Category: θάνατος


Χθες το πρωί, 6 Ιανουαρίου, έφυγε αιφνίδια από τη ζωή σε ηλικία μόλις 44 ετών Η Μπέτυ Λεωτσάκου, πρόεδρος και διοικήτρια του Κέντρου Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών (ΚΕΑΤ) και πρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου για την Εκπαίδευση Ατόμων με Προβλήματα Όρασης.
Σε ψήφισμα του ΔΣ του ΚεΑτ που έγινε με αφορμή την είδηση του θανάτου, η απώλεια χαρακτηρίζεται δυσαναπλήρωτο κενό, όχι μόνο στο χώρο των ανθρώπων με αναπηρία όρασης, αλλά και γενικότερα στο αναπηρικό κίνημα. Σύμφωνα με το ψήφισμα, κηρύσσεται τριήμερο πένθος και η σημαία θα κυματίζει μεσίστια στα γραφεία του ΚΕΑΤ στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, ενώ αυτά θα είναι κλειστά την ημέρα της κηδείας της. Η Μπέτυ (Παναγιώτα) Λεωτσάκου γεννήθηκε στις 26 Οκτωβρίου του 1971 στην Αθήνα. Ήταν κόρη του Γιάννη Λεωτσάκου, που διατέλεσε για πολά χρόνια ηγετικό στέλεχος του Πανελληνίου Συνδέσμου Τυφλών στην Αθήνα στις θέσεις του γενικού γραμματέα και του α. αντιπροέδρου. Αυτή η σχέση με τον χώρο των ατόμων με αναπηρία έδωσε στην κα. Λεωτσάκου το έναυσμα να ασχοληθεί ενεργά και ποικιλοτρόπως με τη λύση των προβλημάτων που απασχολούν τα άτομα με προβλήματα όρασης. Σπούδασε κοινωνιολογία στο Northeastern Illinois University, ενώ είχε μάστερ στη διοίκηση εκπαιδευτικών μονάδων με κατεύθυνση την αξιολόγηση. Στη συνέχεια διατέλεσε πρόεδρος του συλλόγου ΣΕΕΠΕΑ Αττικής και μέλος του ΔΣ της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Εκπαιδευτικού Προσωπικού Ειδικής Αγωγής (ΠΟΣΕΕΠΕΑ). Διορίστηκε διοικήτρια του ΚΕΑΤ τον Οκτώβριο του 2015, όπου παρέμεινε για 15 μήνες, μέχρι δηλαδή τον αιφνίδιο θάνατό της.
Αν και προσωπικά δεν την ήξερα και πολύ, γνωρίζω το έργο της. Έχει συμμετάσχει ενεργά σε πολλές οργανώσεις με σκοπό τη βελτίωση των συνθηκών εκπαίδευσης ατόμων με προβλήματα όρασης, και ήταν γνωστή για την εργατικότητα, την επιμονή και τη μαχητικότητά της. Δυστυχώς όλοι χάσαμε έναν πολύ σπουδαίο άνθρωπο για τον αγώνα μας, και το ακόμα χειρότερο σε πολύ νεαρή ηλικία. Είχε ακόμα όλη τη ζωή μπροστά της και πιθανότητες για μεγάλες επιτυχίες στο ιδιαίτερα δύσκολο έργο της. Εκφράζω τα συλλυπητήριά μου προς την οικογένειά της και προς όλους εμάς που αισθανόμαστε έντονα την απώλειά της.

Advertisements

Η εφιαλτική ιδεά ότι κινδυνεύει η ζωή μας και δεν υπάρχει κάποιος ικανός να μας σώσει σίγουρα έχει περάσει απ’ το μυαλό όλων μας. Ευτυχώς είναι σπάνιο γεγονός, αλλά, όσο σπάνιο κι αν είναι, είναι τραγικό για όποιον του τύχει. Την παρακάτω ιστορία μου την διηγήθηκε η δασκάλα που μου κάνει γερμανικά και είναι σχετικά πρόσφατη.

Στην πολυκατοικία της λοιπόν, στον πρώτο όροφο, μένει ένας νεαρός στην ηλικία μου περίπου, λίγο πειραγμένος στο μυαλό. Η οικογένειά του ήταν πλήρως δυσλειτουργική. Κάποια χρόνια πριν, η μητέρα του αρρώστησε, δεν ξέρω τι ακριβω΄ς είχε, και πήγε στο νοσοκομείο όπου πέθανε. Από τότε αυτός άρχισε να φοβάται τα νοσοκομεία, γιατί νόμιζε ότι εκεί πας και σε σκοτώνουν. Όταν λοιπόν ο πατέρας του μια μέρα λιποθύμισε, οι άλλοι ένοικοι τον ρωτούσαν επανειλημμένα αν κάλεσε το νοσοκομειακό, και απαντούσε ότι το κάλεσε και θα ερχόταν σε λίγο. Σύντομα ο πατέρας του βρήκε τις αισθήσεις του, και ένιωθε πάλι καλά. Οι ένοικοι εξακολουθούσαν να τον ρωτούν αν κάλεσε το ΕΚΑΒ, αλλά απαντούσε θετικά. Την επόμενη μέρα ο πατέρας του πέθανε. Από τότε η ψυχολογική του κατάσταση χειροτέρευσε ακόμα περισσότερο. Δε μιλάει πια σε καννέναν, και όποτε μιλάει είναι συνήθως για να διαμαρτυρηθεί με έντονο τόνο, φωνάζοντας στους διαδρόμους της πολυκατοικίας. Η γιαγιά του τον θεωρεί υπεύθυνο για το θάνατο του γιου της και δεν του μιλάει, ενώ ένας θείος του προσφέρεται να τον βοηθήσει, αλλά αυτός δεν το δέχεται. Ζει σε ένα πλήρως ακατάστατο σπίτι μέσα στη σκόνη, που για κάπιο διάστημα πριν είχε πρόβλημα με την υγρασία και τα ποντίκια. Έτσι έφερε τον ξάδερφό του για να ξυλώσουν τα πατώματα, αλλά επειδή δεν είχε λεφτά για να βάλει καινούργια, μένει από τότε στο χώμα. Δεν ξέρω από πού παίρνει τα ελάχιστα χρήματα για την επιβίωσή του. Ίσως ο θείος του να του δίνει κάτι. Πιστεύω πως σε κάποια χρόνια θα τον έχει αναλάβει κάποιος φορέας και η ζωή του θα βελτιωθεί.

Είναι πραγματικά τραγική και τρομακτική περίπτωση. Να βρίσκεσαι σε κίνδυνο, να χρειάζεσαι επειγόντως ιατρική περίθαλψη, και ο μόνος άνθρωπος που έχει απομείνει κοντά σου να είναι ένας τρελός που φοβάται τα νοσοκομεία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση δε μπορούμε να πούμε ότι αυτός άφησε τον πατέρα του να πεθάνει, αν και πιστεύω πως ακόμα κι αν πέθαινε μπροστά του δε θα βοηθούσε, γιατί ο πατέρας του σύντομα συνήλθε και ένιωθε καλά, και πέθανε ώρες αργότερα. Παρόλα αυτά ένας λογικός άνθρωπος θα καλούσε αμέσως το ΕΚΑΒ εάν κάπιος ηλικιωμένος βρισκόταν σε τέτοια κατάσταση, ακόμα κι αν ο πάσχων αντιδρούσε, οπότε μπορούμε να πούμε ότι κατά κάποιον τρόπο αυτός τον άφησε στην τύχη του. Αν και η πιθανότητα να βρεθεί άλλος σε όμοια κατάσταση είναι μικροί, πολλοί είναι οι ηλικιωμένοι που ζουν μόνοι, αποκομμένοι από την οικογένειά τους για διάφορους λόγους, και ενδέχεται να αντιμετωπίσουν παρόμοια προβλήματα. Δυστυχώς ο καθένας κοιτάει τη ζωή του και δεν προθυμοποιείται να βοηθήσει π.χ. να επικοινωνήσει με την οικογένεια αν γίνεται, με κάποιον φορέα κλπ. Οπότε το δίδαγμα της ιστορίας είναι ότι αν είναι κανείς γέρος και μόνος, στο συμφέρον του είναι να κερδίσει την εύνοια κάποιων ατόμων του περιβάλλοντός του, μήπως και του σώσουν τη ζωή στο μέλλον.

Πηγή:
in.gr

Δημοσίευση: 07 Μαρ. 2016, 05:46 | Τελευταία ενημέρωση: 07 Μαρ. 2016, 07:14
Σε ηλικία 74 ετών
Πέθανε ο εφευρέτης του email Ρέι Τόμλινσον

Ο Ρέι Τόμλινσον, που θεωρείται ο «νονός του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (email)», απεβίωσε, σύμφωνα με την εταιρεία Raytheon, με την οποία συνεργαζόταν. Ηταν 74 ετών.

«Πραγματικός ηγέτης στον χώρο της τεχνολογίας, ο Ρέι ήταν ο άνθρωπος που μας έφερε το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στην απαρχή της ιστορίας των υπολογιστών δικτύου», είπε ο εκπρόσωπος της Raytheon Μάικ Ντομπλ σε δήλωσή του.

Ο Ντομπλ πρόσθεσε ότι ο Τόμλινσον πέθανε το Σάββατο το πρωί αλλά δεν γνώριζε αν συνέβη στο σπίτι του και δεν είχε επιβεβαιωμένη αιτία θανάτου. Εργαζόταν στο παράρτημα της εταιρείας στο Καίμπριτζ, της ανατολικής πολιτείας Μασαχουσέτης.

Σύμφωνα με άρθρο της αυστραλιανής εφημερίδας Μόρνινγκ Χέραλντ του Σίδνεϋ, πέθανε μάλλον από καρδιακή προσβολή.

Ο κλάδος της τεχνολογίας αντέδρασε με λύπη στον θάνατο του Τόμλινσον, ο οποίος απέκτησε ιδιαίτερη φήμη μετά την εφεύρεσή του το 1971 ενός προγράμματος για το Arpanet, της πρώιμης μορφής Διαδικτύου, που επέτρεπε την ανταλλαγή ατομικών μηνυμάτων μεταξύ χρηστών υπολογιστών σε διαφορετικούς διακομιστές.

«Το έργο του άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνεί ο κόσμος -και όμως, παρά τις επιτυχίες του, παρέμεινε ταπεινός, ευγενής και γενναιόδωρος με τον χρόνο του και τα ταλέντα του», είπε ο Ντομπλ.

«Μην το πεις σε κανέναν… »

Ο Τόμλινσον καταγόταν από το Αμστερνταμ της πολιτείας της Νέας Υόρκης, και σπούδασε στο Πολυτεχνείο Rensselaer και το ΜΙΤ τη δεκαετία του 1960. Εργαζόταν για την εταιρεία Bolt Beranek and Newman, την τωρινή Raytheon BBN Technologies, όταν δημιούργησε το σύστημα του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Σύμφωνα με το κύριο άρθρο που έγραψε γι΄αυτόν το περιοδικό Forbes το 1998, ο Τόμλινσον έδειξε το σύστημα σε συνάδελφό του και μετά του είπε: «Μην το αναφέρεις σε κανέναν! Κανονικά δεν έπρεπε να ασχολούμαστε με κάτι τέτοιο».

Η εφεύρεσή του άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν οι άνθρωποι στον επιχειρηματικό και προσωπικό χώρο, φέρνοντας επανάσταση στον τρόπο με τον οποίο «ψωνίζουν, κάνουν τραπεζικές συναλλαγές και κρατούν επαφή με φίλους και συγγενείς εκατομμύρια άτομα, είτε από άκρη σε άκρη μιας πόλης είτε από μια πλευρά του ωκεανού στην άλλη», αναφέρεται στο βιογραφικό του που έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Internet Hall of Fame, του οποίου ορίσθηκε επίσημο μέλος το 2012.

Η προσφορά του άρχισε να αναγνωρίζεται παγκόσμια όταν η χρήση του email έγινε γνωστή με τη διάδοση των ατομικών υπολογιστών, ενώ του είχαν απονεμηθεί βραβεία από οργανισμούς τεχνολογίας, περιοδικά και τη Διεθνή Ακαδημία Ψηφιακών Τεχνών και Επιστημών, σύμφωνα με το βιογραφικό του.
Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πηγή:
Πρώτο Θέμα

Πέθανε η βραβευμένη αρχιτέκτονας Ζάχα Χαντίντ
31/03/201618:2231/03/201619:49 (upd) 11

Από ανακοπή καρδιάς – Νοσηλευόταν με βρογχίτιδα σε νοσοκομείο του Μαϊάμι
Τη ζωή της έχασε, από ανακοπή καρδιάς, η βραβευμένη αρχιτέκτονας Ζάχα Χαντίντ, της οποίας τα έργα έγιναν γνωστά σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η Χαντίντ γεννήθηκε στο Ιράκ και πέθανε σε ηλικία 65 ετών σε νοσοκομείο του Μαϊάμι όπου νοσηλευόταν με βρογχίτιδα, έχοντας αφήσει σημαντική πολιτιστική κληρονομιά πίσω της.

Μετά τις σπουδές της στα Μαθηματικά στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού ακολούθησε την αγάπη της για την αρχιτεκτονική φοιτώντας στην Αρχιτεκτονική Σχολή της Αρχιτεκτονικής Ένωσης Λονδίνου.

Ήταν η πρώτη γυναίκα που βραβεύθηκε με το Βραβείο Πρίτσκερ, το οποίο απονέμεται ετησίως σε εν ζωή αρχιτέκτονες από το Ίδρυμα Χάιατ και θεωρείται το κορυφαίο στον κόσμο για την τέχνη αυτή, αλλά και με το Royal Gold Medal από το Βασιλικό Ινστιτούτο των Βρετανών Αρχιτεκτόνων, που αποτελεί σημαντική αρχιτεκτονική διάκριση.

Η Χαντίντ, όμως, απέσπασε και το βραβείο Design of the Year το 2014 για τη δημιουργία του μοντέρνου κέντρου πολιτισμού Χεϊντάρ Αλίγιεβ στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν, το οποίο χαρακτηρίζεται από κίνηση, καμπύλες και αρμονία στη δομή του.

Η «βασίλισσα» της αρχιτεκτονικής που ήταν παγκοσμίως γνωστή για τα αρχιτεκτονικά κομψοτεχνήματά της, με τα μεγάλα μάτια της και το χαρακτηριστικό χαμόγελό της, άφησε τα ίχνη της σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ταξίδευε διαρκώς, ρουφούσε την ομορφιά των τοπίων και φανταζόταν πώς θα μπορούσε να «παντρέψει» την φυσική αρμονία με υλικά, γραμμές, καμπύλες και γωνίες.

Η αγάπη της, όμως, δεν περιορίστηκε στην αρχιτεκτονική, αλλά και στο σχεδιασμό κοσμημάτων και την τέχνη, ενώ η φήμη της έφτασε από τη Μεγάλη Βρετανία, στην Ιταλία, μέχρι το Χονγκ Κονγκ και το Αζερμπαϊτζάν.

Κάποιοι κάνουν λόγο για τον δύστροπο χαρακτήρα της που ανταγωνιζόταν την σκληρή υφή των υλικών της, όμως, η ενδιαφέρουσα ματιά της γέμιζε κάθε συναισθηματική… ρωγμή.

Στη μακροσκελή ανακοίνωση του θανάτου της, το γραφείο της στο Λονδίνο «Zaha Hadid Architects», στο οποίο απασχολούνται 246 αρχιτέκτονες, αναφέρεται μεταξύ άλλων πως η Χαντίντ «είναι η πιο σπουδαία γυναίκα αρχιτέκτονας στον κόσμο».

