαλώσει στην πόλη κάποιος παρά στο χωριό. Η γιαγιά των παιδιών αυτών για παράδειγμα και η αδερφή της, οι οποίες έχουν μεγαλώσει στη Νάουσα, παρακολουθούν συστηματικά πολιτιστικά γεγονότα είτε στην τηλεόραση είτε ζωντανά, ενώ οι γιαγιά μου στο χωριό και αυτή των παιδιών εκεί λίγο ενδιαφέρον έχουν γι’αυτά. Τέλος εδώ να σημειώσω πως η γιαγιά του Πέτρου και του Γιώργου στη Νάουσα είναι από παλιά γνωστή με την οικογένεια της Τσαλιγοπούλου.

Κατά τ’άλλα δεν επισκέφθηκα κάποιο σημαντικό μέρος, μιας κι ο πατέρας των παιδιών είχε μερικές δουλειές εκείνες τις μέρες εμποδίζοντάς τον να μας πάει με το αυτοκίνητο κάπου, δεν πειράζει καθόλου όμως, γιατί κάποια άλλη φορά θα γίνει κι αυτό. Ήταν να πηγαίναμε είτε στη Βεργίνα είτε στην Παναγία Σουμελά. Πήγαμε τελικά μια μικρή βόλτα στο γνωστό πάρκο του Αγίου Νικολάου, το οποίο έχω επισκεφθεί πολλές φορές, ενώ μου έδειξαν επίσης το κολυμβητήριο της πόλης, ένα από τα συγχρονότερα στην Ελλάδα με εγκαίνεια το 2011. Εκεί κατά καιρούς έρχονται διάφορες ομάδες για προπόνηση, ακόμα και του εξωτερικού. Την τελευταία μέρα επίσης ο Γιώργος με πήγε στο μέρος που του είχα ζητήσει ήδη από την
πρώτη επίσκεψή μου,
στα νεκροταφεία της πόλης. Πραγματικά εξεπλάγην από το μέγεθος του χώρου και τους αναρίθμητους τάφους, όλους κάτασπρους σε σειρές παντού, μ’ένα φαρδύ δρόμο στη μέση για τις νεκροφόρες, ενώ και το οστεοφυλάκιο ήταν μεγάλων διαστάσεων γεμάτο μέχρι το ταβάνι με λάρνακες. Χώρος που ξεπερνούσε το ένα στρέμμα όλος αφιερωμένος στους μη παραγωγικούς πλέον νεκρούς, ο οποίος ή ένα μέρος τουλάχιστον θα μπορούσε ν’αξιοποιηθεί για παράδειγμα, ως πάρκο ή οικιστική περιοχή αν εφαρμοζόταν η
καύση.
Το νεκροταφείο μου έκανε τόσο μεγάλη εντύπωση, γιατί ποτέ ως τώρα δεν έχω επισκεφθεί νεκροταφείο μεγαλύτερο απ’αυτό των Πύργων, το οποίο είναι επίσης και πιο ανοργάνωτο. Σημειωτέον ότι στη Νάουσα, ως μικρότερη πόλη, οι νεκροί ξεθάβονται κάθε 5 χρόνια, αντί των 3 που ισχύουν στη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα.

Έπειτα οι φίλοι μου ήρθαν εδώ. Την πρώτη μέρα αναγκάστηκα να καλύψω τις επιθυμίες του Πέτρου πηγαίνοντάς τον σ’έναν αγώνα χειροσφαίρισης (χάντμπολ) μεταξύ ΠΑΟΚ και ΧΑΝΘ στη Μίκρα, στου Διαόλου τη μάνα δηλαδή μέσα στη μεσημεριανή ζέστη. Έπειτα κουβαληθήκαμε στο γήπεδο της Τούμπας για τον αγώνα ΠΑΟΚ-Πανσεραϊκού, όπου ήταν πολύ καλύτερα, αν κι ο δρόμος ως εκεί ήταν κουραστικός. Ο αγώνας ήταν φιλικός με λίγο σχετικά κόσμο και σχεδόν άδεια θύρα 4.

