Category: εξέλιξη


Βρισκόμαστε στο έτος 2016, κι ακόμα απορούμε από το πλήθος και τη σφοδρότητα των επιθέσεων κατά της εξελικτικής θεωρίας και εν γένει κατά της επιστήμης και της αντίληψης του κόσμου η οποία προωθεί από διάφορους σκοταδιστικούς υπερθρησκευτικούς κύκλους σε όλο τον κόσμο, από τις δήθεν πολιτισμένες ΗΠΑ μέχρι την Αγκόλα. Κάθε χρόνο, η Τουρκία μας εκπλήσσει για την οπισθοδρομικότητά της σε τέτοια θέματα. Η Τουρκία έχει μεγάλη αντιδαρβινική παράδοση, με πλέον κραυγαλέα περιστατικά αυτά του 2011 και του 2012.

Η Τουρκία έχει εδώ και χρόνια εγκαταστήσει φίλτρα στο Διαδίκτυο για να περιορίσει την πρόσβαση στην αντίθετη άποψη. Για τα φίλτρα αυτά υπεύθυνη είναι η Τουρκική Αρχή Τεχνολογίας και Επικοινωνιών. Η πρόσβαση χωρίζεται στο επίπεδο για τα παιδιά και στο οικογενειακό επίπεδο, και τα φίλτρα αυτά απαγόρεύουν την πρόσβαση σε πολιτικά ανατρεπτικό περιεχόμενο, στην πορνογραφία και σε σελίδες που προωθούν αξίες αντίθετες σ’αυτές του τουρκικού κράτους. Το 2011 βρέθηκε λοιπόν ότι είχαν λογοκριθεί πολλές εκπαιδευτικές σελίδες σχετικές με την εξέλιξη στο επίπεδο πρόσβασης για τα παιδιά. Η απαγόρευση ήρθη όταν το θέμα επισημάνθηκε, αλλά αυτό γέννησε σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη σχέση του τουρκικού κράτους με την επιστήμη, κάτι που ενισχύθηκε περισσότερο από το γεγονός ότι ιστοσελίδες που αντιτίθεντο στην εξέλιξη δε λογοκρίνονταν, όπως αυτή του γνωστού ισλαμικού δημιουργιστή ιεροκήρυκα Χαρούν Γιαχγιά, κατά κόσμον Αντνάν Οκτάρ, ο οποίος κατέφυγε στα δικαστήρια ζητώντας τη λογοκρισία της σελίδας του Ρίτσαρντ Ντόκινς, μεγάλου εξελικτικού βιολόγου και άθεου. Το αίτημά του δεν έγινε δεκτό, αλλά στη συνέχεια έκανε έφεση. Τελικά, ευτυχώς για την πρόοδο της επιστήμης και του ορθού λόγου, δε δικαιώθηκε.

Το φθινόπωρο του 2012 είχαμε ένα ακόμα σοβαρό περιστατικό, όταν κυκλοφόρησαν δύο σχολικα βιβλία που παρουσίαζαν τον Αϊνστάιν και το Δαρβίνο σαν Εβραίους δαίμονες. Συγκεκριμένα, ο Δαρβίνος είχε δύο ελαττώματα: πρώτον ήταν Εβραίος και δεύτερον μισούσε την εμφάνισή του. Το προτεταμένο του μέτωπο, τη γαμψή του μύτη και την αραιή οδοντοστοιχία του. Επίσης, όταν ήταν μικρός, προτιμούσε να συχνάζει στο ζωολογικό κήπο όπου παρατηρούσε τους χιμπατζήδες, παραμελώντας τα μαθήματά του. Ο Αϊνστάιν από την άλλη ήταν βρώμικος και απεριποίητος, ενώ του άρεζε να τρώει σαπούνι ακόμα κι όταν η Γκεστάπο έβαζε τους Εβραίους στα κρεματόρια για να γίνουν σαπούνι. Και όλα αυτά ενώ ο Δαρβίνος… δεν ήταν Εβραίος! Η Financial Times διακοίνωσε το ντροπιαστικό αυτό γεγονός σε όλο τον κόσμο. Τα βιβλία αυτά φυσικά προκάλεσαν την αντίδραση των συνδικαλιστικών οργανώσεων των Τούρκων δασκάλων, οι οποίοι ζήτησαν την άμεση απόσυρσή τους. Από τη δική του μεριά, το υπουργείο παιδείας της χώρας δήλωσε δημόσια άγνοια για το περιεχόμενό τους. Αυτό ακριβώς που διαβάσατε! Σκεφτείτε οπότε τι τερατολογίες γράφονται εδώ και δεκαετίες στα τουρκικά σχολικά βιβλία για την επιστήμη, για το διαφωτισμό, για τα άλλα θρησκεύματα εκτός του ισλάμ, και ασφαλώς για το ελληνικό έθνος!

Προς τι όμως αυτό το μίσος προς το Δαρβίνο, φταίει ο σκοταδιστής νεοσουλτάνος Ερντογάν, ή μήπως υπάρχει κάποια βαθύτερη αιτία; Μολονότι το πρώτο σίγουρα παίζει μεγάλο ρόλο, δε μπορούμε να παραγνωρίσουμε μία πολύ βαθύτερη αιτία, μία αναφορά στους Τούρκους που εντοπίζεται στα γραφόμενα του ίδιου του Δαρβίνου. Σε μια επιστολή του λοιπόν, η οποία διασώθηκε και αρχειοθετήθηκε από τον γιο του Φραγκίσκο Δαρβίνο, ο φυσιοδίφης εξηγεί τις πιθανές προεκτάσεις της φυσικής επιλογής μεταξύ των ανθρώπινων ομάδων, και σ’ένα σημείο λέει τα εξής:

I could show fight on natural selection having done and doing more for the progress of civilization than you seem inclined to admit. Remember what risk the nations of Europe ran, not so many centuries ago of being overwhelmed by the Turks, and how ridiculous such an idea now is! The more civilised so-called Caucasian races have beaten the Turkish hollow in the struggle for existence. Looking to the world at no very distant date, what an endless number of the lower races will have been eliminated by the higher civilised races throughout the world. (Francis Darwin, The Life and Letters of Charles Darwin, Vol. I, 1888. New York D. Appleton and Company)

Αυτό ήταν στο πρωτότυπο. Σε πρόχειρη δική μου μετάφραση εννοεί:

Θα μπορούσα να αποδείξω ότι η φυσική επιλογή έχει κάνει κι εξακολουθεί να κάνει περισσότερα για την πρόοδο του πολιτισμού απ’ό,τι τείνεις να δέχεσαι. Θυμήσου τι κίνδυνο διέτρεξαν τα έθνη της Ευρώπης, όχι και πολλους αιώνες πριν να συντριβούν από τους Τούρκους, και πόσο γελοία είναι τώρα μια τέτοια ιδέα! Οι πιο πολιτισμένες λεγόμενες καυκάσιες φυλές έχουν κατατροπώσει τους Τούρκους στον αγώνα για ύπαρξη. Σκεπτόμενος τον κόσμο σε όχι και πολύ μακρινή ημερομηνία, πόσο μεγάλος αριθμός των κατώτερων φυλών θα έχουν εξαλειφθεί από τις ανώτερες πολιτισμένες φυλές σε όλο τον κόσμο; (Φραγκίσκος Δαρβίνος, Ο Βίος και οι Επιστολές του Καρόλου Δαρβίνου, τόμος α, 1888.

Βλέπουμε στο απόσπασμα αυτό ότι ο Δαρβίνος δε διαφοροποιείται από τις τυπικές ρατσιστικές απόψεις της εποχής του. Οι Ευρωπαίοι, κρίνοντας από την τεχνολογική τους υπεροχή και τις επιτυχίες στον τομέα της αποικιοκρατίας, και προσπαθώντας να εκλογικεύσουν την εκμετάλλευση των υποτελών λαών ένεκα των χριστιανικών υπολειμματικών ενοχών τους, κατέφευγαν σε τέτοιες ιδεοληψίες. Ο Δαρβίνος στην πραγματικότητα ήταν από τους μετριοπαθέστερους της εποχής του. Η πρόταση στο τέλος του αποσπάσματος, όπου υποτίθεται ο Δαρβίνος πιστεύει ότι μόνο με την εξαφάνιση του τουρκικού έθνους θα μπορέσει να προοδεύσει ο πολιτισμός, είναι μεταγενέστερο κατασκεύασμα των Τούρκων υπερεθνικιστών και των σκληροπυρηνικών αρχαιοελληνιστών, και δεν απαντά στο αρχικό κείμενο. Για αυτόν λοιπόν το λόγο ο Δαρβίνος δαιμονοποιείται στην τουρκία και εκθειάζεται σε αρχαιοεληνιστικούς κύκλους της Ελλάδας.

Φυσικά, οι απόψεις του Δαρβίνου για οποιοδήποτε θέμα δεν αναιρούν την εξελικτική θεωρία, η οποία άλλωστε έχει στηριχθεί κι εμπλουτιστεί περαιτέρω από πάμπολλες μεταγενέστερες μελέτες από πάμπολλους επιστήμονες. Και ο χειρότερος αν είναι ηθικά ο επιστήμων, εάν τα ευρήματά του εξηγούν ικανοποιητικά την πραγματικότητα, θα πρέπει να γίνουν δεκτά. Η σύγχυση των επιστημονικών ευρημάτων με τυχόν ελαττώματα του χαρακτήρα ενός λέγεται επίθεση ad hominem (στον άνθρωπο), και είναι ένα διαχρονικό, βρώμικο και ύπουλο εργαλείο των εμπαθών κάθε παράταξης, που δεν αρμόζει σε σοβαρή επιστημονική συζήτηση.

Σήμερα έχουμε παγκόσμια ημέρα Δαρβίνου. Τιμάται δηλαδή ο Κάρολος Δαρβίνος, το έργο και η κληρονομιά του σε όλο τον κόσμο, και τελούνται πολλές εκδηλώσεις. Για τη βιογραφία του εν λόγω επιστήμονα μπορείτε να διαβάσετε εδώ. Συχνό γεγονός λοιπόν αρκετών εκδηλώσεων είναι και το σερβίρισμα αρχέγονης σούπας, που συμβολίζει την υποτιθέμενη αρχέγονη σούπα, από την οποία ξεπήδησε η ζωή. Είναι μία από τις υποθέσεις που προσπαθεί να εξηγήσει την προέλευση της ζωής, σύμφωνα με την οποία η ζωή δημιουργήθηκε κατά τις ταραχώδεις συνθήκες της Πρώιμης Γης μέσα σε υδάτινο περιβάλλον με υψηλές θερμοκρασίες και πιέσεις. Παρόλα αυτά, πιο ταιριαστό θα ήταν το σερβίρισμα αρμαδίλου, ύαινας ή κορακιού, αφού κάτι τέτοιο θα συνέπνεε περισσότερο με τις διατροφικές εξερευνήσεις του μεγάλου φυσιοδίφη.

Αν και οι διατροφικές προτιμήσεις του Δαρβίνου μας είναι γνωστές από το μαγειρικό βιβλίο που πρόσφατα εκδόθηκε, με τις περισσότερες συνταγές γραμμένες από τη γυναίκα του – μία συνταγή για το ρύζι που προτιμούσε την κατέγραψε ο ίδιος -, όπου διαφαίνεται η αγάπη του για το κρέας και τα πολλά λιπαρά, τα οποία ίσως να συνέβαλαν στο θάνατό του από καρδιακή προσβολή το 1882, στην πραγματικότητα, πριν την οικογενειακή του δέσμευση ή δουλεία όπως την περιγράφει ο ίδιος, ο Δαρβίνος αγαπούσε ιδιάιτερα τις νέες γεύσεις. Εντύπωσή μου είναι ότι πριν το διάστημα αυτό, ήταν πολύ πιο περιπετειώδης και τολμηρός, ενώ στη συνέχεια μετεβλήθη σε ευαίσθητο και χρονίως άρρωστο. Από μικρός ήταν κυνηγός, και προφανώς έτρωγε τα ζώα που χτυπούσε, που θα ήταν τα συνηθισμένα – παχιά ορνιθόμορφα πουλιά, κουνέλια κλπ. Παρόλα αυτά δε φοβόταν να εξερευνήσει και πιο ασυνήθιστες γεύσεις, που δε θα διανοούταν να δοκιμάσει ο μέσος Βρετανός της εποχής του, ούτε ο μέσος Παραμεσόγειος ή Εβραίος έως σήμερα. Πληροφορούμαστε ότι τον τρίτο χρόνο φοίτησής του στο Κολλέγιο του Χριστού του Κέιμπριτζ, επιστρέφοντας από τις Διακοπές των Χριστουγέννων το 1831, ο Δαρβίνος ίδρυσε τη Λέσχη των Γκουρμέ (Gourmet Club) ή Λέσχη των Λαίμαργων (Glutton Club), μαζί με άλλους επτά φίλους του. Οι φίλοι ήταν: Χέρμπερτ, Ουίτλεϊ, Ουάτκινς, Κάμερον, Τζέιμς Χέβισαϊντ από το Κολλέγιο του Σίδνεϋ του Σάσεξ, Ρόμπερτ Μπλέιν από το Κολλέγιο της Αγίας Τριάδος, και Χένρι Λόου από το Κολλέγιο της Αγ. Τριάδος. Η λέσχη αυτή δειπνούσε εβδομαδιαία, στο δωμάτιο του καθενός εκ περιτροπής. Πηγή:
Η Ζωή του Δαρβίνου στο Κέιμπριτζ 1828-1831
Από την έγκυρη σελίδα darwinonline.org.uk.

Στη λέσχη αυτήν δοκίμαζαν παράξενη σάρκα, άγνωστη στον ουρανίσκο του ανθρώπου. Έτρωγαν τα πάντα, ακόμα και σαρκοφάγα ζώα και αρπακτικά πουλιά, τα οποία συνήθως δεν τρώγονται. Είχαν μαγειρέψει γεράκι, γλαρόνι, αλλά ακόμα κι αυτοί πτοήθηκαν από μια πολύ σκληρή κουκουβάγια. Πηγή.

Η εμπειρία αυτή ωστόσο προετοίμασε το Δαρβίνο για το επίπονο ταξίδι του με το Μπιγκλ, όπου, από τα λίγα πράγματα που δεν τον ενόχλησαν, ήταν το φαγητό. Περιγράφει στο βιβλίο του Ταξιδεύοντας με το Μπιγκλ, το οποίο έχω διαβάσει, πως έφαγε αρμαδίλο, ο οποίος είχε γεύση και όψη πάπιας, ένα καφέ τρωκτικό 20 λιβρών που ήταν το καλύτερο κρέας που είχε φάει, το κρέας της χελώνας των Γκαλαπάγκος που δεν ήταν του γούστου του, καθώς και το περιεχόμενο της ουροδόχου της κύστης, το οποίο έπιναν αν δεν υπήρχε νερό, και ήταν διαυγές κι ελαφρώς πικρό. Έτσι τρώγοντας ανακάλυψε όλως τυχαίως ένα νέο είδος. Στις 3 Ιανουαρίου του 1834, ο καλλιτέχνης του Μπιγκλ Κόνραντ Μάρτενς πυροβόλησε στην Παταγονία μία μικρή ρέα, την οποία φάγανε. Καθώς τρώγανε, ο Δαρβίνος κατάλαβε ότι επρόκειτο για νεό είδος, για το οποίο είχε ακούσει από τους γκαούτσος της περιοχής του Ρίο Νέγρο στη βόρεια Παταγονία τον Αύγουστο του 1833, κι όχι για νεαρό άτομο, και προσπάθησε να σώσει όσα περισσότερα οστά και φτερά γινόταν. Έστειλε τελικά στο βοτανολόγο καθηγητή του στο Κέιμπριτζ Τζον Στίβενς Χένσλοου το κεφάλι, το λαιμό, τα πόδια, τη μία φτερούγα και μερικά φτερά. Το είδος ονοματίστηκε Rhea darwinii το 1837 από τον ορνιθολόγο Τζον Γουλντ, αν και στη συνέχεια το όνομα συμψηφίστηκε στο λίγο προτύτερα δημιουργηθέν R. pennata λόγω προτεραιότητας του πρώτου, σε μια παρουσίαση στη Ζωολογική Εταιρεία του Λονδίνου, στην οποία ακολούθησε ο ίδιος ο Δαρβίνος με την παρουσίαση μιας εργασίας για την κατανομή και τα αυγά των δύο ειδών Ρέας. Το όνομα Ρέα προήλθε από τη γνωστή τιτανική θεότητα της μυθολογίας. Πηγή.

Μολονότι θα είναι αρκετά απίθανο να ανακαλύψετε ένα νέο είδος τρώγοντας κάτι άγνωστο, θα μπορούσατε να ακολουθήσετε το γαστρονομικό μονοπάτι του Δαρβίνου. Ή τουλάχιστον έτσι νομίζετε, γιατί το πιθανότερο είναι να συναντήσετε νομικά εμπόδια. Ο λόγος γιατί τα περισσότερα ζώα, τα οποία δοκίμασε ο Δαρβίνος, σήμερα προστατεύονται από εθνική και διεθνή νομοθεσία και διεθνείς συνθήκες, ενώ πολλά εξ αυτών απειλούνται σοβαρά. Τα περισσότερα αποδημητικά πτηνά, αρπακτικά πουλιά, κητώδη, πρωτεύοντα, αυστραλιανά και νεοζηλανδικά ζώα, ερπετά και αμφίβια προστατεύονται σήμερα. Οπότε επιλέξτε καλύτερα απλώς έντομα, τα οποία άλλωστε είναι και η ασφαλέστερη, και ίσως η πραγματικά νοστιμότερη επιλογή. Έτσι, στην αρχέγονη σούπα που θα μαγειρέψετε φέτος ή από του χρόνου, μπορείτε να ρίξετε και τα έντομα της αρεσκείας σας.

υγ. Ψάχνοντας για τη Λέσχη των Λαίμαργων βρήκα ένα ομώνυμο ιστολόγιο, το οποίο ωστόσο δεν είχε καμία σχέση με την ομάδα του Δαρβίνου, αν και μόλις πληροφορήθηκαν γι’αυτό ένιωσαν μεγάλη περηφάνια.