Το 2008 το περιοδικό Forbes την είχε συμπεριλάβει στη λίστα με τις 100 πιο ισχυρές γυναίκες του κόσμου, ενώ η εφημερίδα Guardian την είχε «εκλέξει» μία από τις 50 πιο κομψές γυναίκες του πλανήτη.

Επί δύο συνεχή έτη απέσπασε το βραβείο Stirling, το 2010 για ένα από τα πιο γνωστά έργα της, το Εθνικό Μουσείο των Τεχνών της Ρώμης, MAXXI, και το 2011 για το εκπαιδευτικό ίδρυμα Evelyn Grace Academy στο Λονδίνο.

Ανάμεσα στα έργα της συγκαταλέγεται και το επιβλητικό Ολυμπιακό Κέντρο Υγρού Στίβου στο Λονδίνο, καθώς και το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στο Σινσινάτι, αλλά και το κτίριο που φιλοξενεί το Μουσείο Ράινχολντ Μέσνερ στο Νότιο Τυρόλο, το οποίο έχει κατασκευαστεί πάνω σε βράχο.

Η ιρακινή κυβέρνηση χαρακτήρισε το θάνατό της «αναντικατάστατη απώλεια στο Ιράκ και την παγκόσμια κοινότητα», ενώ πολλοί ήταν οι συνάδελφοί της που έσπευσαν να μιλήσουν για την σπουδαία αρχιτέκτονα.

Ανάμεσα σε αυτούς ο Ρίτσαρντ Ρότζερς, που δημιούργησε μαζί με τον Ρέντσο Πιάνο και τον Τζανφράνκο Φρανκίνι το Κέντρο Πομπιντού στο Παρίσι.

«Τα νέα του θανάτου της είναι φρικτά. Ήταν σπουδαία αρχιτέκτονας, μία υπέροχη γυναίκα και ένας θαυμάσιος άνθρωπος. Ανάμεσα στους αρχιτέκτονες που αναδείχθηκαν τις τελευταίες δύο δεκαετίες, κανείς δεν έχει τόση μεγάλη επίδραση όσο εκείνη. Αγωνίστηκε ως γυναίκα. Ήταν η πρώτη γυναίκα που βραβεύτηκε με το βραβείο Pritzker. Ηρθα σε επαφή μαζί της για πρώτη φορά στο Κάρντιφ, όταν η κυβέρνηση απέρριψε το σχέδιό της με τον πιο απαράδεκτο τρόπο. Έπρεπε να δώσει μάχη για κάθε εκατοστό της διαδρομής που έκανε. Είναι μεγάλη απώλεια», δήλωσε συγκλονισμένος ο Ρότζερς.

Το Ολυμπιακό Κέντρο Υγρού Στίβου στο Λονδίνο

Το κέντρο πολιτισμού Χεϊντάρ Αλίγιεβ

Το μουσείο Μέσνερ στο Νότιο Τυρόλο

Σκεφτείτε πόσα ακόμα ταλέντα κρύβονται στην πολιτισμικά υπανάπτυκτη, σκοταδιστική και μισογυνική Μέση Ανατολή.

Πηγή:
Καθημερινή

26.01.2016 : 06:17

Νεκρός Βρετανός εξερευνητής στην Ανταρκτική

Την τελευταία του πνοή άφησε ο απόστρατος αξιωματικός του βρετανικού στρατού Χένρι Ουόρσλεϊ προτού γίνει ο πρώτος άνθρωπος που θα διέσχιζε την Ανταρκτική χωρίς καμία υποστήριξη. Αρρώστησε και πέθανε ενώ βρισκόταν σε απόσταση μόλις 50 χιλιομέτρων από τον προορισμό του. Ο Ουόρσλεϊ θέλησε με αυτό τον δύσκολο τρόπο να τιμήσει την πάροδο 100 ετών από την αποτυχημένη προσπάθεια διάσχισης της Ανταρκτικής που αποπειράθηκε ο Βρετανός εξερευνητής Ερνεστ Σάκλετον το 1915.

Ο Ουόρσλεϊ έσερνε ένα έλκηθρο με τρόφιμα και διάφορα όργανα, αλλά κάλεσε σε βοήθεια, με το τηλέφωνό του, όταν άρχισε να νιώθει άρρωστος. Αμέσως έγινε αεροδιακομιδή του σε νοσοκομείο της Χιλής όπου διαγνώστηκε ότι έπασχε από βακτηριδιακή περιτονίτιδα. Τελικά κατέληξε από πολυοργανική ανεπάρκεια.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του, επρόκειτο να φτάσει στον προορισμό του εντός 80 ημερών. Ομως, οι καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν στην περιοχή αλλά και η φυσική προσπάθεια που κατέβαλε του προκάλεσαν εξασθένιση ενώ έπασχε και από αφυδάτωση.

Στο τελευταίο του μήνυμα αναφέρει: «Υστερα από 71 ημέρες ολομόναχος στην Ανταρκτική, αφού περπάτησα 900 μίλια (1.440 χιλιόμετρα) και ενώ σταδιακά εξασθενώ σωματικά, με μεγάλη λύπη ανακοινώνω το τέλος του ταξιδιού, τόσο κοντά στον στόχο μου».

Ο αποβιώσας είχε, εξάλλου, συγκεντρώσει και 132 χιλιάδες ευρώ για το Ταμείο Εndeavour, μια φιλανθρωπική οργάνωση για τους τραυματίες στρατιωτικούς. Ο πρίγκιπας Ουίλιαμ της Βρετανίας και ο αδελφός του πρίγκιπας Χάρι εξέφρασαν τα συλλυπητήριά τους.

Η ιατροδικαστική επιστήμη έχει προχωρήσει πολύ τις τελευταίες δεκαετίες. Πλέον χρησιμοποιούνται όλες οι πιθανές αποδείξεις από τον τόπο του εγκλήματος, ενώ για την εξιχνίαση του εγκλήματος ή του θανάτου επιστρατεύονται όλα τα τελευταία επιτεύγματα της τεχνολογίας, ώστε ορισμένες μέθοδοι να μην απέχουν πολύ από την επιστημονική φαντασία, π.χ. η ικανότητα ανάκτησης dna από απειροελάχιστο βιολογικό υλικό, ή η λουμινόλη, ουσία που μπορεί να φανερώσει ίχνη αίματος ακόμα και μετά από χρόνια σε φαινομενικά καθαρισμένα υλικά. Η ιατροδικαστική εντομολογία είναι κλάδος της ιατροδικαστικής επιστήμης που ασχολείται με τη μελέτη των εντόμων που βρίσκονται στον τόπο του εγκλήματος ή του θανάτου για την εύρεση απαντήσεων. Ένα πτώμα είναι ουσιαστικά ένα τεράστιο σακί κρέας εκτεθημένο στο περιβάλλον, δηλαδή μια πολύ συγκεντρωμένη ποσότητα θρεπτικής τροφής, που δεν πρόκειται να μείνει ανεκμετάλλευτη για καιρό. Οι μύγες (τάξη δίπτερα) είναι από τα πλέον γνωστά και πλατιά χρησιμοποιούμενα έντομα στην ιατροδικαστική, αλλά κι άλλα έντομα, όπως σκαθάρια (κολεόπτερα), ακάρεα κι άλλα αρθρόποδα, μπορεί ν’αποικήσουν ένα πτώμα. Διάφορα έντομα αποικίζουν το πτώμα σε διαφορετικές φάσεις της αποσύνθεσης, και με τη μελέτη των ειδών που βρίσκονται, καθώς και του σταδίου ανάπτυξής τους, η οποία είναι γνωστή και ποικίλει προβλέψιμα ανάλογα με τη θερμοκρασία, μπορεί να υπολογιστεί ο χρόνος που πέρασε μετά το θάνατο, αλλά όχι μόνο. Αν και τα έντομα χρησιμοποιούνται κυρίως για τον υπολογισμό του χρόνου του θανάτου, μπορούν ν’αποκαλύψουν κι άλλες λεπτομέρειες, όπως τον τόπο του θανάτου, το αν μεταφέρθηκε το πτώμα, πιθανές παθήσεις πριν πεθάνει, την παρουσία αλκοόλ ή ναρκωτικών στο πτώμα σε περίπτωση που έχει αποσυντεθεί υπερβολικά κλπ. Οι παρακάτω περιπτώσεις, που δημοσιεύθηκαν στο Περιοδικό Ιατροδικαστικών Επιστημών το 1998, καταδεικνύουν τους πολλούς τρόπους με τους οποίους μπορούν να βοηθήσουν τα έντομα τους ιατροδικαστές. Οι περιπτώσεις δημοσιεύθηκαν από τον Mark Beneck, ιατροδικαστικό εντομολόγο που εργαζόταν στο Ινστιτού Ιατροδικαστικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο στην Κολονία της Γερμανίας. Οι αναλύσεις γίνονταν στο εργαστήριο του ινστιτούτου, ενώ τα καιρικά δεδομένα δίνονταν από γειτονικό μεταιωρολογικό σταθμό που ενημερωνόταν κάθε 30 λεπτά. Διάβαζα το άρθρο αργά το βράδυ, μόνος, σε απόλυτο σκοτάδι και χωρίς κανένα θόρυβο.

Περίπτωση 1. Το μυστήριο των σκουληκιών και των μυγών στα διαμερίσματα

Στις 6 Νοεμβρίου του 1995, σε ένα διαμέρισμα στον τρίτο όροφο μιας πολυκατοικίας στην Κολονία, βρέθηκε το πτώμα μιας ηλικιωμένης γυναίκας. Το πτώμα ήταν δισχρωμιωμένο και το δέρμα είχε αποκολληθεί εν μέρει από τη σήψη. Οι αστυνομικοί παρατήρησαν ότι υπήρχαν πολλές ενήλικες μύγες, αλλά δεν παρατήρησαν πολλές προνύμφες. Δύο μέρες μετά, το διαμέρισμα ψεκάστηκε με πύρεθρο (εντομοκτόνο), το σπίτι ανακαινίστηκε, οι τοίχοι ξαναβάφτηκαν και όλες οι μοκέτες αφαιρέθηκαν. Μετά το σπίτι έμεινε άδειο. Στο τέλος του Φλεβάρη του 1996, μια κάτοικος της πολυκατοικίας ανέφερε ότοι στο διαμέρισμά της, αλλά και σε ένα γειτονικό, εμφανίζονταν προνύμφες μύγας για τους τελευταίους τρεις μήνες. Ανέφερε ότι οι προνύμφες χώνονταν κάτω από μια γυψοσανίδα που χώριζε το μπάνιο, και μαζεύονταν σ’ένα χαλάκι κοντά στο μπαλκόνι. Επίσης, αυτός που φρόντιζε την ηλικιωμένη μάζευε περίπου 10 νεκρές πράσινες μύγες κα΄θε βδομάδα από το διαμέρισμα. Στις 22 Φεβρουαρίου του 1996, τα διαμερίσματα διερευνήθηκαν. Ήταν σε καλή κατάσταση καθαριότητας, αλλά στο διαμέρισμα κάτω απ’το άδειο με το πτώμα βρέθηκαν κάτω απ’το χαλί δίπλα στο μπαλκόνι 5 κουκούλια κι 6 μαυρισμένες προνύμφες που σταμάτησαν να τρέφονται κι ετοιμαζόταν να μεταμορφωθούν της πρασινόμυγας Callifora vomitoria. Στο διαμέρισμα όπου βρέθηκε το πτώμα, βρέθηκαν στο υπνοδωμάτιο και στο μπάνιο τρεις νεκρές και μία αδύναμη μεταλλική πράσινη πρασινόμυγα Lucilia Caesar 7 χιλιοστών, 4 κουκούλια Callifora spec. πίσω από μη μετακινούμενα σοβατεπί, και 4 αδύναμες ενήλικες Lucilia Caesar σε ρωγμές του τσιμέντου στο μπαλκόνι. Νεκρές ενήλικες μύγες, αλά όχι άλλα αρθρόποδα, βρίσκονταν αραιά μέχρι τα τέλη του Ιουνίου του 1996.
Η ύπαρξη ενήλικων μυγών παρά την απολύμανση εξηγείται από την απότομη πτώση της θερμοκρασίας 6 μέρες πριν, η οποία κορυφώθηκε τη μέρα πριν την εύρεση του πτώματος. Οι ενήλικες μύγες ίσως άρχισαν να γεννούν αυγά το Σεπτέμβριο, αλλά λίγες προνύμφες αναπτύχθηκαν, εξαιτίας της πτώσεις των θερμοκρασιών. Με την απότομη ψύξη, οι υπόλοιπες προνύμφες άρχισαν να φεύγουν απ’το πτώμα, ψάχνοντας σημείο για να πέσουν σε χειμερινή διάπαυση, έτσι το φάρμακο δε σκότωσε τις κρυμμένες και αδρανοποιημένες προνύμφες. Μετά την ανακαίνηση εκείνος που φρόντιζε το πτώμα διατηρούσε τη θερμοκρασία του διαμερίσματος στους 14 βαθμούς Κελσίου, θερμοκρασία που επιτρέπει τη μεταμόρφωση, αλλά όχι την κανονική πτήση. Οι μύγες που μεταφέρθηκαν στο εργαστήριο στους 22 βαθμούς πέταξαν κανονικά. Είναι σίγουρο ότι οι μύγες προήλθαν από το πτώμα, επειδή δε βρέθηκε κανένα άλλο πτώμα ή σκελετός κοντά, ούτε στις υδρορροές, κι επίσης οι μύγες βρέθηκαν στη βορεινή πλευρά, εκεί που πέθανε η γυναίκα, κι όχι στη νότια, που ήταν και πιο ζεστή και ηλιόλουστη. Οι μύγες αναπτύχθηκαν κανονικά μέχρι την ενηλικίωση, αλλά χωρίς καθόλου τροφή, σε διάστημα 6 ή 8 μηνών, γι’αυτό τα ενήλικα άτομα είχαν ζαρωμένη κοιλιά και μόνο το 60% του κανονικού τους μήκους. Αν είχαν τροφή, θα είχαν μεγαλύτερο μέγεθος, ακόμα και σε χαμηλές θερμοκρασίες.