Την επόμενη μέρα τους πήγα στο Λαογραφικό Μουσείο Μακεδονίας και Θράκης ευρισκόμενο στη διεύθυνση Βασιλίσσης Όλγας 68, αρκετά κοντά στην περιοχή μου , όπου είχα να πάω από το δημοτικό, αλλά μπαίνοντας μέσα θυμήθηκα πάρα πολλά. Υπήρχαν πρώτον παραδοσιακές φορεσιές από την Καστοριά και τη Φλώρινα έως τη Θάσο και τη Θράκη, αλλά και ποντιακές. Εντύπωση τους προκάλεσε η μεγάλη αντιπροσώπευση της Νάουσας, απ’όπου υπήρχαν αρκετές φορεσιές, και οι κανονικές και των καρναβαλιών. Άλλωστε η πόλη τότε ήταν αρκετά πλούσια, άρα περιμένουμε πολλά από εκεί. Οι φορεσιές της περιοχής εκείνης λοιπόν, αντανακλώντας τον πλούτο, φτιάχνονταν κυρίως από μετάξι παρά από μαλλί, ενώ ήταν και περισσότερο στολισμένες. Το μετάξι φυσικά χρησιμοποιούταν και σ’άλλες περιοχές τγς /ελλάδας, αλλά συνήθως ως κάτι επιπρόσθετο στο ήδη μάλλινο ένδυμα.
Επίσης υπήρχαν αίθουσες, η μία σχετική με την κατεργασία του σιταριού, η άλλη με την κατεργασία του ξύλου, και η τελευταία μ’αυτήντου μαλλιού, πάντοτε ξεκινώντας από τους παλαιότερους τρόπους, π.χ. δρεπάνι, άροτρο και χειρόμυλος, τσεκούρι και πριόνι, ή ρόκα και απλός αργαλειός αντίστοιχα, και τελειώνοντας με τα πιο σύνθετα, π.χ. νερόμυλος, νεροπρίονο και μαντάνι και νεροτριβή αντίστοιχα, τα τελευταία για το χτύπημα και στερεοποίηση του υφάσματος και για το χτύπημα και στερεοποίηση της φλοκάτης και τον καθαρισμό των υφασμάτων αντίστοιχα. Τα υδροκίνητα μηχανήματα ήταν λειτουργικές μικρογραφίες των κανονικών, και μας τέθηκαν σε λειτουργία απ’την ξεναγό. Επίσης υπήρχε μια μηχανή εσωτερικής καύσης για σύγκριση με τα παλαιότερα μηχανήματα. Σ’όλα τα υδροκίνητα μηχανήματα, υπήρχε μία φτερωτή που γύριζε με το νερό, η οποία μετέδιδε την περιστροφική της κίνηση χτυπώντας σ’έναν άξονα όπου μετατρεπόταν σε παλινδρομική, ο οποίος έπειτα κινούσε το εκάστοτε εργαλείο. Στο τέλος μας προβλήθηκε ντοκιμαντέρ σχετικά με τη λειτουργία εκείνων των παλαιών μηχανημάτων, την κατάστασή τους σήμερα και τη δουλειά του μουσείου, απ’όπου κατάλαβα πόσο δύσκολη και χρονοβόρος διαδικασία ήταν η εκτέλεση των εργασιών ακόμα και μ’εκείνες τις σχετικά αποδοτικότερες μηχανές. Ένα ύφασμα μπορεί νά’παιρνε και 20 ώρες στο μαντάνι για να χτυπηθεί σωστά για παράδειγμα. Σύμφωνα με την έρευνα του μουσείου, από τις εκατοντάδες τέτοιων μηχανών που λειτουργούσαν κάποτε στο χώρο της Μακεδονίας και της Θράκης, σήμερα απέμειναν λίγες μονάδες.
Εμένα εντύπωση μου προκάλεσαν οι διαδραστικοί χάρτες, και στις φορεσιές και στα μηχανήματα. Στην πρώτη περίπτωση, με το πάτημα μιας φορεσιάς εμφανιζόταν με φωτεινά σημεία οι περιοχές στις οποίες φοριόταν, ενώ στη δεύτερη, με το πάτημα της ανάλογης μηχανής, εμφανιζόταν με φωτεινά σημεία πού λειτουργούσε και πού απέμεινε σήμερα.

Τον υπόλοιπο χρόνο τον περνούσαμε κάνοντας βόλτες στην πόλη και πηγαίνοντας στην έκθεση, ο κύριος λόγος που τους είχα καλέσει τη συγκεκριμένη εποχή. Πήγαμε προς Βασιλίσσης Όλγας, προς Δελφών, προς Τσιμισκή, καθώς και στα στενά λίγο και στην Παραλία. Στην έκθεση πήγαμε τη δεύτερη και τρίτη μέρα. Παρόλο που λόγω οικονομικής κρίσης τα περίπτερα μειώθηκαν κατά 40% και δεν υπάρχει τιμώμενη χώρα, τα πράγματα ήταν πάλι πολλά κι ο κόσμος παντού.
Τώρα που ο κόσμος δεν έχει λεφτά για πετρέλαιο πουλάνε πολύ οι εναλλακτικοί λέβητες φθηνότερων καυσίμων όπως πέλετς ξύλου, πυρήνες ελιάς και ξύλα, απ’τους οποίους υπήρχαν πολλοί παντού, μάλιστα δύο περίπτερα ήταν αφιερωμένα σ’αυτούς. Επίσης υπήρχαν πολλά ενεργειακά τζάκια, αλλά και συστήματα ψύξης. Η Αίγυπτος, η Τουρκία, το Ιράν, το Πακιστάν και η Ινδία ήταν συγκεντρωμένες σ’ένα περίπτερο με τα κλασικά προϊόντα τους όπως κάθε χρόνο – ναργιλέδες, κομπολόγια, περσικά χαλιά, μικρά διακοσμητικά, δερμάτινες τσάντες, τύμπανα κλπ. Φαγητά για να δοκιμάσουμε ήταν αρκετά όπως πάντα, όπως καραμελωμένοι ξηροί καρποί, λουκουμάδες, τυριά κλπ. Τα σεραϊκά και κρητικά προΪόντα υπήρχαν όπως πέρσι, τυριά, βουβαλινά προϊόντα και σπιρουλίνα. Αγόρασα επίσης μια στέβια (Stevia rebaudiana) που βρήκα σ’ένα μέρος με φυτά στο τμήμα ενός περιπτέρου, όπου επίσης πωλούνταν διάφορα άλλα εναλλακτικά καρποφόρα, όπως βατομουριές, κρανιές, μύρτιλα, γκότζι μπέρι, κι άλλα, καθώς και το αρκετά ξεχωριστό και σπάνιο
γίνκγο.
Ο Γιώργος αγόρασε μερικά καλά βιβλία που ήθελε, τα οποία πρόκειται να σκανάρω και να ψηφιοποιήσω αργότερα κι εγώ. Το ένα είναι για τα ολοκαυτώματα στην Ελλάδα κατά το διάστημα του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, το άλλο για το μέλλον του κόσμου τις επόμενες δεκαετίες, ενώ το τελευταίο είναι μια σύντομη ιστορία της ανθρωπότητας. Βιβλία μπορούν να βρεθούν παντού σε πάγκους σε πολύ χαμηλές τιμές. Υπήρχε επίσης ένα περίπτερο αγροτικό με διάφορα ζώα μέσα όπως αγελάδες, άλογα κλπ, όπως πέρσι, καθώς κι όπως πέρσι επίσης διάφορες δραστηριότητες για παιδάκια όπως φουσκωτά, φουσκωτές σφαίρες μέσα στο νερό, βαρκούλες, καρουζέλ και ομαδικά παιχνίδια.
Τα υπόλοιπα περίπτερα ήταν πάνω-κάτω όπως και πριν, αν και δε μπήκαμε σ’όλα. Εντύπωση μου προκάλεσαν οι πάρα πολλοί παπάδες και μοναχοί, που βρέθηκαν την Κυριακή στην Έκθεση, για ανεξήγητο λόγο. Μήπως έγινε καμία ομαδική έξοδος από μοναστήρι;

