Category: Αρχαία Αίγυπτος


Πηγή:
in.gr

Δημοσίευση: 02 Ιουν. 2016, 14:01
Σίδερο από τον ουρανό
To εγχειρίδιο του Τουταγχαμών έχει εξωγήινη προέλευση
To εγχειρίδιο του Τουταγχαμών έχει εξωγήινη προέλευση
Το μέταλλο από το οποίο κατασκευάστηκε η λάμα του εγχειριδίου δεν μπορεί να προέρχεται από ορυχείο, λένε οι ερευνητές (Πηγή: Daniela Comelli)

 Κάιρο
Ένα κομψό εγχειρίδιο που βρέθηκε στον τάφο του φαραώ Τουταγχαμών κατασκευάστηκε από σίδηρο που πρέπει να προήλθε από μετεωρίτη, αποκαλύπτει νέα μελέτη, επιβεβαιώνοντας τις υποψίες για την εξωγήινη προέλευση του σιδήρου που χρησιμοποιούσαν οι Αιγύπτιοι πριν από την Εποχή του Σιδήρου.

Το περίτεχνο μαχαίρι βρέθηκε ακουμπισμένο στον μηρό της μούμιας του Τουταγχαμών όταν ο βρετανός αρχαιολόγος Χάουαρντ Κάρτερ άνοιξε τον τάφο στην Κοιλάδα των Βασιλέων το 1925. Χρονολογείται στον 14ο αιώνα π.Χ. και είναι ένα από τα σχετικά λίγα σιδερένια αντικείμενα που κατασκευάστηκαν πριν περάσει η Αίγυπτος στην Εποχή του Σιδήρου -οι πρώτες ενδείξεις για χυτήρια σιδήρου στην Αίγυπτο χρονολογούνται στον έκτο αιώνα π.Χ.

Αιγυπτιακό ιερογλυφικό που σημαίνει «σίδερο από τον ουρανό» (Πηγή: Annual Meeting of the Meteoritical Society: results from meteorite, lunar and planetary research, Vail, CO (USA), 19 – 23 Jul 1993. Abstracts.)

Το εγχειρίδιο του Τουταγχαμών, το οποίο εκτίθεται στο Μουσείο του Καΐρου, δεν είχε υποβληθεί μέχρι σήμερα σε χημικές αναλύσεις, καθώς οι παλαιότερες διαθέσιμες μέθοδοι θα απαιτούσαν τη λήψη δειγμάτων. Χάρη σε μια νέα, φορητή συσκευή φασματομετρίας φθορισμού ακτίνων Χ, ερευνητές από την Ιταλία και την Αίγυπτο κατάφεραν να αναλύσουν το ανεκτίμητης αξίας εύρημα χωρίς καν να το αγγίξουν.

Διαβάστε επίσης:

Στο σκαμνί οι συντηρητές που γρατζούνισαν τη μάσκα του Τουταγχαμών
Η εξέταση αποκάλυψε ότι το μεταλλικό κράμα περιείχε 11% νικέλιο, κάτι που παραπέμπει σε μετεωρίτη. Ο σίδηρος που εξορύσσεται στη Γη δεν υπερβαίνει το 4%, επισημαίνουν οι ερευνητές παρουσιάζοντας τα ευρήματα στην επιθεώρηση Meteoritics & Planetary Science.

Αυτό που επιβεβαίωσε τελικά επιβεβαίωσε τις υποψίες ήταν η παρουσία κοβαλτίου, ενός στοιχείου που σπανίζει από τα μεταλλεύματα των γήινων ορυχείων.

Επιπλέον, οι ερευνητές εξέτασαν όλους τους γνωστούς μετεωρίτες που έχουν βρεθεί σε ακτίνα 2.000 χιλιομέτρων από την Ερυθρά Θάλασσα και αναγνώρισαν έναν, τον μετεωρίτη του Κάργκα, ο οποίος βρέθηκε δυτικά της  Αλεξάνδρειας και παρουσιάζει ακριβώς την ίδια αναλογία σιδήρου-νικελίου-κοβαλτίου.

Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να κατασκευάστηκε το εγχειρίδιο του Τουταγχαμών από κάποιον διαστημικό βράχο που έπεσε στη Γη με την ίδια βροχή μετεωριτών όπως ο μετεωρίτης του Κάργκα.

Τα συμπεράσματα της ερευνητικής βρίσκουν απόλυτα σύμφωνο και τον Ντέρεκ Σίαρς, ειδικό του Ερευνητικού Κέντρου «Έιμς» της NASA, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. «Αν βρει κανείς ένα κομμάτι μέταλλο που περιέχει νικέλιο, αυτό αποτελεί ένδειξη ότι μπορεί να πρόκειται για μετεωρίτη» ανέφερε ο Σίαρς στο Discovery News. «Και αν βρει κανείς την αναλογία νικελίου-κοβαλτίου, όπως συνέβη σε αυτήν την μελέτη, τότε είναι σίγουρο πως πρόκειται πράγματι για μετεωρίτη» πρόσθεσε.

Επισήμανε μάλιστα πως στην αρχαία Αίγυπτο η κατασκευή αντικειμένων από σιδερένιους μετεωρίτες δεν ήταν ιδιαίτερα σπάνια: «Υπάρχουν ισχυρές υποψίες ότι το μεγαλύτερο μέρος του μετάλλου που ανακαλύφθηκε στις πυραμίδες προέρχεται από μετεωρίτες» είπε.

Οι ιστορικοί επιβεβαιώνουν εξάλλου ότι ο ουρανός ήταν πράγματι σημαντικός για τους αρχαίους Αιγυπτίους, οι οποίοι πίστευαν μάλιστα ο θεοί είχαν οστά από σίδερο. Χρησιμοποιούσαν μάλιστα ένα ειδικό ιερογλυφικό που σήμαινε «σίδερο από το διάστημα».

Η τελευταία μελέτη έρχεται να προστεθεί σε έρευνα του 2013 που έδειχνε ότι μια σιδερένια μακρόστενη χάντρα που ανακαλύφθηκε το 1911 νότια του Καΐρου και χρονολογείται ακόμα παλαιότερα, στα 5.000 χρόνια πριν, ήταν κατασκευασμένη από υλικό μετεωρίτη.

Το εγχειρίδιο, πάντως, φαίνεται πως δεν είναι το μόνο αντικείμενο μετεωρικής προέλευσης στον τάφο του Τουταγχαμών. To κόσμημα που βρέθηκε πάνω στο στήθος του περιλαμβάνει έναν πράσινο σκαραβαίο φτιαγμένο από φυσικό γυαλί της ερήμου της Λιβύης, για το οποίο πολλοί πιστεύουν ότι σχηματίστηκε κατά την πρόσκρουση μετεωριτών στην άμμο της ερήμου.

Βαγγέλης Πρατικάκης
Newsroom ΔΟΛ

Εκπληκτικό και απροσδόκητο εύρημα για όλους μας, που μας μαρτυρά τη μεταλλουργική γνώση των Αιγυπτίων, καθώς και την επιθυμία τους να πειραματίζονται με νέα υλικά. Προφανώς οι άνθρωποι θα εντυπωσιάζονταν από αντικείμενα που έπεφταν από τον ουρανό, θεωρώντας τα θεόσταλτα, και κάποιοι τεχνίτες της εποχής μπορεί να προσπάθησαν να εξάγουν μέταλλο μέσα από τα πετρώματα αυτά. Έπειτα, λογικό ήταν αυτό το λιγοστό και ισχυρό μέταλλο να είχε θεωρηθεί κατάλληλο μόνο για βασιλιάδες. Δυστυχώς είναι σίγουρο ότι για τις επόμενες μέρες θ’αρχίζουμε να ακούμε πλήθος συνωμοσιολογικών θεωριών που θέλουν τον αρχαίο αιγυπτιακό πολιτισμό συνδεδεμένο με εξωγήινους, ή ακόμα και εξωγήινης προέλευσης. Σίγουρα πολλοί θιασώτες τους θα χαρούν, επειδή οι πίστεις τους επιβεβαιώθηκαν για ακόμα μια φορά.