Από:
Ναυτεμπορική

Διαβάτες Σκύρου: Η νησίδα με τις σαύρες κανίβαλους
Οι ευνοϊκές συνθήκες οδήγησαν σε ισχυρότερο ανταγωνισμό εντός του ίδιου είδους σαυρών
Δευτέρα, 16 Φεβρουαρίου 2015 12:20

Η μικρή νησίδα των Έξω Διαβατών, τέσσερα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Σκύρου, αποτελεί θεωρητικά ιδανικό περιβάλλον για τις σαύρες του είδους Podarcis gaigeae που φιλοξενεί, λόγω της αφθονίας τροφής και της παρουσίας λιγότερων φυσικών εχθρών και ανταγωνιστών σε σχέση με τη Σκύρο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι σαύρες της νησίδας να φτάνουν το τριπλάσιο βάρος από το κανονικό και να επιτίθενται συχνά ή ακόμα και να τρώνε νεαρότερες σαύρες του ίδιου είδους.
«Ο κανιβαλισμός εις βάρος νεαρότερων σαυρών είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για τις υπερμεγέθεις σαύρες να εξουδετερώνουν μελλοντικούς ανταγωνιστές και την ίδια στιγμή να καταναλώνουν ένα θρεπτικό γεύμα», δήλωσε ο Παναγιώτης Παφίλης, Επίκουρος Καθηγητής Ζωικής Ποικιλότητας του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Προηγούμενη έρευνα της ίδιας ομάδας για τις σαύρες των μικρών νησίδων γύρω από τη Σκύρο είχε δείξει πως είναι 20 φορές πιο πιθανό να βρεθούν στο στομάχι τους κομμάτια από τα σώματα νεαρών σαυρών, σε σχέση με τις αντίστοιχες σαύρες στη Σκύρο, όπου η ύπαρξη φιδιών, πτηνών και ορισμένων θηλαστικών διατηρούν τον πληθυσμό σε χαμηλότερα επίπεδα. Αντιθέτως, η απουσία αρπακτικών στους Διαβάτες οδηγεί στην αύξηση της πυκνότητας πληθυσμού αλλά και του όγκου των σαυρών.
Συνεχίζοντας την έρευνα, η ομάδα του καθηγητή Παφίλη τοποθέτησε μία πεινασμένη ενήλικη σαύρα σε εγκλεισμό με μία νεαρότερη. Πάνω από τα δύο τρίτα των σαυρών από τους Διαβάτες επιτέθηκε στη νεαρή σαύρα, ενώ μόλις το 17 τοις εκατό των σαυρών από τη Σκύρο πραγματοποίησε το ίδιο. Επιπλέον, ο χρόνος αναμονής πριν την επίθεση ήταν σχεδόν έξι φορές μικρότερος για τις σαύρες από τη νησίδα.

Ο κανιβαλισμός των σαυρών υποδεικνύει μία επιλογή για ταχεία ανάπτυξη, η οποία τροφοδοτείται από την υψηλή αφθονία τροφίμων, θέτοντας έτσι τις βάσεις για την εξέλιξη του γιγαντισμού, καταλήγει η έρευνα.

Πλέον, μετά από τόσα χρόνια συμβίωσης με την κουνέλα μου τη Λίμπο, έχουμε αναπτύξει μια βαθύτερη σχέση. Εγώ την βοηθάω σε διάφορα πράγματα, αλλά κι αυτή εμένα. Για παράδειγμα, μου βρίσκει πράγματα που χάνω. Παρόλο όμως που θέλω να λέω ότι μου τα βρίσκει στην πραγματικότητα δε μου τα ψάχνει συνειδητά. Απλώς επειδή έχει μάθει απ’έξω κι ανακατωτά το δωμάτιό μου τόσα χρόνια, ό,τι είναι εκτός θέσης της τραβά την προσοχή. Αν είναι κάποιο χαμένο αντικείμενο κάτω και το βρει, μπορεί να αρχίζει να παίζει μαζί του, κι έτσι να το βρω. Έτσι μια φορά για παράδειγμα μου βρήκε τον αριθμό που έπρεπε να καρφιτσώσω στη μπλούζα μου για να τρέξω στον αγώνα των 5 χιλιομέτρων (ναι, έτρεξα κι εγώ!) στις 10 Οκτωβρίου, στις εκδηλώσεις του Διεθνούς Ημιμαραθωνίου Θεσσαλονίκης. Μου είχε φύγει ο φάκελος κάτω από την καρέκλα μου, και δεν τον έβρισκα. Μόλις όμως έβγαλα την κουνέλα έξω, μετά από λίγο την άκουσα να παίζει μ’ένα χαρτί, κι έτσι τον βρήκα.

Όμως η περιέργειά της αυτή μια μέρα πρόλαβε ένα ατύχημα, αλλα θα μπορούσε και να οδηγήσει σε κάποιο άλλο αν δεν βρισκόμουν ακριβώς στην κατάλληλη χρονική στιγμή. Ένα βράδυ λοιπόν, στις 16 Οκτωβρίου 2015, τάιζα το λοφιοφόρο μου γκέκο το Βαρώνο (Correlophus ciliatus) έντομα. Του έδινα τρεις κατσαρίδες κόκκινους δρομείς (Shelfordella tartara), οι οποίες είναι γρήγορες και μπορεί να κρυφτούν αν δεν τις φάει αμέσως, και μία κατσαρίδα Αργεντινής (Blaptica dubia). Ήθελα και να βιντεοσκοπήσω το γεγονός για το κανάλι μου στο Youtube, αλά τελικά το βίντεο δεν πέτυχε. Μία λοιπόν κατσαρίδα κρύφτηκε με΄σα σε ένα καλάμι μπαμπού του τερραρίου του γκέκο. Έχει γίνει κι άλλες φορές αυτο΄, κι όποτε γίνεται, για να μην περιμένω εγώ ή το γκέκο να βγουν όποτε θέλουν, δηλαδή μπορεί και μετά από μια βδομάδα, Τις τινάζω από μέσα και πέφτουν. Το τερράριο του γκέκο είναι της Exo Terra (από τακαλύτερα τερράρια), ένα κατακόρυφο γυάλινο τερράριο με δίφυλλη πόρτα μπροστά, αλλά κι ένα καπάκι σίτας που μπορεί ν’αφαιρεθεί. Αφαίρεσα λοιπόν το καπάκι, ώστε να σηκώσω το καλάμι ευκολότερα. Σήκωσα το καλάμι, τίναξα το έντομο και τοέριξα μέσα στο μπολ, για να μη φύγει. Μετά όμως, επειδή σχεδόν ποτέ δεν ανοίγω εκείνο το καπάκι, δεν το έκλεισα εντελώς. Ένα άνοιγμα δύο εκατοστών είχε μείνει από μπροστά. Το γκέκο συνέχιζε να κάνει βόλτες για αρκετή ώρα στο χώρο του, αλά μετά σταμάτησα να το ακούω. Πέρασαν αρκετές δεκάδες λεπτών και μου φάνηκε παράξενο αυτό. Έχει τύχει στο παρελθόν να φάει τόσο πολύ ώστε να μη θέλει να κουνηθεί στη συνέχεια, αλλά αυτό δεν ήταν τέτοιο γεύμα. Μετά, γύω στις 2 το πρωί ή και πιο αργά, έβγαλα την κουνελίτσα μου βόλτα. Η μπαλκονόπορτα ήταν λίγο ανοιχτή για να μπαινοβγαίνει, κι έμπαινε λίγο κρύο. Αφού λοιπόν η Λίμπο έκανε τη βόλτα της, μετά πήγε στη γωνία κάτω από το κλουβί του Βαρώνου, όπου κάτι έξυνε. Νομίζοντας πως πειράζει κανένα καλώδιο, πήγα να δω, αλλά αυτό που αντίκρισα ήταν κάτι πολύ πιο ανησυχητικό. Λίγα εκατοστά μπροστά από τη μουσούδα της βρισκόταν ο Βαρώνος. Τον περιμάζεψα αμέσως, και ως πλήρως εξοικιωμένος που είναι, δεν προσπάθησε καν να φύγει. Μέτρησα όλα τα δάχτυλά του, έλεγξα την ουρά, το κεφάλι, τα μάτια και την κοιλιά του, για να δω αν υπήρχε κανένα πρόβλημα, γιατί θα μπορούσε να τον είχε δαγκώσει η κουνέλα, αλλά ευτυχώς ήταν άθικτος. Τα ζώα αυτά είχαν να συναντηθούν για περίπου τρία χρόνια. Τότε, ότον τον πρωτοπήρα, από περιέργεια τον έβαλα δίπλα στην κουνέλα μου για να δω τι θα γίνει, και φυσικά αν υπήρχε πρόβλημα θα τον έπαιρνα αμέσως. Είχα καθίσει κάτω και τον είχα βάλει πάνω στο παντελόνι μου, και Μόλις κατάλαβε η Λίμπο πως είναι κάποιο ζώο, άρχισε να τον πιέζει με τη μύτη της και να τον σπρώχνει, κι εκείνος έκανε ευθύς ένα απότομο άλμα στα 40 εκατοστά προς την άλλη κατεύθυνση. Έτσι, πέρα από ότι ο Βαρώνος κοιτούσε την κουνέλα όταν έβγαινε για βόλτα, κι αυτή τρόμαζε μερικές φορές όταν αυτός πηδούσε ανάμεσα στα καλάμια του και τις φυλλωσιές του, αυτά τα ζώα δεν είχαν καμία άμεση επαφή για τα επόμενα τρία χρόνια εκτός απο΄τώρα. Μετά λοιπόν από το αρχικό σοκ, άναψα το φως κι έβαλα για λίγο το γκέκο μπροστά στο κουνέλι. Τίποτα δεν είχε αλλάξει από τότε. Πάλι η Λίμπο έτρεχε πάνω του, κι άρχισε να το σπρώχνει με τη μύτη της, και μια φορά μάλιστα νομίζω πως πήγε να το δαγκώσει. Μόλις το σήκωσα στο χέρι μου ψηλότερα, σηκώθηκε κι αυτή για να το πειράξει. Ως πειστήριο για το γεγονός, έκανα κι ένα μικρό βίντεο.

Τελικά ανέβασα κάτι πολύ πιο ασυνήθιστο και μοναδικό στο Youtube, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι και ευχάριστο. Στο βίντεο, η Λίμπο η κουνέλα πλησιάζει τρεις φορές με φανερά επιθετικές διαθέσεις το Βαρώνο το λοφιοφόρο γκέκο, ο οποίος φεύγει, αλλά κι εγώ βάζω το χέρι μου για να προλάβω τα χειρότερα. Μετά αμέσως τον παίρνω και τον επιστρέφω στο τερράριό του με κλειστό πάνω καπάκι αυτήν τη φορά. Μόλις είχα προλάβει, συμπτωματικά εντελώς, δύο ατυχήματα. Εάν δεν καταλάβαινα εγκαίρως ότι το καπάκι είχε μείνει ανοιχτό, μπορεί να έχανα το γκέκο, ή μάλλον να δυσκολευόμουν πολύ να το βρω, γιατί να το χάσω διά παντώς είναι δύσκολο. Αν και δεν είχε διανήσει απόσταση μεγαλύτερη του ενός μέτρου από το κλουβί του όπως την μέτρησα, θα μπορούσε να πάει πιο πέρα. Μικρή πιθανότητα υπήρχε, αν άνοιγα τη μπαλκονόπορτα να έφευγε έξω και να χανόταν για πάντα, αλλά έκανε κρύο και το θεωρώ απίθανο. Επίσης μικ΄ρη πιθανόττητα είχε να φύγει στο υπόλοιπο σπίτι αν άνοιγα την πόρτα του δωματίου, αν και ο χώρος ήταν ανοιχτός και άγνωστος γι’αυτόν, οπότε θα δίσταζε πολύ. Επίσης υπήρχε μικρή πιθανότητα να περάσεια πέναντι στη ντουλάπα και να χωθεί από πίσω και να μην το βρω εύκολα, ή να σκαρφαλώσει κάπου ψηλά. Το πιο πιθανό ωστόσο θα ήταν να κρυφτεί σε κάποιο δυσπρόσιτο σημείο σε ακτίνα περίπου δύο μέτρων από το τερράριο, το οποίο είναι και η περιοχή του άλλωστε, όπως συμβαίνει συνήθως, κι έτσι υπήρχε και η πιθανότητα να επιστρέψει και πίσω, εφόσον το καπάκι ήταν ανοιχ΄το. Εάν δεν προλάβαινα την κουνέλα, υπήρχε πιθανότητα να τρομάξει απ’αυτήν και να φύγει κάπου μακριά ή να χωθεί σε κάποιο στενό και δυσπρόσιτο σημείο, ή η κουνέλα να τον τραυματίσει άσχημα. Ήμουν οπότε πολύ τυχερός. Από εκείνη τη μέρα και για τις επόμενες λίγες, ψυχαναγκαστικά έλεγχα το πάνω καπάκι για να είμαι σίγουρος ότι είναι κλειστό. Στα τρία χρόνια που τον έχω ήταν η πρώτη φορά που έγινε αυτό, και θα είναι και η τελευταία ελπίζω. Έχει τύχει να το χάσω για δύο ακόμα φορές, αλλά ήταν στην αρχή που, αν και ήρεμο, πάλι τρόμαζε πιο εύκολα επειδή δεν είχε συνηθίσει ακόμα καλά το χώρο κι εμένα και μπορεί να πηδούσε απ’το χέρι μου άνευ προειδοποιήσεως. Έτσι μία φορά πήδηξε κι έτρεξε κάτω από το κρεβάτι μου για δύο μέτρα περίπου μέχρι την άλλη μεριά, αλά εκτός από την απόσταση δεν υπήρχε κάποια άλη δυσκολία να το βρω, επιδή ο χώρος ήταν σχετικά ανοιχτός χωρίς πολλές καλές κρυψώνες. Την άλλη φορά ήταν πάλι στους πρώτους μήνες που το είχα, και ήταν Απρίλιος. Εγώ το είχα πάρει Νοέμβριο, οπότε ήταν η πρώτη του άνοιξη σ’εμένα. Επειδή η θερμοκρασία είχε ανέβει, είχε ανέβει κι ο μεταβολισμός του, κι έτσι ήταν πιο δραστήριο και νευρικό. Όλοπηδούσε κι έτρεχε, κι έτσι, βγάζοντας εγώ κάτι από το τερράριό του και κρατώντας το προσωρινά για να ξέρω πού είναι, πήδξε κι έφυγε. Σήκωσα όλα τα μικρά και μεσαία πράγματα (καρέκκλες, βιβλία κλπ) γύρω από το τερράριο και για ένα τέταρτο έψαχνα, και μετά τον βρήκα στο χείλος του καλαθιού των αχρήστων κάτω από το τερράριο, δηλαδή μπροστά μου! Κι άλλες φορές εκείνο τον καιρό τύχαινε να μου πηδήξει απ’το χέρι, αλλά το έβρισκα αμέσως, οπότε δε μπορώ να πω ότι το έχανα. Έτσι λοιπόν σώθκε το γκέκο μας.

Όσον αφορά την κουνέλα, δεν ξέρω αν στεναχωρέθηκε ή ανακουφίστηκε που πήρα το γκέκο από κοντά της, αλλά δε με νοιάζει κιόλας. Δε θα πρέπει να το πειράξειποτε ξανά. Τα κουνέλια δεν είναι κυνηγετικά ζώα σαν τις γάτες που πειράζουν μικρότερα ζώα από κυνηγετικό ένστικτο – μπορεί να υπάρχουν κι εξαιρέσεις – αλλά προστατεύουνέντονα την περιοχή τους. Δεν είναι τα ειρηνικά ζώα που παρουσιάζονται πάντα. Κουνέλια που δε γνωρίζονται και τυχαίνει το ένα να εισβάλει στην περιοχή του άλλου ια πρώτη φορά μπορεί να μαλώσουν σοβαρά, ενίοτε με θανάσιμους τραυματισμούς. Όπως έλεγε κι ένας Αυστραλός κυνηγός που είχα διαβάσει κάπου στο Διαδίκτυο, συναντούσε συνεχώς κουνέλια γρατσουνισμένα και χτυπημένα, και νόμιζε πως ήταν απο΄συμπλοκές με γάτες, αλλά μετά κατάλαβε πως ήταν από τους ομοίους τους. Έτσι τα κουνέλια μπορεί να γίνουν επιθετικά και προς μικρότερα ζώα που συναντούν στην περιοχή τους. Όπως είπα παραπάνω όμως υπάρχουν κι εξαιρέσεις, και μπορεί ένα κουνέλι να ροκανίσει σιγά-σιγά κι έτσι να φάει ένα μικρό κι αδύναμο ζώο. Κουνέλια έχουν παρατηρηθεί να τρώνε έντομα – και η δική μου είχε φάει -, πουλάκιαπου πέφτουν από τη φωλιά τους, κι άλλα μικρά ζώα. Έψαξα να δω αν γίνεται κουνέλια να φάνε σαύρες, αλλά δε βρήκα κάποιο σχετικό αποτέλεσμα, όμως, με βάση τα στοιχεία που γνωρίζουμε, σίγουρα γίνεται. Το Συμπέρασμα από τα παραπάνω είναι ότι δε θα πρέπει ποτέ ν’αφήνουμε κουνέλια με ζώα πολύ μικρότερά τους μόνα τους. Ίσως να υπάρχουν εξαιρέσεις, και πάλι θα πρέπει να είμαστε εκεί για να τα επιβλέπουμε. Γενικώς δε θα πρέπει ν’αφήνουμε κουνέλια με άλλα ζώα στον ίδιο χώρο εκτός από ορισμένες εξαιρέσεις (αν γνωρίζονται κλπ), αλλά στην περίπτωση αυτή κινδυνεύει πολύ περισσότερο το άλλο ζώο από το κουνέλι, παρά το κουνέλι από το άλλο ζώο.