Περίπτωση 2. Μύγες του τυριού σε ηρωινομανή

Μια 38χρονη γνωστή ηρωινομανής αυτοκτόνησε στα τέλη του Νοεμβρίου του 1995 βάζοντας το λαιμό της κάτω απ’τους τροχούς ενός κινούμενου τρένου. Το πτώμα βρέθηκε κάτω από φυλλώματα σε θάμνους δίπλα στις σιδηροδρομικές γραμμές που περνούσαν μέσα από την πόλη. Τα μαλακά μέρη είχαν μετατραπεί σε λιπώδη πολτό, και τα όργανα της κοιλιακής χώρας και του στήθους είχαν αποδομηθεί εντελώς. Λίγος αποσυντεθημένος ιστός βρέθηκε κολλημένος στη λεκάνη και στα άκρα. Δίπλα στο σκελετοποιημένο κρανίο βρέθηκε ένα κομμάτι μαλλιά 35χ20 εκατοστών. Το πτώμα φορούσε τζιν που ήταν σε καλή κατάσταση. Αρχικά υπολογίστηκε ότι πέθανε πριν 2-3 μήνες.
Στο χώρο της νεκροψίας, μέσα στον αποσυντεθημένο πολτό, αλλά και πάνω στα οστά, βρέθηκαν μάζες κίτρινων προνυμφών πυοφιλοειδούς μύγας 8 χιλ. οι οποίες πηδούσαν ως και 50 εκ. σε ύψος και 10 εκ. οριζοντίως για πάνω από 5 ώρες στους 17 βαθμούς. Πάνω σε αποξηραμένα με΄ρη δέρματος, βρέθηκε μια στρώση κίτρινων αυγών, τα ίδια αυγά βρέθηκαν και στα μαλλιά. Επειδή το δωμάτιο αναπαραγωγής δηλητηριάστηκε στο διάστημα που εξέτρεφαν τις μύγες, η ταυτοποίηση του είδους έγινε από τα μέρη μιας ενήλικης μύγας, και το είδος ήταν η Pyophila casei. Η P. casei είναι κοινός αποικιστής εκτεθημένων πτωμάτων 3-6 μήνες μετά το θάνατο, δηλαδή στην Τρίτη από τις 8 φάσεις διαδοχής εντόμων. Επειδή κάθε θηλυκή P. casei γεννά 200 αυγά, συμπεράστηκε ότι στο πτώμα εκκολάφθηκαν μια ή και δύο γενιές. Υπό καλές συνθήκες, τα αυγά της πυόφιλης μύγας φτάνουν στην ενηλικίωση στις 11-19 ημέρες, κι έτσι μαζί με τα μεταιωρολογικά δεδομένα, υπολογίστηκε το μεταθανάτιο διάστημα κατά την έναρξη της τρίτης διαδοχής στις 90 ημέρες. Σ’αυτό προστέθηκαν κι άλλες 22-38 ημέρες για το διάστημα πριν, δηλαδή είχαν περάσει 112-128 ημέρες μετά το θάνατό της. Αργότερα βρέθηκε ότι η γυναίκα είχε χαθεί πριν 4 μήνες. Στην περίπτωση αυτή, τα θραύσματα ενός μόνο εντόμου, μαζί με τα μεταιωρολογικά δεδομένα, αποκάλυψαν αξιόπιστα το χρόνο θανάτου. Η περίπτωση αυτή δείχνει επίσης ότι ο κύκλος της P. casei δεν επιταχύνεται με την ηρωίνη, όπως έχει βρεθεί σε άλλα αρθρόποδα, αλλά τα επίπεδα της ηρωίνης δε μπορούσαν να εξακριβωθούν, εξαιτίας του επιπέδου της αποσύνθεσης.
Επίσης κάτω από τα μαλλιά και στα ρούχα του πτώματος βρέθηκαν αρκετά σκαθάρια, τα οποία ωστόσο δεν είναι συγκεκριμένα για κάποια φάση της αποσύνθεσης. Βρέθηκαν δύο ενήλικα σκαθάρια της οικογένειας Staphylinidae. Ένας Oxytelops tetracarinatus, ο οποίος συχνά βρίσκεται σε περιττώματα και σαπισμένη φυτική ύλη και ένας Philonthus spec. ο οποίος δε βοηθά τον υπολογισμό του μεταθανάτιου χρόνου, αφού μπορεί να βρεθει΄οποτεδήποτε στο πτώμα, ακόμα και δυο χρόνια μετά την ταφή.
Επιπλέον βρέθηκαν τρία ενήλικα άτομα του γένους Atheta, το οποίο ζει σε ξερά πτώματα, αλλά και σε μύκητες και σάπια φύλλα, και προνύμφες και δύο ενήλικα του σκαθαριού τις οικογένειας Cleridae Necrobia rufipes. Μία από τις προνύμφες της νεκρόβιας θάφτηκε αμέσως σ’ένα κομμάτι γάζας, έγινε κουκούλι στους 17 βαθμούς, που είναι ένας βαθμός χαμηλότερα από το υποτιθέμενο κατώτατο όριο ανάπτυξης, και εκκολάφθηκε μετά από 54 ημέρες. Το κοκκινοπόδαρο σκαθάρι του ζαμπόν (Necrobia rufipes) είναι γνωστός όψιμος αποικιστής των πτωμάτων και τρέφεται με αποξηραμένα πτώματα, επίσης με μούμιες, ζαμπόν, και πιθανόν και με προνύμφες άλλων αρθροπόδων. Βρέθηκε επίσης μια νεκρή μύγα του γένους Fannia, αλλά κανένα σκαθάρι της οικογένειας Sylphidae. Αυτά δεν έχουνε διαγνωστική αξία, αλλα αναφέρθηκαν για χάρη της πληρότητας.

Η μύγα Pyophila casei, η πυόφιλος του τυριού, λέγεται έτσι, διότι συχνά αποικίζει τυριά. Αν και θα πιστεύαμε ότι κανείς δε θα έτρωγε το τυρί αν είχε γεμίσει σκουλήκια, στην πραγματικότητα υπάρχουν άνθρωποι που τρώνε τέτοιο σάπιο τυρί και το θεωρούν μεγάλη νοστιμιά. Το σαρδινιακό Casu Marsu (σάπιο τυρί), όπως και κάποιες παραδοσιακές αιγυπτιακές συνταγές χαλουμιού, είναι ουσιαστικά σάπια τυριά που περιέχουν τέτοιες προνύμφες που εκτινάσσονται προς όλες τις κατευθύνσεις.

Περίπτωση 3. Μέσα στο άδειο κεφάλι της υπήρχε μόνο μια μύγα

Στη σύλληψή του στις 8 Μαΐου του 1996, ένας άντρας είπε στην αστυνομία ότι η γυναίκα του ήταν νεκρή στο διαμέρισμά τους για 29 μέρες. Όταν τον ρώτησαν γιατί, απάντησε ότι δεν ανέφερε το θάνατο, γιατί φοβόταν μη χάσει το διαμέρισμα. Οι αστυνομικοί βρήκαν το πτώμα με μεγάλο πληθυσμό μυγών και προνυμφών και με σημάδια μουμιοποίησης. Το πτώμα ήταν σκεπασμένο με δύο κουβέρτες. Επειδή η μέση εξωτερική θερμοκρασία υπολογίστηκε στους 10,9 βαθμούς εκείνο το διάστημα, πιθανότατα η θέρμανση στο σπίτι ήταν αναμμένη, και οι θερμοκρασία του πτώματος υπολογίστηκε ότι ήταν σταθερά πα΄νω από 20 βαθμούς, από τη θερμογένεση των πολλών εντόμων και από το γεγονός ότι ήταν καλυμμένο με κουβέρτες. Κατά τη νεκροψία, βρέθηκαν πάνω στο πτώμα μάζες προνυμφών μύγας, περισσότερο στον κολπικό σωλήνα και τα μαλλιά, και αρκετές ακόμα βρέθηκαν στην ουροδόχο κύστη. Η ομάδα της νεκροψίας ωστόσο ξέπλυνε όλες τις προνύμφες προτού ειδοποιηθεί ο ιατροδικαστικός εντομολόγος. Το κεφάλι του πτώματος είχε μερικώς μουμιοποιηθεί, το δέρμα του προσώπου, οι μαλακοί ιστοί της κάτω γνάθου, τα μάτια, τα αυτιά και η γλώσσα έλειπαν, το στόμα ήταν εντελώς ανοιχτό, και το κρανίο ήταν άθικτο. Αφού αφαιρέθηκε το επάνω μέρος του κρανίου, βρέθηκε μία ενήλικη μύγα Protoformia terranovae μέσα στο κρανίο. Ο εγκέφαλος δεν υπήρχε. Βρέθηκαν επίσης μέσα στο κρανίο και προνύμφες. Είναι γνωστό ότι η Protoformia φτάνει στην ενηλικίωση από το αυγό σε 19-23 ημέρες στους 22 βαθμούς. Στην Κολονία, η P. terranovae θεωρείται το κοινότερο συνανθρωπικό είδος (σχετιζόμενο με ανθρώπους και ανθρώπινες δραστηριότητες), μετά την κοινή οικιακή μύγα (Musca domestica) και την κοινή πρασινόμυγα (Lucilia sericata).
Παρόλα αυτά, η θέση της μύγας ήταν παράδοξη, επιδή αφενός η P. terranovae κάνει το κουκούλι της πάνω στο υλικό όπου τρέφεται, εκτός κι αν είναι πολύ υγρό ή εκτίθεται σε έντονο φως, αν και υπάρχει η πιθανότητα η συγκεκριμένη μύγα να παγιδεύτηκε και να συνέχιζε την ανάπτυξή της εκεί, κι αφετέρου η μύγα αυτή επισκέπτεται τα πτώματα συνήθως ένα μήνα μετά το θάνατο, κι αυτή ήταν η πρώτη εύρεση P. terranovae σε πτώμα στην Κολονία από το συγκεκριμένο ινστιτούτο.

Περίπτωση 4. Η περίπτωση του σηψαιμικού αλκοολικού

Στις 14 Αυγούστου του 1996, ένας 46χρονος γνωστός αλκοολικός (80,5 κιλά) βρέθηκε νεκρός στο υπνοδωμάτιό του. Ήταν νεκρός για 5 μέρες. Η συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα υπολογίστηκε στα 1,6 μέρη στα 1.000. Ο άντρας είχε ιστορικό υπέρτασης. Το πτώμα βρισκόταν σε τυμπανιαία κατάσταση. Μάζες αυγών βρέθηκαν στα γένια του και στις τρίχες του εφηβαίου. Βρέθηκαν επίσης μικρές προνύμφες 2-3 χιλ κυρίως κάτω από κύστεις δέρματος που προκλήθηκαν από τα έρια της σήψης. Επειδή τα θηλυκά του είδους Lucilia Caesar ωοαπέθεταν στο χώρο της νεκροψίας, η εντομολογική ανάλυση επικεντρώθηκε σε δύο σκούρα κόκκινα κουκούλια 6 χιλ, που βρέθηκαν προσκολλημένα στην κοιλιά του πτώματος.
Οι προνύμφες επωάστηκαν στους 17-20 βαθμούς, και 14 μέρες μετά, στις 28/8/1996, εμφανίστηκαν δύο ενήλικες μύγες του είδους Muscina stabulans, μήκους 9 χιλ. Η M. stabulans ενηλικιώνεται σε 28 μέρες σε θερμοκρασία 16 βαθμών, οπότε θεωρήθηκε ότι ίσως έτρωγαν τον άνθρωπο όσο ήταν ζωντανός ή σε κωματώδη κατάσταση. Αν επρόκειτο όμως για μυίαση, θα αναμενόταν γρηγορότερη ανάπτυξη από τη θερμοκρασία του σώματος στους 37 βαθμούς κι από τη δραστηριότητα των μαζών των προνυμφών. Για να βρεθεί αν ο άντρας αρρώστησε βαριά πριν πεθάνει, οι προνύμφες συνθλίφθηκαν και διερευνήθηκαν για βακτήρια.
Το ερυθρό χρώμα των κουκουλιών, καθώς και τα ερυθρά στίγματα που άφησαν στο υγρό χαρτί που τοποθετήθηκαν, υποδήλωναν την παρουσία του βακτηρίου Serratia marcescens της οικογένειας Enterobacteriaceae. Αυτό το πανταχού παρόν βακτήριο, που παλαιότερα πιστευόταν ότι δεν είναι παθογόνο, είναι γνωστό ότι προκαλεί μολύνσεις σε πληγές και σηψαιμία σε άτομα με αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα, και είναι ανθεκτικό σε πολλά αντιβιωτικά. Για παράδειγμα στη Βρετανία μεταξύ του 1986 και του 1987, πέθαναν περίπου 93 άνθρωποι από S. marcescens. Πιθανολογείται έτσι ότι ο αλκοολικός έπαθε μια λοίμωξη από S. marscescens κι έπειτα έπεσε σε κώμα, γι’αυτό και κάποιες μύγες ήρθαν πριν το θάνατό του.

Περίπτωση 5. Ο τοξικομανής που τον πέταξαν οι φίλοι του έξω για να μην τους πιάσουν

Στις 21/8/1996, στις 7:05 πμ, κοντά σε δάσος μέσα στην Κολονία, βρέθηκε το πτώμα γνωστού 28χρονου τοξικομανούς. Είχε ύψος 1,72 μ, βάρος 69,1 κιλά, αίμα: όχι αλκοόλ, καφεΐνη 0,85 mg/l, διαζεπάμη 0,12 mg/l, νορδιαζεπάμη 0,03 mg/l, και ούρα: μορφίνη 4/8 mg/l, κωδεΐνη 0,16 mg/l. Η τοξικολογική ανάλυση υποδήλωσε ότι ο θάνατος επήλθε 3 ώρες μετά τη λήψη ηρωίνης. Το ντυμένο πτώμα κοιτόταν εκτεθημένο σ’ένα σημείο με γρασίδι, και η αστυνομία ανέφερε ότι δεν το είδε εκεί στις 10 μμ το προηγούμενο βράδυ. Η μέση εξωτερική θερμοκρασία ήταν 23,1 βαθμοί στις 20/8/96, και 20,3 βαθμούς στις 21/8/96. Στα βλέφαρα βρέθηκαν μάζες αυγών, τα οποία εκκολάφθηκαν. Από τα στοματικά μόρια, τους πρόσθιους αναπνευστικούς πόρους και τα πίσω μέρη των προνυμφών του τρίτου σταδίου, το είδος της μύγας ταυτοποιήθηκε ως Lucilia ampulacea, ένα από τα είδη του γένους Lucilia που σπάνια σχετίζεται και με ζωντανούς ανθρώπους στην Κολονία.
Η περίπτωση αυτή θεωρήθηκε ενδιαφέρουσα από τους ερευνητές για τρεις λόγους. Πρώτον, στην περίπτωση του φόνου ενός παιδιού της Βαϊμάρης, μίας από τις γνωστότερες μηνύσεις στη Γερμανία, ο συγγραφέας ρωτήθηκε αν τα δεδομένα από τα αρθρόποδα θα μπορούσαν να καταδείξουν αν δύο πτώματα τοποθετήθηκαν έξω δίπλα στο δάσος τη μέρα ή τη νύχτα. Η ιδέα ήταν ν’αναλυθούν οι αναπτυξιακές φάσεις των γενών Lucilia και Callifora, και αφού οι περισσότεροι ερευνητές αναφέρουν ότι η Callifora δεν ωοαποθέτει τη νύχτα, αυτό θα μπορούσε να υπολογιστεί συγκρίνοντας τα οψιμότερα στάδια της Lucilia με τα πρωιμότερα της Callifora. Ο ιατροδικαστικός εντομολόγος ωστόσο δε μπόρεσε να απαντήσει, επειδή οι προνύμφες είχαν απομακρυνθεί από το πτώμα, αποξηρανθεί σε χαρτοσακούλα και έπειτα πεταχτεί. Δεύτερον, η επίδραση των ναρκωτικών στα πτώματα και στα έντομα τώρα αρχίζει να διερευνάται και λίγα είναι ως τώρα γνωστά, οπότε η περίπτωση αυτή απλώς καταδεικνύει ότι η L. ampulacea δεν απωθείται από την ηρωίνη, η οποία σίγουρα υπήρχε στο πτώμα, αλλά ο υπολογισμός της ήταν αδύνατος. Τρίτον, η παρουσία μόνο πρώιμων σταδίων της μύγας, μαζί με δύο υποστατικές κηλίδες στο πτώμα (το αίμα στα πτώματα λιμνάζει στο χαμηλότερο σημείο, και μετά από ένα διάστημα μένει ΄μόνιμα εκεί, δηλώνοντας την αρχική θέση που βρέθηκε/τοποθετήθηκε, η εύρεσή του δίπλα σε μονοπάτι, και το γεγονός ότι την προηγούμενη μέρα δεν ήταν εκεί, υποδηλώνουν ότι ο άνθρωπος πέθανε μέσα σε σπίτι και αργότερα μεταφέρθηκε έξω. Δεν είναι σπάνιο ένας τοξικομανής να πεθάνει στην παρέα των φίλων του, οι οποίοι απλώς νομίζουν ότι κοιμάται ή είναι μαστουρωμένος, και μόλις διαπιστώσουν το θάνατο να πετάξουν το πτώμα κάπου έξω για ν’αποφύγουν τις πολλές ερωτήσεις και τις έρευνες.
Στο πτώμα βρέθηκαν επίσης 10 ισόποδα του είδους Porcellio scaber, ενός κοινού είδους στην Κολονία. Αν κι αυτό δεν έχει κάποια διαγνωστική σημασία, ο συγγραφέας το αναφέρει επειδή τα αρθρόποδα αυτά ζουν σε εξωτερικούς χώρους, οπότε αν τύχει ποτέ να βρεθεί πτώμα με τέτοια ισόποδα σε διαμέρισμα, αυτό θα δηλώνει ότι ο άνθρωπος πέθανε έξω και μεταφέρθηκε αργότερα.