Επισκεφθήκαμε επίσης και την έκθεση εντόμων, την οποία είχα επισκεφθεί πέρσι, όμως είχα περιέργεια τι αλλαγές θα είχε φέτος. Όλα τα περσινά εκθέματα βρίσκονταν λοιπόν στη θέση τους – τα διάφορα είδη φασμιδίων και μυρμηγκιών, οι σαρανταποδαρούσες, οι ταραντούλες, οι σκορπιοί, οι
χιλιοποδαρούσες,
οι σκαραβαίοι και το τροπικό θερμοκήπιο με τις πεταλούδες. Αυτό είναι ένα κλειστό δωμάτιο με θερμοκρασία περίπου στους 30 βαθμού τη μέρα και υψηλή υγρασία, όπου βρίσκονται διάφορα φυτά όπως φοινικοειδή, κι ανάμεσά τους πετούν τροπικές πεταλούδες. Απόρησα, και το είπα στο φίλο μου που είναι υπερβολικά αντιρατσιστής, ότι είνα αδύνατο σε τέτοιο άθλιο κλίμα οι άνθρωποι ν’αναπτύξουν υψηλή νοημοσύνη και πολιτισμό.
Υπήρχαν όμως και σπονδυλωτά, περισσότερα απ’όσα πέρσι. Πέρσι θυμάμαι τα
αφρικανικά πυγμαία ποντίκια.
Φέτος είχε επίσης τις υδρόβιες σαλαμάνδρες αξολότλ (Ambystoma mexicanum), ένα είδος νεοτενικής σαλαμάνδρας με βράγχια και κατά την ενηλικίωση, αφρικανικούς υδρόβιους βατράχους (Xenopus laevis), ένα αποκλειστικά υδρόβιο είδος βατράχου, σημαντικό εργαστηριακό μοντέλο ώστε ήταν και το πρώτο σπονδυλωτο που κλωνοποιήθηκε,
μπομπίνες
της Ασίας (Bombina orientalis), πεπλοφόρο χαμαιλέοντα (Chamaeleo calyptratus), ευμήκη σκίγκο (Eumeces schneideri), βασιλικό πύθωνα (Python regius), πράσινη ιγκουάνα (Iguana iguana), κινέζικο δράκο του νερού (Fisignathus cosinsinus), γενειοοφόρο δράκο (Pogona vitticeps), βαρανό της σαβάνας (Varanus exanthematicus), ακόμα κι έναn μικρό καΪμάν (Caiman crocodilus). Από την εκτενή μου αναφορά στα ερπετά θά’χετε καταλάβει την αγάπη μου γι’αυτήν την ομάδα ζώων. Έλειπαν ωστόσο παντελώς οι χελώνες.
Επειδή λοιπόν έχω πρόβλημα όρασης και τα περισσότερα εκθέματα δε μπορούσα να τα διακρίνω, είτε γιατί ήταν χωμένα στις γωνίες είτε γιατί είχαν καλό καμουφλάζ, ζήτησα από τους υπεύθυνους εκεί να μας δώσουν να πιάσουμε μερικάνζώα. Μου έδωσαν λοιπόν ένα φασματοειδές της Νέας Γουινέας του οποίου το όνομα του είδους δε θυμάμαι, το οποίο είχε μορφή κορμού δέντρου για καμουφλάζ. Ήταν περίπου στα 8-10 εκ., αρκετά χοντρό με μακριά και λεπτά πόδια και μακριές κεραίες, σκούρο καφέ με τραχιά επιφάνεια με φύματα σαν φλοιός, και άπτερο όπως τα περισσότερα μέλη της τάξης του. Όπως μας είπαν, τρέφεται με φύλλα βατομουριάς το βράδυ, ενώ τη μέρα κάθεται πάνω στους κορμούς ακίνητο. Έπιασα επίσης το αφρικανικό γιγάντιο σαλιγκάρι (Achaitina fulica), ένα εντυπωσιακό χερσαίο μαλάκιο που φτάνει και τα 30 εκ. σε μήκος. Το συγκεκριμένο ήταν περίπου 15 εκ. κι ακόμα ήταν στην ανάπτυξη, μιας και δεν είχε χείλος στην περιφέρεια του οστράκου του. Το είδος έχει κωνοειδές παρά στρογγυλεμένο όστρακο κι από,τι ήξερα από πρι διατηρείται εύκολα, αν και στην Ελλάδα δεν έχω ακούσει κανένα να το έχει. Στηις χώρες όπου ενδημεί
τρώγεται
κανονικά. Ωστόσο το καλύτερο ήταν ο γενειοφόρος δράκος, μια παμφάγος σαύρα 50 περίπου εκ. ανοιχτού καφέ χρώματος από τις ερήμους της κεντρικής Αυστραλίας με αρκετά χοντρό και γεροδεμένο σώμα, δυνατά πόδια, πλατύ κεφάλι και χοντρή ουρά. Το όνομά της το πήρε από τις αποφύσεις που φέρει στις φολίδες κυρίως του μπροστινού μέρους του σώματος τις οποίες ανασηκώνει όταν φουσκώνει σε περίπτωση που απειληθεί, για να τρομάξει τους εχθρούς της. Αμέσως κατάλαβα γιατί αυτό το είδος είναι τόσο δημοφιλές στους ερπετόφιλους της
ελληνικής πύλης για τα ερπετά.
Πέραν του ότι είναι εύκολο στη διατήρηση, είναι πολλύ ήρεμο και φιλικό. Ο συγκεκριμένος που έπιασα καθόταν πάνω στο χέρι μου, γαντζονόταν από τη μπλούζα μου και δεν έδειχνε κανένα σημάδι φόβου, θυμίζοντας πολύ θηλαστικό. Δεν ξέρω τι είχε στο μυαλό του, αλλά πάντως είχε συνηθίσει πλήρως τους ανθρώπους.