σκαραβαίος άγνωστο είδος


αιγυπτιακά φυλακτά: σκαραβαίος και πάπυρος στο Μουσείο του Λούβρου


αιγυπτιακό βασιλικό δαχτυλίδι-σφραγίδα στο Μουσείο του Λούβρου

Αυτά είναι τα σκαθάρια που συνήθως τα βλέπουμε να ζουν ή να κυλούν σβόλους κοπριάς, όπου αυτή υπάρχει κι αν υπάρχει. Δεν αποτελούν μια σαφή ταξινομική οντότητα, εντούτοις σχεδόν όλα ανήκουν στην υπεροικογένεια των σκαραβαιοειδών, με τα περισσότερα στις υποοικογένειες των σκαραβαιινών και αφοδιινών, ενώ κάποια σ’άλλες οικογένειες της ίδιας υπεροικογένειας όπως αυτήν των γεωτροπιδών. Οι σκαραβαίοι ζούν σε σχεδόν όλα τα οικοσυστήματα, όπου λειτουργούν ως σπουδαίοι αποικοδομητές της κοπριάς των φυτοφάγων συνήθως ζώων. Κυλόντας σβόλους κοπριάς κι εναποθέτωντας τους κάπου υπογείως, καθαρίζουν την επιφάνεια από την υπερβολική οργανική ύλη κι επίσης βοηθούν στην αποσύνθεσή της. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι στις μονάδες εκτροφής ζώων γι’αυτόν το σκοπό. Στην Αυστραλία, όπου δεν ενδημούν πολύ αποτελεσματικά είδη,
έχουν εισαχθεί επιτυχώς μερικά ξένα
για τη διαχείριση της τεράστιας ποσότητας κοπριάς των πολλών εκτρεφόμενον ζώων και για τη μείωση του πληθυσμού των μυγών.
Η πλειονότητα των σκαραβαίων κυλούν την κοπριά σε σβόλους μακριά από το μέρος που βρίσκεται και μετά την εναποθέτουν σ’ένα υπόγειο λαγούμι για αποθήκευση ή για εναπόθεση των αβγών. Οι προνύμφες αργότερα θα τραφούν από την έτοιμη τροφή γύρω τους. Κάποια άλλα είδη ωστόσο θάβουν την κοπριά εκεί που τη βρίσκουν, ενώ άλλα ζουν μέσα σ’αυτήν. Τα τελευταία είναι συνήθως μικρότερα και λεπτότερα. Οι σκαραβαίοι θα προσπαθήσουν να κυλήσουν την κοπριά ευθύα, ακόμα κι αν υπάρχουν εμπόδια. Πολλές φορές μπορούν να παρατηρηθούν να μαλώνουν για το σβόλο. Πολύ σύνθετες συμπεριφορές για ένα έντομο.
Εξαιτίας των έντονων κινήσεων που απαιτούνται για την κύληση της κοπριάς, πολλά άτομα χανουν τους ταρσούς τους (οι τελευταίες αρθρώσεις του άκρου του εντόμου), γι’αυτό πολλά είδη έχουν εξελιχθεί να τους έχουν μειωμένους ή να τους στερούνται πλήρως, πράγμα που παρατήρησε και ο Δαρβίνος.

Γνωρίζω ένα κύριο είδος το οποίο είαι επίμηκες, μαύρο και ταχύτατο. Ο εξωσκελετός του είναι λεπτός και μυρίζει κοπριά ή συχνά έχει κολλημένα υπολλοίμματα αυτής στο μπροστινό μέρος του σώματός του. Ο σκαραβαίος της πρώτης φωτογραφίας είναι αυτού του είδους από το χωριό μου (Πύργοι Κοζάνης). Επειδή δε μπορούσα να το φωτογραφίσω αφού έτρεχε υπερβολικά, τον απενεργοποίησα πρώτα με μπλε οινόπνευμα ρίχνοντας λίγο στην κάτω πλευρά του σώματός του.

Ο σκαραβαίος είχε ιδιαίτερη συμβολική σημασία στην Αρχαία Αιγυπτιακή θρησκεία, όπου συμβόλιζε κυρίως το θεό Χεπρί ή Χεπερά (xpr ή χπρ (η αιγυπτιακή γραφή ήταν συμφωνική)), αυτόν δηλαδή που έχει έρθει σε ύπαρξη, το θεό του ανατέλοντος ηλίου, τον ανανεωτή του ηλίου ή αυτόν που κινούσε τον ήλιο. Όπως ο σκαραβαίος κυλούσε το σβόλο της κοπριάς, έτσι πίστευαν ότι ο Χεπρί κινεί τον ήλιο. Ο χπρ, ως ηλιακός θεός, είχε σχέση και μ’άλλες εκφάνσεις του ήλιου όπως ο Ρα, ή Άμμων-Ρα (συγχωνευμένη θεότητα) αργότερα, ή τον Ατούμ ή Ατέμ, τον αρχικό ηλιακό δημιουργό. Κάποιες φορές μάλιστα ο σκαραβαίος συμβόλιζε τον ίδιο το Ρα.
Οι Αρχαίοι Αιγύπτιοι πίστευαν ακόμα πως οι σκαραβαίοι ήταν μόνο αρσενικοί, κι ότι αναπαράγονταν ρίχνοντας το σπέρμα τους στο σβόλο της κοπριάς, όπως ο ήλιος που εμφανίζεται ανανεωμένος σαν από το πουθενά κάθε πρωί. Κατά την αιγυπτιακή θρησκεία, μετά τη δύση του ηλίου ο ήλιος πήγαινε να φωτίσει τον κόσμο των νεκρών, και κάθε πρωί ανανεωνόταν από τον Χεπρί. Η έξοδος των προνυμφών από την κοπριά (νεκροί) στο φως ήταν ακόμα μια νήξη προς την ιδιότητα του Χεπρί.
Λόγω αυτής της σύνδεσης, ο σκαραβαίος είχε συμβολική σημασία και στη λατρεία του θανάτου και των τάφων. Φυλακτά σκαραβαίου τοποθετούνταν στο νεκρό, ενώ κάποτε και πάνω στην περιοχή της καρδιάς της μούμιας όπως στην περίπτωση του φαραώ Τουταγχαμόν, ως σύμβολα αναγέννησης και ανάστασης. Ο σκαραβαίος στην καρδιά είχε σκοπό επίσης να μην επιτρέψει την καρδιά να ψευδομαρτυρήσει κατά του κατόχου της στη τη δίκη της ψυχής.
Τα φυλακτά των σκαραβαίων ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή γενικά στην Αίγυπτο, όχι μόνο στους τάφους, και πολλοί φαραώ χρησιμοποιούσαν το σκαραβαίο ως σφραγίδα. Σήμερα στην Αίγυπτο κατασκευάζονται ευρέως απομιμήσεις φυλακτών σκαραβαίων για τους τουρίστες.

Κύριες πηγές:
άρθρο της αγγλικής wikipedia για το σκαραβαίο (το έντομο)
άρθρο της αγγλικής wikipedia για το σκαραβαίο στην Αρχαία Αίγυπτο
αιγυπτιακοί θεοί και τα ζώα-σύμβολά τους

Άργησα πολύ να γράψω φέτος εξαιτίας άλλων δουλειών στο ίντερνετ. Τώρα όμως επανήλθα κανονικά.

ΑΠΟΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ ΤΟΥ ΟΣΙΡΙ

Πηγή:
esoterica
Σημείωση: Πολλές από τις παρακάτω εξηγήσεις του μύθου είναι κατά πολύ μεταγενέστερες αpό την αιγυπτιακή θρησκεία.

Σύμφωνα με την Αιγυπτιακή Μυθολογία Ο Ατούμ, ο Δημιουργός στην αρχετυπική του μορφή γεννά τον Σου Τεφνούτ, μετά τον Γκεμπ (Γη) μαζί με τη Νουτ (Ουρανό ) και τέλος τους Οσιρικούς Θεούς με πρωτότοκο τον Οσιρι και κατά σειρά, , τον Σεθ, την Ίσιδα και την Νέφθυ δημιουργώντας την Εννεάδα της Ηλιούπολης.
Ο Όσιρις του οποίου το όνομα είναι ελληνική μεταγραφή της αιγυπτιακής λέξης λατρεύτηκε σε ολόκληρη την Αίγυπτο. Ανήκει σύμφωνα με τον εσωτερισμό στους θεούς της Γης και σχετίζεται κυρίως με τον Διόνυσο και τον Άδη.
Γεννήθηκε στις Θήβες της Άνω Αιγύπτου κι ο Ρα μόλις έμαθε τη γέννηση του, τον κάλεσε πλησίον του και τον αναγνώρισε ως κληρονόμο του θρόνου του. Ήταν ωραίος, μελαχρινός και ψηλότερος όλων των ανθρώπων. Όταν ο πατέρας του αποσύρθηκε στον ουρανό τον διαδέχθηκε στο θρόνο της Αιγύπτου και αναγόρευσε βασίλισσα την αδελφή του Ίσιδα. Κατήργησε την ανθρωποφαγία και εκπαίδευσε τους ημιάγριους υπηκόους του στην κατασκευή γεωργικών εργαλείων. Ανήγειρε τους πρώτους ναούς, έφτιαξε τις εικόνες των Θεών, διατύπωσε την τάξη των τελετών και των οργάνων που συνόδεύαν στα τραγούδια. Ακόμα ίδρυσε πόλεις και έδωσε νόμους.
Αλλά θέλησε να εκπολιτίσει και τον υπόλοιπο κόσμο. Άφησε αντιβασίλισσα την Ίσιδα και χάρις την πραότητα του , προσεταίριζε τη μία χώρα μετά την άλλη και αφόπλιζε τους κατοίκους με τα μουσικά όργανα. Αφού επέστρεψε βρήκε τα πάντα σε πλήρη τάξη, χάρις την Ίσιδα. Σε μια γιορτή που έγινε στη Μέμφιδα, μετά την επιστροφή του στο βασίλειο, ο αδελφός του Σεθ μαζί με 72 συνενόχους τον προσκάλεσε σε συμπόσιο και του έφερε μεγάλο κατεργασμένο κιβώτιο και είπε ότι θα το πάρει εκείνος που θα χωρέσει ακριβώς σε αυτό. Ο Όσιρις μπήκε σε αυτό χωρίς να υποψιασθεί τίποτα. Αμέσως με τους συνωμότες τού κατέβασαν το κάλυμμα και το κάρφωσαν. Κατόπιν το έριξαν στο Νείλο όπου το ρεύμα το έφερε στις ακτές της Φοινίκης, στη ρίζα μιας μυρίκης που μεγάλωνε με καταπληκτική ταχύτητα και το έκρυψε μέσα στον κορμό της.
Ο Βασιλιάς της περιοχής (της Βίβλου του Λιβάνου) όταν έριξε το δέντρο για να το χρησιμοποιήσει ως στήριγμα για τα ανάκτορα, άρχισε να βγάζει εξαιρετική ευωδιά, πράγμα που έκανε την Ίσιδα να υποψιαστεί ότι εκεί ήταν το πτώμα του Όσιρη. Έτσι αφού πήρε τον στύλο βρήκε το φέρετρο και το πήγε στα έλη της Βουτούς μακριά από το μίσος του Σεθ. Αυτός όμως λόγω τυχαίων γεγονότων καθώς κυνηγούσε στο Δέλτα, βρήκε το πτώμα του αδελφού του και για να δώσει οριστικό τέλος το έκοψε σε 14 κομμάτια που τα διασκόρπισε.
Η Ίσιδα άρχισε να κάνει έρευνες να τα βρει και τα βρήκε όλα εκτός από το φαλλό του, τον οποίο τον είχε καταβροχθίσει ένα ψάρι ο οξύρρυγχος. Αφού τα προσάρμοσε βοηθούμενη από την αδελφή της Νέφθη, τον βεζύρη Θωθ, τον ανεψιό της Άννουβι και γιο της Ώρο, που συνέλαβε με το πτώμα του συζύγου της, κατάφερε να τον ξαναφέρει στη ζωή κάνοντας μάγια και με το τυπικό της ταριχεύσεως τον έκανε αθάνατο. Κατόπιν κατέφυγε στα έλη της Βουτούς για να αναθρέψει με ασφάλεια τον γιο της που θα έπαιρνε αργότερα εκδίκηση, ο οποίος μαζί με το γεράκι του νικάει τον Σεθ και κλείνει ο κύκλος με την Τριάδα καθώς ζουν και οι τρεις σαν άγια οικογένεια, ενώ ο Όσιρις αποσύρεται αφήνοντας την κοσμική εξουσία στον Ώρο..

ΚΛΕΙΔΙΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

Mεταφυσικό
Στον Μύθο έχουμε την αιώνια πάλη σκότος εναντίον φως (Όσιρις-Σεθ) όπως και τις δύο όψεις της σελήνης γέμιση-Ίσιδα, ελάττωση-Νέφθυς.. Το Πνεύμα Όσιρις στην αρχή είναι αυτό που κυβερνά σε έναν κόσμο δίκαιο μια Περίοδο προτού ενσαρκωθεί, γεννηθεί στον υλικό κόσμο. Βρισκόμαστε στην περίοδο ασυνείδητα καλός, στην ΕΝΟΤΗΤΑ. Το κλείσιμο στο κιβώτιο είναι η ενσάρκωση στον κόσμο (πνευματικός θάνατος) καθώς το ποτάμι είναι τα νερά της ζωής που συνδέουν τον υλικό με τον Πνευματικό κόσμο. Το κιβώτιο είναι το όχημα του Πνεύματος δηλαδή οι φορείς που το μεταφέρουν (π.χ αιθεροφυσικό, περνά τα νερά της ζωής κατέβασμα του Πνεύματος στην ύλη. Το δέντρο είναι η ύλη που ευωδιάζει όταν το Πνεύμα βρίσκεται σε επαφή μαζί του. Η γέννηση στον υλικό κόσμο ουσιαστικά είναι ο θάνατος για τον πνευματικό για αυτό δολοφονείται από τον Σεθ και διαμελίζεται. Έχουμε δηλαδή την Πολλαπλότητα από την Ενότητα, που είναι 7 ή 14 κομμάτια, που συμβολίζει τις 7 ακτίνες εκδήλωσης, που είναι συνέπεια της καθόδου του Λόγου στην Ύλη.
Τα πράγματα όμως τείνουν να ξαναγυρίσουν στην αρχική τους μορφή (φίδι που τρώει την ουρά του) που πλέον και με τη συνδρομή του Θείου-Ίσιδος (όπως στο Μύθο του έρωτα και της ψυχής) ξαναβρίσκονται και επανατίθονται (ανασύνθεση-εμψύχωση)οπότε έχουμε πάλι την ΕΝΟΤΗΤΑ μέσα όμως από συνειδητή προσπάθεια. Το γεννητικό μόριο δεν βρίσκεται που σημαίνει ότι ο Πατέρας Όσιρις δεν γεννά ο ίδιος τον κόσμο αλλά υπάρχει μια ιεραρχία κατώτερων Οντοτήτων που φροντίζουν γι αυτό. Το Πνεύμα αποσύρεται από την εξουσία καθώς έχει τελειώσει τις δοκιμασίες του και θα συνεχίσει σε άλλα επίπεδα, ενώ το φωτεινό Πνεύμα ‘Ωρος καταστρέφει τα σκοτάδια.
Ο ‘Ωρος ουσιαστικά συμβολίζει την υπόσχεση για λύτρωση για κάθε ανθρώπινο Ον.

Αριθμητικό
Στο μύθο βλέπουμε την ιερή τριάδα Όσιρις- Ίσιδα-΄Ωρος τον αριθμό τρία δηλαδή την τριπλή έκφραση της θεότητας. Το ΕΝΑ πατέρας είναι αυτός που δίνει την ώθηση των κόσμων διαμελίζεται και από αυτόν προέρχονται τα πάντα (τα μέλη του που βυθίζονται στο ποτάμι της Ζωής). Παρατηρεί την εξέλιξη όμως από μακριά. Η Ίσιδα είναι η Αγάπη- σοφία που εμψυχώνει ενώ ο ‘Ωρος είναι αυτός που μάχεται (το Αθάνατο στον άνθρωπο- το τρίτο στοιχείο που δίνει την έκβαση στη μάχη. Ακόμα συναντάμε τον αριθμό 2 που εκφράζει τον δυαδισμό και την αέναη μάχη μεταξύ δυνάμεων Γιν- γιαγκ (‘Ωρος -Ίσιδα). Τα 4 αδέλφια Όσιρις-‘Ισιδα- Σεθ- Νέφθυς είναι ο κόσμος της ύλης όπου γίνονται όλες οι μάχες. Τέλος η απόσυρση είναι η επιστροφή στον αριθμό 1 (Νιρβάνα).

Γεωμετρικό
Εδώ έχουμε την ιερή γεωγραφία όπου οριοθετείται ο χώρος καθώς η κάσα του Όσιρη έφτασε στη Βίβλο- Βορράς. Ο νότος οριοθετείται από την πρώτη περιήγηση του που έφτασε μάλλον ως την κεντρική Αφρική. Επίσης ο Βορράς συμβολίζεται με τον ‘Ωρο που αντιστοιχεί με την πνευματική υπέρβαση ενώ ο Σεθ είναι το σημείο αφετηρίας εκεί από όπου προερχόμαστε, το παρελθόν που πρέπει να ξεπερασθεί. Ακόμα μπορούμε να συσχετίσουμε τον κόσμο της ύλης που γνωρίζουμε με τα τέσσερα αδέλφια Όσιρις-Βορράς, Σεθ-Νοτός, Ίσιδα-Δύση, Νέφθυς-Ανατολή. Στον κοσμικό κύβο που δημιουργείται το κάτω επίπεδο είναι ο Γκεμπ-Γη ενώ το πάνω η Νουτ ο ουρανός. Ο άνθρωπος βαδίζει την πορεία από ανατολή προς δύση στα πλαίσια της γήινης ζωής που οδηγεί στις συνεχείς ενσαρκώσεις, αλλά κάποια στιγμή όταν υπάρχει οσιροποίηση μεγάλα μυστήρια αναπροσαρμογή μερών σώματος πλέον η πορεία είναι προς το Βορρά δηλαδή προς την ελευθερία από τον τροχό των μετενσαρκώσεων καθώς ο Όσιρις αποσύρεται.
Τα τέσσερα αδέλφια συμβολίζουν το Κουρουξέτρα του ανθρώπου που έχει συνειδητοποιήσει και είναι ο σταυρωμένος ανάμεσα στους δύο κόσμους. Ο ΄Ωρος είναι το τρίτο στοιχείο ανάμεσα στο πνεύμα και στην ύλη και είναι αυτός που φέρνει τη λύτρωση το Σάττβας.

Αστρολογικό
Ο Σεθ σχετίζεται με τον αστερισμό του Δράκοντος και με το Πολικό άστρο μιας άλλης εποχής της Γης. Για μια εποχή τα πράγματα ήταν όλα αγνά (κυριαρχία Όσιρη), μετά όμως ο Σεθ πήρε την εξουσία. Αργότερα έγινε ένα εκπέσον άστρο που όμως δύσκολα παρέδωσε την εξουσία των καιρών (μάχες ΄Ωρου -Σεθ). Ο αστερισμός του Ωρίωνα που εμφανίζεται πριν από του Σείριου αποδίδεται στον Όσιρη. Η περίοδος της πλημμύρας του Νείλου αρχίζει στο θερινό ηλιοστάσιο εκείνη την εποχή δηλαδή τη στιγμή που ο Σείριος ανατέλλει ταυτόχρονα με τον Ήλιο.
Σε αυτό το κλειδί ερμηνείας φαίνονται καθαρά οι σχέσεις μακρόκοσμου- μικρόκοσμου. Η περιοδική άνοδος και πτώση της στάθμης του Νείλου, σχετίζεται άμεσα με τον αρχέγονο ωκεανό ζωής που διαστέλλεται και συστέλλεται. Ο Νείλος σχετίζεται άμεσα με το ζωδιακό σημείο του Υδροχόου καθώς ο συμβολισμός του έχει τον θεό Χέπι που χύνει νερό από δύο δοχεία, ενώ η αριστερή κνήμη φυλάγεται σαν τοπικό ιερό λείψανο έχει σχέση με τον Υδροχόο. Στον αστερισμό του σκορπιού έχουμε τη συνομωσία του Σεθ και των συνεργατών του και σε όλη την πορεία του Όσιρη θα υπάρχουν συσχετισμοί με τα ζώδια.
Αστρολογικά η Ίσιδα έχει σχέση με τη Σελήνη (αύξηση) που όταν Φεύγει ο Ήλιος Όσιρις αναλαμβάνει να να φωτίζει τον κόσμο σύμφωνα με τις αρχές του. Το σκότος όμως Σεθ την περίοδο μέρας κρύβει τον ήλιο κρύψιμο στο φέρετρο (σύννεφα; ) ή τη νύχτα αναλαμβάνει την εξουσία. Ο Όσιρις όμως πάλι θριαμβεύει με την καινούργια μέρα, χάρις την Ίσιδα και τους άλλους θεούς που φωτίζουν και τη νύχτα. Επίσης ο θάνατος του συμβολίζει το χειμώνα ενώ ανάσταση του συμβολίζει την Άνοιξη-ζωή.