Περίπτωση 6. Ο νεκρός που έμεινε στο μπαλκόνι για σχεδόν ένα μήνα

Στις 25 Σεπτεμβρίου του 1996, βρέθηκε το πτώμα ενός 66χρονου άντρα στο μπαλκόνι του σπιτιού του στον 8ο όροφο μιας πολυκατοικίας στην Κολονία. Όταν βρέθηκε, το ύψος του μετρήθηκε στο 1,59 μ και το βάρος του στα 46,5 κιλά, και τα επίπεδα αλκοόλ υπολογίστηκαν στα 1,07 μέρη στα 1.000 την ώρα του θανάτου του. Το πτώμα πιστευόταν ότι βρισκόταν εκέι για 25 μέρες, από τις 31 Αυγούστου του 1996, έως τις 25 Σεπτεμβρίου, οπότε βρέθηκε. Ο μαλακός ιστός του προσώπου, ο λαιμός και το δεξιό αυτί είχαν καταστραφεί από τις προνύμφες των μυγών, το δέρμα ήταν λιπαρό και χρώματος πρασινοκαφέ, και η κοιλιά ήταν πρησμένη. Πάνω στο πτώμα βρέθηκαν μάζες προνυμφών μύγας.
Μία μύγα που εκτράφηκε μέχρι την ενηλικίωση ταυτοποιήθηκε ως Parasarcophaga argyrostoma, γνωστή και με το συνώνυμο Sarcophaga argyrostoma. Στην Κολονία, το είδος είναι σπάνιο, ευρισκόμενο συνήθως σε σωρούς λάσπης, σε δοχεία τροφής στο ζωολογικό κήπο κλπ. Έως τώρα, δεν είχε βρεθεί σε πτώματα μέσα σε διαμερίσματα. Έως τώρα, δεν είχε αναγνωριστεί κάποια σχέση με το ύψος του διαμερίσματος και τον αποικισμό των πτωμάτων από διαφορετικά είδη μύγας. Γι’αυτό η P. argyrostama μπορεί να θεωρηθεί είδος που φανερώνει αν ένα πτώμα που βρίσκεται σε λιγο ή πολύ κλειστο περιβάλλον βρισκόταν προηγουμένως έξω, όπως σ’αυτήν την περίπτωση που βρέθηκε στο μπαλκόνι, δίπλα δηλαδή στο διαμέρισμα. Για μια πόλη σαν την Κολονία, με περιορισμένο αριθ΄μό ειδών, αυτές οι λεπτομέρειες παίζουν μεγάλο ρόλο.

Σας έφτιαξα τη διάθεση; Σας εύχομαι καλή συνέχεια στη μέρα σας.

Υγ. Η αρχική δημοσίευση είχε και φωτογραφίες των ευρημάτων. Αποθηκεύτηκε όμως στη wiki αυτήν χωρίς αυτές. Για παρόμοιες φωτογραφίες όμως, μπορείτε να επισκεφθείτε ιστοσελίδες όπως το liveleak ή το bestgore, όπου μπορείτε να δείτε φωτογραφίες και βίντεο από πτώματα σε διάφορες φάσεις αποσύνθεσεις και σε διάφορες περιβαλλοντικές συνθήκες.

Πριν μερικές εβδομάδες, αγόρασα από το feeders.gr λίγα αλευροσκούληκα για τις σαύρες μου. Στην πραγματικότητα δεν είναι τα κοινά αλευροσκούληκα (Tenebrio molitor), αλλά τα γιγάντια, βασιλικά αλευροσκούληκά ή superworms (Zophobas morio). Κατάγονται απ’τη Νότιο Αμερική, Γίνονται ως και 4-5 εκ, και η ιδιαιτερότητά τους είναι ότι επειδή είναι κανιβαλιστικά προς τα κουκούλια του είδους τους, δε νυμφώνονται όταν βρίσκονται πολλά μαζί, οπότε μπορείς να έχεις πολλά μαζί χωρίς την ανησυχία ότι θα γίνουν κουκούλια και θα μεταμορφωθούν σε σκαθάρια. Αρνητικό είναι ότι στο διάστημα αυτό δεν τρώνε, και αν δε διατηρούνται στο ψυγείο πεθαίνουν σχετικά γρήγορα, ιδίως αν είναι καλοκαίρι και ο μεταβολισμός τους είναι υψηλός. Έτσι έγινε και σ’αυτήν την περίπτωση. Άρχισαν να ψοφάνε και διάλεξα διάφορα σε διάφορες φάσεις της αποδόμησής τους για να σας τα δείξω.
Το πρώτο αριστερά έχει πεθάνει πρόσφατα, κι ακομα δεν έχει ιδιαίτερες αλλαγές από ένα ζωντανό. Το αμέσως επόμενο είναι λίγο διογκωμένο και αρχίζει να μαυρίζει. Όπως και στα σπονδυλωτά, έτσι και τα ασπόνδυλα συσσωρεύουν αέρια κατά την αρχή της αποσύνθεσής τους στο πεπτικό σύστημα κι έτσι πρήζονται ελαφρώς. Το πρήξιμο αυτό έχει παραμορφώσει και απολιθώματα εντόμων. Το αμέσως επόμενο έχει μαυρίσει καλά, έχει αδυνατίσει αρκετά, έχει σχεδόν δισδιαστατοποιηθεί και από την κάτω πλευρά έχει κάνει ένα αυλάκι εξαιτίας της απώλειας υγρών. Έτσι γίνονται και τα ζωντανά αλευροσκούληκα που είναι υποσιτισμένα και ταλαιπωρημένα, που εγώ τα λέω μαραμένα. Και τέρμα δεξιά είναι τα θραύσματα από δύο σχεδόν αποξηραμένα έντομα. Εντελώς αποξηραμένο κι ολόκληρο δε βρήκα, πάντως το απομεινάρι μετά την αποσύνθεση των μαλακών μερών σ’όλα τα αρθρόποδα είναι ο εξωσκελετός, ο οποίος μπορεί να είναι πλήρης αν το αρθρόποδο αφέθηκε σε ήσυχο σημείο. Ο χιτινώδης εξωσκελετός θα θρυμματιστεί και θ’αποδομηθεί αργότερα, αλλά σε ξηρό περιβάλλον μπορέι να διατηρηθεί επ’αόριστον. Στην περίπτωση των αλευροσκούληκων, αν και είναι σκληρά, όπως όλες οι προνύμφες έχουν αρκετά υγρά και πολύ λίπος, άρα ο εξωσκελετός δύσκολα διατηρεί τη μορφή του ζωντανού εντόμου, συνήθως μαυρίζει και αδυνατίζει, αν και σε ελεγχόμενο ξηρό περιβάλλον πιστεύωπως δε θα χαλάσει.
Τα αλευροσκούληκα αυτά ήταν λίγα, και ο χώρος τους ξηρός, οπότε δε μύριζαν σχεδόν καθόλου. Μια άλλη φορά ωστόσο, την προηγούμενη που πήρα τέτοια αλευροσκούληκα, λόγω ζέστης και μεγάλου πληθυσμού, άρχισαν να σαπίζουν όλα μαζί. Το κουτί είχε ζεσταθεί από τη βακτηριακή δραστηριότητα και μύριζαν σαν χαλασμένες γαρίδες, άλλωστε είναι συγγενικά είδη και πιθανόν θα έχουν παρόμοιες αναλογίες αμινοξέων και λιπαρών. Από εκεί έσωσα λίγα ζωντανά, αλλά ο γενειοφόρος δράκος, παρόλο που είναι είδος με χαμηλή όσφρηση, δεν τα έφαγε. Αφού τα έπλεινα καλά έφαγε δύο με δυσκολία, και για να μην του κάνουν τυχόν κακό τα πέταξα όλα όπως ήταν, ζωντανά και νεκρά, για να σαπίσουν στα σκουπίδια με την ησυχία τους. Τα κοινά αλευροσκούληκα θα είχαν λύσει το πρόβλημα με τον κανιβαλισμό, κι αυτή η δυσάρεστη κατάσταση θα είχε αποφευχθεί.

Έτσι, αντί για τον ασαφή σκελετό ενός κάποτε ζώντος όντος που αφήνουν τα σπονδυλωτά, ή το εντελώς απρόσωπο όστρακο που αφήνουν τα μαλάκια, τα αρθρόποδα αφήνουν όλο τους το περίβλημα, διατηρώντας αναλλοίωτη ή σχεδόν αναλλοίωτη την εικόνα τους. Σκεφτείτε τι θα γινόταν αν τα αρθρόποδα προλάβαιναν να κατακτήσουν τους οικολογικούς θώκους των μεγάλων ζώων ενός οικοσυστήματος αντί για τα χερσαία σπονδυλωτά. Λέγεται ότι αυτό είναι αδύνατο, επειδή η μέθοδος παθητικής αναπνοής τους με τις τραχείες είναι ανεπαρκής, κι ότι απέκτησαν γιγαντιαία μεγέθη μόνο στη Λιθανθρακοφόρο ένεκα υψηλών επιπέδων οξυγόνου, αλλά αυτό είναι μόνο εν μέρει αληθές. Στην πραγματικότητα έχει βρεθεί ότι πολλά έντομα αναπνέουν ενεργητικά, ωθώντας και βγάζοντας άερα από τις τραχείες, όπως δηλαδή γίνεται και η αναπνοή στα σπονδυλωτά με πνεύμονες. Αυτό θα μπορούσε να προσαρμοστεί και σε μεγαλύτερα μεγέθη σίγουρα. Στην περίπτωση αυτήν λοιπόν, παρόλο που οι εξωσκελετοί τους τελικά θ’αποδομούνταν, σίγουρα θα υπήρχαν είδη με σκληρότερους ή ασβεστώδεις εξωσκελετούς ου θ’άντεχαν πολύ περισσότερο. Οπότε δε θα ήταν παράξενο να υπάρχουν πτώματα ζώων μικρών και μεγάλων παντού στο φυσικό περιβάλλον. Σίγουρα δε θα ήταν όλοι οι εξωσκελετοί από πτώματα, κάποιοι θα ήταν παλιοί εξωσκελετοί από εκδύσεις κατά την ανάπτυξη του ζωόυ, αλ΄’εφόσον σε πολλές περιπτώσεις αυτοί τρώγονται από το ζώο, αυτό δε θα ίσχυε για όλα τα είδη. Και τα πτώματα αυτά θα είχαν διάφορα σχήματα, και ιδιότητες. Άλλα μπορέι να ήταν σκληρά, άλλα από τριχωτά είδη μονωτικά, άλλα από μαλακά είδη λεπτά και εύκαμπτα σαν χαρτί, κλπ. Σίγουρα αυτός ο πόρος δε θα πηγαίνε χαμένος σ’αυτό το οικοσύστημα, και θα υπήρχαν ζώα τα οποία θα τα χρησιμοποιούσαν ως τροφή, ως υλικό κατασκευής φωλιάς ή ως καταφύγιο, εφόσον θα ήταν κούφια. Άλλα θα είχαν καμουφλάζν ου θα ταίριαζε με την επιφάνειά τους ή με άλλα χαρακτηριστικά τους, σ’άλλα μπορέι να προσάρμοζαν το σώμα τους μέσα τους για προστασία όπως ο ερημίτης κάβουρας που χρησιμοποιεί όστρακα σαλιγκαριών, άλλα θα τα χρησιμοποιούσαν για να εντυπωσιάσουν το αντίθετο φύλο π.χ. μαζεύοντας τα πιο φωσφοριζέ πτώματα – κάτι αντίστοιχο κάνουν τα πουλιά συλλέκτες της Νέας Γουινέας, όπου τα αρσενικά μαζεύουν όσα πιο πολλά μπλε αντικείμενα μπορούν στη φωλιά για να εντυπωσιάσουν το θηλυκό. Επίσης σίγουρα θα υπήρχαν μύκητες, ή και επίφυτα εξειδικευμένα για την ανάπτυξη πάνω στα άδεια αυτά πτώματα.

Οι συνέπειες αυτής της διαφορετικής βιολογίας σε κάποιο τυχόν νοήμον είδος που θα εξελισσόταν απ’αυτά τα μεγααρθρόποδα θα ήταν άγνωστες, αν και κάτι μπορούμε να υποθέσουμε. Το είδος αυτό σίγουρα δε θα είχε ανθρώπινο σχήμα, αλλά πολύ πιθανότερο είναι να είχε σχήμα εξάποδου βαρελιού μπίρας, όπως οι εξωγήινοι σε ένα βιβλίο επιστημονικής φαντασίας που είχα διαβάσει. Οι αντιλήψεις αυτού του είδους περί θανάτου, καθώς και οι νεκρικές του πρακτικές, θα ήταν πολύ διαφορετικές απ’τις δικέ ςμας. Εφόσον όλα τα χαρακτηριστικά του νεκρού θα παρέμεναν για καιρό μετά το θάνατό του, μπορέι να είχαν την ψευδαίσθηση ότι μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί του, οπότε οι αντιλήψεις περί μεταθανάτιας ζωής ίσως να ήταν ισχυρότερες. Επίσης, εφόσον το απομεινάρι θα ήταν μια καθαρή, συγκροτημένη μάζα, δε θα ήταν αναγκαία η καταστροφή των νεκρών, οπότε η ταρίχευση ίσως να ήταν πολύ περισσότερο διαδεδομένη. Σίγουρα θα υπήρχε πρόβλημα με το βραχύ διάστημα της αποσύνθεσης, αλλά αυτό θα το αντιμετώπιζαν πηγαίνοντας το πτώμα μακριά προσωρινα΄ή υποβάλλοντάς το σε υψηλότερες θερμοκρασίες. Τα λείψανα δε θα ήταν απαραίτητο να βρίσκονται σε μία σαρκοφάγο, αλλά μπορέι να εκτίθενταν μπροστά από ή μέσα σ’ένα σπίτι, σε ειδικό χώρο κλπ. Αγάλματα σπουδαίων προσώπων ίσως θα ΄ήταν άχρηστα αν μπορούσε να διατηρηθεί ο εξωσκελετός τους, καλυμμένος με κάποιο σφραγιστικό υλικό για αιώνες. Επειδή ο εξωσκελετός είναι εξωτερικός, ίσως σε κάποιους πολιτισμούς ή σε ορισμένες κάστες, π.χ. ιερείς, τα νοήμονα όντα να φορούσαν τον εξωσκελετό κάποιου προγόνου για να δείξουν τη σύνδεσή τους μ’αυτόν. Η προγονολατρεία θα ήταν σίγουρα διαδεδομένη.