Το πιο ανησυχητικό ωστόσο δεν ήταν ότι η κουνέλα κυνηγούσε το γκέκο, αλλά ότι το γκέκο δεν κατάλαβε οότι κινδυνεύει. Στο βίντεο βαδίζει σε μέτρια ταχύτητα εμφανώς ενοχλημένο, αλλά δεν έχει φοβηθεί πραγματικά. Αν ένιωθε πραγματικά ότι απειλείται από το κουνέλι, θα έτρεχε πολύ γρηγορότερα κάπου μακριά. Είχε τρέξιι έτσι στο παρελθόν μερικές φορές επειδή είχε τρομάξει, και η ταχύτητά του τότε είναι εκπληκτική. Θα μπορούσε να τρέξει διαγώνια μπροστά του και να χωθεί ανάμεσα στη ντουλάπα και τον τοίχο, απ’όπου ούτε εγώ δε θα μπορούσε να το βγάλω εύκολα. Ή θα μπορούσε να τρέξει ως εκεί και να σκαρφαλώσει στον τοίχο. Αλλιώς,αν η κουνέλα τον είχε στριμώξει σε μια γωνία και δεν προλάβαινε να ανέβει στον τοίχο, θα μπορούσε να γυρίσει και να δαγκώσει την κουνέλα, είτε στιγμιαία για να την ξαφνιάσει, είτε με όλη του τη δύναμη ώστε να την πονέσει και να της πάρει και λίγη γούνα, και στην περίπτωση αυτήν δεν πιστεύω ότι η κουνέλα θα τον ξαναπείραζε ποτέ. Πιστεύω ότι θα τα έκανε αυτά, αλά αφού ήδη είχε δαγκωθεί και πιθανόν τραυματιστεί. Γιατί τότε δεν προσπάθησε να προστατεύσει τον εαυτό του; Πιστεύώ αφενός επειδή έχει συνηθίσει στο χειρισμό, και δεν ενοχλείται εύκολα όταν το πιάνω, το σπρώχνω ή το σηκώνω, κι αφετέρου στο γεγονός ότι στη πατρίδα του τη Νέα Καληδονία ιστορικά δεν υπήρχαν σαρκοφάγα θηλαστικά, οπότε δεν τα αναγνωρίζει ως απειλή. Ουσιαστικά το δεύτερο οδήγησε στο πρώτο. Το κουνέλι δεν είναι βέβαια σαρκοφάγο, αλλά τώρα λειτούργησε ως τέτοιο. Αν και πριν τρία χρόνια είχε τρομάξει από την κουνέλα, οπότε θα μπορούσε κανείς να πει πως δεν αντιλήφθηκε τώρα τον κίνδυνο επειδή απλώς έχει συνηθίσει στο χειρισμό περισσότερο, πάλι όμως και τότε δεν αντέδρασε ακαριαία και πιστεύω ότι το κουνέλι θα μπορούσε να τον ξαναπειράξει πριν προλάβει να φύγει. Γενικώς σαύες από περιοχές με λίγους εχθρούς τείνουν να ηρεμούν πολύ περισσότερο στην αιχμαλωσία, αν και υπάρχουν και οι εξαιρέσεις. Πάρτε το γενειοφόρο δράκο (Pogona vitticeps) για παράδειγμα, που είναι σχεδόν παθολογικά ήρεμος. Κατάγεται από την Αυστραλία, όπου οι εχθροί είναι λιγότεροι απ’όσους θα υπήρχαν στην Ευρώπη για παράδειγμα, και οι περισσότεροι δεν είναι θηλαστικά. Έτσι ο γενειοφόρος δράκος μπορεί να είναι εντελώς άνετος με ανθρώπους που τον σηκώνουν, τον μεταφέρουν και τον πειράζουν, αλά μπορεί να τρελαθεί αν δει κινούμενη σκιά πάνω απ’το κεφάλι του, η οποία θα μπορούσε να είναι αρπακτικό πουλί. Η Νέα Καληδονία όμως, ως μικρό απομονωμένο νησιωτικό σύμπλεγμα, έχει ακόμα λιγότερους εχθρούς από την Αυστραλία και ποτέ δεν είχε χερσαία θηλαστικά. Μόνο κάποιες νυχτερίδες κατέφθασαν σε γεωλογικά πρόσφατη εποχή, αλά αυτές δεν κυνηγούν σαύρες κι επίσης δεμοιάζουν με τυπικά θηλαστικά ώστε το γκέκο να τα αναγνωρίζει με βάση τη μορφή τους. Δύο είναι οι κύριοι εχθροί του λοφιοφόρου γκέκο στη φύση: ο μπούφος (Tito alba) και το γιγάντιο Νεοκαληδόνιο γκέκο (Rhacodactylus leachianus). Ο μπούφος είναι το ίδιο είδος που ζει και στην Ελλάδα, ο οποίος είναι ένα πολύ επιτυχημένο είδος που έχει κυριεύσει σχεδόν όλο τον κόσμο. Ίσως αυτός να είναι ο κύριος εχθρός του λοφιοφόρου γκέκο, αφού ως ενδόθερμο έχει μεγαλύτερη ανάγκη για τροφή και άρα θα κυνηγά συχνότερα. Και πάλι δε θα τρέφεται αποκλειστικά με λοφιοφόρα γκέκο, αλλά θα τρώει κι άλλες σαύρες, πουλιά και νυχτερίδες, και πλέον που υπάρχουν και χερσαία θηλαστικά, και μ’αυτά. Το γιγάντιονεοκαληδόνιο γκέκο μπορείπεριστασιακά να τρώει λοφιοφόρα γκέκο, αλλά πάλι όχι πολύ συχνά. Θα τρώει κι άλες σαύρες, πουλάκια, έντομα, νέκτρα και φρούτα. Εκτός αυτού, τα λοφιοφόρα γκέκο σπάνια συναντούν αυτό το είδος, αφού αποφεύγουν το περιβάλλον του, δηλαδή τους χοντρούς κορμούς με κουφάλες, ακριβώς για να μην το συναντήσουν. Μικρός κίνδυνος ίσως να είναι και ο φοβοσκίγκος (Phoboscincus bocorti), ένα είδος γιγάντιου χερσαίου σαρκοφάγου σκίγκου στα 60 εκ που σχεδόν εξαφανίστηκε χάρη στην ανθρώπινη δραστηριότητα των ιθαγενών από παντού εκ΄τος από μια μικρή περιοχή στη Νήσο των Πεύκων, όπου υπάρχουν και λοφιοφόρα γκέκο. Αυτός έχει οδοντοστοιχία προσαρμοσμένη για σαυροφαγία, αν και δεν είναι ακόμα γνωστό ποιες σαύρες τρώει. Ίσως να τρώει και λοφιοφόρα γκέκο που κατεβαίνουν στο έδαφος, αλλά σπάνια. Ίσως ακόμα περιστασιακά να το κυνηγά ο ανατολικός μπούφος των χόρτων (Tito longimembris) και περιστασιακά τα μικρότερα ημερόβια γεράκια αν τύχει και το συναντήσουν τη μέρα. Επίσης στο παρελθόν, όταν υπήρχαν μεγαλύτερα ζώα στην Νέα Καληδονία πριν τα εξαφανίσουν οι ιθαγενείς, ίσως κάποια απ’αυτά, όπως ο μικρός κροκόδειλος της Ν. Καληδονίας ή το πουλί ντου να το έτρωγαν, αν και όχι πολύ συχνά, επειδή εξειδικεύονταν σε άλλες τροφές. Οπότε το λοφιοφόρο γκέκο είναι ένα είδος με σχετικά μικρή πίεση από εχθρούς, που μάλλον έχει τηνπολυτέλιεα νακάθεται ανάμεσα στα δροσερά πλατιά φύλλα και να τρώει το μέλι του χωρίς να φοβάται κάθε στιγμή μην το φάνε. Τα μικρά του είδους δε βρίσκονται στην ίδια κατάσταση ωστόσο, και προφανώς θα τρώγονται από όσα εντομοφάγα ζώα τρώνε ζώα του μεγέθους τους. Μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι το λοφιοφόρο γκέκο χάνει αρκετά μικρά, επειδή είναι από τα Νεοκαληδόνια γκέκο με το μεγαλύτερο αναπαραγωγικό ρυθμό (6-9 γέννες των δύο αυγών ετησίως, κατ’εξαίρεσιν παραπάνω, σε αντίθεση με είδη όπως Mniarogekko chahoua ή R. leachianus που μπορεί να γεννήσουν 2-3 φορές το χρόνο από δύο αυγά). Συγκρίνετε τώρα αυτό το ειδος με το δικό μας λίγο μικρότερό του Tarentola mauritanica, το οποίο πρέπει να ξεφύγει αρχικά από όλα τα εντομοφάγα και μικροσαρκοφάγα ζώα όσο είναι μικρό, και μετά όταν μεγαλώσει από όλα τα μικρά και μεσαία σαρκοφάγα – διάφορα πουλιά όπως κοράκια, μικρά αρπακτικά, κουκουβάγιες, φίδια, γάτες, νυφίτσες, κουνάβια, σπάνια και από ανθρώπους. Είναι αναμενόμενο αυτό το είδος να έχει πιο ανεπτυγμένες άμυνες κατά των εθχρών από κάποιο νησιωτικό που δεν έχει ν’αντιμετωπίσει τόσες απειλές. Το ίδιο και ο τερατοσκίγκος του Ρομπορόφσκκι (Teratoscincus roborowskii) που έχω, ένα γκέκο λίγο μικρότερο του λοφιοφόρου ιθαγενές του Τουρπάν της Κίνας, μιας σκληρής ερήμου με αρκετούς προφανώς θηρευτές, αφού είναι πολύ νευρικό, ταχύτατο, προσέχει κάθε αλλαγή, κίνηση και θόρυβο, και πολύ δύσκολα πιάνεται.

Οπότε, κάθε φορά που καταφθάνουν σαρκοφάγα θηλαστικά σ’ένα απομονωμένο νησί, είτε από μόνα τους είτε χάρη στην ανθρώπινη δραστηριότητα, η έκβαση της αναμέτρησης είναι σχεδόν πάντοτε υπέρ των εισβολέω. Υπάρχουν και ορισμένες εξαιρέσεις, είδη τα οποία προσαρμόζονται στη νέα κατάσταση σχετικα γρήγορα, αλλά αυτές είναι λίγες και απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Τα ζώα του νησιού λοιπόν πιάνονται και τρώγονται χωρίς μεγάλη προσπάθεια από τους εισβολείς, και τα είδη που πάσχουν περισσότερο είναι αυτά με χαμηλό αναπαραγωγικό ρυθμό ή με ελάχιστες άμυνες, όπως τα θαλασσοπούλια. Ακόμα κι αν υπάρχουν είδη που έχουν άμυνες εναντίον εχθρών, αυτές μπορεί να είναι εντελώς ανεπαρκείς προς τα σαρκοφάγα θηλαστικά. Για παράδειγμα μπορεί ένα ζώο να ακινητοποιείται όταν συναντά εχθρό, και μολονότι αυτό μπορεί να πιάνει για σαρκοφάγα ερπετά ή πουλιά που επιτίθενται κυρίως σε κινούμενους στόχους, δεν κάνει τίποτα στα θηλαστικά που χρησιμοποιούν πολύ περισσότερο την όσφρηση. Χάρη στην όσφρηση, τα θηλαστικα μπορούν να κυνηγούν εύκολα οποτεδήποτε, αλά και να εισχωρούν σε φωλιές και να τρώνε τα αυγά και τα μικρά. Υπάρχουν φυσικά κι ερπετά που ξετρυπώνουν την τροφή τους με την όσφρηση, αλλά είναι λιγότερα σε μεγαλύτερα μεγέθη και πολλές φορές απουσιάζουν κι αυτά από νησιά. Οι σκίγκοι για παράδειγμα είναι σαύρες που μπορούν να ξετρυπώνουν μικρά έντομα από το χώμα, αλλά οι περισσότεροι είναι πολύ μικροί για να απειλούν σπονδυλωτά. Οι βαράνοι και τα φίδια σε μικρότερο βαθμό μπορούν να κυνηγήσουν κρυμένα θηράματα, και πολλές φορές έχουν προξενήσει κι αυτά εξαφανίσεις όταν εισήχθησαν σε νησιά με ευάλωταείδη. Παρόλα αυτά τα σαρκοφάγα πλακουντοφόρα θηλαστικά είναι πιο καταστροφικά, επειδή ως ενδόθερμα πρέπει να τρώνε πολύ περισσότερη τροφή,κι επιπλέον, έχοντας ανταγωνιστεί υπό πολλές αντίξοες συνθήκες στις τεράστιες εκτάσεις του Βορείου Ημισφαιρίου, είναι πολύ εξυπνότερα και μπορούν να επιβιώσουν σε πολλά διαφορετικά περιβάλλοντα και να κυνηγήσουν με πολλούς τρόπους. Χάρη ακριβώς στην ευφυία και το υψηλό επίπεδο δραστηριότητάς τους, έχουν και μια ακόμα πολύ καταστροφική συνήθεια που σχεδόν κανένα άλλο ζώο δεν έχει, σκοτώνουν δηλαδή θηράματα ακόμα κι αν είναι χορτάτα και τα αφήνουν. Επίσης είναι ζώα που συχνά εισάγονται συνειδητά από τον άνθρωπο για διάφορους λόγους, και συνήθως σε μικρές καταστροφικές ομάδες (αρουραίοι από πλοία, γάτες και μαγκούστες για να τους ελέγχουν, αλεπούδες και κουνάβια για γούνα, κατσίκια, γουρούνια και κουνέλια για τροφή). Τα χορτοφάγα δεν επηρεάζουν άμεσα τα ευάλωτα είδη, αλλά μπορεί ν’αλλάξουν δραστικά το ενδιαίτημά τους ή και να οδηγήσουν στην εξαφάνιση ευάλωτα νησιωτικά φυτά. Σύμφωνα με μία μελέτη, την οποία δε βρίσκω, ο αριθμός των εισαγόμενων σαρκοφάγων θηλαστικών είναι αντιστρόφως ανάλογος με την πιθανότητα επιβίωσης ενός ευάλωτου είδους, δηλαδή όσο πιο πολλά θηλαστικά υπάρχουν σ’ένα νησιωτικό οικοσύστημα, τόσο πιο σκούρα είναι τα πράγνατα γι’αυτούς που μένουν εκεί.

Η Νέα Καληδονία λοιπόν δεν αποτελεί εξαίρεση. Στο σύμπλεγμα έχουν εισαχθεί αρουραίοι, γάτες, γουρούνια κι ελάφια, τα οποία έχουν τροποποιήσει το οικοσύστημα. Τα γουρούνια ανακατεύουν το χώμα και το ριζικό σύστημα των φυτών, και τα ελάφια βοσκούν τη βλάστηση, αν και αυτά δε βρίσκονται τόσο πολύ στα πυκνά τροπικα δάση όπου ζει το λοφιοφόρο γκέκο, οι συγγενείς του και πολλά σπάνια πουλιά. Οι πολυνησιακοί αρουαίοι (Rattus exulans) όμως κυνηγούν διάφορα ζώα. Αυτοί κατέφθασαν πολύ παλιά με τους ιθαγενείς, όπως έτσι μεταφέρθηκαν και σε άλα νησιά, αν και μικρότερες αποστάσεις τις διένησαν μόνοι τους. Σε σχέση με τον κοινό αρουραίο έχουν μικρότερο αναπαραγωγικό ρυθμό, αλλά δεν έχουν και τόσους εχθρούς. Επίσης είναι πιο σαρκοφάγοι, και τρώνε αυγά, νεοσσούς θαλασσοπουλιών και σαύρες. Σίγουρα στη Νέα Καληδονία θα κατέφθασε και ο κοινός αρουραίος (Rattus norvegicus) με τα καράβια, ο οποίος θα ανταγωνίζεται τον πολυνησιακό. Το άλλο σαρκοφάγο θηλαστικό που εισήχθη στη Νέα Καληδονία είναι οι γάτα, η οποία κυνηγά διάφορα πουλιά και σαύρες, αλλά και αρουραίους. Αν και κανένα νεοκαληδόνιο είδος δεν εξαφανίστηκε εξαιτίας των θηλαστικών, πολλές φορές οι πληθυσμοί πολλών τοπικά μειώθηκαν, και τα σαρκοφάγα θηλαστικα είναι ένας επιβαρυντικός παράγοντας που μαζί με άλλους, όπως η ανθρώπινη ανάπτυξη, δυνητικά θα μπορούσε να οδηγήσει κάποια είδη στην εξαφάνιση. Εδώ υπάρχει ωστόσο μία εξαίρεση, το χερσαίο πουλί καγκού (Rhinochetos jubatus), ένα εξελικτικά μοναδικό γερανόμορφο των ορεινών δασών της Ν. Καληδονίας που σπάνια πετά, φωλιάζει στο έδαφος και γεννά ένα μόνο αυγό το χρόνο, το μικρότερο μέλος μιας ομάδας παρόμοιων πουλιών που εξαφανίστηκαν από τους ιθαγενείς, αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα από τους αρουραίους και τις γάτες, τα οποία ληστεύουν τις φωλιές του και ο αναπαραγωγικός του ρυθμός δε μπορεί ν’αντισταθμίσει τις απώλειες. Ενδέχεται το είδος αυτό να εξαφανιστεί στο όχι και πολύ μακρινό μέλλον χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.

Σε άλλες περιοχές η κατάσταση είναι χειρότερη. Σε νησιά της Καραϊβικής, του Ινδικού, του Ειρηνικού, αλλά και στη νησιωτική ήπειρο της Αυστραλίας έχουν εξαφανιστεί πολλά γηγενή είδη από σαρκοφάγα θηλαστικά (στην Αυστραλία υπήρχαν σαρκοφάγα μαρσυποφόρα, αλλά τα πλακουντοφόρα αποδείχθηκαν ανταγωνιστικότερα). Τα περισότερα θύματα των θηλαστικών στα νησιά είναι πουλιά, και είναι τόσα πολλά, που δε μπορώ να τα απαριθμήσω. Το ντόντο (Raphus cucullatus) για παράδειγμα του Μαυρικίου, το σύμβολο των ανθρωπογενών εξαφανίσεων, είναι μια τέτοιαι περίπτωση. Αν κι ο άνθρωπος μείωσε δραματικά τους πληθυσμούς του με το κυνήγι, τη χαριστική βολή την έδωσαν εισαγόμενα θηλαστικά όπως γουρούνια και μαϊμούδες, που κατέστρεφαν τις φωλιές των τελευταίων απομακρυσμένων θηλάκων του είδους. Πολλά άλα πουλιά του Μαυρικίου και γειτονικών νησιών εξαφανίστηκαν επίσης από εισαγόμενα θηλαστκά.