Πάντως στους φίλους μου έμεινε και μια αρνητική εντύπωση: η Σχολή Τυφλών. Τους πήγα δυο φορές εκεί κατά της βόλτες μας στη Βασιλίσσης Όλγας, για να δουν υποτίθεται το μέρος όπου υποστηρίζονται τα άτομα με πρόβλημα όρασης. Η κακοδιατηρημένη όψη του κτιρίου ομως και οι τρόφιμοι διαφόρων καταστάσεων που είδαν τους στεναχώρησαν. Πράγματι στο οικοτροφείο της Σχολής μπορεί να φιλοξενηθεί κάποιος αρκεί νά’χει πρόβλημα όρασης, ενώ στο αθηναϊκό κέντρο και στο εξωτερικό μόνο οι μαθητές μέχρι τα 18 ή εξαιρετικές περιπτώσεις. Εδώ όμως μένουν και άνθρωποι 60 ετών και πάνω, κυρίως εγκαταλελειμμένοι ή με άλλα νοητικά προβλήματα, άνθρωποι που βρήκαν μέρος να μείνουν τζάμπα, ενώ από μαθητές η πλειονότητα προέρχεται από ομάδες χαμηλής κοινωνικοοικονομικής θέσης όπως παιδιά διαλυμένων οικογενειών και Τσιγγάνοι, αφού οι άλλοι καλούν εξειδικευμένους δασκάλους αν χρειαστεί στη δικη τους περιοχή. Φέτος όμως λόγω οικονομικής κρίσης επιτέλους θα παρθούν μέτρα να μεταφερθούν οι περισσότεροι μη μαθητές εκτός Σχολής σε σπίτια νοικιαζόμενα απ’τη Σχολή ή στις οικογένειές τους. «καλά,» μου λέει ο Γιώργος, «είναι η Σχολή κέντρο για άτομα με πρόβλημα όρασης ή κοινωνικό άσυλο που πάει ο κάθε κατατρεγμένος;» «Μάλλον άσυλο ήταν, αλλλά τώρα τα πράγματα θ’αλλάξουν,» του λέω εγώ. Πραγματικά οι φίλοι μου τρόμαξαν απ’όσους είδαν εκεί μέσα, και αναρωτήθηκαν πώς καταφέρνω και λειτουργώ κανονικά σ’αυτην την κατάσταση. Θέμα τύχης, γιατί αν έρχονταν άλλη φορά θα μπορούσαν να συναντήσουν περισσότερα νοητικά φυσιολογικά άτομα.

Ο Πέτρος λοιπόν τη Δευτέρα έφυγε για να μη χάσει την προπόνηση, ενώ το Γιώργο τον κρατήσαμε για να πάμε στη συναυλοία προς ττιμήν του Δημήτρη Μητροπάνου που θα γινόταν στο Καυτατζόγλειο το βράδυ από φίλους και συνεργάτες του καλλιτέχνες. Θά’φευγε την επομένη νωρίς το πρωί, για να προλάβει και τον αγιασμό στο σχολείο του. Η είσοδος στη συναυλία ήταν 12 ευρώ, τα οποία θα πήγαιναν προς υποστήριξη των ΚΑΠΗ του δήμου Θεσσαλονίκης. Η ιδέα υποστήριξης των ηλικιωμένων με σοβαρά προβλήματα προτάθηκε από τον ίδιο το Μητροπάνο στις αρχές του Απριλίου, ο θάνατός του όμως ακύρωσε εκείνη τη συναυλία, έτσι οι φίλοι και συνεργάτες του την ανέλαβαν. Το στάδιο είχε γεμίσει με αρκετές χιλιάδες σίγουρα κόσμο απ’όλες τις πλευρές. Τραγούδησαν ο Γιάννης Κότσιρας, ο Διονύσης Τσακνής, ο Θάνος Μικρούτσικος, ο Λάκης Παπαδόπουλος, ο Γιώργος Κατσαρός, ο Γιάννης Μηλιώκας, ο Βαγγέλης Κορακάκης, ο Μανώλης Μιτσιάς, ο Μίλτος Πασχαλίδης, ο Δημήτρης Μπάσης, ο Στέλιος Διονυσίου, γιος του γνωστού Στράτου Διονυσίου, ενώ έπαιξαν μουσικοί συνεργάτες του Μητροπάνου. Για τιμητικούς λόγους ας πούμε, μερικά κορυφαία τραγουδια του Μητροπάνου ερμηνεύτηκαν απ’τον ίδιο βιντεοσκοπημένο. Τα περισσότερα τραγούδια μου ήταν άγνωστα, λίγα μόνο ήξερα όπως τα Λαδάδικα, τη Ρόζα, το Ο Χάρος βγήκε Παγανιά κλπ. Πρόσεξα πάντως πως πολλά είχαν να κάνουν με το θάνατο. Γενικά αυτή η συναυλία δε μ’ενθουσίασε τόσο όσο αυτή του Νταλάρα στη Νάουσα, μάλλον γιατί δεν είχαν όλοι καλές φωνές, τα περισσότερα τραγούδια δεν τα ήξερα κι επίσης ερμήνευαν μουσική που δεν ακούω.