Αλχημικό
Κεμ κόκκινο ή μαύρο χρώμα σύμβολα μετάλλαξης. Το μαύρο χρώμα είναι το ακατέργαστο που πυρώνεται διαμορφώνεται κατά τη διάρκεια της αλχημικής μάχης για να φτάσει στο λευκό-μύηση. Τα τέσσερα στοιχεία του κόσμου βγήκαν από το ζευγάρι Γκεμπ -Νουτ, Όσιρις φωτεινό αρσενικό, Ίσις φωτεινό θηλυκό, ΣΕΘ σκοτεινό αρσενικό, ΝΕΦΘΥΣ σκοτεινό θηλυκό. Αυτά αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και μας δίνουν τον εκδηλωμένο κόσμο, καθώς δημιουργούν αντίθετες δυνάμεις τα φίδια που μάχονται που έχουν όμως ένα κέντρο έναν κύριο άξονα το κηρύκειο, που αντιπροσωπεύει τις αντίθετες αλχημικές αρχές θείο και υδράργυρος. Όταν δαμαστούν αυτά τα δύο ο άνθρωπος αποκτά ατομικότητα και Οσιροποιείται. Ας πάρουμε όμως το αλχημικό έργο από την αρχή που μας μιλά στην αρχή για Σκιές φόβους μέσα στις ψυχολογικές σπηλιές (μικρές φωνές).
Έχουμε την πορεία της αλχημικής μετάλλαξης των δοκιμασίες των 4 στοιχείων. Τα σημεία σταθμός είναι
1) η αρχή του μοιραίου, είναι η απαρχή και η κινητήρια ώθηση της Ιστορίας. Χάνεται η πρωταρχική έννοια της ολότητας από τη Νιρβάνα, Παράδεισο (ασυνείδητα καλός) κινούνται τα νήματα για την επίτευξη των νέων προκλήσεων της ζωής, μέσα από τις Μυητικές διαδικασίες.
2) Το ξεγέλασμα και η εγκατάλειψη στα νερά. Εδώ έχουμε μια φάση δοκιμασίας Ηλιακά Μυστήρια, στιγμή όπου το Χάος βάζει τις προκλήσεις και οι χαμηλές έλξεις Σεθ περιορίζουν στο κιβώτιο την ανθρώπινη ψυχή, ρίχνοντας την στις συνεχείς μετενσαρκώσεις.
3) Η προστασία από την θεότητα, πρώτα η συκιά και μετά η ανάσταση από την Ίσιδα. Έχουμε τη δεύτερη γέννηση δηλαδή τα μεγάλα μυστήρια. Έχουμε τον δυο φορές γεννημένο που κατατρόπωσε το θάνατο και είναι πλέον Μύστης. Αυτό επιτεύχθηκε με την επανατοποθέτηση των μελών, δηλαδή την επανασύνθεση των στοιχείων μια αλχημική διαδικασία. Το γεννητικό μόριο δεν βρίσκεται πράγμα που δηλώνει ότι ο Μύστης αποσύρεται από τον φαινομενικό κόσμο της ύλης και πλέον γεννά σε άλλα επίπεδα, ενώ το χάσιμο και ανεύρεση των άλλων μερών σημαίνει την ανταλλαγή των ανθρώπινων στοιχείων με Θεϊκών,
4) Οι δυνάμεις του Σκότους ελαττώματα (Δράκος -Σεθ) νικιούνται-διευθετίζονται (δεν σκοτώνονται). Πλέον τα άλογα μέρη υπηρετούν τα Λογικά όπως η έννοια της δικαιοσύνης στον Πλάτωνα και ο ΄Ωρος ο εσωτερικός άνθρωπος (Αη Γιώργης θριαμβεύει.)
5) Ιδρύονται θεσμοί και Νόμοι Δίκης αφού οι μικρές φωνές έχουν σιγήσει κάτω από άπλετο φως της συνείδησης και μεταλλάχθηκαν σε Μεγάλες φωνές.
Έτσι έχουμε τη θεία καταγωγή του ανθρώπου το νόμο της παγκόσμιας εξέλιξης και την τελική θέωση ξεπερνώντας και μεταλλάσσοντας τα κατώτερα πάθη που πηγαίνει στον κόσμο των νεκρών για να βασιλεύσει (απόσυρση).

Βιολογικό
Ο Σεθ συμβολίζει το άλογο μέρος του οργανισμού δηλαδή την ψυχική ασθένεια καθώς θέλει την εξουσία του όντος, την Ίσιδα. Η μάχη μεταξύ του οργανισμού και της ψυχικής ασθένειας είναι η μάχη μεταξύ αυτού που πρέπει να κυβερνά και του άλογου, επιθυμητικού που θέλει καθώς δεν έχει σωφροσύνη. Έτσι στην αρχή μπορεί να υπερισχύει διαμελισμός του Όσιρη αλλά τελικά ο ΄Ωρος που συμβολίζει το θυμοειδές τάξη φυλάκων επιβάλλεται του Σεθ δεν το σκοτώνει αλλά το τιθασεύει με αποτέλεσμα όλος ο οργανισμός να λειτουργεί αρμονικά. Έτσι ο Όσιρις μπορεί να ασχοληθεί με αυτά που πρέπει και αποσύρεται όπως ο νους πρέπει να ασχολείται με πράγματα που τού ταιριάζουν ενώ ο Όρος επιβάλει τη δικαιοσύνη, αρετή όπου κάθε τι ασχολείται με αυτό που του πρέπει.
Στο βιολογικό κλειδί βλέπουμε επίσης τη διαδοχή ζωής – θανάτου όπου αρχίζει με το σπόρο καθώς ως Όσιρις ταξιδεύει στα νερά της ζωής, το όργωμα και την σπορά όπου υπάρχει ο διαμελισμός του σώματος και τέλος η ανάσταση που δίνει καρπό, που ουσιαστικά είναι νέος σπόρος. Για να αναπτυχθεί νέος βλαστός, πρέπει να καταστραφεί η προηγούμενη μορφή επομένως η γέννηση και ο θάνατος είναι σύμμαχοι που συνεχίζουν τη ΖΩΗ.
Δεν υπάρχει λοιπόν θάνατος παρά μόνο οι αλλαγές κατάστασης μέσω μιας συνεχούς αναγέννησης που είναι έκφραση της μιας ΖΩΗΣ.
Μορφογεννητικό ή μορφοπλαστικό
Ο Νείλος θα μπορούσε να παραλληλιστεί σαν εκροή του Όσιρη και η γη σαν το σώμα της ΄Ίσιδος, Έτσι ο Νείλος Όσιρις γονιμοποιεί το χώμα τη Γη Ίσιδα. Αντίθετα ο Σεθ αντιπροσωπεύει την ένταση της ξηρότητας που εξατμίζει τα νερά του Νείλου και τα περιορίζει στις όχθες του και αυτό συμβολίζει το κλείσιμο Του Όσιρη στο κιβώτιο τον περιορισμό των νερών, χαμηλή στάθμη. Η ανάσταση του Όσιρη συμβολίζει την πλημμύρα τη συνεχή αναγέννηση, καθώς ο ΄Ωρος είναι αυτός που νικά τον Σεθ δηλαδή ο νέος Χρόνος φέρνει τις αλλαγές στους ρυθμούς χρησιμοποιώντας τις μορφές που μετά τις απορρίπτει.
Η δημιουργία και καταστροφή διαδέχονται η μία την άλλη, πάντα όμως η εξέλιξη-συνείδηση είναι κερδισμένη αφού χρησιμοποιεί όλο και ανώτερες μορφές έκφρασης. Ο ετήσιος κύκλος βλάστησης εναπόκειται και αυτός στην αρχή του ρυθμού που διοικεί όλες τις μορφές.
Τα κομμάτια του Όσιρη βρίσκονται σε ορισμένα σημεία που ουσιαστικά αποτελούν την ιερή γεωγραφία του τόπου και ουσιαστικά είναι κέντρα ενέργειας.

Από το αρχικό άρθρο ήταν αναγκαίο να κάνω κάποιες μικροδιορθώσεις, αφού περιείχε κάποια λάθη. Για παράδειγμα αντί για σημείο αφετηρίας έλεγε σημείο καφετερίας! Μπορείτε να το επαληθεύσετε πηγαίνοντας στην πηγή.