Η Νέα Ζηλανδία αποτελεί επίσης μια ακόμα χαρακτηριστική περίπτωση, όπου ο μεγάλος αριθμός των εισαγόμενων θηλαστικών έχει χτυπήσει διάφορα ευάλωτα ενδημικά είδη. Όπως και η Νέα Καληδονία, πριν την έλευση του ανθρώπου είχε μερικά μεγάλα μη θηλαστκά ζώα, τα οποία είχαν λίγες άμυνες στον άνθρωπο, ο οποίος τα εξαφάνισε αμέσως. Όσα από τα μικρότερα είχαν βραδεία αναπαραγωγή τα ανέλαβε ο πολυνησιακός αρουραίος, ο οποίος ροκάνιζε τα αυγά και τα μικρά τους. Αν και μέχρι πρότινος πιστευόταν ότι η πανίδα της Νέας Ζηλανδίας είχε εξελιχθεί χωρίς θηλαστικά, πρόσφατα απολιθωματικά ευρήματα υποδηλώνουν την ύπαρξη θηλαστικών μέχρι τουλάχιστον και πριν 19 εκατομμύρια χρόνια. Ή μήπως εξακολουθούν να επιβιώνουν μέσα σεα διαπέραστα δάση και στα βουνά; Τα θηλαστικά ωστόσο αυτά ήταν πρωτόγονα μικρά νυκτόβια εντομοφάγα, και δεν επηρέαζαν την εξέλιξη των άλλων ζώων, τα οποία προφανώς θα τα ανταγωνίζονταν έντονα, γι’αυτό και δεν εξελίχθηκαν σε άλλες μορφές. Έτσι, χωρίς ανταγωνισμό από σύγχρονου τυπου θηλαστικά, πουλιά, ερπετά, έντομα και μαλάκια πλήρωσαν τις θέσεις τους στο οικοσύστημα. Για παράδειγμα τα κίβι (γένος Apteryx) είναι μικρά εδαφόβια πουλιά με φτέρωμα σαν γούνα,και ασυνήθιστα καλή όσφρηση, τα οποία αντιστοιχούν οικολογικά σε μικρά παμφάγα θηλαστικά. Το κακάπο (Strigops habroptilus) είναι ένας μεγάλος, χερσαίος φυτοφάγος παπαγάλος, ο οποίος αντιστοιχεί οικολογικά στο λαγό. Τα ουέτα είναι μεγάλες σποροφάγες ακρίδες που οικολογικά αντιστιχούν στα μικρά τρωκτικά. Μεγάλο μέρος του οικοσυστήματος αυτού λοιπόν κατέρρευσε για ακόμα μία φορά όταν οι Ευρωπαίοι ήρθαν στο σύμπλεγμα με μια νέα ομάδα ανταγωνιστικότατων θηλαστικών. Κοινοί αρουραίοι, μαύροι αρουραίοι (Rattus rattus), γάτες, γουρούνια, κουνάβια, ερμίνες και σκαντζόχοιροι άρχισαν να κατατρώνε τα ενδημικά ζώα που δεν είχαν κατάλληλες άμυνες. Χορτοφάγα όπως άλογα, λαγοί, ουνέλια, κατσίκες, ουάλαμπι και φουντόουρα πόσουμ επίσης έτρωγαν πολλά φυτά και μετέτρεπαν το περιβάλλον. Μερικά πουλιά εξαφανίστηκαν, και πολλά άλλα περιορίστηκαν σε πολύ μικρές περιοχές, δηλαδή οικολογικά έχουν εξαφανιστεί, Αφού δεν συμμετέχουν πολύ στις λειτουργίες του οικοσυστήματος. Απόκακάπο για παράδειγμα έχουν μείνει μόνο 140 άτομα, και μερικά είδη κίβι απειλούνται άμεσα. Το ποσοστό επιβίωσης των νεοσσών είναι μόλις 5% χωρίς ανθρώπινη υποστήριξη, το οποίο για ένα πουλί που γεννά μόνο ένα τεράστιο αυγό το χρόνο δεν είναι και πολύ. Στην επίθεση όμως αυτήν των σαρκοφάγων θηλαστκών επλήγησαν σοβαρά και τα ερπετά. Η ερπετοπανίδα της Νέας Ζηλανδίας μοιάζει μ’αυτήν της Ν. Καληδονίας, απ’όπου πιθανολογείται ότι πήρε τα περισσότερα είδηη. Και οι σκίγκοι και τα γκέκο έχουν επηρεαστεί αρνητικά. Το μεγαλύτερο γκέκο στον κόσμο, το είδος Hoplodactylus delcorti, που έφτανε τα 60 εκατοστά, πιθανότατα δέχθηκε το πρώτο σοβαρό πλήγμα από τον πολυνησιακό αρουαίο, και μετά από τα άλλα θηλαστικά. Θεωρούταν κακός οιωνός από τους Μαορί, οι οποίοι συχνά το σκότωναν όποτε το έβρισκαν, αν και στην εποχή που κατέφθασαν οι Ευρωπαίοι ήταν υπερβολικά σπάνιο, και ζούσε σε αδιαπέραστα δάση, οπότε ο άνθρωπος δεν ήταν σημαντική απειλή. Πιθανότατα είχε βραδύ αναπαραγωγικό ρυθμό όπως άλλα νεοζηλανδικά γκέκο, τα οποία γενούν 2 μικρά το χρόνο (λόγω χαμηλών θερμοκρασιών εξελίχθηκαν ως ωοζωοτόκα), οπότε εύκολα εξαφανίστηκε από τα σαρκοφάγα θηλαστικά. Ένα μεγάλο θύμα της εξαφάνισης ήταν και το τουατάρα (Sphenodon punctatus), ένα μεγάλο αρχαίο σαυρόμορφο ερπετό, το μόνο ζωντανό μέλος της τάξης των ρυγχοκεφαλίων, το οποίο στην εποχή της έλευσης των Ευρωπαίων σπάνιζε υπερβολικά στα μεγάλα νησιά εξαιτίας του πολυνησιακού αρουραίου, και σύντομα μετά τηνε ισαγωγή τωβ σαρκοφάγωβ θηλαστικώ εξαφανίστηκε εντελώς. Παρέμεινε μόνο σε βραχονησίδες, αν κι εκεί, όπου κατόρθωσαν να φτάσουν αρουραίοι, ο πληθυσμός έπαυσε ν’ανανεώνεται. Αν και μπορεί να δείχνει φαινομενικά υγιής, από πίσω, μέσα στις τρύπες, οι αρουραίοι ροκανίζουν όλα τα αυγά και τα μικρά. Αυτό το σπανιότατο υπεραιωνόβιο ζώο, μοναδικά προσαρμοσμένο στις κλιματολογικές συνθήκες της Ν. Ζηλανδίας, αποδεικνύεται πλέον αποτυχημένο είδος, αφού επιβιώνει χάρη στην ανθρώπινη υποστήριξη. Τα τουατάρα ζουν ανενόχλητα σε βραχονησίδες χωρίς αρουραίους, ενώ σε πολλές άλλες εφαρμόστηκαν προγράμματα εκρίζωσης των αρουραίων για την ασφαλή επανένταξή τους. Χωρίς τον άνθρωπο δηλαδή, σε κάποια μεταγενέστερη γεωλογική περίοδο, όταν αναπόφευκτα κάποια σαρκοφάγα θηλαστικά θα έφταναν στη Ν. Ζηλανδία, το τελευταίο μέλος της τάξης των ρυγχοκεφαλίων θα χανόταν για πάντα, εκτός κι αν προσαρμοζόταν, πράγμα λίγο δύσκολο, αφού αλλιώς δε θα είχε μείνει ένα μόνο είδος στην πιο απομονωμένη γωνιά του κόσμου. Εκτός από τα θηλαστικά άλλωστε, θα πρέπει ν’ανταγωνιστεί και τις σύγχρονου τύπου σαύρες, τις οποίες οι πρόγονοί του δε μπόρεσαν να αντιμετωπίσουν κι εξαφανίστηκαν.

Η επιτηδευμένη εξαφάνιση των αρουραίων κι άλλων εισαγόμενων ειδών δεν είναι πλέον κάτι το ασυνήθιστο. Συχνά, για την επαναφορά ενός νησιού, εφαρμόζονται τα λεγόμενα προγράμματα επαναφοράς, τα οποία εμπεριέχουν και την εξαφάνιση των εισαγόμενων ειδών, για να επιβιώσουν τα γηγενή,ώστε υποτίθεται να επανέλθει το οικοσύστημα στην πρότερή του κατάσταση. Τα οικοσυστήματα όμως αλλάζουν, και τα νησιωτικά ιδίως είναι ευάλωτα σε αλαγές και νέα είδη, τα οποία μπορούν να έλθουν και με φυσικό τρόπο, συχνά με τα ίδια καταστροφικά αποτελέσματα. Ακόμα όμως κι αν δεν έλθουν νέα είδη σ’ένα απομονωμένονησί, θα έλθουν όταν αυτό παύσει να είναι απομονωμένο μετά από κάποιον γεωλογικό χρόνο, όταν θα έχει δημιουργηθεί νεά ξηρά δίπλα του, η στάθμη της θάλασσας θαέχει πέσει ή θα έχει μετακινηθεί προς κάποια ηπειρωτική μάζα. Έτσι γινόταν κκαι στο παρελθόν σύμφωνα με απολιθωματικα ευρήματα, δηλαδή δημιυργούνταν νησιά, εξελίσσονταν εκεί διάφορα μοναδικά νησιωτικά είδη, τα οποία με λίγες εξαιρέσεις εξαφανίζονταν όταν το νησί ενοωνόταν με την ενδοχώρα. Μήπως τελικά το να βοηθάμε τόσο απειλούμενα είδηι είναι μάταιο, αφού ουσιαστικά προσπαθούμε να κρατήσουμε στη ζωη ένα αποτυχημένο είδος που δε θα μπορούσε να ζήσιι χωρίς εμάς; Μήπως το όλο νταβαντούρι γίνεται για να υπάρχει δουλειά για τους οικολόγους και εφησυχασμός για την πιθανότητα της δικής μας εξαφάνισης; Γιατί δε θα μπορούσε ένα σοβαρά υποβαθμισμένο οικοσύστημα να ξαναχτιστεί με πιο ανταγωνιστικά είδη; Αυτό θα κόστιζε και πολύ λιγότερο. Και τέλος, γιατί όλη αυτή η μανία με την προστασία του περιβάλλοντος, την εξαφάνιση εισαγόμενων ειδών κλπ να κυριαρχεί κυρίως στις αγγλόφωνες χώρες; Οι χώρες αυτές πάσχουν από το σύνδρομο του σωτήρα, μια τάση να θέλουν να διορθώσουν ό,τι ιστορικά κατέστρεψαν. Ενοχές ας πούμε από την αποικιοκρατία;

Μέσα σε όλη αυτήν τη συζήτηση, το λοφιοφόρο γκέκο, αρχικά το κέντρο της προσοχής του άρθρου, χάθηκε. Άραγε έτσι θα χαθεί στο μέλλον από μια πολύβωη εισβολή νέων ειδών στη Νέα Καληδονία;

Υποτίθεται ότι τα ερπετά δε μπορούν ν’ανταγωνιστούν με τα θηλαστικά. Υποτίθεται ότι μετά την εξαφάνιση των δεινοσαύρων πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια, ο κόσμος παραδόθηκε στα θηλαστικά, τα οποία γρήγορα εξελίχθηκαν σε πολλά και διάφορα είδη με πολύ εξελιγμένες προσαρμογές για το περιβάλλον τους. Ο μεγάλος τους εγκέφαλος, η ικανότητά τους να φροντίζουν τα μικρά τους, η κοινωνική τους συμπεριφορά, η ενδοθερμία τους ή ό,τι άλλο τα έκανε τα ανώτερα ζώα του πλανήτη. Μέσα απ’αυτά τα ανώτερα ζώα, προήλθαμε κάποτε κι εμείς. Τα πουλιά έχουν κι αυτά μια παράπλευρη θέση στο ανελικτικό, κι όχι εξελικτικό, αυτό έπος. Φούμαρα. Εκτός του ότι η ιστορία αυτή έχει ως κέντρο του κόσμου τα αμνιωτά τετράποδα σπονδυλωτά ζώα, γιατί εκεί ανήκουμε κι εμίς και θεωρεί τους δεινοσαύρους σαν τα σημερινά εκτόθερμα ερπετά, που δεν ήταν, παρουσιάζει εντελώς λανθασμένα την πορεία των θηλαστικών. Για το μεγαλ΄΄υτερο μέρος της εξελικτικής τους πορείας, τα θηλαστικά ήταν μικρά, και δεν είχαν και τόσο μεγάλο εγκέφαλο και εξαιρετικές ικανότητες, και μεγάλη πλειονότητά τους ακόμα έτσι είναι σήμερα. Τα σημερινού τύπου, ας πούμε εξελιγμένα θηλαστικά, που μπορούν να επιβιώσουν σε πολλά περιβάλλοντα, έχουν μεγάλο εγκέφαλο και ανταγωνίζονται σχεδόν οτιδήποτε του με΄γεθους τους άρχιζαν να εξελίσσονται μόνο κατά τη σταδιακή ψύχρανση του πλανήτη και τις επακόλουθες δύσκολες κι ευμετάβλητες συνθήκες, περίπου πριν 30 εκατομμύρια χρόνια, αλλά περισσότερο πριν 20 εκατομμύρια χρόνια. Προτύτερα, οι θώκοι των μεγάλων ζώων στο οικοσύστημα μοιράζονταν σχεδόν εξίσου σε μεγάλα θηλαστικά, μεγάλα ερπετά και μεγάλα πουλιά (ουσιαστικά υποομάδα των ερπετών), αν και σε βορειότερα γεωγραφικά πλάτη τα εκτόθερμα ερπετά έφθιναν, αφού είχαν πρόβλημα διατήρησης σταθερής θερμοκρασίας. Σε θερμότερες όμως περιοχές, όπου τα ερπετά μπορούν να διατηρούν σχετικά σταθερή θερμοκρασία για μεγάλο μέρος της ημέρας, η παρουσιά τους ήταν έντονη. Το ίδιο συνεχίστηκε και σε περιοχές απομονωμένες μέχρι πρόσφατα , όπως η Αυστραλία ή η Νότια Αμερική, όπου επικρατούσαν γιγάντια πουλιά κι ερπετά. Με την έλευση ανταγωνιστικότερων βόρειων θηλαστικών ή του ανθρώπου όμως, πολλά από τα ζώα αυτά εξαφανίζονταν. Στα απομονωμένα νησία επίσης με λίγα ή και καθόλου θηλαστικά, ερπετά, πουλιά ή και αρθρόποδα έπαιρναν τη θέση τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν αυτά τα νησιά τα επισκεπτόταν ο άνθρωπος και πιο ανταγωνιστικά θηλαστικά, πολλά απ’αυτά τα νησιωτικά ζώα εξαφανίζονταν, όχι λόγω ταξινομικής θέσης, αλλ’επειδή είχαν εξελιχθεί σε περιβάλλον χωρίς πολλούς εχθρούς, οπότε και οι άμυνές τους είχαν ατονήσει.
Δηλαδή αυτό σημαίνει ότι στις περισσότερες περιοχές του κόσμου επικρατεί σκληροπυρηνική τυραννία θηλαστικών, που μυρίζουν τα κρυμμε΄να μικρά μέσα από τις τρύπες τους, τις ανοίγουν και τα τρώνε; Όχι, φυσικά. Τα ερπετά διατηρούσαν ισχυρή παρουσία σ’όλες τις θερμές περιοχές από τότε που εμφανίστηκαν. Απλώς εμείς δεν το αντιλαμβανόμαστε αυτό, επειδή ζούμε στην εύκρατη ζώνη, η οποία εξαιτίας της ψύχρανσης του πλανήτη στην εποχή που ζούμε είναι πολύ μεγάλη, και τα εκτόθερμα εδώ είναι αρκετά μικρά. Στην τροπική ζώνη ωστόσο, όπως και σε ορισμένες θερμές εύκρατες περιοχές, τα εκτόθερμα έχουν περισσότερο χρόνο δραστηριότητας, μπορούν να διατηρούν ευκολότερα υψηλές θερμοκρασίες, κι έτσι να φτάνουν ευκολότερα σε μεγαλύτερο μέγεθος. Τα μεγάλα ερπετά δεν έλειψαν ποτέ από τις τροπικέςπεριοχές. Τα κροκοδείλια ήταν ανέκαθεν οι θηρευτές των γλυκών νερών και των όχθεων, και στην ξηρά μεγάλοι συσφυγκτήρες αποτελούσαν από παλιά υπολογίσιμη δύναμη. Μεγάλες παμφάγες και σαρκοφάγες σαύρες ήταν και είναι κυρίαρχο μέρος της πανίδας, και μέχρι πρότινος, σε όλες τις ηπείρους υπήρχαν γιγάντιες χερσαίες χορτοφάγες χελώνες, οι οποίες δεν είχαν πολλούς εχθρούς στην ενήλικη ζωή τους, όμως η εξαφάνισή τους συμπίπτει με την έλευση του ανθρώπου, και σήμερα επιβιώνουν λιγα είδη είτε σε άγονα είτε σε απομονωμένα μέρη, όπου δηλαδή ο άνθρωπος δεν έφτασε για να τις φάει όλες. Από τα σαρκοφάγα, οι βαράνοι είναι η πιο εξέχουσα περίπτωση. Είναι σαύρες μεγάλου μεγέθους, με προσαρμογές παρόμοιες μ’αυτές των θηλαστικών για υψηλό μεταβολισμό. Είναι πολύ δραστήριοι, με οξυμένες αισθήσεις και ψάχνουν τροφή με διάφορους τρόπους και σε διάφορα περιβάλλοντα, π.χ. μπορούν εύκολα να ξετρυπώνουν τροφή σαν το παράδειγμα των θηλαστικών παραπάνω. Η νοημοσύνη τους ξεπερνά αυτή των περισσότερων μικρών θηλαστικών, και ίσως κι αρκετών μεγαλύτερων. Είναι πολύ επιτυχημένοι και υπάρχουν παντού όπου ζουν. Μ’αυτούς ασχολήθηκε η παρακάτω μελέτη που βρήκα, η οποία εξετάζει τη βιογεωγραφία τους και προτείνει μια εξήγηση για την απουσία μικρών βαράνων εκτός της αυστραλιανής βιογεωγραφικής περιοχής.

Η μελέτη αυτή, με τίτλο Βαράνοι, θηλαστικά και η Γραμμή του Ουάλας, που έγινε από τους SAMUEL S. SWEET & ERIC R. PIANKA ΔΙΕΡΕΥΝΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ, ΤΗΝ ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΩΝ ΒΑΡΑΝΩΝ, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΟΥΣΙΑ ΜΙΚΡΩΝ ΒΑΡΑΝΩΝ ΕΚ΄ΤΟΣ ΤΗΣ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΝΗΣ ΒΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ, Η ΟΠΟΙΑ ΑΠΟΔΙΔΕΤΑΙ ΣΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΜΙΚΡΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΣΑΡΚΟΦΑΓΑ ΠΛΑΚΟΥΝΤΟΦΟΡΑ ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ, ΠΑΡΑ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ Μ’ΑΥΤΑ. ΠΑΡΟΛΑ ΑΥΤΑ, ΟΙ ΒΑΡΑΝΟΙ ΣΥΝΥΠΑΡΧΟΥΝ ΜΕ ΣΑΡΚΟΦΑΓΑ ΜΑΡΣΥΠΟΦΟΡΑ ΣΤΗΝ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ. ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΙΔΙΟΥΣ:

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
ΑΝ ΚΑΙ ΟΙ ΒΑΡΑΝΟΙ ΕΧΟΥΝ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΜΕ ΤΑ ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ ΣΕ ΠΟΛΛΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΟΝΤΑΙ ΠΟΛΥ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΟΥΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥΣ, ΚΑΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΘΕΩΡΗΘΟΥΝ ΩΣ ΣΥΓΚΛΙΝΟΝΤΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ ΜΙΚΡΩΝ ΣΑΡΚΟΦΑΓΩΝ ΘΗΛΑΣΤΙΚΩΝ. ΣΕ ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ, ΜΙΚΡΟΙ ΒΑΡΑΝΟΙ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΝΑ ΚΑΤΕΧΟΥΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΘΩΚΟΥΣ ΠΟΥΣΕ ΑΛΛΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΤΕΧΟΥΝ ΟΙ ΓΑΤΕΣ, ΤΑ ΚΟΥΝΑΒΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΙΒΕΤΕΣ. Η ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΜΕΓΑΛΩΝ ΕΙΔΩΝ ΒΑΡΑΝΩΝ (>1,3 Μ ΟΛΙΚΟ ΜΗΚΟΣ) ΔΕΝ ΑΛΛΑΖΕΙ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΟΥΑΛΑΣ, Η ΟΠΟΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΤΟ ΟΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΑΠΛΩΣΗΣ ΣΧΕΔΟΝ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ, ΣΑΡΚΟΦΑΓΩΝ ΠΛΑΚΟΥΝΤΟΦΟΡΩΝ ΘΗΛΑΣΤΙΚΩΝ, ΑΛΛΑ Η ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΕΙΔΩΝ ΒΑΡΑΝΩΝ (<1,2 Μ ΟΜ) ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ ΑΠΟΤΟΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΑΥΤΗΣ. ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΕΙΔΗ ΒΑΡΑΝΩΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΣΥΝΥΠΑΡΞΟΥΝ ΜΕ ΤΑ ΔΑΣΙΟΥΡΟΕΙΔΗ ΜΑΡΣΥΠΟΦΟΡΑ ΣΑΡΚΟΦΑΓΑ, ΑΛΛΑ ΠΡΟΦΑΝΩΣ ΟΧΙ ΜΕ ΤΑ ΠΛΑΚΟΥΝΤΟΦΟΡΑ ΣΑΡΚΟΦΑΓΑ (ΑΥΤΟ ΤΩΡΑ ΔΟΚΙΜΑΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΗ ΤΩΝ ΗΜΙΑΓΡΙΩΝ ΓΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ). ΕΠΕΙΔΗ ΤΑ ΝΕΑΡΑ ΑΤΟΜΑ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΕΙΔΩΝ ΒΑΡΑΝΩΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΣΥΝΥΠΑΡΞΟΥΝ ΣΕ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΠΛΑΚΟΥΝΤΟΦΟΡΑ ΣΑΡΚΟΦΑΓΑ ΔΥΤΙΚΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΤΟΥ ΟΥΑΛΑΣ, ΥΠΟΘΕΤΟΥΜΕ ΟΤΙ ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΠΑΡΑ Ο ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ ΕΧΕΙ ΕΠΗΡΕΑΣΕΙ ΤΟ ΠΑΡΑΤΗΡΟΥΜΕΝΟ ΣΧΗΜΑ. ΕΙΔΗ ΜΕΓΑΛΩΝ ΒΑΡΑΝΩΝ ΚΑΝΟΥΝ ΜΕΓΑΛΕΣ ΓΕΝΝΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΤΟΥΣ ΣΥΝΤΟΜΑ ΜΕΓΑΛΩΝΟΥΝ ΚΑΙ ΞΕΠΕΡΝΟΥΝ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ, ΕΝΩ ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΕΙΔΗ ΒΑΡΑΝΩΝ, ΠΑΡΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΓΟΝΙΜΑ, ΟΤΑΝ ΥΠΟΛΟΓΙΖΕΤΑΙ ΤΟ ΣΩΜΑΤΙΚΟ ΜΕΓΕΘΟΣ, ΠΑΡΑΓΟΥΝ ΛΙΓΟΤΕΡΑ ΑΥΓΑ, ΥΦΙΣΤΑΝΤΑΙ ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΩΝ ΘΗΛΑΣΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΟΛΗ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥΣ, ΚΑΙ ΙΣΩΣ ΔΕ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΣΥΝΥΠΑΡΞΟΥΝ ΣΤΟΝ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΟ ΧΡΟΝΟ ΜΕ ΤΑ ΠΛΑΚΟΥΝΤΟΦΟΡΑ ΣΑΡΚΟΦΑΓΑ.

ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ:

Abstract
Although varanid lizards have achieved parity with mammals in many parts of the world, they exploit very different metabolic strategies and sensory mechanisms, and are properly regarded as convergent on the lifestyle of small predatory mammals. In parts of island southeast Asia and in Australia small monitors appear to fill ecological niches occupied by cats, mustelids and viverrids in other parts of the world. Species diversity of large monitor species (>i.3 m TL) does not change across Wallace’s Line, which is the distributional boundary for nearly all small, carnivorous pla¬cental mammals, but the diversity of small monitor species (<i.2 m TL) increases abruptly from this line east. Small monitor species can coexist with dasyurid marsupial carnivores, but appar¬ently not with placental carnivores (this is being tested now with the establishment of feral cats in Australia). Because juveniles of large monitor species can survive in communities with placental carnivores to the west of Wallace's Line, we speculate that predation rather than resource compe¬tition has influenced the observed pattern. Large monitors produce large clutches and their ju¬veniles soon grow out of the vulnerable size range, whereas small monitor species (despite being more fecund, when body size is factored out) produce fewer eggs, are always subject to mamma¬lian predation, and may not be able to coexist over evolutionary time with placental carnivores.

Στην εισαγωγή τους, οι επιστήμονες κάνουν λόγο για τη συνεξέλιξη και των αγώνα δρόμου μεταξύ θηρευτών και θηραμάτων. Οι θηρευτές, τρώγοντας τα λιγότερο ικανά θηράματα, επιλέγουν εμμέσως για ζώα τα οποία μπορούν να τους αντιλαμβάνονται γρηγορότερα και να ξεφεύγουν αποτελεσματικότερα. Μετά οι θηρευτές εξελίσσονται να προλαβαίνουν τα θηράματά τους, και γι’αυτό είναι συνήθως εξυπνότεροι από τα θηράματα, αν κι αυτό μπορεί να ποικίλει ανάλογα με τις αισθήσεις που χρησιμοποιούν, τον τρόπο κυνηγιού – αν είναι κυνηγοί ενέδρας ή μετακινούμενοι -, το αν κυνηγούν ομαδικα ή όχι, κλπ, δίνοντας ως οικείο παράδειγμα τους σκύλους και τις γάτες – οι σκύλοι σίγουρα είναι πιο έξυπνοι από τις γάτες, ακόμα κι αν πολλοί γατόφιλοι διαφωνούν. Έπειτα διερωτώνται αν θα μπορούσαν μικροί σαρκοφάγοι δεινόσαυροι να συνυπάρξουν με σημερινά θηλαστικά, ή γενικώς αν σαρκοφάγα μη θηλαστικά θα μπορούσαν να συνυπάρξουν με σαρκοφάγα θηλαστικά χωρίς πρόβλημα.
Η απάντηση είναι ναι, αφού οι βαράνοι συνυπάρχουν με σαρκοφάγα θηλαστικά. Αν και θεωρούνται κοινώς παρόμοιοι με τα θηλαστικά, οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι ικανότητές τους εξελίχθηκαν ανεξάρτητα, και ότι ο κοινός τους πρόγονος σίγουρα δεν τις είχε. Είναι ημερόβιοι, δραστήριοι και ευκίνητοι κυνηγοί, με καρδιοαναπνευστικές προσαρμογές για υψηλό μεταβολισμό, καλή όραση και όσφρηση. Έχουν ωστόσο ορισμένες διαφορές από τα θηλαστικά, για παράδειγμα η όσφρησή τους είναι ινιδορινική, όπως αυτή των φιδιών, ενώ στα θηλαστικα είναι ρινική κυρίως, με το ινιδορινικό όργανο, σε όσα είδη υπάρχει, κυρίως υπεύθυνο για την ανίχνευση φερομονών. Ένα μεγάλο πλεονέκτημα που έχουν οι βαράνοι έναντι των θηλαστικων είναι ότι είναι ποικιλόθερμοι, οπότε δε χρειάζεται να δαπανούν σχεδόν όλη τους την ενέργεια για τη διατήρηση σταθερής θερμοκρασίας. Στα κλίματα όπου ζουν η ποικιλοθερμία δεν είναι άλλωστε πρόβλημα, αφού στις ώρες δραστηριότητάς τους διατηρούν θερμοκρασίες όμοιες ή υψηλότερες απ’αυτές των θηλαστικών. Ίσως σε περιόδους ασυνήθιστα χαμηλών θερμοκρασιών να έχουν προβλήματα, αλλά αυτά είναι σπάνια γεγονότα στην τροπική ζώνη, κι ακόμα και τότε οι βαράνοι έχουν πλεονέκτημα, αφού μπορούν απλώς να κατεβάσουν το μεταβολισμό τους και να περιμένουν για καλύτερες συνθήκες. Ένα θηλαστικό δε θα μπορούσε να επιβιώσει σε τόσο μακροχρόνια στέρηση τροφής. Χάρη σ’αυτές τις προσαρμογές, οι βαράνοι έχουν γίνει αντάξιοι ανταγωνιστές των θηλαστικών. Οι πρόγονοί τους ίσως ανταγωνίζονταν επιτυχώς σαρκοφάγα θηλαστικά από το μέσο Κρητιδικό.

Στη συνέχεια οι επιστήμονες μελετούν τη βιογεωγραφία των βαράνων. Έχουν εξάπλωση σε όλα τα μέρη χαμηλού γεωγραφικού πλάτους του Παλαιού Κόσμου, και μολονότι συνυπάρχουν με τα σαρκοφάγα θηλαστικά, ο αριθμός των ειδών είναι μικρός στις μεγάλες ηπείρους. Όταν γράφτηκε η εργασία αυτή, αναγνωρίζονταν 60 είδη βαράνων, σήμερα όμως αναγνωρίζονται 78, και οι ίδιοι επιστήμονες υπέθεταν ότι πολλά νέα είδη πρόκειται να περιγραφούν στην αυστραλιανή περιοχή, αφού οι πληθυσμοί εκεί δεν ήταν τόσο γνωστοί, και πράγματι σχεδόν όλα τα νέα είδη περιγράφηκαν από εκεί, και αναμένεται η ανακάλυψη νέων. Έτσι,έχουμε 5 είδη στην Αφρική, με το βαράνο της ερήμου (Varanus griseus) να φτάνει ως την κεντρική Ασία, 7 είδη στη νότια ασιατική ενδοχώρα, 15 είδη στη νησιωτική ΝΑ Ασία, συμπεριλαμβανομένων των Φιλιππινών και των Ανατολικών Ινδιών, εκ των οποίων 4 είδη είναι κοινά με την ασιατική ενδοχώρα, 15 είδη στη Νέα Γουινέα, στο Αρχιπέλαγος Μπίσμαρκ και στα νησιά του Σολομώντα, και 29 είδη στην Αυστραλία, με 5 κοινά με τη Ν. Γουινέα. Τα μισά περίπου από τα αυστραλιανά είδη είναι μικρόσωμα, κι έχουν μεγάλη πυκνότητα. Στη βόρεια Αυστραλία για παράδειγμα, μπορεί να υπάρχουν συμπατρικά 8-9 είδη βαράνων, σε εξαιρετικές περιπτώσεις 10-11, διαφορετικού μεγέθους, μικροπεριβάλλοντος και συνηθειών.

Μεταξύ ασιατικής και αυστραλιανής βιογεωγραφικής περιοχής, υπάρχει η διαχωριστική Γραμμή του Ουάλας. Η γραμμή αυτή, που πήρε το όνομά της από το γνωστό βιογεωγράφο και σύγχρονο του Δαρβίνου Άλφρεντ Ράσελ Ουάλας, ο οποίος επίσης ανέπτυξε εξελικτική θεωρία παρόμοια μ’αυτήν του Δαρβίνου, δεν είναι εντελώς νοητή. Είναι μια ζώνη βαθέος νερού, η οποία βρίσκεται στο μεταίχμιο της ασιατικής πλάκας ανατολικά, και της αυστραλιανής και ειρηνικής πλάκας δυτικά. Το σημείο αυτό ποτέ δε γεφυρώθηκε με στεριά, οπότε δρα ως όριο της εξάπλωσης πολλών χερσαίων αρθροπόδων και σπονδυλωτών, διαχωρίζοντας τις κοινότητες της ασίας με βόρεια λαυρασιατικ΄προέλευση απ’αυτές της Αυστραλίας με νότια γκοντβανική προέλευση, και είναι γεωλογικά ενεργή. Μικρά θραύσματα φλοιού και λιθοσφαιρικών πλακών μετακινύνται, στρέφονται και υπάγονται το ένα κάτω απ’το άλλο ή κάτω από τις μεγαλύτερες πλάκες, δημιουργώντας ένα ασταθές γεωλογικό περιβάλλον με δημιουργία κι εξαφάνιση νησιών, αυξομειώσεις της έκτασης ξηράς, ανυψώσεις θαλάσσιου πυθμένα κλπ. Η γεωλογική δραστηριότητα άρχισε πριν από 50 και η δημιουργία νησιών πριν από 30 εκατομμύρια χρόνια, οπότε πολλά συμπυκνώθηκαν και δημιουργηθηκε η βόρεια Νέα Γουινέα, ενώ επίσης περίπου εκείνη την εποχή ανυψώθηκε η κεντρική οροσειρά της, και με δυτική μετατόπιση θραυσμάτων πλακών της Αυστραλίας, σχηματίστηκε η Χαλμαχέρα, το Όμπι, το Αρχιπέλαγος Σούλα και το ανατολικό άκρος του Σουλαουέσι. Τα νησιά της περιοχής προέρχονται είτε από ηπειρωτικά θραύσματα, είτε αππό ανυψώσεις βυθού είτε από ηφαιστειακά νησιωτικά τόξα. Οι βαράνοι μπορεί να μετακινήθηκαν με οποιονδήποτε τρόπο σ’αυτό΄το περιβάλλον, είτε με μετακίνηση διά ξηράς, είτε με άλματα μεταξύ νησιών, ή και με βικαριανισμό (διαχωρισμός πληθυσμών σε διαφορετικά είδη αφού έχει διασπαστεί ένα ενιαίο τμήμα ξηράς). Για τα μικρά σαρκοφάγα πλακουντοφόρα θηλαστικά, η διάβαση της ζώνης ήταν πιο δύσκολη, αλλά έχει γίνει. Η ζώνη αυτή ωστόσο δεν είναι απόλυτος φραγμός, αφού πολλές φορές έχουν περάσει είδη και προς τις δύο κατευθύνσεις.

Οι βαράνοι, και γενικώς τα βαρανόμορφα, έχουν λαυρασιατική προέλευση, οι πρόγονοί τους δηλαδή ζούσαν στη μεσοζωική βόρεια υπερήπειρο Λαυρασία, η οποία περιελάμβανε την Ευρασία και τη Βόρεια Αμερική. Τα πρώτα βαρανόμορφα χρονολογούνται από το ιουρασσικό της Ασίας, ενώ τα πρώτα απολιθώματα μελών του γένους Varanus χρονολογούνται στα 45 εκατομμύρια χρόνια πριν και προέρχονται από την κεντρικη Ασία. Τα απολιθώματα των συγγενών των βαράνων, των ηλοδερμάτων ή τεράτων του Τζίλα, έχουν επίσης λαυρασιατική κατανομή, ενώ το μόνο απολίθωμα λανθανωτοειδούς είναι από το Κρητιδικό της Ασίας. Σύμφωνα με την επικρατέστερη φυλογενετική θεωρία για τους σημερινούς βαράνους, η ομάδα προήλθε απ’την Ασία, κι έπειτα διασπάστηκε στους σημερινούς κλάδους. Ο ένας είναι αυτός που περιλαμβάνει όλα τα αφρικανικά είδη, μαζί με τον V. griseus που φτάνει μέχρι την κεντρική Ασία. Οι επόμενοι είναι αυστραλασιατικοί, με τον πρώτο να περιέχει τα είδη της ασιατικής ενδοχώρας, καθώς κι αυτά των νησιών Σούντα, αν και ο V. salvator πέρασε τη Γραμμή δύο φορές, και αυτά των Φιλιππινών, και το δεύτερο να περιέχει άλλους δύο: Ο ένας περιλαμβάνει το φιλιππινέζικο είδος V. olivaceus και τον κλάδο Euprepiosaurus (ευπρεπιόσαυρος), ο οποίος περιλαμβάνει τα συμπλέγματα των ειδών V. indicus και V. prasinus ενώ ο άλλος αποτελείται από τη μία από τα μεγάλα είδη V. salvadorii, V. komodoensis, V. varius και τον κλάδο Odatria των μικρόσωμων αυστραλιανών ειδών, κι από την άλλη από τα μεγαλύτερα αυστραλιανά είδη βαράνου. Οι βαράνοι δε θα είχαν περάσει τη γραμμή πριν από 50 εκάτ. Χρόνια, αφού τότε η Αυστραλία ήταν πολύ νοτιότερα της Ασίας και δεν υπήρχε ξηρά ανά μεταξύ τους. Πριν 50 εκάτ. Χρόνια, η Αυστραλιανή πλάκα συνάντησε τη ΝΑ Ασία στην περιοχή των σημερινών Φιλιππινών, και δημιουργήθηκε η γεωλογικά ενεργή γραμμή του Ουάλας. Ίσως είχαν δημιουργηθεί νησιωτικά τόξα τότε, τα οποία όμως έπειτα εξαφανίστηκαν ή αφομοιώθηκαν με μεταγενέστερα. Τα σημερινά νησιωτικά συμπλέγματ άρχισαν να σχηματίζονται πριν από 30 εκάτ. Χρόνια, και πιθανόν τότε άρχισαν οι βαράνοι να μετακινούνται προς την Αυστραλία, αφού τα πρώτα απολιθώματα βαράνων στην Αυστραλία χρονολογούνται μεταξύ Ολιγόκαινου και Μειόκαινου, πριν από 24 εκατομμύρια χρόνια. Μέσα σ’αυτά τα 24 εκατομμύρια χρόνια δηλαδή, οι βαρανοί εξελίχθηκαν σε μεγάλη κλίμακα μεγεθών, φτάνοντας στα ακραία μεγέθη του γένους, με ακραίο μικρότερο το V. sparnus στα 20 εκ και ακραίο μεγαλύτερο τον εξαφανισμένο πια (ίσως ευθύνεται και ο άνθρωπος) V. priscus στα 5 μ, και ίσως να υπήρχαν άτομα των 7 μ. Έτσι από τις Φιλιππίνες πρώτα πέρασε ο κλάδος ο οποίος εξελίχθηκε στο δράκο του Κόμοντο στα Σούντα – αυτό πλέον έχει αποδειχθεί λάθος, αφού ο δράκος του Κόμοντο προήλθε από την Αυστραλία και στους μικρόσωμους βαράνους οδάτρια και στους μεγαλόσωμους της Αυστραλίας, κι αργότερα οι ευπρεπιόσαυροι από τις Φιλιππίνες. Υποείδη του V. salvator πέρασαν πολύ πιο πρόσφατα. Το είδος αυτό΄είναι καλός κολυμβητής, και ίσως πέρασε μέσο θαλάσσης. Μια εναλλακτική θεωρία, ότι δηλαδή οι αυστραλιανοί βαράνοι, καθώς και οι δράκοι (αγαμίδες) προϋπήρχαν στη Γκοντβάνα και είχαν ήδη διασπαστεί από τους ασιατικούς από το Μεσοζωικό, την οποία υποστηρίζει ένας μόνο ερευνητής, χρησιμοποιώντας πιθανόν λανθασμένες μεθόδους μοριακού ρολογιού στο μιτοχονδριακό dna, δεν υποστηρίζεται από τα απολιθωματικα και τα μοριακά δεδομένα. Αν άλλωστε οι βαράνοι προϋπήρχαν στη νότια υπερείπηρο, θά’πρεπε να βρίσκονται και στη Νότια Αμερική, η οποία ήταν κι αυτή μέρος της, απ’όπου απουσιάζουν εντελως ως απολιθώματα. Σήμερα εκεί οι σαυρες τεγκού αντικαθιστούν οικολογικά τους βαράνους.

Ανατολικά λοιπόν της Γραμμής του Ουάλας, υπάρχουν αρκετοί μικροί βαράνοι, ενώ δυτικά σχεδόν κανένας, και οι επιστήμονες κάνουν διάφορες υποθέσεις γι’αυτό το φαινόμενο, τις οποίες μία-μία τις αποκλείουν. Ίσως οι μικροί βαράνοι να μη μπόρεσαν να περάσουν εξαιτίας μειωμένων ικανοτήτων εξάπλωσης, ίσως λόγω αλληλεπίδρασης με τα θηλαστικά. Αν και δε γίνεται ν’αποκλειστεί εντελώς το πρώτο ενδεχόμενο, οι μικρόσωμοι βαράνοι πολλάκις έχουν περάσει από την Αυστραλία σε απομακρυσμένα νησιά, οπότε ίσως να μην είναι και τόσο δύσκολη η μεταφορά τους μακριά. Πιθανόν η αλληλεπίδραση με τα θηλαστικά να περιόρισε την εξάπλωσή τους. Ο ανταγωνισμός με τα μικρά σαρκοφάγα θηλαστικα είναι απίθανος, αφού οι μικροί βαράνοι τρέφονται κυρίως με έντομα και μικρές σαύρες, τροφές που υπάρχουν παντού στο περιβάλλον και σε τεράστιους αριθμούς. Η ύπαρξη πολλών ειδών σαυρών στην Αυστραλία ίσως να είναι ένας ακόμα λόγος που εξελίχθηκαν τόσο πολλοί μικροί βαράνοι εκεί. Από την άλλη, ίσως το κυνήγι των μικρών βαράνων από τα μικρά σαρκοφάγα πλακουντοφόρα θηλαστικά να εξηγεί την απώλεια μικρών βαράνων δυτικά της γραμμής Ουάλας, ή και ανατολικά όπου υπάρχουν μικρά σαρκοφάγα θηλαστικά. Στο Σουλαουέσι για παράδειγμα, όπου έφτασε ένα είδος σιβέτας, δεν υπάρχει κανένας μικρός βαράνος. Η υπόθεση αυτή δοκιμάζεται με την ανθρώπινη εισαγωγή μικρών σαρκοφάγων πλακουντοφόρων θηλαστικών στην Αυστραλία και σε πολλά γειτονικά νησιά, για τα οποία ωστόσο δεν είναι γνωστό κατά πόσο τρώνε βαράνους. Στις εύκρατες κι ερημικές περιοχές της Αυστραλίας για παράδειγμα οι γάτες και οι αλεπούδες προτιμούν τα πουλιά και τα θηλαστικά για τροφή, ενώ σε τροπικές περιοχές ίσως οι γάτες να τρέφονται και με μικρούς βαράνους. Σε μία πρόσφατη μελέτη ραδιοϊχνηλάτησης 54 μικρών βαράνων στα βόρεια τροπικά δάση της Αυστραλίας, οι 13 είχαν φαγωθεί από εχθρούς, εκ των οποίων οι 4 πιάστηκαν από ιθαγενή σαρκοφάγα και οι υπόλοιποι 9 από μία μόνο γάτα. Οι γάτες στήνουν ενέδρα στους μικρούς βαράνους όταν κατεβαίνουν από τα δέντρα ακόμα και την ημέρα, ενώ τα ιθαγενή κουόλ, μαρσυποφόρα σαρκοφάγα παρόμοια με τη γάτα, είναι νυκτόβια και δε στήνουν ενέδρες.