Ναι μεν, αλλά. Παρόλο που αυτό είναι μια καλή άσκηση στην επιστημονική φαντασία, στην πραγματικότητα είναι κάτι σχεδόν αδύνατο τα αρθρόποδα να κατακτήσουν τη θέση των μεσαίων και των μεγαλύτερων ζώων. Πιο πιθανό θά’ταν τα μαλάκια ή και τα σκουλήκια να ‘αντικαταστήσουν τα σπονδυλωτά, παρά τα αρθρόποδα, κι αυτό για έναν προφαμή λόγο. Αντίθετα με τα παραπάνω ζώα και τα σπονδυλωτά, όλα τα αρθρόποδα και τα υπόλοιπα εκδυσόζωα αναπτύσσονται σε στάδια, όχι συνεχώς. Κάθε στάδιο λήγει με την έκδυση του παλιού εξωσκελετού, οπότε το αρθρόποδο είναι πολύ ευάλωτο και πρέπει κάπου να κρυφτεί, έως ότου να αποβάλει το παλιό του περίβλημα και να σκληρύνει το νέο. Αυτός ο τρόπος ανάπτυξης θα δημιουργούσε τεράστια προβλήματα σε μεγαλύτερα μεγέθη, όπου η εύρεση κατάλληλης κρυψώνας είναι δυσκολότερη, είναι πιθανότερο να συμβούν ατυχήματα και ο χρόνος σκλήρυνσης είναι μεγαλύτερος. Οπότε πιο πιθανό είναι τα σαρκοφάγα ζώα να έβρισκαν τα μαλακά μεγααρθρόποδα, και τα πρώτα είδη να εξαφανιζόταν πολύ πριν εξελιχθεί κάποιο νοήμον είδος. Αυτός είναι και ο κύριος λόγος που δεν είναι εύκολο να εξελιχθούν γιγάντια αρθρόποδα. Στη Λιθανθρακοφόρο ακόμα οι χερσαίοι εχθροί ήταν λίγοι, οπότε αυτό ήταν δυνατόν.
Ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα που θ’αντιμετώπιζαν τα τεράστια αυτά αρθρόποδα είναι το ενδεχόμενο θανάτου ακόμα κι από φαινομενικά μικρό τραύμα. Τα αρθρόποδα έχουν ανοιχτό κυκλοφορικό σύστημα, δηλαδή το αίμα τους (αιμολέμφος) γεμίζει όλο τους το σώμα χωρίς αιμοφόρα αγγεία. Έτσι αν τραυματιστούν λίγο η πληγή μπορεί να κλείσει, αλλά αν σπάσει σχετικά μεγάλο μέρος του εξωσκελετού πεθαίνουν από απώλεια υγρών γρήγορα. Κι επίσης οι ασθένειες θα ήταν εμπόδιο στην εξέλιξή τους. Τα αρθρόποδα δεν έχουν το προσαρμοστικό ανοσοποιητικο σύστημα των σπονδυλωτών – η ανωτερότητά του αμφισβητείται έντονα όμως -, οπότε αν αρρωστήσουν από κάτι νέο πιθανό είναι ότι θα πεθάνουν. Σε ενδεχόμενο λοίμωξης είτε επιβιώνουν είτε πεθαίνουν, σπάνια γίνονται καλά από σοβαρή ασθένεια. Κι εξαιτίας του ανοιχτού τους κυκλοφορικού συστήματος, η λοίμωξη γρήγορα εξαπλώνεται σ’όλο το σώμα με τρομακτικά συμπτώματα όπως μύκητες στην επιφάνεια του σώματος, ξαφνικό σάπισμα όλου του σώματος κλπ. Μία επιδημία σε έντομα θυμίζει χολιγουντιανή αποκάλυψη των ζόμπι. Σίγουρα το νοήμον είδος που θα είχε εξελιχθεί από τέτοια ζώα θα είχε ιδιαίτερο φόβο για τις επιδημίες, και ίσως γι’αυτόν το λόγο να μην διατηρούσε τα πτώματα, αλά να τα κατέστρεφε αμέσως.

Οπότε πιθανότατα τέτοια αρθρόποδα δε θα υπάρξουν ποτέ.

Αυτές τις μέρες, δεν ξέρω για ποιον λόγο, ψάχνω στο Διαδίκτυο βγια θάνατο και διαχείρηση των πτωμάτων, και κυρίως το βράδυ στο youtube. βρήκα λοιπόν και βίντεο για την καύση κι αυτό έγινε έναυσμα για το παρόν άρθρο.

Η καύση του νεκρού σώματος είναι εξίσου παλιό έθιμο με την ταφή, κι έχει εφαρμοστεί παραδοσιακά σε πολλούς πολιτισμούς. Στην Αρχαία Ελλάδα για παράδειγμα αλλού, όπως στην Αθήνα, γινόταν συνήθως ταφή, ενώ αλλού, όπως στη Μακεδονία, γινόταν καύση κι έπειτα τοποθέτηση των λειψάνων σε τάφο, προς τιμήν του Ηρακλή, προπάτωρα τον Μακεδόνων, ο οποίος πέθανε από φωτιά. Καύση επίσης γινόταν σε εξαιρετικές περιπτώσεις ακόμα και σε περιοχές όπου συνηθιζόταν η ταφή, οπότε υπήρχαν πολλοί νεκροί για ν’απομακρυνθούν γρήγορα τα σώματα, όπως σε νεκρούς πολέμων. Στον Επιτάφιο του Περικλή για παράδειγμα αναφέρεται ότι οι πρώτοι Αθηναίοι νεκροί του Πελοποννησιακού Πολέμου κάηκαν, κι έπειτα τα οστά τους ενταφιάστηκαν. Ακόμα και στην εποχή του Ομήρου γινόταν η καύση. Επομένως όσοι επικαλούνται τη μη ελληνικότητα του εθίμου για να επιχειρηματολογήσουν κατά της πρακτικής πλανώνται, αλλ’ακόμα κι αν δεν ήταν εληνικό αυτό δε σημαίνει πως είναι κάτι το κακό. Η καύση στη μετέπειτα ευρωπαϊκη ιστορία εφαρμοζόταν σπάνια, μόνο σε περιπτώσεις πολλών νεκρών από πολέμους, λοιμούς και λιμούς. Στους πολιτισμούς ωστόσο των Ινδιών και της Άπω Ανατολής η καύση ήταν και παραμένει ο κοινότερος τρόπος διαχείρησης του νεκρού λόγω θρησκευτικών πεποιθήσεων, ενώ καύση παρατηρείται ακόμα και σε πρωτόγονους πολιτισμούς της Αυστραλίας και της Νέας Γουινέας ως μέρος της νεκρόσιμης τελετής εκείνων των φυλών. Σήμερα φυσικά η καύση έχει επεκταθεί σ’όλον σχεδόν τον κόσμο, αποβάλλωντας συχνά τα θρησκευτικά της στοιχεία. Μπορούμε να πούμε πως έχει ενσωματωθεί στο Δυτικό Πολιτισμό. Σήμερα οι άνθρωποι δεν καίγονται μόνο για θρησκευτικούς λόγους. Άλλοι επιλέγουν την καύση για το χαμηλότερο κόστος της, για λιγότερη επιβάρυνση στους συγγενείς ή και για δυσκολία με την ιδέα της ταφής.

Η διαδικασία της καύσης σήμερα φαίνεται πολύ βιομηχανική, αλλά συγχρόνως είναι και φθηνή και γρήγορη. Το κρεματόριο είναι ένας μικρός και στενός χώρος στο σχήμα περίπου του φερέτρου, μέσα στο οποίιο σπρώχνεται ο νεκρός, άλλοτε μέσα σε κανονικό φέρετρο κι άλλοτε σε χαρτοκιβώτιο. Εκεί ένα φλόγιστρο που λειτουργεί με πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ξύλο ή προπάνιο καίει το σώμα σε θερμοκρασία 800-1000 βαθμών Κελσίου, οπότε τα πάντα εξαϋλώνονται διαφεύγοντας ως αέρια ψηλά απ’την καμινάδα, αλλά τα οστά παραμένουν, αν και θραυσμένα κι αδύναμα. Αυτά θρυμματίζονται σ’ένα μύλο ώστε να γίνουν σκόνη, και τοποθετούνται σε ένα δοχείο ως στάχτη για να δωθούν στους συγγενείς. Έπειτα μπορούν να διατηρηθούν σε τεφροδόχο, να ταφούν, να σκορπιστούν στα βουνά, στη θάλασσα ή οπουδήποτε αλλού, ακόμα και
να εκτοξευτούν στο διάστημα.
Η όλη διαδικασία διαρκεί λίγο περισσότερο από μια ώρα, σε αντίθεση με την ταφή που είναι χρονοβόρος και δύσκολη, κι επίσης συχνά τα λείψανα χρειάζονται εκταφή έπειτα από μερικά χρόνια. Στα παρακάτω βίντεο μπορείτε να παρακολουθήσετε κανονικά τη διαδικασία:

Σύμφωνα με
διεθνεις στατιστικές,
το ποσοστό των αποτεφρώσεων στις ανεπτυγμένες χώρες αυξάνεται ετησίως, με υψηλότερα ποσοστά σε χώρες όπου η πρακτική εφαρμοζόταν παραδοσιακά (Ιαπωνία 99%), και μέτρια προς αρκετά υψηλά σ’άλλες χώρες, π.χ. Καναδάς 68%, Σκανδιναβικές χώρες έως κι 70% σε πυκνοκατοικημένες περιοχές λόγω έλλειψης χώρου για τάφο, ΗΠΑ 40%, με υψηλότερα ποσοστά στις δυτικές και χαμηλότερα στις νότιες συντηριτικότερες πολιτείες, Αυστραλία 65%, Νέα Ζηλανδία 70%, και Πολωνία μόνον 6%. Χαμηλότερα ποσοστά παρατηρούνται στο μουσουλμανικό και τον ορθόδοξο κόσμο, όπου το ετήσιο ποσοστό υπολογίζεται κάτω του 10%. Αν κι ο μουσουλμανισμός απαγορεύει την καύση, η ορθόδοξη χριστιανική θρησκεία δεν έχει κάποιον συγκεκριμένο κανόνα κατά της πρακτικής? αφού το σώμα εφόσον πεθάνει, χάνει την ψυχή κι άρα την ουσιαστική αξία του, η οποία θ’αναστηθεί αργότερα με νέο σώμα, επομένως το φθαρτό σώμα μπορεί να πάθει οτιδήποτε. Πάραυτα λόγω παράδοσης ταφής, η καύση δε συνηθίζεται ή κι αποθαρρύνεται ως ασέβια προς το νεκρό, κι αυτή η άποψη γίνεται προσπάθεια δικαιολογηθεί από τους λειτουργούς και συμμάχους της εκκλησίας με βάση ένα χωρίο στην Παλαιά Διαθήκη, όπου λέει ο Θεός στον Αδάμ ότι απ’το χώμα ξεκίνησε κι εκεί θα καταλήξει, το οποίο ωστόσο μπορεί να ερμηνευθεί συμβολικά, όπως έχει γίνει και σε πολλά άλλα χωρία, ότι δηλαδή ξεκινάμε απ’το τίποτα και τελειώνουμε πάλι στο τίποτα. Ενδεικτικά μερικά πύρινα κείμενα κατά της αποτέφρωσης είναι
αυτό
και
αυτό.
Ακόμα εφόσον ο χριστιανισμός έχει απορρίψει τους περισσότερους κανόνες της εβραϊκής Παλαιάς Διαθήκης, τότε γιατί εμμένει συγκεκριμένα σ’αυτόν, ο οποίος κιόλας δεν αφορά κανένα δόγμα; Ακόμα όμως κι αν η απαγόρευση της καύσης αποτελούσε επίσημο κανόνα της εκκλησίας, ποιος θα είχε την εξουσία να καταπατήσει το δικαίωμα ενός ανθρώπου για ελεύθερη διαχείριση του σώματός του μεταθάνατον; Ένα κοσμικό ανεπτυγμένο δυτικό κράτος δε θά’πρεπε να επιβάλλει ως νομοθεσία τους θρησκευτικούς κανόνες, ούτε να καθυστερεί να εκσυγχρονιστεί εξαιτίας της εκκλησίας, όπως έγινε στη χώρα μας. Και πάλι θα μιλήσουν οι θλιβεροί αριθμοί,
τώρα χρονολογίες:
Στη Γαλλία λοιπόν η καύση νομιμοποιήθηκε ως ριζοσπαστικός νεωτερισμός αρχικά κατά τη Γαλλική Επανάσταση του 1879, κι αργότερα ρυθμίστηκε περαιτέρω το 1887, στην Βρετανία το 1884, στην Αυστραλία το 1901, στη Γερμανία το 1934 (επί Χίτλερ μάλιστα), στην Ισπανία το 1945, ενώ στην Ελλάδα το… 2006! Κι αυτό ίσως καθυστερούσε ακόμα περισσότερο εάν ο τότε δήμαρχος της Αθήνας το 1987 Μιλτιάδης Έβερτ δεν έκανε επίσημη πρόταση στην Εκκλησία της Ελλάδος για το δικαίωμα της αποτέφρωσης, αφού πριν το θέμα ήταν ανύπαρκτο στην Ελλάδα. Ακόμα στην Ελλάδα δεν έχει εγκατασταθεί κρεματόριο, με αποτέλεσμα όσοι επιθυμούν ν’αποτεφρωθούν να επιβαρύνουν τους συγγενείς με τη μεταφορά τους στη Βουλγαρία, όπου υπάρχει ένα και πλουτίζει από μας που ακόμα δεν έχουμε. Πολλά γραφεία τελετών παρέχουν υπηρεσίες μεταφοράς προς κι από τη Βουλγαρία για σκοπούς καύσης, όπως
αυτό
και
αυτό.
Η
Επιτροπή για τη Θεσμοθέτηση του Δικαιώματος της Αποτέφρωσης των Νεκρών,
μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Αποτέφρωσης, προσπαθεί πιέζοντας τους αρμόδιους φορείς για τη δημιουργία κρεματορίου. Περιέχει πολλές πληροφορίες και βιβλίο με πολυμέσα, κι επίσης δημοσιεύει τα νέα για την αποτέφρωση των νεκρών στην Ελλάδα.

Πολλοί άνθρωποι επιθυμούν ν’αποτεφρωθούν μετά το θάνατό τους. Η μητέρα μου για παράδειγμα λέει από τότε που θυμάμαι πως τελευταία επιθυμία της είναι ν’αποτεφρωθεί. Εγώ πλέον έχω συνηθίσει στην ιδέα, κι αν κάποτε στο μέλλον πεθάνει πριν από εμένα, νιώθω εσωτερικά αναγκασμένος οπωσδήποτε να σεβαστώ την επιθυμία της και να τη στείλω στη Βουλγαρία γι’αποτέφρωση, εάν ακόμα εδώ δεν έχει εγκατασταθεί κρεματόριο. Δεν θέλει, όπως λέει, να ταφεί στο σκοτεινό, υγρό χώμα και να φαγωθεί απ’τα σκουλήκια, διότι αυτό είναι που της προκαλεί το μεγαλύτερο φόβο για το θάνατο. Επίσης θέλει ν’αποφύγει έστω και την ελάχιστη πιθανότητα να ταφεί ζωντανή χωρίς ελπίδα σωτηρίας, ενώ με την καύση, ακόμα κι αν υπάρχει η θεωρητική πιθανότητα να ζει, δε θα προλάβει ν’αντιδράσει. Όπως λέει για πλάκα: «Εγώ δε θα δώσω την ικανοποίηση στα σκουλήκια να φάνε το τέλειό μου σώμα.»
Και δεν είναι μόνο η μητέρα μου που θέλει ν’αποτεφρωθεί. Θυμάμαι ακόμα και την πρώην καθηγήτρια αγγλικών μου, Ελληνίδα γεννημένη στην Αυστραλία, η οποία προτιμούσε να καεί παρά ν’αποσυντεθεί στο έδαφος. Επίσης όσο αυτή ζούσε στην Αυστραλία, είχε γίνει δωρητής οργάνων α, δηλαδή με δυνατότητα να δώσει όλα τα μέρη του σώματός της εφόσον ήταν κατάλληλα για δωρεά μετά το θάνατό της, το οποίο με την έλευσή της στην Ελλάδα έπαυσε να ισχύει. Και σίγουρα θα υπάρχουν πολλοί άλλοι που επιθυμούν την αποτέφρωση. Εγώ ο ίδιος δεν έχω αποφασίσει τι θά’θελα να πάθω μετά το θάνατό μου, πιθανόν επειδή πιστεύω πως βρίσκεται ακόμα μακριά, πιθανόν επειδή δε με πολυνοιάζει για το τι θα γίνει εφόσον εεγώ δε λειτουργώ. Πάντως δε δέχομαι ορισμένες καταλήξεις, όπως να γίνω αντικείμενο μαθήματος ανατομίας σε ιατρικούς φοιτητές χωρίς να προσφέρω κάτι σημαντικό. Γι’αυτόν το σκοπό υπάρχουν πολλά πτώματα στα αζήτητα. Αν επέλεγαμοίρα σχετική με την ιατρική επιστήμη, πιθανόν θα γινόμουν δωρητής οργάνων ή θά’δινα τον εγκέφαλό μου για χαρτογράφηση προς πιθανή «ανάστασή» μου στο μέλλον.