το ψχεντ, το διπλό στέμα, αρχαίο αιγυπτιακό σύμβολο της βασιλείας και της ηνομένης αιγύπτου, άρα και σύμβολο της Νισούτ

Η κεμετική ορθοδοξία είναι και αυτή μια από τις νέες θρησκείες των τελευταίων χρόνων. Είναι μια ανακατασκευή της αρχαίας αιγυπτιακής θρησκείας, με πολλές όμως σημερινές τροποποιήσεις. Αποτελεί έναν κλάδο του ευρύτερου κεμετισμού, του κινήματος αναβίωσης της αιγυπτιακής θρησκείας.
Το όνομά της, κεμετική, προέρχεται από την Κεμέτ (km.t), δηλαδή τη μαύρη χώρα, ένα από τα ονόματα που έδιναν οι Αιγύπτιοι στη χώρα τους. Ορθοδοξία γιατί τα μέλη της θεωρούν ότι ακολουθούν την πιο πιστή ανακατασκευή αυτής της θρησκείας με τις λιγότερες αλλαγές.
Η θρησκεία αυτή βασίζεται στις διδασκαλίες της Ταμάρα Λ. Σιούντα. Ξεκίνησε το 1988 όταν η Τ. Σιούντα βίωσε μια σειρά οραμάτων κατά τη μύησή της ως ιέρειας Γουίκα (νεοπαγανιστικής θρησκείας). Αρχικά, δημιούργησε μια μικρή ομάδα πιστών η οποία σιγά-σιγά αυξήθηκε σε αριθμό. Το 1993 η θρησκεία αυτή αναγνωρίστηκε απο το κράτος αλλάζοντας και το όνομα από «οίκος της Μπαστ (Μπαστέτ)» σε «οίκου του Νετζέρ» και το 1999 τέθηκε υπό καθεστώς φοροαπαλλαγής.
Η κεμετική ορθοδοξία είναι μια θρησκεία η οποία αναβιώνει τις αρχαίες αιγυπτιακές δοξασίες, με πολλές όμως νέες τροποποιήσεις και διαφορετικές από τις αιγυπτιακές εξηγήσεις, έτσι ώστε να φαίνεται συγχρονότερη και να είναι πιο πιστευτή. Τα μέλη της δεν τη θεωρούν νεοπαγανιστική θρησκεία, αλλά αναβίωση μιας παραδοσιακής αφρικανικής θρησκείας. Υπάρχουν 5 βασικές αξίες που πρέπει ν’ακολουθούν τα μέλη της:
1. Η διατήρηση και υποστήριξη της Μάατ: Η Μάατ είναι η αιγυπτιακή έννοια της δικαιοσύνης και της τάξης. Αυτήν πρέπει οι πιστοί να <υποστηρίζουν ζώντας ενάρετα και αρμονικά με τους συνανθρώπους τους. Δεν υπάρχουν κάποιοι συγκεκριμένοι κανόνες για κάποιον συγκεκριμένο τρόπο ζωής, αυτό εξαρτάται από τις αντιλήψεις του καθενός.
Η πίστη στο Νετζέρ: Η θρησκεία αυτή θεωρεί το Νετζέρ (ο θεός στα αιγυπτιακά) ως την υπέρτατη οντότητα που είναι πέραν της ανθρώπινης αντίληψης και κατανόησης. Μπορεί όμως να γίνει πιο κατανοητός εμφανιζόμενος με τις διάφορες εκφάνσεις του ή ονόματά του, δηλαδή με τους γνωστούς αρχαίους αιγυπτιακούς θεούς.
Η τίμηση των προγόνων (αχού): Οι πιστοί της συγκεκριμένης θρησκείας πρέπει να τιμούν τα πνεύματα των προγόνων ή ευρύτερα των νεκρών (αχού). Οι αχού επειδή έχουν ζήσει τη ζωή, θεωρείται ότι κατέχουν περισσότερη σοφία απ'τους ζώντες και μπορούν να δώσουν στους τελευταίους χρήσιμη βοήθεια σε διάφορες καταστάσεις. Υπάρχουν οι οικογενειακοί αχού (άτομα της άμεσης οικογένειας του πιστού), εθνικοί (μέλη της θρησκείας ή σημαντικά πρόσωπα της Αρχαίας Αιγύπτου) και οι φίλοι ή απλά γνωστοί του πιστού που έχουν κάποια κοινά στοιχεία μ'αυτόν.
Συμμετοχή και σεβασμός προς την κοινότητα: Είναι σημαντικό για τα μέλη αυτής της θρησκείας να αλληλοϋποστηρίζονται και να δημιουργούν μια ισχυρή κοινότητα. Θα πρέπει να συμμετέχουν όσο το δυνατόν περισσότερο στις δραστηριότητες της κοινότητας και να σέβονται όλα τα μέλη. Η ενασχόληση με την οικογένεια επίσης ενθαρύνεται.
Αναγνώριση της Σιούντα ως αρχηγού: Η Ταμάρα Σιούντα είναι η ιδρύτρια αυτής της θρησκευτικής ομάδας. Θεωρείται νισούτ-μπιτί (φαραώ). Είναι η πνευματική ηγέτης και δάσκαλος, πάνω στις διδασκαλίες τις οποίες στηρίζεται η θρησκεία. Θεωρείται ότι μετά από τελετές στέψης στην Αίγυπτο το 1996, δέχθηκε το βασιλικό κα, ένα κομμάτι της ψυχής του Ώρου, όπως πιστευόταν και για τυς Αιγύπτιους φαραώ. Θεωρείται ακόμα ότι είναι διάμεσος ανάμεσα σε Νετζέρ και ανθρώπους, αλλά όχι θεία.

Η λατρεία λαμβάνει χώρα είτε ομαδικά ή ατομικά. Ομαδικά, αν υπάρχουν μερικά μέλη στην ίδια περιοχή, μπορεί να γίνονται διάφορες συγκεντρώσεις σε ναούς ή ιερά. Αλλιώς μπορεί να γίνει μέσω διαδικτύου. Επειδή όμως σε πολλές περιοχές δεν υπάρχουν επίσημοι ναοί και ιερά, η Σιούντα έχει καθιερώσει τη σενούτ, μια καθημερινή κεμετική τελετή η οποία μπορεί να τελεστεί ακόμα και από ένα άτομο το οποίο λειτουργεί ως ιερέας. Υπάρχουν και άλλες μορφές ανεπίσημης ατομικής λατρείας.
Η θρησκεία αυτή έχει επίσημο ιερατείο. Υπάρχουν δύο τάξεις ιερέων: οι ιερείς της αγνότητας και οι σεβαστοί. Οι ιερείς της αγνότητας (ου'αμπ) επιβλέπουν τις διάφορες τελετουργίες και μπορεί να έχουν και δικά τους ιερά. Οι σεβαστοί ιερείς (ιμαχού) αναγνωρίζονται ως ιερείς και από το κράτος και έχουν το ρόλο του κλήρου. Αν ένας ιερέας έχει κάνει εξαιρετική υπηρεσία για πολλά χρόνια, μπορεί να πάρει τον τίτλο του κάι-ιμαχού (εξυψωμένου σεβαστού ιερέα), ο οποίος επιβλέπει τους άλλους ιμαχού. Οι ιμαχού έχουν και πολλές άλλες αρμοδιότητες, όπως η ευθύνη της διοίκησης και διαχείρησης των οικονομικών του ναού, η διδασκαλία των μελών πάνω σε θρησκευτικά θέματα, η ενημέρωση των μελών για νέα, η ανανέωση της ιστοσελίδας της θρησκείας, κανονισμοί για τη Σιούντα κ.ά.

Στη θρησκεία αυτή υπάρχουν δύο κατηγορίες μελών: οι ρεμέτζ και οι σεμσού. Οι ρεμέτζ (βασιλικά υποκείμενα) είναι οι φίλοι της θρησκείας ή οι δόκιμοι. Αυτή μπορεί ν'ακολουθούν οποιαδήποτε θρησκεία και απλά να είναι συνδεδεμένοι με την κεμετική ορθοδοξία. Ρεμέτζ μπορεί να γίνει κανείς είτε από τη σελίδα τους το ίντερνετ, ή αυτοί που έχουν μεγαλώσει στο περιβάλλον της θρησκείας. Οι σεμσού (ακόλουθοι) είναι τα πλήρη μέλη. Για να γίνει ένα μέλος από ρεμέτζ σεμσού, θα πρέπει να συμμετάσχει σε μια τελετή κατά την οποία θα του αποκαλειφθεί με μαντικό τρόπο από τη Σιύντα ο γονέας/εις και οι αγαπημένοι θεοί. Οι γονείς είναι αυτοί που δημιουργούν το μπα (αιώνια ψυχή) του και οι αγαπημένοι είναι αυτοί που τον βοηθούν στη ζωή του. Μετά ακολουθεί μια τελετή ονοματοδοσίας, στην οποία γίνεται μια συγκέντρωση όπου ανακοινώνονται τ'αποτελέσματα της μαντείας για τα νέα μέλη, καθώς και το νέο θρησκευτικό τους όνομα. Μια τρίτη κατηγορία μελών είναι οι σεμσού-ανχ (ορκισμένοι ακόλουθοι). Αυτοί περνούν από την τελετή της δοκιμασίας της καρδιάς (ουεσέμ ιμπ), στην οποία ορκίζονται να θέσουν αυτήν τη θρησκεία ως πρώτη προτεραιότητα και να υπηρετούν την κοινότητα. Όλοι οι ιερείς είναι σεμσού-ανχ.

Σήμερα η θρησκεία αριθμεί περί τα 400 μέλη, με τον αριθμό τους ν’αυξάνεται. Οι περισσότεροι είχαν ως προηγούμενή τους θρησκεία το χριστιανισμό, ενώ μικρότερα ποσοστά ήταν πρώην πιστοι άλλων θρησκειών, άθεοι και αγνωστικιστές και ένα περίπου 5% είναι άτομα που έχουν μεγαλώσει σε κεμετική οικογένεια και απλά όταν μεγάλωσαν έγιναν πλήρη μέλη. Ο κεντρικός ναός τους βρίσκεται στην πόλη Τζόλιετ του Ιλινόις. Υπάρχουν ελάχιστοι άλοι ναοί στις υπόλοιπες ΗΠΑ και σ’όλον τον υπόλοιπο κόσμο. Επειδή όμως στις περισσότερες περιοχές συνήθως δεν υπάρχουν, γίνονται και πολλές συναντήσεις μέσω διαδικτύου.