Μετά οι επιστήμονες εξηγούν για ποιον λόγο οι μικρότεροι βαράνοι να είναι πιο ευάλωτοι στο κυνήγι από θηλαστικά. Οι μεγάλοι βαράνοι γεννούν πολλά αυγά, τα οποία επωάζονται για περισσότερο χρόνο και πιθανότατα ζουν περισσότερο τα είδη αυτά απ’τους μικρούς, αφήνοντας έτσι πολύ περισσότερους απογόνους για ν’αντισταθμήσουν τις απώλειες. Αντίθετα, οι μικρότεροι βαράνοι γεννούν λιγότερα αυγά, τα οποία εκκολάπτονται σε μικρότερους νεοσσούς, οι οποίοι αναλογικα με το σώμα τους όμως είναι μεγαλύτεροι σε σχέση μ’αυτούς των μεγαλύτερων ειδών. Δηλαδή οι μικροί βαράνοι επενδύουν περισσότεροι ενέργεια σε σχετικα λιγότερα μικρά. Τέτοιες στρατηγικές ακολουθούν συνήθως ζώα σε περιβάλλοντα με λίγους εχθρούς. Υπάρχουν επίσης αυστραλιανά είδη μεγάλων βαράνων με λιγότερα αυγά και μεγαλύτερα μικρά από το σύνηθες, αλλά τα μικρά τους μπορεί να έχουν το μέγεθος ενός ενήλικου μικρόσωμου βαράνου, οπότε δε μπορεί να γίνει σωστή σύγκριση. Έτσι οι μικροί βαράνοι αναγκαστικά γεννούν μικρότερους απογόνους, οπότε δε θα μπορούν να διατηρήσουν τον πληθυσμό τους σταθερό στο ενδεχόμενο μεγάλης πίεσης από σαρκοφάγα πλακουντοφόρα θηλαστικά. Τα μικρά των μεγάλων βαράνων επιβιώνουν χάρη στους μεγάλους αριθμούς τους, στη γρήγορη ανάπτυξή τους και στην κρυπτική συμπεριφορά τους. Όπως παραστατικά μας λένε οι επιστήμονες, συμπεριφέρονται περισσότερο σαν κρυπτικοί σκίγκοι,παρά σαν βαράνοι. Τα μικρά των περισσότερων ειδών ζουν κρυμμένα σε πολύ πυκνή βλάστηση, και σε πολλά μεγάλα είδη διαφέρουν μορφολογικά και συμπεριφορικα από τα ενήλικα άτομα – παρομοίως διαφέρουν και πολλά μικρά μεγάλων ειδών ερπετών, καθώς και πολλοί δεινόσαυροι. Για παράδειγμα, οι νεαροί δράκοι του Κόμοντο είναι δενδρόβιοι και εντομοφάγοι, μοιάζοντας έτσι με πολλά άλλα δενδρόβια είδη, πιθανότατα για ν’αποφύγουν τους κανιβαλιστικούς ενήλικες. Γι’αυτόν το λόγο η εύρεση μικρών βαράνων στη φύση είναι πολύ δύσκολη. Οι δύο επιστήμονες της εργασίας αυτής για παράδειγμα, κάνοντας απολογισμούς σαυρών στην έρημο Βικτόρια της βόρειας Αυστραλίας για πολλούς μήνες, μόνο μια φορά βρήκε ο καθένας νεογέννητο V. tristis.

Οπότε οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ούτε η αδυναμια εξάπλωσης ούτε ο ανταγωνισμός με τα θηλαστικά εξηγούν επαρκώς την απουσία μικρόσωμων βαράνων δυτικά της Γραμμής του Ουάλας. Το πιο πιθανό είναι ότι τα μικρά σαρκοφάγα πλακουντοφόρα θηλαστικά πιέζουν έντονα τους πληθυσμούς των μικρόσωμων ειδών, τα οποία εκ φύσεως δε μπορούν να γεννήσουν πολλά μικρά και τελικα εξαφανίζονται. Επίσης η ύπαρξη μεγάλης ποικιλίας μικρών σαυρών στην Αυστραλία ίσως οδήγησε στην ιδιαίτερα μεγάλη ποικιλία μικρών βαράνων στην ήπειρο αυτήν.

Ολόκληρη τη μελέτη μπορείτε να την βρείτε σε pdf εδώ.

Δεν πιστεύω ότι όλοι οι μικρόσωμοι βαράνοι κινδυνεύουν από τα σαρκοφάγα πλακουντοφόρα θηλαστικά. Σύμφωνα με τα δεδομένα, τα σαρκοφάγα πλακουντοφόρα θηλαστικά σπάνια κυνηγούν βαράνους στις εύκρατες και ερημικές περιοχές της Αυστραλίας, οπότε στα μέρη αυτά η αλληλεπιδράσεις βαράνων και θηλαστικών είναι σπάνιες. Για τις τροπικες περιοχές δεν έχουμε πολλά δεδομένα, αλλά ούτε εκεί πιστέυω τα σαρκοφάγα θηλαστικά να τρέφονται σε μεγάλο βαθμό με βαράνους σ’όλες τις περιπτώσεις. Μπορεί να τους τρώνε συχνά, και σε εξελικτικό χρόνο κάποια είδη ίσως να εξαφανιστούν, αλά σίγουρα όχι όλα. Μετά τα εναπομείναντα ίσως αναπτύξουν αποτελεσματικότερες άμυνες κατά των θηλαστικών. Επίσης, μέσα στην καρδιά της εξάπλωσης των μικρών σαρκοφάγων πλακουντοφόρων θηλαστικών υπάρχει ένας μικρόσωμος βαράνος, που επιβιώνει κανονικότατα. Στην κεντρική Αφρική βρίσκεται ο βαράνος της σαβάνας (V. exanthematicus), ο οποίος συνήθως γίνεται μόνο 80 εκ, τρέφεται με ασπόνδυλα και μικρα σπονδυλωτά, και ζει σ’ένα περιβάλλον γεμάτο με μικρά, δραστήρια σαρκοφάγα θηλαστικά με άγριες διαθέσεις. Αλλά και ο V. griseus δεν είναι μεγαλύτερος, φτάνοντας τα 1,2 μέτρα συνήθως, στο όριο δηλαδή μεταξύ των λεγόμενων μικρόσωμων και μεγαλόσωμων βαράνων, και όχι μόνο δεν επηρεάστηκε αρνητικά από τα θηλαστικά, αλλά έφτασε μέχρι τα ψυχρότερα μέρη της εύκρατης ζώνης στο Καζακστάν, όπου κανένας άλλος βαράνος δεν έχει φτάσει. Αντίθετα ο άνθρωπος τον απειλεί σοβαρά.

Από:
Newsbeast

Εντελώς απίθανοι βάτραχοι!
00:18 – Κυριακή, 19 Απριλίου 2015
Όταν η εξέλιξη των αμφίβιων μεθά και δεν ξέρει τι κάνει
Την ώρα που μιλάμε, αναρίθμητα είδη βατράχων και φρύνων του πλανήτη αντιμετωπίζουν μαζικές μειώσεις των πληθυσμών τους και είναι πλέον στα πρόθυρα της εξαφάνισης.

Οι λόγοι είναι λίγο-πολύ γνωστοί και οι περισσότεροι είναι αποτέλεσμα της δράσης του ανθρώπου, όπως η συρρίκνωση του φυσικού τους περιβάλλοντος και η κλιματική αλλαγή.

Οι χοροπηδηχτοί βάτραχοι αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρά προβλήματα στην επιβίωσή τους και σε κάποια χρόνια πολλά είδη θα είναι παρελθόν. Και μιλάμε για πολλά σπάνια είδη, όπως αυτά δηλαδή που θα δούμε αμέσως, ό,τι πιο περίεργο έχει φτιαχτεί ποτέ σε όρους βατράχου.

Με γουρλωτά μάτια και τρόπο μετακίνησης μέσω μικρών πηδημάτων, το τετράποδο αμφίβιο δεν έχει πάντα την πρασινωπή μορφή με το οποίο το ξέρουμε στον τόπο μας, καθώς ο αναπάντεχος κύκλος της ζωής του καλεί πολλές φορές σε δραστικές μεταμορφώσεις. Κι έτσι καταλήγουμε με αυτά…

Βιετναμέζικος Βάτραχος των Βρύων

Τον λένε Theloderma corticale και επιδεικνύει ένα από τα πιο εντυπωσιακά και αποτελεσματικά καμουφλάζ σε ολόκληρο τον κόσμο των αμφίβιων: το ακανόνιστο σχήμα του δέρματός του και τα πολύχρωμα εξογκώματά του τον κάνουν να μοιάζει με ζωντανή λειχήνα! Για να ολοκληρώσει μάλιστα το μασκάρεμά του σε απλή βλάστηση, δεν έχει κανένα πρόβλημα να το παίξει ψόφιος κοριός όταν τρομάξει από την παρουσία αρπακτικού. Για τέτοιο θέατρο μιλάμε…

Μαρσιποφόρος Βάτραχος

Δεν εμπιστεύονται κανέναν και δεν είναι καθόλου διατεθειμένοι να αφήσουν τα παιδιά τους απροστάτευτα στην πρώτη διαθέσιμη λίμνη, γι’ αυτό και οι βάτραχοι της οικογένειας Hemiphractidae κουβαλούν τα αυγά και τους γυρίνους στην πλάτη τους! Δεν τα αφήνουν από τα μάτια τους και τα προστατεύουν καθ’ όλη τη φάση της ενηλικίωσης με τον ιδιαίτερο αυτό τρόπο…

Φρύνος του Σουρινάμ

Ο φρύνος με το ομολογουμένως παράξενο επιστημονικό όνομα Pipa pipa έχει τον τρόπο του στο να ανατρέφει τα παιδιά του: τα αυγά προστατεύονται μέσα σε μια ειδική σάρκινη κρύπτη στην πλάτη του θηλυκού. Αν και η επώαση των αυγών μέσα στο σώμα του δεν είναι το μόνο περίεργο με τον περιβόητο Φρύνο του Σουρινάμ. Πεπλατυσμένοι, ποικιλόχρωμοι και με εξογκώματα, περνούν άνετα για σαπισμένα φύλλα, την ίδια στιγμή που αντιλαμβάνονται τη λεία τους μέσω των ιδιαίτερων αισθητηρίων οργάνων σε σχήμα αστεριού που βρίσκονται στα ακροδάχτυλά τους. Αποκλειστικά υδάτινοι, μόλις και μετά βίας μπορούν να κινηθούν στη στεριά…

Μοβ Βάτραχος

Όταν ανακαλύφθηκε μόλις το 2003, άφησε άφωνη την επιστημονική κοινότητα, καθώς ο ινδικός αυτός βάτραχος φαίνεται να έχει ακολουθήσει τελείως διαφορετικό εξελικτικό μονοπάτι από κάθε άλλο «αδελφάκι» του. Ο Nasikabatrachus sahyadrensis περνά περισσότερους από 10 μήνες τον χρόνο κάτω από την επιφάνεια του εδάφους και τρέφεται με έντομα που ζουν υπογείως, βγαίνοντας από την κρυψώνα του μόνο και μόνο για να ζευγαρώσει κατά τη σύντομη περίοδο των Μουσώνων…

Χρυσός Φρύνος

Οι φωτογραφίες που απαθανατίζουν τον Bufo periglenes της Κόστα Ρίκα είναι ελάχιστες και δεν πρόκειται να δούμε ποτέ καινούριες, μιας και το είδος εξαφανίστηκε εντελώς αναπάντεχα στη δεκαετία του 1980. Πρωτοανακαλύφθηκε το 1966 και μέχρι το 1987 έμοιαζε ασφαλής, με τους βιολόγους να έχουν καταγράψει περισσότερους από 1.500 να ζευγαρώνουν σε λιμνούλες βρόχινου νερού.

Ένα χρόνο αργότερα όμως, η ίδια ομάδα επιστημόνων μπόρεσε να ξετρυπώσει μόλις έναν Χρυσό Φρύνο και πλέον το είδος αποτελεί παρελθόν (η μελέτη απέδωσε το ξαφνικό του τέλος σε ένα είδος μύκητα που προσβάλλει τα βατράχια, αλλά και στη ραγδαία κλιματική αλλαγή που προκαλεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου). Όσοι πρόλαβαν πάντως να τον θαυμάσουν, μιλούν για το εκτυφλωτικό χρυσό του χρώμα (ή το ολοζώντανο πορτοκαλί), εντελώς μοναδικό στο ζωικό βασίλειο. Μόνο τα αρσενικά είχαν μάλιστα τον ξεχωριστό χρωματισμό, καθώς τα θηλυκά ήταν πολύχρωμα…

Βάτραχος-Βέλος

Όπως σε όλα τα είδη της φονικής οικογένειας των Oophaga, τα ζωντανά χρώματα του δέρματός τους λειτουργούν ως προειδοποιητικές πινακίδες στους επίδοξους θηρευτές ότι είναι εφοδιασμένα με ένα από τα πιο θανατηφόρα δηλητήρια του κόσμου! Και σαν να μη φτάνει αυτό, συνηθίζουν να καταβροχθίζουν αυγά, αν και δεν είναι ακριβώς αυτό που νομίζετε, αφού ακόμα και τα πιο επικίνδυνα ζώα έχουν τη γλυκιά πλευρά τους, αφού τόσο τα αρσενικά όσο και τα θηλυκά είναι στοργικότατοι γονείς.

Μετά το ζευγάρωμα, το θηλυκό αποδίδει μόλις 3-5 γονιμοποιημένα αυγά και μεταφέρει κάθε εκκολαπτόμενο γυρίνο σε δική του λιμνούλα, συνήθως μέσα στις κυπελλοειδείς βάσεις φυτών της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής. Η μητέρα κάνει καθημερινά γύρους για να δει και να προστατεύσει τους γυρίνους της και αφήνει μη γονιμοποιημένα αυγά στις λιμνούλες τους ώστε να τραφούν. Την ίδια στιγμή, τα αρσενικά είναι επιφορτισμένα με το καθημερινό κουβάλημα νερού (αποθηκεύεται μέσα στα αναπαραγωγικά όργανά τους) ώστε να μην ξεραθούν οι λιμνούλες και στεγνώσουν τα νεογνά…

Βάτραχος-Χελώνα

Μοναδικό είδος μιας ολόκληρης κατηγορίας, ο Myobatrachus gouldii της Αυστραλίας είναι ακόμα πιο προσαρμοστικός από τον Μοβ Βάτραχο. Κι αυτό γιατί έχει προσαρμοστεί πλήρως σε μια ζωή που παραμοιάζει με του τυφλοπόντικα: σκάβει υπόγεια τούνελ και ορμά σε φωλιές τερμιτών, τις οποίες και ανοίγει τρυπώντας τες με το κωμικά μικρό του κεφάλι, καταβροχθίζοντας στη συνέχεια ό,τι βρεθεί στον δρόμο του. Αντί όμως να γονιμοποιείται στο νερό, όπως όλα τα άλλα είδη του γένους, ο Βάτραχος-Χελώνα αναπαράγεται στα λαγούμια του και τα μικρά του προσπερνούν τη φάση του γυρίνου, παραμένοντας στα αυγά τους μέχρι να πάρουν το γνώριμο σχήμα της ενήλικης ζωής!

Βάτραχος Γαστρικής Αναπαραγωγής

Άλλος ένας βάτραχος που μας έχει αφήσει χρόνους, το γένος Rheobatrachus περιλάμβανε μόλις δύο είδη βατράχων, γηγενών σε ένα μικρό τμήμα της ανατολικής Αυστραλίας. Εξαφανίστηκαν και τα δυο το 1983, παραμένοντας ωστόσο ένα από τα πλέον περίεργα είδη του πλανήτη, μιας και συνήθιζε να δίνει ζωή μέσα από το στόμα του! Ανατομικά ασυνήθιστα για βάτραχοι, τα δύο είδη εξελίχθηκαν διαφορετικά ακολουθώντας ιδιαίτερα εξελικτικά μονοπάτια, εντελώς ασυνήθιστα για αμφίβια, φτάνοντας στο σημείο να υιοθετήσουν μεθόδους αναπαραγωγής που δεν συναντώνται πουθενά αλλού στη Φύση (εκτός από μια χούφτα ειδών ψαριού).

Για μια περίοδο έξι εβδομάδων, το θηλυκό του αφανισμένου Γαστρικά Αναπαραγόμενου Βατράχου φιλοξενούσε στο στομάχι της αυγά και γυρίνους, εξαναγκάζοντας τον οργανισμό της σε δραστικές λειτουργικές αλλαγές: τόσο η πεπτική όσο και η διατροφική λειτουργία έπαυαν ολοκληρωτικά, την ίδια στιγμή που ακόμα και οι πνεύμονες συρρικνώνονταν ώστε να δώσουν χώρο στο ραγδαία αυξανόμενο μέγεθος του στομάχου!

Η απελευθέρωση των νεαρών βατράχων ήταν μάλιστα μια σταδιακή διαδικασία που έπαιρνε αρκετές μέρες, αν και δεν ήταν ασυνήθιστο σε περίπτωση ξαφνικής επίθεσης από θηρευτή να τα απελευθερώνει όλα μαζί σε ένα είδος εμετού, ως μια απέλπιδα προσπάθεια να σώσει τις ζωές τους. Ο βάτραχος που κυοφορούσε στο στομάχι και γεννούσε από το στόμα έπεσε θύμα της επιδημίας εξωτικών σπόρων (μυκήτων) που εξαπλώθηκε στην Αυστραλία στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ως αποτέλεσμα της απρόσεκτης απελευθέρωσης στη Φύση μη γηγενών γυρίνων…

Τριχωτός Βάτραχος

Ο Trichobatrachus robustus έχει πάρει το όνομά του από την ομολογουμένως παράξενη συνήθειά του να αναπτύσσει τριχωτούς θύλακες αποκλειστικά κατά τη διάρκεια του ζευγαρώματος. Γεμάτες με μικροσκοπικά αιμοφόρα αγγεία, οι τρίχες αυτές πιστεύεται ότι βοηθούν το αρσενικό να εξάγει οξυγόνο από το νερό, στο οποίο και θα παραμείνει για μεγάλες χρονικές περιόδους προστατεύοντας τα βυθισμένα αυγά του.