Αυτές τις μέρες φυσικά δε μπορούσα ν’ασχοληθώ πολύ με τον υπολογιστή, έμαθα όμως και λίγα νέα. Ξέρατε το θέατρο «Ο Αθανάσιος Διάκος Επιστρέφει;»
Το ψάχναμε με το Γιώργο στο Διαδίκτυο αφού έφερε τόσες
αρνητικές αντιδράσεις
από όλους κι από παντού. Στο φετινό Αθηναϊκό Φεστιβάλ τον Ιούλιο λοιπόν παίχτηκε ένα θέατρο από μια σχεδόν άγνωστη καλιτέχνιδα ονόματι Λένα Κιτσοπούλου, η οποία στο έργο της φέρνει υποτίθεται τον εθνικό ήρωα Αθανάσιο Διάκο στη σημερινή εποχή, οπότε αυτός διατηρεί ένα σουβλατζίδικο στην Αθήνα (αποτέλεσμα ψυχολογικού τραύματος;), έχει προσλάβει Κούρδους λαθρομετανάστες για ντελιβεράδες κι έχει προβληματική σχέση με τη γυναίκα του, ζηλεύοντάς την υπερβολικά και μαλώνοντας συνέχεια με βίαιες αντιδράσεις. Κάποτε μαθαίνει ότι η γυναίκα του τον απάτησε μ’έναν Κούρδο λαθρομετανάστη απ’τον οποίο έμεινε έγκυος και τη σκοτώνει. Υποτίθεται πως μ’αυτό το θέατρο η καλλιτέχνιδα αποσκοπούσε να περάσει φεμινιστικά και αντιρατσιστικά μηνύματα, αν και οι απόψεις της γι’αυτά τα θέματα είναι λίγο παραπάνω από ακραίες, όπως θα διαπιστώσετε απ’το σύνδεσμο παραπάνω. Σημειώνει πάντως ότι η επιλογή του Αθανασίου Διάκου για το θέατρο δε σκόπευε στην ισοπέδωσή του, όπως λέγεται απ’τους επικριτές. Αναρωτήθηκα εγώ μήπως αν ερχόταν πράγματι ο Αθανάσιος Διάκος εκδήλωνε τέτοια υπερβολική συμπεριφορά, μιας και στην εποχή του αυτό ίσως ήταν αποδεκτό. Όποια κι αν ήταν όμως η περίπτωση, δε δικαιολογώ τις ακραίες αντιδράσεις των επικριτών. Το θεωρώ θέατρο σχετικά χαμηλού επιπέδου χωρίς κάποιο συγκεκριμένο νόημα, όχι κάτι τόσο προσβλητικό όπως αναφέρεται. Ο καθένας μπορεί να γράφει ό,τι θεωρεί τέχνη.

Γενικά είχαμε μια πολύ καλή συνάντηση και πιστεύω πως στο μέλλον θα γίνονται παρόμοιες. Θέλω την επόμενη φορά που θα τους καλέσω εδώ να τους έχω φτιάξει ένα πρόγραμμα από πριν για μερικά καλά μέρη τα οποία θα πρέπει να επισκεφθούμε. Ως τότε εγώ δε θά’χω κάτι σημαντικό να κάνω, αυτοί όμως συνεχίζουν το σχολείο ακόμα. Φέτος μπήκαν στη δευτέρα του λυκείου, άρχισαν να γνωρίζονται με την κατεύθυνση και τα φροντίστήριά τους αυξάνονται.

Πολλά ωραία ακούω αυτές τις μέρες στο δρόμο, μια
μία διένεξη για την πρωτεύουσα της Αγγλίας,
μια άλλη έναν που τραγουδούσε ολομόναχος τέρμα φωναχτά τρέχοντας, μια άλλη δύο γυναίκες κάπως μεγάλης ηλικίας που βρίσκονταν σε απίστευτη ψυχολογική κατάσταση από ένα σκυλάκι όπως άκουσα που χάθηκε ή το έκλεψαν, αυτό όμως είναι ιδιαίτερα αστείο. Μου το μετέφερε η μάνα μου, που το άκουσε χθές το βράδυ περπατώντας προς το σπίτι.
Ήταν λοιπόν δύο παιδιά γυμνασίου, νομίζω τρίτης, και ρωτούσε ο ένας στον άλλον: «Τι είχατε στις εξετάσεις;» Ο άλλος λέει: «Ωχ, άσε, είχαμε στ’αρχαία για τον Προμηθέα, μήπως έγραψα λάθος;» Εγώ δε θυμάμαι να είχαμε κάτι για Προμηθέα στο γυμνάσιο. Και λέει λοιπόν ο άλλος: «Καλά, τι σχέση έχει ο Προμηθέας με τ’αρχαία, και βέβαια λάθος είσαι. Υπουργός είναι ο Προμηθέας.»