Λίγα παραπάνω λόγια για τη Σιούντα
Η Ταμάρα Σιούντα είναι αιγυπτιολόγος και γνώστης της αιγυπτιακής ιστορίας, θρησκείας και γλώσσας. Εκτός από αρχηγός της κεμετικής ορθοδοξίας, είναι και ιέρεια του ταϊτιανού βουντού. Τη θρησκεία αυτή, όπως είπα και παραπάνω, την ίδρυσε ύστερα από οράματα στα οποία της ζητούσαν οι αιγυπτιακοί θεοί ν’αναβιώσει τη λατρεία τους. Τώρα δεν ξέρω ακριβώς πώς κάποιος μπορεί να την πιστέψει.
Κάποιες αλλαγές:
Αν και τα μέλη αυτής της θρησκείας πιστεύουν ότι ακολουθούν την πλέον γνήσια μορφή της αιγυπτιακής θρησκείας, στην πραγματικότητα έχουν γίνει πολλές αλλαγές και προσθήκες για να εκσυγχρονιστεί και να γίνει πιο πνευματική. Αλλιώς, αν δεν την άλλαζαν καθόλου, σχεδόν κανένας δε θα πίστευε. Έχω βρει μερικές σημαντικές αλλαγές:
1. Η μείωση της εξουσίας του ηγέτη: Στην Αρχαία Αίγυπτο ο φαραώ ήταν θείος και έπρεπε να τιμάται ως θεός. Μετά το θάνατό του γινόταν πλήρης θεός. Σήμερα η Νισούτ θεωρείται ως διάμεσος μεταξύ Νετζέρ και ανθρώπων και φέρουσα το βασιλικό κα, αλλά όχι θεία.
2. Η πίστη στο Νετζέρ: Οι Αρχαίοι Αιγύπτιοι δεν αναγνώριζαν τον ένα, μοναδικό και ανώτατο Θεό. Μπορεί να είχαν στους μύθους της δημιουργίας τους το θεό που γεννήθηκε από μόνος του, αλλά αυτός δεν ήταν ο πρώτος θεός, αφού προϋπήρχαν θεότητες του χάους. Η έννοια του Νετζέρ πλησιάζει περισσότερο στο Θεό των σημερινών μονοθεϊστικών θρησκειών, παρά στην αιγυπτιακή αντίληψη.
3. Η ενασχόληση των ιερέων με την κοινότητα και τα μέλη: Σήμερα όλοι οι ιερείς προέρχονται από κοινά μέλη. Έχουν τακτικές καθημερινές συναναστροφές με τα μέλη, υποστηρίζουν την κοινότητα, τα διδάσκουν, τελούν τη λατρεία με μέλη κ.ά. Στην Αρχαία Αίγυπτο τα καθήκοντα του ιερέα ήταν μόνο προς τους θεούς, όχι προς τους ανθρώπους, και ίσως το πρόσωπό του ενέπνεε φόβο στους απλούς ανθρώπους. Γενικά, μπορούμε να πούμε ότι η σημερινή μορφή αυτής της θρησκείας είναι μια εκδημοκρατισμένη και κατά πολύ παραλλαγμένη μορφή της αιγυπτιακής θρησκείας ώστε να ταιριάζει με τα σημερινά δεδομένα.
4 Η μείωση της σημασίας σχετικών με το θάνατο λατρειών: Η αρχαία αιγυπτιακή θρησκεία, όπως είναι γνωστό, έδινε τεράστια σημασία στη μεταθάνατον ζωή, στην διατήρηση του σώματος, στις τελετές που είχαν σχέση με το θάνατο και στη μνήμη των νεκρών. Τώρα υπάρχει μόνο μια απλή μορφή τίμησης των προγόνων, αλλά αυτό δε θυμίζει καθόλου όλο εκείνο το πολύπλοκο αρχαίο θανατολατρικό σύστημα. Άλλωστε, ποιος σήμερα θα πίστευε μια θρησκεία βασισμένη στο θάνατο;
Υπάρχουν και πολλές άλλεςδιαφορές με την αρχαία μορφή, εγώ απλά ανέφερα κάποιες από τις πιο βασικές.

Η σελίδα τους

Τα 4 καπάκια των κανοπικών αγγείων που συνόδευαν τη μούμια και περιείχαν τα όργανα, το καθένα στο σχήμα του κεφαλιού καθενός από τους 4 υιούς του Ώρου (Ιμσετί, Ντουαμουτέφ, Χαπί, Κεμπεχσενουέφ) στο βρετανικό μουσείο.


κεφάλι του Σέραπι στο αρχαιολογικό μουσείο της Θεσσαλονίκης


Τριάδα των Άθωρ, Μενκούρ και Μπατ. Οι θεότητες προστατεύουν το φαράω και του δίνουν την εξουσία να κυβερνήσει. 4η δειναστία, μουσείο του Κάιρο.


Όσιρις, Άνουβις και Ώρος


Ο Σού, με τη βοήθεια άλλων θεών, κρατάει ψηλά τη Νουτ, ενώ ο Γκεμπ βρίσκεται κάτω.