Την ώρα που αυτό είναι από μόνο του ασυνήθιστο, ο εν λόγω βάτραχος διαθέτει και μια αποκρουστική αμυντική προσαρμογή που δεν συναντάται πουθενά αλλού στο ζωικό βασίλειο: όταν τον αιχμαλωτίσει ο θηρευτής, ο Τριχωτός Βάτραχος σπάει κυριολεκτικά τα κόκαλά του μόνος του και τα πιέζει κάθετα για να βγουν από το δέρμα του, ώστε οι εκτεθειμένες αυτές ακίδες να μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μικροσκοπικά νύχια, δίνοντάς του έτσι ένα όπλο προστασίας. Μετά τη μάχη και αν επιβιώσει, τα «νύχια» αποσύρονται μέσα στο σώμα και οι πληγές επουλώνονται αξιοσημείωτα γρήγορα. Ένα είδος ζωικού Wolverine δηλαδή!

Ο τεράστιος προϊστορικός Βάτραχος-Διάβολος

Την ώρα που ο Τυραννόσαυρος Ρεξ συνέθλιβε με αδηφάγα όρεξη τα οστά της λείας του εκεί στα τέλη της Κρητιδικής Περιόδου, ένας ακόμα πελώριος θηρευτής έσπερνε τον τρόμο στα βαλτοτόπια του Μεσοζωικού Αιώνα σε μια γωνιά του πλανήτη που εκατομμύρια χρόνια αργότερα ο άνθρωπος αποκάλεσε Μαδαγασκάρη. Με μήκος στα 40 εκατοστά και βάρος στα 4,5 κιλά, ο προϊστορικός αυτός βελζεβούλης (Beelzebufo ampinga) ήταν μεγαλύτερος από κάθε άλλο βάτραχο που πέρασε ποτέ από τη Γη και τρομακτικότερος φυσικά: ο Beelzebufo διέθετε μικρές οστέινες προεξοχές στην πάνω γνάθο του που λειτουργούσαν σαν δόντια και καραδοκούσε στα λασπωμένα βαλτοτόπια της προϊστορίας περιμένοντας καρτερικά να περάσει η λεία του.

Και όταν λέμε λεία, μιλάμε ακόμα και για προσφάτως εκκολαπτόμενα δεινοσαυράκια! Οι παλαιοντολόγοι ανακοίνωσαν τα ευρήματά τους για τον Beelzebufo τον Φεβρουάριο του 2008, πάνω από δεκαετία δηλαδή από τη στιγμή που ανακαλύφθηκαν τα πρώτα απολιθώματά του…

Γεια σας. Έπειτα από ένα μήνα και λίγο επανεμφανίζομαι στο Ιστολόγιο, και παρά τις ανησυχίες που ίσως είχατε, δεν έπαθα τίποτα. Απλώς κάποιες φορές σε τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα λειτουργίας ενός ιστολογίου, είναι λογικό να απουσιάζω για λιγότερο ή περισσότερο χρόνο για οποιονδήποτε λογο. Στην προκειμένη περίπτωση είτε δεν είχα χρόνο, είτε, όταν είχα, ένιωθα πως πιεζόμουν και δεν έγραφα άρθρα. Άλλοτε τεμπέλιαζα συνειδητά ωστόσο και δεν έγραφα τίποτα. Τι έγινε, μήπως υπάρχει κάποιο νευροβιολογικό πρόβλημα; Παρόλα αυτά κατά διαστήματα έμπαινα για να ελέγξω τα σχόλια. Με χαρά βλέπω επίσης ότι η επισκεψιμότητά μου είναι καλή, και όλα πάνε όπως και πριν.
Λοιπόν αυτό το διάστημα δεν έγιναν και πάρα πολλά συνταρακτικά πράγματα. Τη δεύτερη βδομάδα του Πάσχα πήγα στη Ρουμανία εκδρομή, αλλα αυτό θα το καλύψω σε επόμενο άρθρο. Στο παρόν άρθρο θέλω απλώς να παρουσιάσω ορισμένες ενδιαφέρουσες ιστοσελίδες που βρήκα ή επανανακάλυψα στο Διαδίκτυο, που, ως αναμενόμενο, μπορεί να είναι ουδέτερες ή πλήρως βαρετές για άτομα που δεν έχουν παρόμοιες ανησυχίες μ’εμένα.

Why evolution is true

Αυτό το μεγάλο, συχνά ενημερούμενο ιστολόγιο είναι απ’τα πιο γνωστά ιστολογία σχετικά με την εξέλιξη. Δημιουργός του είναι ο Jerry A. Coyne, καθηγητής στο Τμήμα Οικολογίας και Εξέλιξης του Πανεπιστημίου του Σικάγο των ΗΠΑ και μέλος της Επιτροπής Γενετικής και της Επιτροπής Εξελικτικής Βιολογίας του ίδιου Πανεπιστημίου. Ο Κόιν έλαβε πτυχείο στη Βιολογία από το Κολλέγιο William and Mary, έπειτα κέρδισε το διδακτορικό του πάνω στην εξελικτική βιολογία στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ το 1998, εργαζόμενος στο εργαστήριο του Richard Lewontin. Μετά από ένα μεταδιδακτορικό στο εργαστήριο του Timothy Prout στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ντέιβις, ανέλαβε την πρώτη του ακαδημαϊκή θέση ως επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ, και εισήχθει στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο το 1996. Η μελέτη του εστιάζει κυρίως στη διαδικασία προέλευσης των ειδών, διακριτών δηλαδή αναπαραγωγικά απομονωμένων ομάδων πληθυσμών, εξετάζοντας την εξέλιξη φραγμών κατά του υβριδισμού μεταξύ αποκλινόντων αλλά συγγενικών πληθυσμών κάνοντας γενετικές αναλύσεις στις φρουτόμυγες του γένους Drosophila (πολύ γνωστό μοντέλο). Έχει εκδώσει ως τώρα περί τις 110 επιστημονικές εργασίες και 80 άλλα άρθρα, κριτικές βιβλίων, και στήλες. Επίσης είχε συγγράψει ένα βιβλίο με τον τίτλο Speciation (Ειδογένεση) μαζί με τον H. Allen Orr, αν και το έργο που τον έκανε ευρέως διάσημο είναι το ομώνυμο με τον τίτλο του ιστολογίου βιβλίο του (Γιατί η εξέλιξη είναι αλήθεια), όπου αποδεικνύει την ύπαρξη και δράση της εξελικτικής διαδικασίας, αντλώντας πειστήρια από πολλούς επιστημονικούς κλάδους, από τη μοριακή βιολογία μέχρι τη γεωλογία. Το βιβλίο θεωρείται κλασικό πλέον, κι έχει λάβει άπειρες θετικές κριτικές.
Δυστυχώς βρισκόμαστε ακόμα στη θέση που πρέπει συνεχώς ν’αποδεικνύουμε την εξέλιξη, λες και πρόκειται για κάτι το δυσνόητο. Ιδίως στην Αμερική, μια χώρα χωρισμένη σε φιλελεύθερους και θρησκευτικούς φονταμενταλιστές, οι δεύτεροι, είτε με το θρησκευτικό δημιουργισμό, είτε με τον πιο επιστημονικοφανή εφυή σχεδιασμό, αντιτίθενται έντονα στη θεωρία αυτήν, σαν να επρόκειτο για αστήρικτη υπόθεση, επειδή αντιβαίνει στην πίστη τους. Παρόλο που φαίνεται εύκολη η καταπολέμησή τους, στην πραγματικότητα είναι ένα δύσκολο έως αδύνατο εγχείρημα, αφού, ως συνήθως, αυτοί που νικούν δεν είναι αυτοί που φέρουν την αλήθεια, αλλά αυτοί που υψώνουν περισσότερο τις φωνές τους και κατορθώνουν ν’ακουστούν απ’τους φορείς εξουσίας, γι’αυτό και βλέπουμε συχνά δημιουργιστές να προωθούν τις απόψεις τους στα μμε, και πολλές φορές να έχουν ακραίες απαιτήσεις, όπως το αίτημα για ισοτιμία των πεποιθήσεών τους με την εξελικτική θεωρία στα σχολεία! Στην Ευρώπη γενικά οι άνθρωποι είναι πιο ανοιχτόμυαλοι και δεν έχουν τέτοια προβλήματα, αν και σποραδικά εμφανίζονται κι εδώ. Στην Ελλάδα η διαφωνία αυτή σχεδόν δεν υπάρχει, μολονότι κατά καιρούς η εξέλιξη δέχεται κάποιες επιθέσεις από έντονα θρησκευτικούς κύκλους. Το βιβλίο αυτό λοιπόν πιθανότατα δε στοχεύει σ’αυτήν την ομάδα φανατικών, αφού πολύ δύσκολα θ’άλλαζαν τις απόψεις τους, τόσο δύσκολα που νομίζεις πως εθελοτυφλούν μόνο και μόνο για νά’χουν την ψευδαίσθηση πως ανήκουν σε μια ομάδα που καταπολεμά το κακό, αλλά θα βοηθούσε ήδη κάποιον που αγαπά τη βιολογία και διαβάζει για την εξέλιξη. Μπορείτε να το αγοράσετε από το Διαδίκτυο αν θέλετε.
Εξαιτίας λοιπόν αυτών των φανατικών – οι Αμερικάνοι πολύ εύστοχα τους αποκαλούν «θρησκευτικά καρύδια (religious nuts)”, αφού, όπως και τα καρύδια, αντιστέκονται πολύ σε κάθε πίεση, αλά μόλις σπάσουν, αποδιοργανώνονται πλήρως -, πολλά άρθρα του ιστολογίου έχουν το χαρακτήρα πολεμικής προς τη θρησκεία ή το δημιουργισμό. Επίσης υπάρχουν πολλά άρθρα για την εξέλιξη, διάφορες νέες κι ενδιαφέρουσες επιστημονικές μελέτες, και φωτογραφίες ή άρθρα αναγνωστών. Ακόμα απ’το περιεχόμενο κατάλαβα πως ο συγγραφέας αγαπάει πολύ τις γάτες και προσπαθεί να μάθει πολωνικά. Επειδή είναι αδελφό WordPresss κι αυτό, μπορώ να σχολιάσω πολύ εύκολα κι έχω σχολιάσει λίγες φορές. Επισκεφθείτε το ιστολόγιο εδώ.

Ρώτησε ένα βιολόγο

Η βρετανική σελίδα «Ask a biologist» είχε αρχικά το σκοπό βοηθήματος για μαθητές σχολείου ως προς τις απορίες τους πάνω στη βιολογία, αλλά πλέον μπορεί να υποβάλει οποιοδήποτε βιολογικά σχετιζόμενο ερώτημα οποιοσδήποτε. Αποτελεί μια σύμπραξη ειδικών, κυρίως καθηγητών πανεπιστημίου, σε διάφορους τομείς της βιολογίας, από μοριακοί βιολογία μέχρι παλαιοντολογία. Κάποιοι των ειδικών είναι διαδικτυακά διάσημοι με τα ιστολόγια τους οπως ο Βρετανός Darren Naish με το ιστολόγιό του ζωολογία τετραπόδων, ή ο Αμερικανος Dave Hone με ένα ιστολόγιο για τους αρχόσαυρους. Τα ερωτήματα είναι ταξινομημένα κατά κατηγορία, και η απαντήσεις δίνονται κάτω απ’το ερώτημα με τη μορφή διαλόγου. Τα μόνα μειονεκτήματα είναι η μη ικανότητα απάντησης απ’τον ερωτώντα ή κάποιον άλλον που δεν είναι γραμμένος στους ειδικούς. Μπορείτε να επισκεφθείτε τη σελίδα ή και να ρωτήσετε εδώ.

Μια βιογραφία της αυστραλιανής ηπείρου

Υπάρχει τόπος εξωτικότερος και αρχεγονότερος της Αυστραλίας; Μάλλον ΄΄όχι. Αν και μοναδικά στοιχεία μπορούν να εντοπιστούν σε κάθε μέρος του κόσμου, η Αυστραλία συγκεντρώνει πολλά τέτοια. Όπως το μεγαλύτερο μέρος του φλοιού της γης, έτσι και η Αυστραλία αποτελείται στον πυρήνα της από πανάρχαια πετρώματα ηλικίας 1-2 και πλέον δισεκατομμυρίων ετών, αλλά εξαιτίας της χαμηλής γεωλογικής της δραστηριότητας, μεγάλο μέρος της δεν ανανεώνεται, αλλά διαβρώνεται αφήνοντας εκτεθημένες στην επιφάνεια τεράστιες εκτάσεις παλαιών πετρωμάτων. Η διάβρωση αυτή επίσης την έχει κάνει αρκετά χαμηλή, και με έδαφος φτωχό σε θρεπτικά συστατικά. Το κλίμα της είναι απρόβλεπτο, και μέσα σ’αυτόν τον αλλόκοτο κόσμο οι ζωντανοί οργανισμοί της έχουν αναπτύξει διάφορες παράξενες προσαρμογές για ν’ανταπεξέλθουν. Οι άνθρωποί της την εποίκησαν πολύ νωρίς μετά την έξοδο του σύγχρονου ανθρώπου από την Αφρική, και διατηρούν ως σήμερα πολιτιστικές παραδόσεις δεκάδων χιλιάδων ετών. Όταν ήταν μέλος της νότιας υπερηπείρου Γκοντβάνας μέχρι 45 εκατομμύρια χρόνια, βίωσε πολλές κλιματικές μεταβολές, κατά τη μετακίνησή της από τον ισημερινό προς τους πόλους και πάλι πίσω. Ως προστατευμένη χερσόνησος της τότε υπερηπείρου, διέσωζε είδη που αλλού εξαφανίζονταν, κάτι που διευκολύνθηκε έπειτα με την απομόνωσή της. Κατά το Καινοζωικό, διαχωρίστηκε από την Ανταρκτική, διασπαζόταν σε νησιά όταν το κλίμα θερμαινόταν και η στάθμη της θάλασσας ανέβαινε και ενωνόταν με την Τασμανία και τη Νέα Γουινέα (προεκτάσεις της) όταν το κλίμα ψύχραινε και η στάθμη της θάλασσας κατέβαινε, βίωσε την ψύχρανση και ξήρανση του πλανήτη κατά το ύστερο καινοζωικό, δέχτηκε την πρώτη ανθρώπινη επίθεση, έπειτα την επίθεση των Ευρωπαίων, κι ακόμα δεν έχασε το χαρακτήρα της. Άραγε τι θα γίνει με την προβλεπόμενη επανένωση των ηπείρων μετά από 400 εκατομμύρια χρόνια;
Η σελίδα αυτή λοιπόν, με δημιουργό το Mike H. Monroe, πραγματεύεται την πορεία της Αυστραλίας μέσα στο χρόνο εξετάζοντάς την από γεωλογική, κλιματολογική, υδρολογική, βιολογική και ανθρωπολογική σκοπιά. Ο άνθρωπος αυτός πραγματικά έχει κάνει κολοσσιαίο έργο συγκεντρώνοντας τόσο πολύ χρήσιμο υλικό από βιβλια, επιστημονικά άρθρα και κάθε γωνιά του Διαδικτύου για όλους εμάς, και γι’αυτό θα πρέπει να τον συγχαρούμε.
Στη σελίδα αυτήν είχα σκοντάψει κάποτε παλιά, αλά την ξέχασα έπειτα, ώσπου την ανακάλυψα πάλι πρόσφατα. Πέρασα αρκετό χρόνο διαβάζοντας διάφορα άρθρα της, κυρίως όσον αφορά την κατάστασή της στο Παλαιοζωικό, την πανίδα της και τα ήθη και έθιμα των Αβοριγίνων, αν κι έχω διαβάσει άρθρα απ’όλες τις ενότητες. Τα κείμενα είναι ευανάγνωστα και επιστημονικά τεκμηριωμένα με πηγές, και σίγουρα έχουν μεγάλη επισκεψιμότητα. Γι’αυτό το λόγο εξεπλάγην όταν βρήκα ένα άρθρο που ανέλυε την ανεπιστημονική υπόθεση ότι τα μονοτρήματα εξελίχθηκαν από πουλιά που έχασαν την πτήση τους. Τα μονοτρήματα είναι βέβαια γνήσια θηλαστικά, απλώς γεννούν αυγά όπως οι πρόγονοί τους. Το μόνο χαρακτηριστικό που τα κάνει να μοιάζουν με πουλιά είναι το ανεξάρτητα εξελιγμένο έντονα οστεοποιημένο κρανίο τους με το μακρύ ρύγχος, κάθε άλλο στοιχείο ομοιότητας είναι κληρονομημένο από τον κοινό πρόγονο όλων των σημερινών αμνιοτών, και ερπετών/πουλιών και θηλαστικών. Τέτοιες περίεργες εξελικτικές θεωρίες διατυπώνονται κατά καιρούς, και θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι το βιολογικό αντίστοιχο των συνομωσιολογικών θεωριών στην ιστορία. Για παράδειγμα, υπάρχει μια θεωρία που υποστηρίζει ότι νέες μορφές εμφανίζονται με υβριδισμό δύο εντελώς διαφορετικών προγονικών ειδών, και μια άλλη που ισχυρίζεται πως πρόγονοι όλων των ζώων ήταν κάτι μικρά, υδρόβια, δίποδα ανθρωποειδή όντα! Φυσικά κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν τις δίνει ιδιαίτερη σημασία, συνήθως τις διαβάζουμε για να γελάμε. Επειδή δεν ανέφερε ξεκάθαρα το άρθρο πως αυτό είναι υππόθεση που δεν υποστηρίζεται από κανέναν σήμερα, θα μπορούσε πολύ εύκολα κάποιος να δεχτεί το περιεχόμενο ως αληθές. Έτσι έστειλα στο διαχειριστεί γρήγορα ένα ιμέιλ εξηγώντας του το πρόβλημα, και μου υποσχέθηκε πως θα το αλλάξει, αφού η σελίδα του χρησιμοποιείται και από μαθητές και φοιτητές για τις εργασίες τους, οπότε θα μπορούσε νά’ναι μεγάλο πρόβλημα αυτό. Σε άλλα άρθρα πάντως της σελίδας για τα μονοτρήματα, δε γίνεται κανένας λόγος γι’αυτήν τη μπαρούφα. Επισκεφθείτε τη σελίδα εδώ.

Listverse (λιστοσύμπαν)

Μια σελίδα για όποιον θέλει να μαθαίνει πληροφορίες σε βολικά λιστάκια αριθμημένων στοιχείων. Το περιεχόμενο είναι περί παντός επιστητού οργανωμένη σε κατηγορίες. Η σελίδα αυτή μπορεί να είναι διασκεδαστική, μπορέι όμως να γίνει και πολύ τρομακτική, αφού πολλές λίστες της αγγίζουν το απόκοσμο, το μακάβριο ή το αστυνομικό, και γίνεται ακόμα τρομακτικότερη από τον τρόπο εμφάνισης των στοιχείων, επειδή δεν μπορείς να ξέρεις εκ των προτέρων αν το επόμενο αντικείμενο της λίστας θα είναι κάτι αβλαβές ή ένα αποσυντεθημένο πτώμα, ένα μουμιοποιημένο παιδάκι χωμένο σε κάποιο μπαούλο ενός εγκαταλελειμένου σπιτιού ή μερικά διασκορπισμένα ανθρώπινα μέλη σε μια χωματερή. Ακόμα χειρότερα είναι το βράδυ, με σβηστά φώτα. Προσοχή: κίνδυνος εθισμού! Επισκεφθείτε τη σελίδα εδώ.