Τι άλλο θ’ακούσουμε! Ό,τι νάναι!

Πριν τέσσερις μέρες περπατώντας το μεσημέρι στο δρόμο άκουσα κάτι εντελώς απίστευτο. Ήταν τέσσερα παιδιά δημοτικού μπροστά από μία πόρτα, μάλλον περιμένοντας να μπουν ή κάποιον νά’ρθει, και συζητούσαν. Εκείνη τη στιγμή που πενρούσα είχαν μια διένεξη για το ποια είναι η πρωτεύουσα της Αγγλίας. «Ποια είναι η πρωτεύουσα της Αγγλίας;» Ρωτάει ο ένας. «Το Λόντον,» απαντά ο άλλος. «Ποιο Λόντον ρε,» λέει ένας άλλος. «Το Λονδίνο είναι.» «Σιγά μην είναι το Λονδίνο ρε βλάκα,» λέει ο τέταρτος. «Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι!»

Ένα απ’αυτά που θα μου μείνει από την τελευταία χρονιά της σχολικής μου ζωής θα είναι ότι δεν αξιωθήκαμε να πάμε ούτε μία εκδρομή. Και δη φέτος, που είναι τρίτη λυκείου και τελευταία χρονιά, όμως ή δεν υπήρχαν τα χρήματα, ή δε μπορέσαμε να πάμε πουθενά, ούτε καν τριήμερη μές στην Ελλάδα, λόγω κακής οργάνωσης. Αρχικά λέγαμε να πηγαίναμε πενθήμερη Βουδαπέστη, με κόστος τα 300 ευρώ το άτομο, με αεροπορική αναχώρηση και οδική επιστροφή. Πολύ λίγα άτομα μαζεύτηκαν, ανάμεσά τους κι εγώ φυσικά, ωστόσο ο απαιτούμενος αριθμός δε συμπληρώθηκε. Δε μπορώ να καταλάβω το σκεπτικό όλων αυτών που δεν επέλεξαν να πάνε. Εξαιρώντας αυτούς των οποίων οι οικογένειες ίσως πράγματι δεν είχαν την απαιτούμενη οικονομική άνεση, ή είχαν άλλα προβλήματα ή δουλειές τις οποίες θά’πρεπε οπωσδήποτε να έκαναν, οι υπόλοιποι, ακόμα κι αν δεν είχαν τόσα χρήματα, δε θά’θελαν τελευταία τους σχολική χρονιά να πάνε μια αξιοπρεπή εκδρομή στο εξωτερικό, να γνωρίσουν μια νέα χώρα και να περάσουν καλά; Δεν ξέρω. Πάντως δεν ήταν η μόνη χρονιά που έγινε αυτό, τη χρονιά πριν έρθω πάλι δυστυχώς δε μαζεύτηκαν τ’απαιτούμενα άτομα για να πάνε στο εξωτερικό, όμως πάλι έκαναν την εκδρομή τους κάπου στην Ελλάδα.
Μέρος της ευθύνης επιρρίπτω και στο φετινό νέο διευθυντή, ο οποίος, προσκολλημένος στις τυπικότητες και θέλοντας νά’χει το κεφάλι του ήσυχο με τους μαθητές, διατηρούσε παθητική στάση μην προσπαθώντας για εκδρομή, και ίσως προέτρεψε και το δεκαπενταμελές να υιοθετήσει αρνητική στάση, γιατί η στάση του ήταν πλήρως αρνητική μετά από κάποιο διάστημα που φαινόταν ότι δε θα μαζεύονταν τα άτομα, με τη χαρακτηριστική φράση ενός: «Ε, παιδιά, τώ ρα τι θέλετε να πάμε στο εξωτερικό, τι να κάνουμε σε ξένη χώρα τώρα να γυρίζουμε συνέχεια, ας κάνουμε καμία εκδρομή στην Ελλάδα, έτσι κι αλιώς να περάσουμε καλά θέλουμε.» Εάν πραγματικά ενδιαφερόταν για την εκδρομή, θα μπορούσε να το κανονίσει ώστε να φαίνεται πως μας κάλεσε σχολείο άλλης χώρας και να πάμε, όπως γίνεται σε πολλά άλλα σχολεία. Όμως δεν ήθελε.

Κι έτσι λοιπόν δεν πήγαμε στη Βουδαπέστη. Έπειτα κανονίστηκε να γίνει μια τριήμερη στην Κωνσταντινούπολη, ή τουλάχιστον σε κάποιο μέρος της Ελλάδας. Πλέον ο διευθυντής δε δεχόταν εκδρομή που να περιείχε μετακίνηση με αεροπλάνο ή πλοίο, μάλλον για να μην ανακατεύεται με πολλές υπεύθυνες δηλώσεις και τις απαραίτητες τυπικές διαδικασίες, κι έτσι περιοριζόμασταν μόνο σε τόπους που θα μπορούσαμε να φτάσουμε διά ξηράς, άρα Κρήτη, άλλα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου ήταν εκτός των δυνατών επιλογών μας. Από τη μία λοιπόν είχαμε την Κωνσταντινούπολη με 200 ευρώ, κι αργότερα βρέθηκε φθηνότερο εισιτήριο με 180, κι από την άλλη είχαμε το Βόλο, τα Γιάννενα, τη Θράκη κι άλλα μέρη με 120 περίπου. Εγώ βεβαίως διάλεξα το εξωτερικό, όμως είχα και τα Γιάννενα στο μυαλό μου. Τελικά από Ελλάδα επιλέχθηκε από περισσότερους ο Βόλος και τα Γιάννενα, και τα υπόλοιπα διαγράφηκαν γρήγορα.