ναός του Κομόμπο αφιερωμένος στο Σομπέκ


ανάγλυφο του Άνουβι


Άμμωνας


Νεφερτέμ


ο ηλιακός θεός Ρα

Πηγή:
islamforgreeks.org

Φαραωνική θρησκεία – Αρχαία αιγυπτιακή θρησκεία
Άχμαντ Ελντίν

Σημείωση: Οι μουσουλμάνοι αποκαλούν την αιγυπτιακή θρησκεία συχνά φαραωνική.
Αναμφισβήτητα, η θρησκεία της αρχαίας Αιγύπτου είναι κάτι παραπάνω από ενδιαφέρουσα. Για αυτόν που αναζητάει απαντήσεις για το υπαρξιακό, αλλά και για αυτόν που απλά θέλει να ενημερωθεί για μια προϊστορική πιστή ενός από τους μεγαλύτερους και σπουδαιότερους πολιτισμούς όπως είναι ο αρχαίος αιγυπτιακός, δεν έχει παρά να μελετήσει την Φαραωνική θρησκεία. Σε αυτό το άρθρο αναγράφονται περιληπτικά κάποια από τα κυριότερα πιστεύω, τελετουργίες, λατρείες της Φαραωνικής θρησκείας.
Η Θρησκεία της αρχαίας Αιγύπτου
Η θρησκεία ήταν πολύ σημαντική στους αρχαίους Αιγυπτίους. Επηρεάστηκε έντονα από την παράδοση, η οποία τους ανάγκασε να αντισταθούν στις διάφορες κοινωνικοπολιτικές αλλαγές.
«Οι Αιγύπτιοι δεν εξέτασαν τις πεποιθήσεις που είχαν παραδοθεί σε αυτούς, ούτε επιθύμησαν την αλλαγή στην κοινωνία τους. Ο κύριος στόχος τους σε όλη την ιστορία τους ήταν να μιμηθούν τους όρους που θεώρησαν ότι υπήρχαν από την αρχή της δημιουργίας του κόσμου ” (PG. 81, David, 1988).
Μια από τις πολύ ισχυρές παραδόσεις ήταν αυτή του θεϊκού βασιλείου. Στο θεϊκό βασίλειο επικρατεί η πεποίθηση ότι ο Φαραώ δεν ήταν μόνο ο βασιλιάς (πολιτικός κυβερνήτης) αλλά και θεός ταυτόχρονα. Ο Φαραώ συνδέθηκε με τον θεό Ώρο, γιο του θεού Ρα, θεό του ήλιου. Αργότερα όταν πέθαινε γινόταν ο θεός Όσιρις όπου βοηθούσε τους Αιγυπτίους στη μετά θάνατον ζωή τους.
Λόγω των πεποιθήσεών τους, Ο Φαραώ κατείχε τεραστία πολιτική και θεϊκή δύναμη. Επιπλέον, οι ιερείς στην αρχαία Αίγυπτο ήταν επίσης πολύ ισχυροί. Όταν τα πράγματα πήγαιναν καλά, οι άνθρωποι θεωρούσαν τον ιερέα και τον Φαραώ ότι έκαναν σωστά την δουλειά τους, όταν τα πράγματα στη χώρα δεν πήγαιναν καλά, οι άνθρωποι θεωρούσαν τον Φαραώ και τους Ιερείς υπαίτιους
Η θρησκεία της αρχαίας Αιγύπτου ήταν πολυθεϊστική με μια μικρή χρονική περίοδο μονοθεϊσμού. Η θρησκεία τους φιλοξένησε περίπου 700 διαφορετικούς θεούς και θεές. Επιπλέον, δεν ήταν ασυνήθιστο για τις θεότητες να συνδυαστούν και να διαμορφώσουν μια νέα θεότητα.
Μια από τις διασημότερες πτυχές των αιγυπτιακών θρησκευτικών πεποιθήσεων ήταν οι ιδέες τους όσον αφορά τη μετά θάνατον ζωή. Θεώρησαν ότι το φυσικό σώμα έπρεπε να συντηρηθεί για να επιτρέψει μια θέση στο πνεύμα τους να κατοικήσει στη μετά θάνατον ζωή. Λόγω αυτού, μουμιοποιήσεις εκτελεστήκαν για να συντηρηθεί το σώμα. Επίσης, μεγάλες πυραμίδες κατασκευάστηκαν ως τάφοι για τους Φαραώ στο παλαιό βασίλειο.
Οι θεότητες της αρχαίας Αιγύπτου
Η αιγυπτιακή θρησκεία είχε πάνω από 700 θεούς και θεές με ποικίλες πεποιθήσεις ανάλογα με το χρονικό διάστημα της αιγυπτιακής ιστορίας που μελετάται. Ακόμη και οι Αιγύπτιοι με δυσκολία αναγνώριζαν το πλήθος αυτών των θεών από το παλαιό βασίλειο. Προσπάθησαν να απλοποιήσουν τη θρησκεία οργανώνοντας τους θεούς τους σε οικογενειακές ομάδες των οκτώ ή εννέα .
Τα στοιχεία είναι πολύ περιορισμένα στην εποχή της προ δυναστείας της Αίγυπτου (πριν από 3100 Π.Χ.). Αυτό που σήμερα γνωρίζουμε πιθανότατα μαρτυρά, ότι από νωρίς οι Αιγύπτιοι λάτρευαν τα ζώα και τα θεοποιούσαν. Κάθε κοινότητα λάτρευε τη θεότητα ή το σύνολο των θεοτήτων της.
Μετά από τη ενοποίηση της Αιγύπτου, (3100 Π.Χ.) η θρησκεία εξακολουθούσε να ήταν πολυθεϊστική με μια εξαίρεση κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Aκενατον. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου Ο Φαραώ Ακενατον άλλαξε τη θρησκεία της Αιγύπτου και επέβαλε τον μονοθεϊσμό, λατρεύοντας μόνο τον θεό Aτεν ο οποίος ήταν ο θεός της προστασίας. Ο Ακενατόν κήρυξε εκτός νόμου οποιαδήποτε άλλη λατρεία και έκτισε μια νέα πρωτεύουσα, την (Αμάρνα) γύρω από τον ναό του Ατέν. Η θρησκευτική του μεταρρύθμιση κράτησε μόνο μέχρι τον θάνατο του γιου του Τουτανκχαμούν. Στην πραγματικότητα, η αφαίρεση του Ακενατόν και του Τουταγχαμών από τον Τοίχο των Βασιλέων είναι πιθανό να σχετίζονται με δραστικές θρησκευτικές αλλαγές.
Σύμφωνα με ορισμένους αιγυπτιολόγους, ιδιαίτερα εκείνους που εκφράζουν την ιουδαιοχριστιανική αντίληψη, δεν είναι ορθό να θεωρείται η περίοδος του Ακενατόν ως μονοθεϊστική. Κατά την άποψή τους οι πιστοί δεν λάτρευαν τον Ατέν αλλά την βασιλική οικογένεια ως πάνθεον θεοτήτων που λάμβαναν τη θελιά δύναμή τους από τον Ατέν. Σύμφωνα με άλλους αιγυπτιολόγους η περίοδος του Ακενατόν είναι μονοθεϊστική ως προς τη φύση της.
Μετά την πτώση της δυναστείας Αμάρνα η αρχική θρησκεία επεβίωσε ως κυρίαρχη πίστη, έως την εγκαθίδρυση του κοπτικού Χριστιανισμού και του Ισλάμ, αν και οι Αιγύπτιοι διατήρησαν τη σχέση τους με άλλες μονοθεϊστικές λατρείες. Η Αιγυπτιακή θρησκεία με τις συγκριτικές τάσεις της πρόβαλε μικρή αντίσταση στη διάδοση του Χριστιανισμού.
Συχνά τους θεούς τους διαιρούσανε σε δύο κυριες κατηγορίες, στους οικιακούς θεούς και τοπικούς, όπως επίσης και κρατικούς η εθνικούς.
Οι οικιακοί Θεοί ήταν συχνά στις λάρνακες και πολλές φορές βρισκόντουσαν στα σπίτια των πιστών. Αυτοί οι θεοί συχνά δεν είχαν οπαδούς λατρείας, ιερείς ή ναούς για να δοξάζονται. Εντούτοις αυτοί οι θεοί ήταν βασικής σπουδαιότητας στο γενικό πληθυσμό, δεδομένου ότι οι κρατικοί και οι εθνικοί θεοί φαινόντουσαν συχνά απόμακροι. Δύο από τους πιο γνωστούς οικιακούς θεούς ήταν ο Μπες και ο Ταουρετ.
Οι τοπικοί και κρατικοί θεοί ήταν οι κύριες θεότητες σε ορισμένες περιοχές στην Αίγυπτο. Παραδείγματος χάριν, ο κροκόδειλος θεός ήταν συνήθως στο Φαγιούμ και στο Κομ ομπο. Από την ομάδα των τοπικών και κρατικών θεών, μερικοί θα κέρδιζαν την εθνική αναγνώριση και θα λατρευόντουσαν σε όλη την Αίγυπτο. Παραδείγματος χάριν ο Ρα ο θεός του ήλιου, άρχισε να γίνεται εθνικός όταν αναγνωρίστηκε νωρίς από την δεύτερη δυναστεία.
Οι θεοί μερικές φορές κάνανε έναν συνδυασμό με άλλους θεούς για να κάνουν μια νέα θεότητα για λατρεία. Για παράδειγμα ο θεός Ρα συνδυάστηκε με τον κρατικό θεό Aμουν για να γίνει Αμουν-Ρα κατά τη διάρκεια της νέας εποχής του βασιλείου.
Οι εθνικοί Θεοί συχνά είχαν την υποστήριξη από τους Φαραώ. Για τους κοινούς ανθρώπους, η λατρεία των τοπικών ή οικιακών θεών ήταν η πιο κοινή. Οι άνθρωποι μπορούσαν επίσης να επιλέξουν να λατρέψουν τους θεούς που θα τους βοηθούσαν στο επάγγελμά τους. Παραδείγματος χάριν ένας γραφέας θα λάτρευε συχνά τον θεό Θωθ ως αρχική θεότητά του. Ο Θωθ ήταν ο θεός προστάτης των γραφέων, της γραφής, της σελήνης και της σοφίας. Παρακάτω παρατίθενται μερικά ονόματα από το αρχαίο αιγυπτιακό πάνθεο:
· (Ακέρ) – Ο φύλακας του ταξιδεύοντος ήλιου.
· (Μιν) – “ο Σταθερός”, θεός της αρσενικής γονιμότητας
· (Άμμων ή Αμούν) – “ο Κρυμμένος”, θηβαϊκός βασιλεύς των νεκρών.
· (Μοντού) – “Νομάδας”, αιγυπτιακός θεός του πολέμου.
· (Αμμούτ ή Αμμίτ) – “Καταβροχθιστής των Νεκρών”, δαίμων που καταβρόχθιζε ψυχές.
· (Μουτ) – “Μητέρα”, θηβαϊκή
· (Ανκέτ) – “Εναγκαλίζουσα Κυρία”, θεά των υδάτων, Ελεφαντίνη.
· (Νεφερτέμ ή Νεφερτούμ) – “Λωτός”, θεός του λωτού και της ομορφιάς, Μέμφις.
· (Άνουβις ή Ανουπού) – “το Βασιλικό Παιδί”, θεός-τσακάλι της μουμιοποίησης.
· (Νεΐθ) – “Εκείνη που είναι”, θεά του πολέμου και της ύφανσης
· (Απέπ ή Άποφις), ο όφις που προσπάθησε να σκοτώσει τον ήλιο.
· (Νεχεβέτ) – “Εκείνη που ανήκει στην Νεκχεμπ” θεά-όρνεο της Άνω Αιγύπτου
· (Ατέν), ηλιακός δίσκος.
· (Νέφθυς ή Νεπθέτ) – “Κυρία του Οίκου” Αδελφή της Ίσιδας, σύζυγος του Σετ
· (Ατούμ) – “ο Πλήρης”, θεός του δύοντος ηλίου, ο πρώτος θεός της δημιουργίας που αυτοδημιουργήθηκε.
· (Νουν) – “Άβυσσος” θεός των αρχέγονων υδάτων.
· (Μπαστέτ) – “Καταβροχθίστρια Κυρία” Γάτα θεά του οίκου, θεά της προστασίας.
· (Νουτ) – “Ουρανός”, θεά του ουρανού, θεά του νυχτερινού ουρανού.
· (Μπατ), αρχαία ουράνια θεά-αγελάδα.
· (Όνουρις ή Ανχούρ) – “ουρανοφόρος” Πολεμιστής και ουράνιος θεός της Αβύδου.
· (Μπες) Νάνος θεός της μουσικής και των πολεμικών επιχειρήσεων.
· (Όσιρις ή Ουεσίρ) – “Εκείνος που βλέπει τον Θρόνο” Κύριος της μεταθανάτιας ζωής.
· (Βουτώ ή Ουατζέτ) – “Εκείνη που είναι Πράσινη” θεά κόμπρα των Κάτω Αιγύπτου
· (Πτα) – “Δημιουργός” Μουμιοποιημένος θεός δημιουργός της Μέμφιδας.
· Ντουαμουτέφ – “Εκείνος που υμνεί την μητέρα του” Προστάτης του στομάχου των νεκρών.
· (Κεμπεχσενουέφ) – “Εκείνος που δροσίζει τον αδελφό του”, Προστάτης των σπλάχνων του νεκρού.
· (Γκεμπ) – “Γη”, θεός της γης.
· (Κετές) – “Ιερή”, Σημιτική θεά της φύσης.
· (Χαπί) – “Δρομέας”, Θεός του Νείλου.
· (Ρα ή Ρε) – “Ήλιος”, δημιουργός θεός του ήλιου.
· (Χαπί) – “Δρομέας” προστάτης των πνευμόνων των νεκρων.
· (Σατέτ ή Σάτις), θεά του Νείλου και της γονιμότητας.
· (Άθωρ ή Χετχόρτ) – “Οίκος του Ώρου”, θεά αγελάδα της αγάπης και της μουσικής.
· (Σεχμέτ) – “Ισχυρό Θηλυκό”, θεά του πολέμου και της καταστροφής.
· (Χε ή χα), θεός του απείρου.
· Σερκέτ – “Εκείνη που αναπνέει” θεά-σκορπιός της μαγείας.
· (Χεκέτ), θεά-βάτραχος του απείρου.
· (Σέραπις) Συγκριτική θεότητα της μεταθανάτιας ζωής.
· (Ώρος ή Χοr) – “Υψηλά, Άνω”, θεός γεράκι του ήλιου.
· (Σεσάτ) – “Κυρία Γραφέας”, θεά της μέτρησης.
· (Ιμχοτέπ) – “Εκείνος που ερχεται εν ειρήνη”, γιος του Πτα.
· (Σηθ ή Σετ) – “αυτός που θαμπώνει”, θεός του χάους, των καταστροφών, σκότωσε τον Όσιρι.
· (Ιμσετί) – “ο Ευγενικός”, προστάτης του ήπατος του νεκρού.
· (Σου) – “Ξηρός”, θεός του αέρα.
· (Ίσις ή Ισέτ) – “ο Θρόνος”, θεά της μαγείας.
· (Σομπέκ) – “ο Παρατηρητής”, θεός κροκόδειλος.
· (Χεπρί) – “Εκείνος που έρχεται σε Ύπαρξη”, θεός-σκαραβαίος του ανατέλλοντος ηλίου και της αναγέννησης.
· (Σοκάρ), θεός της νεκρόπολης της μέμφιδας.
· (Χνουμ) – “Προστάτης/Εμπλουτιστής” θεός της δημιουργίας και της πλημμύριδας του Νείλου.
· (Σοπντέτ), θεά του άστρου Σείριος
· (Χονσού) – “Ταξιδιώτης”, θηβαϊκός θεός της σελήνης.
· (Ταουρέτ) – “η Μεγάλη”, θεά των γυναικών και του οίκου.
· (Μάατ) – “Αλήθεια”, θεά της τάξης και της αλήθειας.
· (Τεφνούτ), θεά της υγρασίας και της βροχής.
· (Μερετσεγκέρ) – “Εκείνη που αγαπά τη σιγή”, θεά της Κοιλάδας των Βασιλέων.
· (Θωθ) – “Οδηγός”, θεός-ίβις της σοφίας και της σελήνης
· Μεσχέντ – “Γενέθλιος τόπος”, προστάτιδα θεά της γέννησης.
· (Ουεμπουαουέτ), Οφιός – “Εκείνος που ανοίγει τους δρόμους”, ψυχοπομπός.
· (Μιχός ή Μαχές) – “Αληθής έμπροσθέν τους”, θεός-λέων, γιος της Μπαστέτ.
Σημείωση: Διόρθωσα λίγο τα ονόματα, τα μετέγραψα από λατινικούς χαρακτήρες στα ελληνικά και έβαλα στους θεούς γνωστούς μόνο με το ελληνικό, και το αιγυπτιακό τους όνομα. Πρόσθεσα επίσης κάποιες επιπλέον ιδιότητες που δεν έγραφε το άρθρο. Φυσικά, οι θεοί είναι πολύ περισσότεροι και οι ιδιότητες του καθενός ποικίλες.