Ας εκσυγχρονιστούμε ως κράτος και ως κοινωνία επιτέλους. Το θέμα της αποτέφρωσης των νεκρών είναι ένα μόνο από τα πολλά τα οποία μας τοποθετούν αρκετά πιο πίσω σχετικά με τις ανεπτυγμένες ευρωπαΪκές χώρες. Ας διώξουμε τα κατάλοιπα της εκκλησιαστικής καταπίεσης και των άλλων προβλημάτων που μας δέρνουν, και ίσως καταφέρουμε να προχωρήσουμε με το βήμα των πραγματικά ανεπτυγμένων κρατών.

Όλοι μαςέχουμε βιώσει μεγάλο φόβο κάποια στιγμή και ξέρουμε πόσο τρομακτικό συναίσθημα είναι αυτό. Πολλοί από εμάς θά’χουμε πάθει τουλάχιστον μια φορά στη ζωή μας κρίση πανικού. Εγώ θυμάμαι περίπου 5-6 σ’εμένα. Είναι η ακραία έκφραση του άγχους, με έντονη ταχυκαρδία, εφήδρωση, αίσθηση ανικανότητας λύσης του προβλήματος, ζάλη, πονοκέφαλος, πόνους στο σώμα όπως στο στήθος και τα άκρα, ξηρός λαιμός και δυσκολία στην κατάποση, αποπροσανατολισμός, γρήγορες αγχωμένες κινήσεις ή ακινησία σ’ένα μέρος, ακόμα και φόβο απώλειας του μυαλού ή και επερχόμενου θανάτου. Αυτή η κρίση δεν προκαλείται απαραίτητα από κάποιον προφανή λόγο? Μπορεί να έρθει έπειτα από βαθιά σκέψη για παράδειγμα, όπως σ’εμένα μερικές φορές. Άλλες φορές που την είχα πάθει είχε προέλθει από αίσθηση ότι κάτι δεν πήγαινε καλά στο σώμα μου. Φυσικά αυτή η αντίδραση, μολονότι εντονότατη, δεν αφήνει κάποια μόνιμη βλάβη στον οργανισμό, διαρκώντας μόνο λίγα λεπτά. Σε ορισμένες περιπτώσεις ωστόσο, όπως στην αγχώδη διαταραχή του πανικού, μπορεί να προκαλείται ευκολότερα ή να διαρκεί με αυξομειούμενη ένταση περισσότερο, αλλά φυσικά δεν απειλή τη ζωή. Πώς θα ήταν όμως εάν ένας βρισκόταν σε παρόμοια κατάσταση υπέρτατου φόβου, χωρίς τρόπο διαφυγής, για μεγάλο χρονικό διάστημα; Το θέμα αυτό μελετήθηκε από διάφορους επιστήμονες, και σήμερα γνωρίζουμε ότι μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα, ακόμα και στο θάνατο. Εδώ μπορούμε δηλαδή να πούμε ότι ο θάνατος προκαλείται από ψυχοσωματικά αίτια. Υπάρχουν βέβαια περιπτώσεις όπου κάποιος έχει πεθάνει από καρδιακή προσβολή έπειτα από έντονο φόβο, στις οποίες ωστόσο μεταθάνατον διαγιγνώσκεται λανθάνον πρόβλημα υγείας. Εδώ αναφέρομαι όμως στις περιπτώσεις οι οποίες δεν παρουσίαζαν κανένα πρόβλημα υγείας πριν το επεισόδιο, ούτε βρέθηκε κάτι μετά το θάνατο.

Το φαινόμενο του ψυχοσωματικού θανάτου είναι σπανιότατο σήμερα, αν κι έχει παρατηρηθεί σε νοσοκομεία, πολέμους, στρατόπεδα συγκεντρώσεως κι άλλα περιβάλλοντα όπου η διαφυγή είναι πρακτικά αδύνατη κι ο φόβος μεγάλος. Ο τομέας ωστόσο στον οοποίο μελετήθηκε εκτενέστερα είναι οι πρωτόγονες φυλές ιθαγενών, όπου έχει παρατηρηθεί επανειλημμένα σε καταραμένους από ξόρκι εχθρού ή κακού μάγου ή σε παραβάτες ιερών κανόνων σ’όλες τις ηπείρους.

Ο πρώτος που μελέτησε συστηματικά το φαινόμενο ήταν ο Αμερικανός ψυχολόγος Walter B. Cannon, ο οποίος, με τη σημαντική
μελέτη του
το 1942 άνοιξε το δρόμο για τον κλάδο της ψυχοφυσιολογίας, της μελέτης του τρόπου με τον οποίο τα συναισθήματα επηρεάζουν το σώμα. Αυτός εισήγαγε τον όρο «θάνατος βουντού (voodoo death)» για ναπεριγράψει αυτές τις περιπτώσεις μαγικά προκληθέντος θανάτου, αν και στην πραγματικότητα τα κρούσματα αυτά δεν περιορίζονται μόνο σε μέρη όπου εφαρμόζεται το
βουντού.
Αυτός επίσης εισήγαγε τον όρο «απόκριση μάχης η φυγής (fight or flight responce)», για να περιγράψει την κατάσταση στην οποία περιέρχεται το σώμα σε κατάσταση κινδύνου, οπότε όλες οι δυνάμεις του διοχετεύονται στα όργανα που θα εξυπηρετήσουν τη μάχη με τον εχθρό ή τη γρήγορη διαφυγή του.

Στη μελέτη του λοιπόν, η οποία είναι αρχείο pdf στον παραπάνω σύνδεσμο, ο ερευνητής αρχικά κάνει μια εισαγωγή για το ανεξήγητο του φαινομένου και για τη μεγάλη δυσπιστία των γιατρών και των επιστημόνων γι’αυτό. Έπειτα μας παρουσιάζει διάφορες περιπτώσεις από διάφορες φυλές, με έμφαση στους ιθαγενείς της Αυστραλίας. Αναφέρει περιπτώσεις θανάτου από φόβο ή κατάρες μάγων σε φυλές της Αργεντινής και της Βραζιλίας, καθώς και περιπτώσεις ξαφνικής κατάπτωσης και τελικού θανάτου από «μαγεμένους» ανθρώπους, οι οποίοι ως τότε έδειχναν πλήρως δυνατοί στην Αφρική, μ’ένα εξέχον παράδειγμα. Ένας μαύρος λέει, πηγαίνοντας μια μέρα να μείνει σ’ένα φίλο του μεγαλύτερης ηλικίας, δέχεται ως γεύμα άγρια κότα, η οποία απαγορευόταν ρητώς για νεαρά άτομα, ο φίλος του όμως τον διαβεβαίωσε ότι δεν ήταν άγρια. Ο νεαρός την έφαγε κανονικά, κι έπειτα από 3 χρόνια που ξανασυναντήθηκαν, ο υποτιθέμενος φίλος του του είπε για το γεγονός κι αυτός αμέσως κατέρρευσε από φόβο, και σε 24 ώρες πέθανε. Παρόμοια περίπτωση συνέβη στη Νέα Ζηλανδία, όπου μια γυναίκα Μαορί έφαγε καρπούς από ένα ταπού (ιερό) μέρος, και μόλις τό’μαθε πίστεψε ότι το πνεύμα του αρχηγού της φυλής θα την βλάψη, κατέρρευσε και πέθανε. Παρόμοια γεγονότα έχουν καταγραφεί στα νησιά του Ειρηνικού, στη Χαβάη και στην Αϊτή, σημειωτέον η μόνη απ’τις παραπάνω χώρες που πιστεύει στο βουντού.

Εκτενέστερη αναφορά γίνεται ωστόσο για ιθαγενείς της Αυστραλίας του βόρειου Κουίνσλαντ και της Βόρειας Επικράτειας της χώρας. Μας αφηγείται για διάφορες περιπτώσεις «μαγεμένων» από κακούς μάγους που πέθαναν, με ορισμένα παραδείγματα. Ένας υγιής άνθρωπος σε μια ιεραποστολή στο Βόρειο Κουίνσλαντ δέχθηκε επίθεση ξορκιού από κακό μάγο, ο οποίος του έδειξε ένα οστό (κοινός τρόπος κατάρας θανάτου στους ιθαγενείς της Αυστραλίας). Αυτός γρήγορα κατέρρευσε, αρνούταν τροφή και νερό, ενώ η αδυναμία του αυξανόταν, παρότι δεν βρέθηκε κάποια ανωμαλία στις εξετάσεις του. Όταν όμως ήρθε ένας άλλος μάγος λέγοντάς του ότι ήταν λάθος ή και αστείο, ο ασθενής επανήλθε σχεδόν στιγμιαία. Μια δεύτερη περίπτωση ωστόσο δε σώθηκε, και σε δύο μέρες πέθανε. Αυτό που εντυπωσίασε όμως τον ερευνητή ήταν η αποδοχή της κατάστασης του ασθενούς από τους ομοεθνείς του. Στους ιθαγενείς της Βόρειας Επικράτειας για παράδειγμα, όταν κάποιος δέχεται επίθεση μαύρης μαγείας, καταρρέει και αδυνατίζει. Σ’αυτό το διάστημα όλη η κοινωνία, συμπεριλαμβανομένω και τον πλησιέστερων προ΄σώπων του, αποκόπτουν κάθε επαφή μαζί του κι αποσύρουν κάθε υποστήριξη, θεωρώντας τον πλέον ως κάτι σχεδόν ιερό, περισσότερο στο χώρο των νεκρών. Μετά από λίγο χρόνο επανέρχονται στο θύμα θρηνώντας το ως νεκρο και τελώντας νεκρόσιμες τελετές ενόσο ακόμα ζει. Έτσι το θύμα υποβάλλεται στο μέγιστο δυνατο βαθμό και τελικά πεθαίνει. Σε περίπτωση που δεν έρθει κάποιος μάγος-ιατρός για να το σώσει με κάποιο αντιξόρκι, συνήθως δείχνοντας ένα αντικειμενο που ορκίστηκε πως το πήρε απ’τον κακό μάγο που τον έβλαψε, το θύμα μιας τέτοιας επίθεσης καταλήγει στο θάνατο, μιας κι εκτός από τη βαριά εξουθένωση απ’το φόβο δε δέχεται ούτε τροφή ούτε νερό.

Έπειτα ο ερευνητής αποκλείει την πιθανότητα δηλητηρίασης απ’το μάγο ή χρήσης κάποιου άλλου μέσου, εφόσον η επίθεση γίνεται συνήθως εξ αποστάσεως, ο ασθενείς δε τρώει ούτε παίρνει τίποτα για να δηλητηριαστεί, τα δηλητήρια είναι σχεδόν άγνωστα στην Αυστραλία, ο ασθενής αναρρώνει αμέσως μετά τη μαγική θεραπεία, και, το σημαντικότερο, η τρομακτική αυτή κατάσταση έρχεται μόνο εάν ο άνθρωπος έχει συνείδηση της μαγικής επίθεσης ή της παράβασης κάποιου κανόνα. Σ’έναν κόσμο όπου κυριαρχεί η δεισιδαιμονία και η κυραρχία κακόβουλων πνευμάτων παντού, σ’έναν κόσμο όπου όλοι πιστεύουν το γεγονός του μαγικού θανάτου, ο ερευνητής υποστηρίζει ότι ο ψυχοσωματικός θάνατος δεν είναι κάτι το τόσο παράξενο.

Έπειτα προτείνει μια λογική εξήγηση για το γεγονός. Σύμφωνα με τη θεωρία του, ο θάνατος επέρχεται ύστερα από τραυματικό σοκ, όχι διαφορετικό απ’αυτό που παθαίνουν οι τραυματίες με μεγάλη απώλεια αίματος. Έχει παρατηρηθεί στα θύματα μαγικής επίθεσης ταχυκαρδία και υπόταση, ενώ τα αιμοσφαίρια είναι πυκνότερα. Κατά τη δική του εξήγηση λοιπόν, ο ασθενής μετά τη μάθηση του τρομακτικού γεγονότος, περιέρχεται σε εντονότατη κατάσταση μάχης ή φυγής μ’ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρυκού συστήματος (κλάδος του αυτόνομου νευρικού συστήματος που προετοιμάζει τον οργανισμό για επείγουσες καταστάσεις), χωρίς όμως τρόπο εκτόνωσης της κατάστασης, όπου τα αιμοφόρα αγγεία συστέλλονται υπερβολικά εξαιτίας της έκκρισης αδρεναλίνης, συμπεριλαμβανομένων αυτών της καρδιάς κι άλλων ζωτικών οργάνων, κάνοντας έτσι δυσκολότερη την λειτουργία τους σ’έναν είδη καταβεβλημένο οργανισμό. Η έλλειψη επαρκούς αιματικής παροχή στους ιστούς, άρα και η έλλειψη σωστής οξυγόνωσης, κάνει τα τριχοειδή αγγεία διαπερατότερα στο πλάσμα, το οποίο διαφεύγει στους ιστούς προκαλώντας πτώση της πίεσησς στο αγγειακό σύστημα και συγκέντρωση των αιμοσφαιρίων. Αυτή η κατάσταση, μαζί με έντονο συναίσθημα φόβου, απελπισίας κι αναπόφευκτου θανάτου, και μη πρόσληψη τροφής και νερού, μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο. Παρόμοιες καταστάσεις περιγράφει και σε τραυματίες του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου με αμελητέα τραύματα, αλλά οδυνηρές εμπειρίες, καθώς και σε χειρουργημένους που φοβούνταν την επέμβαση ή τ’αποτελέσματά της, αρκετοί εκ των οποίων δε σώθηκαν.