Και πάλι οι δημαγωγοί του δεκαπενταμελούς βάλθηκαν να πείσουν τους μαθητές ότι μία εκδρομή στην Κωνσταντινούπολη θα ήταν άχρηστη. «Ε, τώρα τι θέλετε να πάμε Κωνσταντινούπολη που δε θα περάσουμε τόσο καλά και θα είμαστε όλο μέσα, αντί να πάμε κάπου στην Ελλάδα και να πληρώσουμε λιγότερο;» Και φυσικά οι ήδη αμφιταλαντευόμενοι μαθητές επέλεξαν το δεύτερο.

Κατάλαβα με λύπηση ότι για τους περισσότερους το κριτήριο επιλογής τόπου για εκδρομή ήταν καθαρά ηδονικό, να περάσουν καλά, παρά να μάθουν ή να γνωρίσουν κάποιο άγνωστο και νέο μέρος, την ιστορία του και τα ιδιαίτερά του στοιχεία.

Τελικά επιλέχθηκαν τα Γιάννενα, με προθεσμία να μαζευτούν τα απαιτούμενα άτομα σ’ένα μήνα. Μαζεύτκε μόνο το 1/3, και φυσικά η εκδρομή για φέτος ακυρώθηκε. Δε μπορώ πραγματικά να καταλάβω το επίπεδο των ατόμων αυτών που προτίμησαν να μείνουν εδώ και να περάσουν καλά, παρά να πάνε μια εκδρομή κάπου, και ας πλήρωναν και λίγο παραπάνω, δε θά’κανε κακό.

Και με τους περιπάτους όμως, τις μικρές ημερήσιες εκδρομούλες συνήθως σε πάρκα ή σε καφετέριες, τα πράγματα δεν είναι καλύτερα. Λόγω του ότι το σχολείο μας έκανε κατάληψη για δέκα μέρες περίπου, ο διευθυντής σύμφωνα με την προβλεπόμενη μαζική τιμωρία μας έκοψε τους περιπάτους. Μετά από τρεις μέρες κατάληψης γίνεται να κοπεί κάποιος περίπατος για αναπλήρωση των χαμένων σχολικών ωρών. Με τον προηγούμενο διευθυντή, ακόμα κι αν η κατάληψη διαρκούσε πολύ, πάλι τα κατάφερνε ώστε να πάμε κάπου μια βόλτα και όχι μόνο για μία φορά. Εννοείται πως εγώ δε συμμετείχα στην κατάληψη. Εάν ήταν να συμμετέχω, θα συμμετείχα μόνο εφ’όσοντο θέμα ήταν πραγματικά σοβαρό ή έπληττε σοβαρά το συμφέρον μου. Δεν έχω τώρα την όρεξη να κάθομαι εκεί χωρίς να κάνω ουσιαστικά τίποτα, χωρίς Λίμπο και υπολογιστή, ώρες ατέλειωτες για κάπια δήθεν αιτήματα συγκεκριμένων ατόμων. Τελικά έναν περίπατο τον κάναμε στη Νέα Παραλία πριν ένα μήνα, με πολύ κακό καιρό και ισχυρότατο αέρα.

Η συγκεκριμένη εκδρομή που κάναμε την Τετάρτη τέσσερις του μηνός ήταν, ή θεωρούταν όπως θα δείξω παρακάτω, εκπαιδευτική εκδρομή στα πλαίσια της βιολογίας, με συμμετοχή μόνο της τρίτης τάξης.

Πρώτα όμως να παραθέσω κάποιες γενικές πληροφορίες για τη λίμνη. Η λίμνη Κερκίνη είναι μια καθαρά τεχνητή λίμνη σχηματισμένη από το φράγμα του Στρυμώνα. Πλησίον της βρίσκεται το όρος Κερκίνη ή Μπέλες, απ’όπου πήρε και τ’όνομά της. Εκεί βρίσκεται και το
Οχυρό Ρούπελ,
το οποίο είχα επισκεφθεί κάποιους μήνες πριν. Η λίμνη δημιουργήθηκε το 1932, ώστε να κατακρατηθούν τα νερά του ποταμού ο οποίος πλημμύριζε περιοδικά τις γύρω πεδιάδες και να υπάρχει ένας ταμιευτήρας νερού για άρδευση. Το 1982, επειδή η λίμνη συρρικνώθηκε με προσχώσεις, έγινε επέκταση του φράγματος. Αρχικά το σχέδιο ήταν να σκαφτεί όλο το χώμα απ’τη λίμνη, όμως ήταν τρομερά δύσκολο εγχείρημα κι εγκαταλείφθηκε. Η λίμνη έχει έκταση 54.250 έως 72.110 στρέμματα, ανάλογα με την εποχή. Το χειμώνα συρρικνώνεται, ενώ την άνοιξη, με την αύξηση των υδάτων του Στρυμώνα, γεμίζει.