Εξάντας

Το ιστολόγιο αυτό είναι του Χρήστου Γκιόλμα από το Βόλο, πλοιάρχου του εμπορικού ναυτικού για πολλά χρόνια – ξεκίνησε να μπαρκάρει από το 1976 -, ο οποίος έχει γυρίσει όλον σχεδόν τον κόσμο με τα πλοία. Θα διαβάσετε ταξιδιωτικές αφηγήσεις και θα δείτε καταπληκτικές φωτογραφίες και βίντεο από τους τόπους που έχει επισκεφθεί. Η ναυτική ζωή ωστόσο δεν είναι ωραία, ακόμα και με τις σημερινές τεχνολογικές ανέσεις, γι’αυτό και συχνά θα δείτε πως συναντά δυσκολίες στην πορεία του. Το ιστολόγιο ενημερώνεται συχνά. Μπορείτε να το επισκεφθείτε εδώ. Το ιστολόγιο το βρήκα εντελώς τυχαία με την εξής αναζήτηση στο γκουγκλ: «πουτάνες λιμάνια». Φυσικα έγινε από ιστορικό ενδιαφέρον και μόνο, μην με παρεξηγήσετε.

Καλή περιήγηση σας εύχομαι!

Ενημέρωση 3/1/2015: Βρήκα αφιέρωμα για τον μπλόγκερ του Εξάντα από την εφημερίδα Το Βήμα του 2011, το οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Το θέμα αυτό, που κανονικά θά’πρεπε να δημοσιευθεί χθες, στις 19 Απριλίου, ημέρα θανάτου του Δαρβίνου, καθυστέρησε και δημοσιεύεται σήμερα. Το 2009 λοιπόν είχε χαρακτηριστεί έτος Δαρβίνου, εξαιτίας του κλεισίματος 200 χρόνων από τη γέννηση και 150 από την έκδοση του βιβλίου της εξελικτικής θεωρίας του μεγάλου φυσιοδίφη. Εκείνη τη χρονιά λοιπόν είχαν γίνει πολλές εκδηλώσεις ανά τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, με εξαίρεση ίσως κάποιες πρωτόγονες αφρικανικές χώρες και τις φονταμενταλιστικές της Μέσης Ανατολής. Η Βρετανία, η γενέτειρα του Δαρβίνου, ήταν απ’τις χώρες με τις περισσότερες εκδηλώσεις. Εκεί έγιναν διάφορες ομιλίες, πανεπιστημιακές διαλέξεις, μουσειακές εκθέσεις κλπ. Μέσα σ’όλον αυτόν τον πανικό έγιναν και μερικά αλλόκοτα πράγματα, όπως
η έκθεση μέρους της διατηρημένης γενειάδας του Δαρβίνου
στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Βρετανίας, το οποίο αποκαλείται και ναός του Δαρβίνου.

Τα γένια του Δαρβίνου βρέθηκαν τυχαία από τον τετράκις εγγονό του Randal Keynes, ο οποίος άνοιξε ένα παλιό κουτί μ’ένα φάκελο στο εσωτερικό, που έγραφε ότι ήταν οι τρίχες που έμειναν από τα χαρτιά του πατέρα. Τα γένια ήταν τυλιγμένα μέσα σε χαρτί. Το κουτί άνηκε στην Ενριέτα ή Έτη, μία από τις κόρες του Δαρβίνου, άκρως πουριτανή, αντισεξουαλική και λογοκρίτρια σημαντικών κειμένων του πατέρα της, που παντρεύτηκε στα 30 της (αργά για τότε), για την οποία είχα γράψει
Εδώ.
Η οικογένεια του Δαρβίνου ήθελε να κρατήσει μία δέσμη απ’τα γένια του μεγάλου επιστήμονα ως οικογενειακό κειμήλιο (μεγάλη αξία στα κειμήλια τω προγόνων έδιναν οι εύπορες οικογένειες των Βρετανών), αλλά πριν την επίσημη κηδεία του στο Αββαείο του Ουεστμίνστερ δε μπόρεσαν, μάλλον επειδή ο κόσμος ήταν πολύς και δεν ήθελαν να φανούν δημοσίως να κάνουν κάτι τέτοιο. Έτσι συνέλεξαν όσες τρίχες είχαν πέσει στο γραφείο του και στα χαρτιά του, που ίσως κάποιες απ’αυτές άνηκαν στα μαλλιά του κι όχι στα γένια του, μπορεί κι αλλού.

Ο Δαρβίνος όμως δεν ήταν ούτεάγιος, ούτε προφήτης. Ήταν απλώς ένας κοσμικός επιστήμονας που διατύπωσε μια επαναστατική θεωρία, και μάλιστα όχι ο μόνος. Ένας ακόμα Ουαλός επιστήμονας, ο Alfred Russel Wallace, διατύπωσε μια παρεμφερή θεωρία το ίδιο διάστημα, κι αρχικά το εύρημά του ανακοινώθηκε στην επιστημονική κοινότητα μαζί μ’αυτό του Δαρβίνου, απλώς ο δεύτερος, έχοντας γράψει έπειτα το γνωστό του βιβλίο για την εξέλιξη και πολλά άλλα, έγινε παγκοσμίως και διαχρονικώς γνωστός, ενώ ο άλλος πτωχός, μόνος κι αργότερα πνευματιστής, χάθηκε. Όλες αυτές οι τιμές κι εκδηλώσεις για το Δαρβίνο δεν έχουν στην πραγματικότητα σκοπό αποκλειστικά τον ίδιο, ο οποίος άλλωστε είναι νεκρός κι έχει αποσυντεθεί προ πολλού, ή κι αν για κάποιους ανθρώπους έχουν σκοπό τον ίδιο εξυπηρετούν κατά βάθος τους δικούς τους φόβους του θανάτου, ένα είδος συνέχισης της ζωής ενός ανθρώπου μεταθάνατον (μήπως τελικά δεν πιστεύουν ούτε οι θρησκευόμενοι στη μεταθάνατον ζωή τιμώντας συνεχώς τους αγίους και κάνοντας νεκρώσιμες τελετές, λες και φοβούνται μη χάσουν τη μνήμη των νεκρών ανθρώπων, ενώ κανονικά υποτίθεται πως θα τους ξανασυναντήσουν στον άλλον κόσμο;)αλλά χρησιμεύουν ως αφορμές για την ανάδειξη της εξελικτικής θεωρίας και της περαιτέρω προόδου σ’αυτόν τον επιστημονικό τομέα, διότι από την εποχή του Δαρβίνου έχουν γίνει πολλές τροποποιήσεις και διασαφηνίσεις στην αρχική θεωρία, ώστε σήμερα να μη μιλάμε για θεωρία του Δαρβίνου όταν αναφερόμαστε στη σύγχρονη εξελικτική θεωρία.

Η επιστήμη δεν προσκηνά λείψανα και φετίχ προφητών, αλλά δέχεται τις ιδέες σημαντικών επιστημόνων εφόσον ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, τις χρησιμοποιεί για ν’αναλύσει τον κόσμο γύρω μας ή, εάν δε φαίνεται ν’αντιστοιχούν στην πραγματικότητα, πρέπει να τις αναθεωρεί. Εδώ ν’αναφέρω όμως κάτι που οι περισσότεροι δαρβινιστές συνειδητά ή δημόσια δε δέχονται, αλλά ισχύει, ότι ο δαρβινισμός, ή εξελικτισμός για να μη συγχέονται οι αντίπαλοί του νομίζοντας ότι ακολουθούνται τυφλά όλα τα συμπεράσματα του Δαρβίνου σαν ιερές γραφές, δεν είναι πλήρως επιστήμη, είναι και ιδεολογία. Μια ιδεολογία βασισμένη στην επιστήμη που έχει ως σκοπό τη βιολογική ερμηνεία του κόσμου, η οποία αντιπαραβάλλεται σε ορισμένες οπισθοδρομικές αντιλήψεις, όπως του δημιουργισμού. Και μια ιδεολογία βασισμένη στην επιστήμη δε χρειάζεται προσκήνημα σε λείψανα ή σε ναούς (το μουσείο της Βρετανίας) ή σε αγίους τόπους (τα μέρη που επισκέφθηκε ο Δαρβίνος), ή λατρεία προς το συγγραφικό έργο ενός συγκεκριμένου ανθρώπου, όπως τις υπερβολές των Σοβιετικών με τη λατρεία του Λένιν και της μούμιας του,ωσάν ο κουμουνισμός νά’παιζε το ρόλο του υποκατάστατου της θρησκείας. Μήπως κι ο δαρβινισμός σ’αυτήν τη μορφή είναι υποκατάστατο της θρησκείας τελικά για ανθρώπους που υποτίθεται δηλώνουν είτε αγνωστικιστές είτε άθεοι, οι οποίοι τελικά συμπεριφέρονται ομοίως με τους θρησκευόμενους; Μήπως οι περισσότερες ισχυρές κοσμικές ιδεολογίες είναι τελικά υποκατάστατα της θρησκείας; Μήπως είναι στο γονιδίωμα του ανθρώπου να βρίσκεται σε μια ομάδα με ισχυρή πίστη σε κάποιες άυλες αξίες; Μήπως αρχικά είχε να κάνει με την διατήρηση της τάξης και της ηθικής σε μια ομάδα, κι επομένως την ομαλή λειτουργία της, άρα και τη διαιώνισή της;

Πριν μερικές μέρες, ψάχνοντας για εληνικά άρθρα να παραθέσω στην παρωδία συζήτησης για την εξέλιξη και το δημιουργισμό στο
Θέμα για τον Κάρολο Δαρβίνο
Στο fridge.gr, βρήκα μια αρκετά μεγάλη σελίδα με βιολογικά κι εξελικτικά θέματα. Η σελίδα είναι χωρισμένη σε ενότητες, κι επίσης φιλοξενεί στήλες συγγραφέων. Φαινομενικά είναι αρκετά μεγάλη με άρθρα θεματολογίας από νέες ιατρικές ανακαλύψεις κι εξέλιξη των οργανισμών, μέχρι ιστορία και προστασία του περιβάλλοντος από σχετικούς επιστήμονες. Ένα άρθρο που μου άρεσε πολύ ήταν αυτό για
Την κατάσταση της βιολογίας στην Ελλάδα,
Η οποία για κάποιον λόγο δε θεωρείται σημαντική επιστήμη. Γενικά η βιολογία δε θεωρείται υψηλή επιστήμη, κι αν δεν έχει να κάνει άμεσα με ιατρική ή βιοτεχνολογία δεν αναγνωρίζεται τόσο εύκολα, διότι δεν ασχολείται τότε τόσο πολύ με τα ανθρώπινα προβλήματα. Υψηλότερες επιστήμες στο μυαλό του κόσμου θεωρούνται η ιατρική για ευνόητους λόγους, καθώς και η φυσική, η οποία σχετίζεται με τα μαθηματικά και προσπαθεί να βρει τις αιτίες των πάντων στο σύμπαν, οπότε αυτοί που την εξασκούν συνήθως έχουν υψηλή νοημοσύνη. Με τη διάδοση του δαρβινισμού πιστεύω πάντως πως θ’αρχίσει ν’ανεβαίνει και η άποψη για τη βιολογία στην κοινή γνώμη.

Η σελίδα δυστυχώς αυτή για κάποιον λόγο έπαυσε να λειτουργεί, με τα περισσότερα άρθρα στο διάστημα 2008-2009, και κανένα μετά το 2009. Γιατί; Ξέρει κανείς τίποτα; Αν ξέρει, να μου κάνει ένα σχόλιο οπωσδήποτε. Θα μπορούσε να γίνει η μεγαλύτερη ελληνική σελίδα για βιολογικά κι εξελικτικά θέματα, αλλ’έκλεισε. Η σελίδα είναι το
Biology4u.gr,
Την οποία μπορειτε να επισκεφθείτε κανονικά.

Σημείωση: Το biology4u.gr δεν έχει σχέση με το
Physics4u.gr,
Το οποίο εκτός από φυσική καλύπτει βιολογία, περιβάλλον κλπ. Και βρίσκεται ακόμα υπό επιδιόρθωση απ’το καλοκαίρι.

Οι τακτικοί μου αναγνώστες ξέρουν ότι είμαι φανατικός αναγνώστης του fridge.gr. Το Ψυγείο είναι μια ελληνική διαδικτυακή κοινότητα αρθρογράφων εναλλακτικού περιεχομένου, που καλύπτει θέματα από τέχνη, μουσική, βιβλία, ταινίες έως επιστήμη, βιογραφίες κλπ. Οι σύνδεσμοι μου προς αυτό βρίθουν στα άρθρα μου, αφ’ενός επειδή το χρησιμοποιώ ως πηγή ή αφορμή εκκίνησης άρθρων, και αφ’ετέρου για να το γνωστοποιήσω σε όσους περνάνε από εδώ και για ν’ανεβάσω την επισκεψιμότητά του. Κάθε συγγραφέας του Ψυγείου έχει συνήθως μια δική του στήλη, στην οποία γράφει μια συγκεκριμένη μέρα της εβδομάδας, αλλά υπάρχουν και περιπτώσεις ανταλλαγής στηλών ή έκτακτης αρθρογραφίας του ενός στη στήλη του άλλου. Εγώ λοιπόν παρακολουθώ φανατικά κάθε Παρασκευή τη στήλη «Sci-zophrenia” του Zyklon b, που καταπιάνεται με επιστημονικά θέματα, αν κι ο τρόπος με τον οποίον τα αναπτύσσει θα σας κάνει να το αγαπήσετε και να εξαρτηθείτε. Πρόσφατα επίσης άρχισα να παρακολουθώ κάθε Τετάρτη τη στήλη “Notorious Lives (Διαβώητοι Βίοι)» του Ανό, όπου ανεβαίνουν βιογραφίες πολλών ενδιαφερουσών περιπτώσεων της ιστορίας. Μολονότι και οι δύο συγγραφείς αναφέρονται με ουδέτερα ονόματα, για το Ανό ξέρουμε ότι είναι γυναίκα, όπως αναφέρει και η ίδια, ενώ η περίπτωση του Ζικλονίου είναι ακόμα ανεξιχνίαστη, γιατί πέρα απ’τη συγγραφική του ταυτότητα δε δίνει άλλα στοιχεία, και παραμένει απροσδιόριστη οντότητα. Μπορεί νά’ναι άντρας, γυναίκα, ερμαφρόδιτος, τρανσέξουαλ, πνεύμα, εξωγήινος, κουνέλα, ρομπότ, πρόγραμμα στον υπολογιστή, πολλά άτομα και οτιδήποτε άλλο, όλα είναι πιθανά.

Την Τετάρτη λοιπόν, στις 27 Φεβρουαρίου, ανέβασε επιτέλους το Ανό μια
βιογραφία για το Δαρβίνο,
έπειτα από δική μου παράκληση σε σχόλιο παλαιότερης βιογραφίας για την
Ισαβέλα της Ισπανίας
πριν δύο εβδομάδες, την Τετάρτη (13 Φεβρουαρίου) αμέσως μετά την παγκόσμια ημέρα του Δαρβίνου (12 Φεβρουαρίου), όπου την επέπληξα για την παραμέληση του συγκεκριμένου σημαντικότατου ιστορικού προσώπου. Μου είπε πως τον είχε στο μυαλό της, αλλά τον ανέβαλε συνεχώς. Εντάξει όμως τελικά μπήκε, καιέσπευσα εγώ να κάνω το πρώτο σχόλιο, εκφράζοντας το παράπονό μου για το μη ιδιαίτερα εξελικτικό περιβάλλον του Ψυγείου. Ακόμα και το Ζικλόνι, αν κι έχει αναφέρει την εξέλιξη φευγαλέα σε πολλά άρθρα του, δεν έχει συγγράψει ως τώρα ένα ολοκληρωμένο άρθρο κανένα 2-3 σελίδες να χαιρόμαστε να το διαβάζουμε. Ελπίζω πως με τη βιογραφία του Δαρβίνου έγινε μια καλή αρχή γι’αυτό. Το άρθρο λοιπόν τα είχε όλα τέλεια όπως έπρεπε, μ’όλα τα αξιοσημείωτα στοιχεία της ζωής του Δαρβίνου στη σειρά και επιγραμματικά τις αρχές της εξέλιξης διά φυσικής επιλογής. Τα σχόλια ωστόσο μολύνθηκαν από το γνωστό παράσιτο.

Εκεί έχει χωθεί ένας δημιουργιστής με ψευδώνυμο “Designer”, ο οποίος προσπαθεί συνεχώς να καταστρέψει τη συζήτηση με τα ανίσχυρα επιχειρήματά του. Όπως όλοι οι δημιουργιστές, έτσι κι αυτός δεν έχει σκοπό να συμμετάσχει ομαλά σε μια συζήτηση, παράνα επιβάλει την άποψή του θεωρώντας ασήμαντο ό,τι αντιτίθεται στις πεποιθήσεις του. Προσπάθησαν λοιπόν όλοι να του υποδείξουν που σφάλλει στη σκέψη του, αλλά ο ίδιος επέμενε στα ίδια ή υπέβαλε άλλες ερωτήσεις και παρανοήσεις που έχουν όμως εξηγηθεί επιστημονικά πολλές φορές. Εγώ αρχικά προσπάθησα ν’απέχω απ’τη συζήτηση, μετά όμως δεν κρατήθηκα κι αποφάσισα να συμμετάσχω σ’αυτήν την παραφθορά διαλόγου που δεν οδηγεί πουθενά. Όσες φορές κι αν μίλησα σ’αυτόν, δεν καταλάβαινε, αντίθετα έπαιρνε άσχετα κομμάτια των λεγομένων μου, τα διαστρέβλωνε όπως ήθελε κι έβγαζε τα δικά του συμπεράσματα. Στην επιχειρηματολογία του έχει μπλέξει τους δαρβινιστές με το Χίτλερ και τα εγκλήματά του, τη Νέα Τάξη Πραγμάτων, το σιονισμό, τους άθεους υλιστές μηδενιστές, ακόμα και το Διάβολο. Πιθανόν αυτός, όπως έχει βρεθεί σε μελέτες εγκεφάλων φονταμενταλιστών,
έχει μικρότερο ένα κομμάτι του προμετωπιαιου φλοιού που σχετίζεται με την αμφιβολία,
κι έτσι δυσκολεύεται ν’αμφιβάλλει, ώστε να πασχίζει να ταιριάζει οτιδήποτε ακούει στις φανατικές απόψεις του, ή αλλιώς να το αγνοεί ή να προσπαθεί να το αντικρούσει ανεπιτυχώς. Υποθέτω πως μόνο εδώ στην Ελλάδα και στην Αμερική με τους φανατικούς φονταμενταλιστές παίρνουν τόσο συχνά τέτια τροπή οι συζητήσεις περί εξέλιξης. Το μόνο «καλό» που ίσως προσέφερε το άρθρο αυτό είναι η αύξηση της επισκεψιμότητας του fridge.gr. Επισκεφθείτε λοιπόν το άρθρο στον παραπάνω σύνδεσμο, διαβάστε το, κι αν θέλετε, μπορείτε να σχολιάσετε.

Τη δική μου λοιπόν βιογραφία του Δαρβίνου και περιγραφή της εξελικτικής θεωρίας μπορείτε να διαβάσετε
Εδώ.