Ο Cannon ωστόσο δε γνώριζε επ’ακριβώς τη λειτουργία του οργανισμού υπό στρες ούτε όλες τις ορμόνες, δεδομένου ότι αυτά ανακαλύφθηκαν αργότερα. Για παράδειγμα κατά την αντίδραση της μάχης ή της φυγής, η αιματική παροχή στα ζωτικά όργανα δεν επηρεάζεται, το οποίο ανακάλυψε σύντομα ο ίδιος. Από τότε έχουν προταθεί διάφορες αιτίες θανάτου. Κατά τον Curt Richter ο θάνατος δεν προέρχεται από υπερδιέγερση του συμπαθητικού συστηματος, αλλά του παρασυμπαθητικού (ο άλλος κλάδος του αυτόνομου νευρικού συστήματος που διατηρεί τον οργανισμό σε ηρεμία). Υποβάλλοντας σ’ένα φρικιαστικο πείραμα αρουραίους σε ταραγμένο νερό, παρατήρησε ότι οι εξημερωμένοι πνίγηκαν σε 4 ώρες, ενώ οι άγριοι μόλις σε 15 λεπτά, και πριν το θάνατό τους, ο καρδιακός παλμός έπεσε σημαντικά. Συγκρίνοντας λοιπόν αυτήν την κατάσταση μ’άλλες γνωστές στα θηλαστικά κι άλλα ζώα, όπου το ζώο περιέρχεται σε πλήρη ακινησία μιμούμενο το νεκρό υπό εντονότατο φόβο κι ο καρδιακός παλμός του πέφτει δραματικά, συμπέρανε ότι η ανεπάρκεια κυκλοφορίας κι επομένως οξυγόνωσης στο σώμα επιφέρει το θάνατο. Το 1981, ο Wylie Vale ανακάλυψε την κορτικοτροφίνη, τη στρεσογόνο ουσία εκρινόμενη απ’το θάλαμο του εγκεφάλου, η οποία συντονίζει τη λειτουργία άλλων κέντρων απόκρισης στο στρες του εγκεφαλικού στελέχους. Κατ’αυτόν, η υπερβολική έκκριση αδρεναλίνης και παρόμοιων ορμονών του στρες ενδέχεται να προκαλέσει καρδιακές αρρυθμίες, απώλεια όρεξης, αδυναμία, ακόμα κι αγγειακή κατάρρευση, που μπορούν να οδηγήσουν στο θάνατο. Κατά το Martin A.Samuels, η υπερβολική συγκέντρωση ορμονών του στρες οδηγεί σε παρατεταμένο άνοιγμα των διαύλων ασβεστίου των κυττάρων, προκαλώντας το θάνατο τους. Τέλος,
ΣΕ ΜΙΑ ανασκοπική ΜΕΛΈΤΗ
ΤΟΥ 2002 η Esther M. Sternberg εξετάζει όλες τις προηγούμενες απόψεις απαριθμώντας τελικά τη σειρά των γεγονότων. Αρχικά γίνεται η σύλληψη του τρομακτικού μηνύματος απ’τον εγκέφαλο, όπου η αμυγδαλή, το κέντρο του φόβου, το επεξεργάζεται, κι έπειτα ενεργοποιείται η υπόφυση, η οποία ενεργοποιεί με τη σειρά της την έκκριση αδρεναλίνης. Οι ορμόνες του στρες, σε υψηλές συγκεντρώσεις, μπορεί να προκαλέσουν καρδιακές αρρυθμίες και θάνατο.

Η ιδέα του θανάτου βουντού δεν έμεινε πάντως χωρίς κριτική. Μερικοί επιστήμονες επέκριναν την εργασία του Cannon ως βασισμένη σε ανεκδοτολογικά δεδομένα και αποδοχή των πίστεων των ιθαγενών. Πώς όμως αλλιώς θα σχημάτιζε ολοκληρωμένη εικόνα, εάν δεν κατέγραφε και τις αντιλήψεις αυτών των ανθρώπων; Ορισμένοι επιστήμονες δέχτηκαν την ιδέα του θανάτου βουντού, αλλά δεν αποδέχθηκαν την ψυχοσωματική εξήγηση του Cannon, με το David Lester
στη μελέτη του
το 1972 να υποστηρίζει την καθαρά ψυχογενή αιτία του φαινομένου, θεωρώντας πως μόνο η αυθυποβολη αρκεί να επιφέρει το θάνατο από τη μια μεριά, και το Theodor X. Barber
σε μια μελέτη του 1972
(pdf) να δυσπιστεί στα ανεκδοτολογικά στοιχεία του Cannon, εξετάζοντας πολλές περιπτώσεις και βρίσκοντας ότι ήδη πριν το γεγονός τα θύματα έπασχαν από κάποια ασθένεια και θεώρησαν πως αυτή η ασθένεια προήλθε από μαγεία, αποδίδοντας το θάνατο σ’όσους πέθαναν από ψυχοσωματικά αίτια χωρίς προηγούμενη ασθένεια στην αφυδάτωση. Παρόμοια άποψη εξέφρασε κι ο Harry D. Easterwell το 1982, ο οποίος ωστόσο αρνήθηκε οποιαδήποτε ψυχολογική ανάμειξη στο φαινόμενο. Εντούτοις η πλειονότητα της επιστημονικής κοινότητας έχει υποστηρίξει την ύπαρξη του ψυχοσωματικού θανάτου με τη βοήθεια πειραμάτων και νέων ανακαλύψεων περιπτώσεων, με τους δύο κύριους υποστηρικτές τη Barbara W. Lex το 1974, η οποία θεωρεί ότι η παρατήρηση του φαινομένου είναι κάτι φανερό,,και την E. M. Sternberg. Η πηγή για τη χρονολογική σειρά των επιστημονικών ερευνών είναι
το αντίστοιχο άρθρο της αγγλικής Wikipedia.

Ευτυχώς για μας, ζούμε σε πολιτισμένες κοινωνίες χωρίς πίστη στη μαγεία και στα πνεύματα, γνωρίζουμε ότι ό,τι ξόρκι κι αν μας ρίξουν δε θα μας πιάσει εφόσον δεν το πιστεύουμε, κι όσον αφορά τις άλλες περιπτώσεις ψυχοσωματικού θανάτου, πιστεύω ότι είναι πολύ απίθανο να βρεθούμε σε τόσο απελιπιστική κατάσταση ώστε να το πάθουμε. Επίσης έχουμε γνώση και του φαινομένου
placebo,
της επίδρασης δηλαδή του μυαλού στη σωματική υγεία, και σύμφωνα μ’αυτήν ίσως μπορέσουμε ν’αποφύγουμε τις δύσκολες ψυχοσωματικές καταστάσεις αυθυποβάλλοντας τον εαυτό μας σε κάτι καλύτερο.

Κάθε χρόνο, εκατομμύρια ζώων βρίσκουν το θάνατο στους αυτοκινητόδρομους της χώρας μας και του υπόλοιπου ανεπτυγμένου κόσμου. Το φαινόμενο αυτό ξεκίνησε από τότε που άρχισαν να διαδίδονται τα αυτοκίνητα στις αρχές του περασμένου αιώνα, κι έκτοτε παρουσιάζει συνεχή αύξηση. Αποτελεί επομένως μια σχετικά πρόσφατη πηγή καθαρά ανθρωπογενούς θνησιμότητας για τα ζώα, η οποία μπορεί να επηρεάσει αρνητικά το φυσικό ιοικοσύστημα. Παρόλα αυτά, τα μέτρα περιορισμού του φαινομένου που έχουν παρθεί είναι συχνά ανεπαρκή, ακόμα και στις πλέον ανεπτυγμένες χώρες.

Όλοι μας θά’χουμε δει ζώο πατημένο στο δρόμο πάνω από μια φορά και θα τό’χουμε αποδώσει σε τυχαίο γεγονός. Δεν είναι όμως τυχαίο γεγονός? αντίθετα είναι κανονικό φαινόμενο με μεγαλύτερα ποσοστά σε συγκεκριμένα είδη παρά σ’άλλα. Οι περισσότερες συγκρούσεις με ζώα είναι ατυχήματα χωρίς δηλαδή πρόθεση, ιδίως αν τα ζώα είναι μικρά ή νυκτόβια ώστε να μη γίνονται εύκολα αντιληπτά, ή σπανιότερα σε περιπτώσεις όπου ο οδηγός κινδυνεύει και δεν έχει άλλη επιλογή από το να συνεχίσει την πορεία του. Σ’άλλεςπάντως περιπτώσεςι οδηγοί πατούν τα ζώα από αμέλεια ή κι επίτηδες. Δεν είναι όμως μόνο περιβαλλοντικό θέμα η αποφυγή τω συγκρούσεων με ζώα? τα μεγάλα ζώα μπορεί να προξενήσουν βλάβη στο αυτοκίνητο ή να απειλήσουν την ασφάλεια ακόμα και τη ζωή των επιβαινόντων. Στην Ελλάδα τέτοιες συγκρούσεις είναι σπάνιες γιατί άραγε; Γιατί έχουμε σχεδόν εξαφανίσει τα μεγάλα ζώα! Σε χώρες όμως μεγαλύτερης έκτασης όπως η Αμερική, όπου οι άνθρωποι παρόλες τις «προσπάθειές» τους δεν έχουν επιτελέσει σωστά το θεάρεστο έργο τους, τέτοιες συγκρούσεις γίνονται. Γι’αυτο κι ο θάνατος μιας αρκούδας στο δρόμο είναι τόσο σημαντικό γεγονός.

Εδώ αξίζει μια παρένθεση για τις αρκούδες. Είναι σ’όλους μας γνωστό ότι η καφέ αρκούδα «Ursus arctos» απειλείται σοβαρά με εξαφάνιση στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα, όπου κάποτε είχε μεγάλη εξάπλωση σ’όλη την ηπειρωτική χώρα και την Πελοπόννησο, τώρα έχει περιοριστεί στη βόρεια Πίνδο και στη Ροδόπη με πληθυσμό μόλις 150 ατόμων, και πάλι απ’τους υψηλότερους στην Ευρώπη, μιας και σ’άλλες χώρες ο πληθυσμός της είναι αρκετά μικρότερος, π.χ. στη Γαλλία 50, και στην Ιταλία και την Ισπανία μόνο 10. Η ανάκαμψη των πληθυσμών είναι δύσκολη, δεδομένου του βραδέος αναπαραγωγικού ρυθμού του είδους (το θηλυκό γεννά 1-2, σπάνια 3 μικρά κάθε 3 χρόνια, τα οποία φτάνουν σε γεννητική ωριμότητα στα 4-5 χρόνια), και της μεγάλης θνησιμότητας των μικρών (περίπου 50% στον πρώτο χρόνο μόνο από φυσικά αίτια). Πέρα από τις ηθελημένες δολοφονίες για δήθεν καταστροφές σε παραγωγές και για την ασφάλεια των ανθρώπων (η αρκούδα θα επιτεθεί μόνο εάν απειληθεί σοβαρά, κι επίσης το 80% της διατροφής της βασίζεται σε φυτικές πηγές, ενώ δεν πειράζει με΄γάλα ζώα), έχουμε κια τους θανάτους από αυτοκίνητα. Ενδεικτικά αναφέρω τις φετινές περιπτώσεις,
τρεις νεκρές σε δρόμους της Δυτικής Μακεδονίας τον Απρίλιο,
μία τραυματισμένη χτυπημένη από δύο αυτοκίνητα τον Ιούνιο
και
δύο νεκρά δίδυμα στην Καστοριά τον Ιούλιο,
ενώ
το 2009 έκλεισε με 10 νεκρές στους δρόμους.
Οι περισσότερες περιπτώσεις συμβαίνουν σε δρόμους της Δυτικής Μακεδονίας, με τα πλέον επικίνδυνα μέρη σε μερικά τμήματα της Αιγνατίας Οδού και στην κάθετο Σιάτιστας-Κρυσταλλοπηγής, παραδοσιακά περάσματα των αρκούδων. Οι συγκρούσεις με αρκούδες είναι αποτέλεσμα ατυχημάτων το βράδυ οπότε η ορατότητα είναι χαμηλή, κι ως τώρα δεν έχει σημειωθεί ανθρώπινο θύμα, ή θά’πρεπε να υπάρξει μήπως και το κράτος δράσει γρηγορότερα; Γιατί ήδη από το 2008 είχε προταθεί από την περιβαλλοντική οργάνωση Καλλιστώ να περιφραχθούν με υπερυψηλούς ενισχυμένους φράκτες τα επικίνδυνα μέρη της Μακεδονίας για την προστασία των ζώων, ωστόσο η υλοποίηση του προγράμματος
άρχισε μόλις φέτος την άνοιξη,
έπειτα από συνεχή υπομνήματα περιβαλλοντικών οργανώσεων κι ανεπαρκείς περιφράξεις. Τελικά είμαστε ένα υπανάπτυκτο πρώην οθωμανικό κράτος που απέχει απ’την Ευρώπη πολύ περισσότερο απ’ό,τι θα θέλαμε να πιστεύουμε, ιδιαίτερα στον τομέα του περιβάλλοντος.
Σε άλλες χώρες με μεγάλα ζώα, τα μέτρα είναι πολύ αποτελεσματικότερα. Για παράδειγμα περιφράσσονται οι δρόμοι ή δημιουργούνται διαβάσεις ζώων, υπόγειες σύρραγγες περιφραγμένες από πάνω ώστε τα ζώα ν’αναγκάζονται να περνούν από εκεί, κοινές σε ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες, σωτήριες για μικρά και μεγάλα ζώα που περνούν απέναντι. Στην Ελλάδα τέτοιες υποδομές είναι σχεδόν ανύπαρκτες.

Ποσοτικά και ποιοτικά εντούτοις τα μικρά ζώα είναι πολύ περισσότερα, για τα οποία όμως οι προσπάθειες προστασίας τους από τις περιβαλλοντικές οργανώσεις είναι περιορισμένες κι αποσπασματικές. Ακόμα κι αν πολλά απ’αυτά τα είδη δεν απειλούνται άμεσα, η θνησιμότητα στους δρόμους αποτελεί μια επιπλέον πίεση που μπορεί μακροπρόθεσμα να συμβάλει στη μείωση των πληθυσμών τους. Έτσι θα δούμε στο δρόμο πατημένους ασβούς, νυφίτσες, αλεπούδες, σκαντζόχοιρους, σκίρουρους, ποντίκια, αρουραίους, βατράχους, φρύνους, σαύρες, σαλαμάνδρες, φίδια, χελώνες, περιστέρια, σπουργίτια, κουκουβάγιες κι άλλα νυχτοπούλια, κότες, γάτες, σκυλιά κι έντομα ισάριθμα με τα σπονδυλωτά θύματα. Ορισμένα ζώα είναι πιθανότερο να χτυπηθούν από αυτοκίνητο αντί άλλα σύμφωνα με μετρήσεις, το οποίο επιβεβαιώνει και η εμπειρία μου στους δρόμους των Πύργων της Κοζάνης και λιγότερο της υπόλοιπης Ελλάδας. Αριθμητικά περισσότερα ζώα που έχω συναντήσει είναι οι φρύνοι, οι οποίοι επειδή είναι νυκτόβιοι και μικροί μάλλον δε γίνονται αντιληπτοί και σκοτώνονται. Τα ερπετά είναι σπανιότερα, με πιο σπάνιες τις σαύρες, οι οποίες τρέχουν μακριά έτσι κι αλιώς με την παραμικρή απειλλή, λιγότερο τις χελώνες, τις οποίες θέλω να πιστεύω ότι τις βλέπουν οι οδηγοί και τις παρακάμπτουν ή τις περνούν απέναντι, και λίγο συχνότερα τα φίδια, που ίσως μερικά πατιούνται επίτηδες. Τα νυκτόβια θηλαστικά είναι επίσης λίγο περισσότερα όπως οι νυφίτσες και οι σκαντζόχοιροι σχετικά μ’άλλα ζώα, μιας και είναι μικρά και σκουρόχρωμα και μέσα στο βράδυ δε φαίνονται. Οι σκαντζόχοιροι έχουν εντελώς αναποτελεσματική άμυνα, αφού συχνά αντί να τρέξουν γίνονται μπαλίτσες, σαν να επρόκειτο για κάποιον συνηθισμένο εχθρό. Πουλιά θυμάμαι μόνο τρεις φορές, τις δύο μικρά άγρια και τη μία μια κότα. Από κατοικίδια οι σκύλοι είναι σπάνιοι, διότι μάλλον φαίνονται από μακριά, ή κι ακόμα κι αν ο οδηγός δεν είναι ευσυνείδητος, τα μεγάλα σκυλιά μπορεί να προξενήσουν βλάβη στο αυτοκίνητο. Δυστυχώς όμως οι γάτες σκοτώνονται αρκετά συχνά. Θυμάμαι χρονιά που βρήκα τέσσερις πατημένες στους Πύργους, ενώ έχω βρει ακόμα και στη Θεσσαλονίκη, την πόλη όπου μένω. Ξέρω όμως ότι γενικά οι γάτες αποφεύγουν γρήγορα τους εχθρούς, γι’αυτό έψαξα να βρω γιατί σκοτώνονται τόσες πολλές. Ίσως λοιπόν το στενό τους οπτικό πεδίο ή η τάση τους να πετάγονται μπροστά την τελευταία στιγμή να τις προδιαθέτουν περισσότερο σε ατύχημα στο δρόμο, δεν αποκλείω ωστόσο ένα μικρό ποσοστό οδηγών ου της σκοτώνει από αμέλεια ή κι επίτηδες. Παρόλη τη μικρή συμβολή των περιβαλλοντικών οργανώσεων για τα μικρά ζώα, μπορείτε όλοι σας να βοηθήσετε απλώς προσέχοντας λίγο παραπάνω στο δρόμο, ιδίως το βράδυ, και περνώντας τα βραδυκίνητα ζώα απέναντι πάντοτε προς την κατεύθυνση που κοίταζαν. Όπως είπα η αντιμετώπιση του προβλήματος από επίσημους φορείς είναι αποσπασματική. Στην Αγγλία για παράδειγμα εθελοντές περιβαλλοντικών οργανώσεων περιπολούν το βράδυ για φρύνους τους οποίους περνούν απέναντι.