Στην Κερκίνη έχει αναπτυχθεί ένα πλούσιο οικοσύστημα υγροτόπου με τεράστια βιοποικιλότητα. Εκεί κατοικούν περίπου 300 είδη πουλιών από τα περίπου 400 που ζουν σ’όλη την Ελλάδα, στην πλειονότητά τους μεταναστευτικά, όπως ο σπάνιος αργυροπελεκάνος, κορμοράνοι, εροδιοί κ.ά. Στην περιοχή επίσης μπορούν να βρεθούν κι αρπακτικά όπως ο θαλασσαετός με άνοιγμα φτερών τα 2,2 μέτρα και ο πετρίτης, που είναι το γρηγορότερο πουλί, με ταχύτητα επίθεσης τα 400 χιλιόμετρα την ώρα. Στη λίμνη ζουν 30 είδη ψαριών, 20 είδη ερπετών, και 10 είδη αμφιβίων. Η λίμνη φιλοξενεί πολλά νούφαρα και καλαμιές, τα οποία δυστυχώς συρρικνώθηκαν μετά την ανάπλασή της το ’82, ενώ γύρω της εκτείνονται πλούσια δάση με πολλά ζώα όπως ασβούς, αλεπούδες, λύκους, αγριόγατες, λαγούς κι άλλα. Η λίμνη προστατεύεται από τη συνθήκη Ραμσάρ και η ανάπτυξη γίνεται με κάποια όρια. Το κυνήγι απαγορεύεται, και μόνο το ψάρεμα επιτρέπεται. Κοντά στη λίμνη επίσης εκτρέφονται νεροβούβαλοι, που σήμερα αριθμούν περί τους 500. Σύμφωνα με την ξενάγηση που δεχθήκαμε, πριν το 1981 μπορεί και να υπήρχαν πάνω από 220000 ζώα, όμως η ΕυρωπαΪκή Ένωση επιδοτούσε βόδια για εκείνη την περιοχή και ο πληθυσμός αναγκάστηκε ν’αφήσει τα βουβάλια. Πρόσφατα αναδείχθηκε η αξία τους και άρχισαν να ξαναεκτρέφονται περισσότερο. Ως σπάνιο είδος, το κράτος επιδοτεί όσους τα εκτρέφουν. Υποτίθεται πως ήρθαν στην περιοχή από την περσική κατάληψη της Μακεδονίας.

Λόγω του ότι ο Στρυμώνας είναι διεθνής ποταμός που πηγάζει από τη Βουλγαρία, δεν είμαστε σίγουροι με τι ουσίες μπορούν να το μολύνουν οι Βούλγαροι, επειδή έχουν και χαλαρότερη νομοθεσία, γι’αυτό έχουν εγκατασταθείε διάφοροι μετρητές. Υπήρχε φόβος για ραδιενεργά απόβλητα απ’τους αντιδραστήρες τους, αλλ’ακόμα δεν έχει εντοπιστεί καμία ανησυχητική ποσότητα.

Εμείς το μόνο που κάναμε ήταν να πάμε λίγο σ’έναν απαράδεκτα επικίνδυνο δρόμο κοντά στη λίμνη, μετά να πάμε στο χωριό της Κερκίνης, όπου μας δώθηκε μια μικρή πληροφόρηση, μετά να περπατήσουμε ένα δρόμο κοντά 500 μέτρα για να φτάσουμε σ’ένα άθλιο μέρος κοντά στη λίμνη με λίγα παγκάκια, τουαλέτες και πολλές μύγες, και τέλος να ξαναγυρίσουμε και να πάμε σε ταβέρνα να φάμε. Φάγαμε σουτζουκάκια βουβαλιού. Κανονικά υπάρχουν καταστήματα απ’όπου μπορείς ν’αγοράσεις διάφορα προϊόντα από βουβάλι, όπως κρέας και γιαούρτι και γλυκά απ’το γάλα του κ.ά., αλλ’εκεί δεν πήγαμε ή δεν το βρήκαμε. Θα μπορούσαμε να ψάξουμε περισσότερο το χωριό αλλ’ο χρόνος ήταν λιγοστός.

Στην Κερκίνη πήγα άλλες δυο φορές, και ομολογώ ότι ήταν καλύτερα. Τη μία είχα πάει πολύ παλιά, το 2002 ή 2004, όπου έκανα βόλτα με βαρκούλα στη λίμνη μ’έναν ξεναγό που μας εξηγούσε αναλυτικά για το φυσικό περιβάλλον και τα πουλιά της περιοχής. Τη δεύτερη, που ήταν πρόπερσι, πήγα μια ωραία βόλτα με άλογο, και μετά πήρα προϊόντα βουβαλιού. Και τις δύο προηγούμενες φορές όμως ο χρόνος ήταν περισσότερος.

Η τωρινή εκδρομή καμία σχέση με βιολογία δεν είχε. Εγώ περίμενα να επισκεπτόμασταν κανένα μουσείο φυσικής ιστορίας με μακέτες, ταριχευμένα και λοιπά, ή να μετρούσαμε κάτι στη λίμνη, να καταγράφαμε οργανισμούς κ.ά. Αλλ’αυτό που κάναμε ήταν μια απλή σύντομη εκδρομή. Τι να πεις… Ή μήπως η βιολογία λειτούργησε ως κάλυμμα για να εγκριθεί η εκδρομή απ’το διευθυντή ευκολότερα;

Έχω να δώσω και κάποιες επιπλέον σελίδες για την Κερκίνη:
το αντίστοιχο άρθρο της βικιπαίδειας
και
Φορέας Διαχείρησης Λίμνης Κερκίνης.