Όταν ένα ζώο χτυπηθεί, είτε πεθαίνει ακαριαία είτε λίγο αργότερα από σοβαρούς τραυματισμούς. Σπάνια μπορεί να σωθεί ακόμα κι αν γίνεται, δεδομένης της αποσπασματικής και μη έγκαιρης παρέμβασης. Ωστόσο κάποιες φορές τα αυγά μπορούν να σωθούν και να εκκολαφθούν σε νεοσούς.
Εδώ (μέρος 1)
μέρος 2
μέρος 3
η περίπτωση ενός Αμερικανού από τη Φλόριντα ο οποίος μάζευε τα αυγά πατημένων νεροχελώνων, τα επώαζε κι απελευθέρωνε τους νεοσούς στον υγρότοπο προέλευσης της μητέρας τους. Αρχικά η εφαρμογή του σχεδίου ήταν δύσκολη, διότι χρειαζόταν η έκδοση άδειας για τη συλλογή πατημένων ζώων (γι’αυτό αργότερα), αλλά μόλις την έβγαλε άρχισε τη δουλειά. Μπορούσε να σώζει μόνο τα μεγάλα είδη, μιας και οι μικρότερες χελώνες γίνονταν χαλκομανίες ολόκληρες. Επίσης παρατήρησε πως μονο τα αυγά από πρόσφατα πατημένες χελώνες ήταν βιώσιμα.

Λέγοντας για χαλκομανίες τώρα, έχω να κάνω τις παρατηρήσεις μου πάνω στην τύχη των πατημένων ζώων. Συχνά κάποιος λοιιπόν τα πετάει στην άκρη του δρόμου ή στα σκουπίδια. Άλλες φορές ωστόσο, ιδίως σε δρόμους χαμηλής κυκλοφορίας ή στην περίπτωση μικρών ζώων, τα ζώα μένουν εκεί που είναι, όπου πατιούνται περαιτέρω. Μικρά ζώα όπως φρύνοι και φιδάκια τελικά αποξηραίνονται και γίνονται πλήρεις χαλκομανίες με μορφή φύλλου πίτας στο σχήμα του ζώου. Άλλα μεγαλύτερα ζώα, όπως μια νυφίτσα και μια γάτα που θυμάμαι, αρχικά αποσυντίθενται με αρκετές μύγες, αργότερα όμως κι αυτά ξεραίνονται ώσπου μένουν μόνο τα οστά, το δέρμα με τις τρίχες και λίγο ξεραμένο κρέας κολλημένο στο δρόμο. Ζώα ή κι άνθρωποι μπορεί να προστρέξουν στο πτώμα για να το φάνε.

Αν κι ένα πατημένο ζώο δε μας παραπέμπει αμέσως σε φαγώσιμο κρέας, το κρέας του μπορεί να φαγωθεί υπό κάποιες προϋποθέσεις. Στην Ελλάδα δεν ξέρω αν γίνεται αυτό, πάντως σε βορειοευρωπαϊκές χώρες με μεγάλα ζώα, στην Αυστραλία όπου πατιούνται καγκουρώ, και πολύ περισσότερο στην Αμερική, όπου ενάμισι εκατομμύριο ελαφιών σκοτώνεται κάθε χρόνο στους δρόμους, οι άνθρωποι που το κάνουν αυτο είναι περισσότεροι, άλλοι από παράδοση κι άλλοι από πεποίθηση. Οι τελευταίοι υποστηρίζουν ότι το κρέας ζώων πατημένων στο δρόμο είναι θρεπτικό με πολλή πρωτεΐνη και λίγο σχετικά κορεσμένο λίπος (όπως τα περισσότερα άγρια ζώα), υγιεινό, χωρίς φάρμακα, αντιβιωτικά κι ορμόνες, και φυσικά δωρεάν. Θεωρητικά όλα τα είδη μπορούν να φαγωθούν, από ελάφια έως αρκούδες έως αλεπούδες, σκίουρους και ρακούν, ενώ λίγοι τρώνε ακόμα και σκυλιά και γάτες. Οι καταναλωτές τέτοιου κρέατος βασίζονται σε σημάδια του ζώου για να κρίνουν αν είναι κατάλληλο για φάγωμα. Κατάλληλο είναι σίγουρα το ζώο που χτυπήθηκε μόλις πριν λίγο ή αυτό που είναι ακόμα ζεστό. Αργότερα χρησιμοποιούνται άλλες ενδείξεις, π.χ. αν το ζώο έχει ακόμα πάνω του ψύλλους κι άλλα εκτοπαράσιτα ή δε φαίνεται σάπιο είναι καλό. Η ύπαρξη μυγών δε δείχνει απαραίτητα ότι το κρέας δεν είναι καλό, μιας κι αυτές αρχίζουν να προσέρχονται σύντομα μετά το θάνατο. Τα αποσυντεθημένα ή τα φανερά άρρωστα ζώα αποφεύγονται πάντοτε, αλλ’ακόμα και το κρέας των κατάλληλων για επιπλέον ασφάλεια μαγειρεύεται για περισσότερη ώρα απ’ό,τι το κανονικό. Στην Αμερικη έχει δημιουργηθεί
μια ξεχωριστή κουζίνα
για το συγκεκριμένο κρέας, με σχετικά βιβλία μαγειρικής και φεστιβάλ κατανάλωσης πατημένω ζώων απ’το δρόμο. Παρόλα αυτά, το ποσοστό των ανθρώπων που καταναλώνουν τέτοιο κρέας ακόμα και στην Αμερική είναι μικρό.

Παρά την αυστηρή επιλογή των ζώων για κατανάλωση, εγώ δύσκολα θα έτρωγα τέτοιο κρέας. Δε θα μπορούσε το ζώο να είχε μια ασθένεια η οποία να το έκανε επιρρεπέστερο να χτυπηθεί από αυτοκίνητο, όπως κάτι νευρολογικό; Ή κάποια ασθένεια που ο οδηγός ούτε καν πρόσεξε και δε φαίνεται στο νεκρό ζώο; Παρακάτω θα κάνω μια ενδεικτική αναφορά για μερικές τέτοιες ασθένειες.
Τριχίνωση ή τριχινέλωση: Προκαλείται από τον παρασιτικό σκώληκα Trichinella spiralis και σπανιότερα από συγγενικά του είδη. Βρίσκεται στο χοιρινό, στο κρέας της αρκούδας, του ασβού και λοιπών παμφάγων και σαρκοφάγων. Με το μαγείρεμα καταστρέφεται – έρτσι κι αλλιώς αυτά τα κρέατα μαγειρεύονται περισσότερη ώρα για να σκοτωθούν όλα τα παρασιτικά σκουλήκια.
Τουλαραιμία: Ενδημεί στην Αμερική και σε λίγα μέρη της Ευρασίας (όχι στην Ελλάδα). Είναι λοίμωξη προκαλούμενη από το βακτήριο Francisella tularensis που προσβάλλει τα άγρια τρωκτικά και τα λαγόμορφα. Συνήθως τα ζώα βρίσκονται σε κατάπτωση κι ίσως μρικά πεθάνουν. Στον άνθρωπο ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρή λοίμωξη. Δεν υπάρχει κίνδυνος για τα κουνέλια μας, μιας και δεν έχει εντοπιστεί ποτέ σε οικόσιτα ζώα.
Πανώλη: Σοβαρή βακτηριακή λοίμωξη με το είδος Yersinia pestis. Αν και οι επιδημίες της έχουν εξαλειφθεί, σημειώνονται ακόμα σποραδικάκρούσματα στην Αμερική, στη Ρωσία κι αλλού. Στην Ελλάδα πιθανόν δεν υπάρχει. Την φέρουν οι αρουραίοι και συγγενικά τρωκτικά, και μπορεί κάποιος να προσβληθεί κατά την ετοιμασία τους για φαγητό.
Λύσσα: Ιογενής νευρολογική πάθηση που προσβάλλει όλα τα θηλαστικά, κυρίως όμως τα σαρκοφάγα και τις νυχτερίδες, σπανιότερα τα φυτοφάγα και πρακτικά ποτέ τα μικρότερα είδη. Στην Ελλάδα καθώς και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχει εξαλειφθεί από τα χερσαία ζώα, στην Αμερική ωστόσο σημειώνονται αρκετά κρούσματα σε άγρια ζώα. Συνήθως το άρρωστο ζώο φαίνεται και οι κυνηγοί δεν το τρώνε. Ο άνθρωπος μπορεί να εμβολιαστεί μετά την έκθεση για την πρόληψη των συμπτωμάτων, τα οποία οδηγούν συνήθως στο θάνατο. Ο ιός καταστρέφεται με το μαγείρεμα, αν και κανείς μπορει να εκτεθει κατά την ετοιμασία του ζώου.
Χρόνια εξασθενητική νόσος: Η πλέον τρομακτική κι επικίνδυνη απ’όλες τις παραπάνω. Ενδημεί στα ελάφια και τους άλκες της Βορειου Αμερικής, όπου πρώτα σημειώθηκε σε αιχμάλωτους πληθυσμούς το 1968 κι έκτοτε εξαπλώθηκε με επιδημικές διαστάσεις στη φύση. Κάθε χρόνο όλο και περισσότερα κρούσματα σημειώνονται σε όλο και μακρινότερες πολιτείες από το επίκεντρο Κολοράντο-Ουισκόνσιν. Ο περιορισμος της είναι ως τώρα αδύνατος, πρακτικά δηλαδή δε μπορούμε να κάνουμε κάτι για να τη σταματήσουμε. Είναι μια μεταδόσιμη σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια
(μσε),
συγγενική με την τρομώδη νόσο των αιγοπροβάτων, τη νόσο των τρελών αγελάδων και τη νόσο Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ των ανθρώπων. Προκαλείται από την πρωτεΐνη πριόν, μια ανθεκτικότατη μορφή της φυσιολογικής ομώνυμης πρωτεΐνης η οποία μετατρέπει της φυσιολογικές στο παθολογικό της σχήμα, καταστρέφοντας το νευρικό σύστημα. Δεν καταστρέφεται με τις συνήθεις μεθόδους αποστείρωσης, ούτε φυσικά με το μαγείρεμα. Η πρωτεΐνη αυτή δε μεταδίδεται μόνο κατά την περίοδο των συμπτωμάτων, αλλά και κατά την περίοδο επώασης, η οποία μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια. Πειράματα έως τώρα έχουν δείξει ότι μεταδίδεται πολύ αναποτελεσματικά στον άνθρωπο, ωστόσο πάλι θα πρέπει νκάποιος να προσέχει, μιας και οι μσε είναι 100% θανατηφόρες. Ορισμένα κρούσματα Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ σε κυνηγούς στην Αμερική σε ηλικία μικρότερη απ’το σύνηθες ίσως υποδηλώνουν μόλυνση, αλλ’αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί ακόμα.

Στις περισσότερες χώρες η συλλογή πατημένων ζώων δεν ρυθμίζεται από κάποια νομοθεσία, εκτός από τη Βόρεια Αμερική. Στον Καναδά δεν υπάρχει περιορισμός, το κρέας αυτό δωρίζεται σε φιλανθρωπικές οργανώσεις. Η κατάσταση είναι διαφορετική ωστόσο στις ΗΠΑ, γνωστή άλλωστε για τη συχνά περίεργη νομοθεσία της, όπου ο νόμος διαφέρει ανά πολιτεία. Στην Αλάσκα για παράδειγμα τα νεκρά ζώα στο δρόμο θεωρούνται περιουσία της πολιτείας κι όποιος εντοπίσει ένα θα πρέπει να καλέσει τους αρμόδιους, οι οποίοι θα το δώσουν για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Στο Ιλινόι οποιοσδήποτε μπορεί να πάρει ένα σκοτωμένο ζώο, με την προτεραιότητα στον οδηγό που το χτύπησε, αρκεί να είναι κάτοικος της πολιτείας, να είναι συνεπής στην πληρωμή διατροφής για τα παιδιά αν είναι χωρισμένος (γιατί αυτό;) και να μην έχει παραβεί κυνηγετικούς νόμους σε οποιαδήποτε πολιτεία. Στο Νιου Τζέρσεϊ χρειάζεται άδεια για τη συλλογή πατημένων ζώων. Στο Τέξας η συλλογή πατημένων ζώων ίσως θεωρηθεί παράνομη σύμφωνα με το νόμο περί απαγόρευσης του κυνηγιού απ’το δρόμο. Στη Δυτική Βιργινία, στη Γεωργία, στο Τενεσί κι αλλού η συλλογή πατημένων ζώων δεν τίθεται υπό κάποιον περιορισμό, ενώ αλλού όπως στο Ουισκόνσιν είναι πράξη παράνομη (μήπως για την πρόληψη της μετάδοσης της χρόνιας εξασθενητικής νόσου;). Πολύ παράξενη αυτή η Αμερική τελικά.

Οι Αμερικάνοι όμως κάνουν κι άλλα πράγματα μ’αυτά τα ζώα εκτός του να τα τρώνε. Κατ’αρχήν αποτελούν θέμα έργων τέχνης, όπως αυτών που κάνουν ορισμένοι ταριχευτές – ταριχεύουν ζώα με τη μορφή πατημένου, ενώ καλλιτέχνες όπως ο Αμερικανός Steven Paternite τα χρησιμοποιούν συχνά ως θέματα ζωγραφικής. Η διεθνής καλλιτέχνης Claudia Terstappen φωτογραφίζει πατημένα ζώα και τα τυπώνει να επιπλέουν σε ουδέτερο κενό. Επίσης αποτελούν στόχο σεξουαλικών ανώμαλων, οι οποίοι έχουν συλληφθεί να συνουσιάζονται μαζί τους, π.χ.
αυτή η αμερικανική περίπτωση.
Ο καθένας δηλαδή μπορεί να κάνει ΄΄ο,τι ανωμαλία θέλει μ’αυτά.

Προσέχετε λοιπόν τι περνάει στο δρόμο ώστε να το απποφύγεται αν γίνεται. Θα κάνετε ακόμα περισσότερο καλό αν περνάτε τη χελωνίτσα, το βατραχάκι ή το σκαντζόχοιρο που έχει γίνει μπαλίτσα απέναντι γρήγορα όποτε γίνεται. Αρχίζετε να παρατηρείται τα πατημένα ζώα και μετράτε τα κάθε χρόνο για να βγάζετε συμπεράσματα για τον αριθμό και το ποσοστό κάθε είδους σε μια περιοχή. Ευχαρίστως δέχομαι σχόλια για τα ευρήματά σας.