Ναοί
Υπάρχουν δύο τύποι ναών που χτίστηκαν στην αρχαία Αίγυπτο. Ο πρώτος ναός ονομάζετε Cultus, αφιερώθηκε στη λατρεία ενός συγκεκριμένου Θεού της Αιγύπτου. Ένα παράδειγμα του ναού Cultus είναι ο ναός του θεού Ωρος που βρίσκετε στο Εντφου ή ο ναός της θεότητας Ισις στο Ασουαν. Ο δεύτερος τύπος ναού είναι νεκροθάλαμος όπου χτίστηκε προς τιμήν του Φαραώ και λατρεύετε συχνά εκεί ως θεός. Ένα παράδειγμα του νεκροθαλάμου ναού είναι ο ναός του Ραμσή β που βρίσκετε στης Θήβες.
Οι ναοί στην Αίγυπτο ήταν μια αντανάκλαση της μυθολογίας των Αιγυπτίων του «νησιού της δημιουργίας.» Οι στυλοβάτες διαμορφώθηκαν στα σχέδια των φοινίκων, του παπύρου, και του λωτού. Στους ναούς Cultus, υπήρχαν δύο τύποι τελετών προς τους θεούς. Ο πρώτος ήταν μια καθημερινή τελετή του δοσίματος των προσφορών και της κάλυψης των αναγκών των θεών. Η προσφορά γινόταν συνήθως από τον ιερέα στο άδυτο του ναού. Οι απλοί άνθρωποι δεν είχαν την άδεια να μπούνε στο άδυτο του ναού και θα έπρεπε να μείνουν έξω. Οι δεύτερος τύπος τελετών ήταν τα πρόσθετα φεστιβάλ. Αυτά γινόντουσαν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές του έτους. Σε τέτοιου είδους φεστιβάλ μπορούσαν οι κοινοί άνθρωποι να συμμετέχουν στη λατρεία του θεού τους.
Οι Αιγύπτιοι είχαν τοποθετήσει πολύ μεγάλης αξία στους ναούς. Οι άνθρωποι θεωρούσαν τον Φαραώ και τους ιερείς ως μεσολαβητές για να έρθουν πιο κοντά στους θεούς. Ο ναός θεωρήθηκε η φυσική θέση όπου ο Αιγύπτιος μπορούσε να συνδεθεί με τους Θεούς.
Ιερείς
Ο ρόλος του ιερέα ήταν πολλή σημαντικός στην αρχαία αιγυπτιακή κοινωνία. Οι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι οι θεοί ζούσαν στους ναούς. Μόνο στους ιερείς επιτρεπόταν η είσοδος στους ιερούς χώρους του ναού, και να πλησιάζουν το άγαλμα που αναπαριστούσε τον θεό η την θεά. Οι άνθρωποι προσεύχονταν στην πύλη του ναού η στην έδρα του Φαραώ όπου το θεωρούσαν κομβικό σημείο μεταξύ ανθρώπων και θεών.
Ο κύριος ρόλος του ιερέα ήταν να φροντίζει της ανάγκες των θεών. Δεν είχαν καμία υποχρέωση να επιβλέπουν η να φροντίζουν τους ανθρώπους. Ποτέ δεν προσπαθούσαν να μορφώσουνε τον λαό στη θρησκεία η να τους συμβουλέψουν περί ηθικής. Οι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι ο ρόλος του ιερέα έπαιζε σπουδαίο ρόλο στην κοινωνία γιατί φρόντιζαν της ανάγκες των θεών. Εάν οι ιερείς παραμελούσαν της ανάγκες των θεών, τότε δημιουργούνταν προβλήματα. Εξαιτίας λοιπόν της σπουδαιότητας τους είχαν καλή αποζημίωση.
Οι νέοι ιερείς συχνά επιλεγόντουσαν από τον Φαραώ. Συχνά ο φαραώ διάλεγε για ιερείς άτομα από τον στενό του οικογενειακό κύκλο και τους τοποθετούσε στους πιο σημαντικούς ναούς. Επίσης οι ιερείς ήταν υπεύθυνοι για την ενταφίαση των νεκρών καθώς και για την διαδικασία της μουμιοποίησης.
Συνοψίζοντας τα παραπάνω μπορούμε εύκολα να πούμε ότι η φαραωνική θρησκεία αποτελείτε κυρίως από τους θεούς, τους ναούς, τον Φαραώ, και τους ιερείς. Μια θρησκεία η οποία αρχικά φαίνεται όμοια με τις άλλες αλλά στην πορεία φαίνεται ακόμα πιο συναρπαστική και καταλήγει να είναι για τον μελετητή κάτι παραπάνω από μια κοινή μελέτη στο χώρο της θρησκειολογίας και του πνευματισμού.

Αυτά φυσικά που έβαλα εδώ είναι μια μικρή εισαγωγή στην αιγυπτιακή θρησκεία. Έχουν γραφεί πολύ περισσότερα. Παραθέτω κάποιους ακόμα συνδέσμους. Στο εγγύς μέλλον θα δημοσιεύσω ένα άρθρο με συνδέσμους για πολλές σελίδες σχετικές με την Αρχαία Αίγυπτο. Διαβάστε προς το παρόν αρκε΄τες πληροφορίες:
εδώεδώ
εδώΚαι
και
εδώ
για την προέλευση αυτής της θρησκείας.
Η αρχαία αιγυπτιακή θρησκία ήταν ένα είδος τρομοκρατίας. συντηρούταν από αμορφωσιά και τον υπερβολικό φόβο τον απλών ανθρώπων και στην πίστη τους ότι η βασιλική εξουσία ήταν θεϊκή. Δηλαδή όποια απόφαση έπαιρνε ο φαραώ π.χ. για έναν πόλεμο ή για την κατασκευή ενός μεγάλου έργου ή μνημείου, γινόταν πάντα δεκτή. Άλλωστε γι’αυτό χτίστηκαν οι γιγάντιες πυραμίδες. Στην Αίγυπτο η δουλεία δεν ήταν πολύ διαδεδομένη, οι κατώτατες κοινωνικές τάξεις ήταν κατά κάποιον τρόπο δούλοι.
Οι ιερείς κορόιδευαν και αυτοί τον κόσμο, εκμεταλλευόμενοι την πίστη ότι οι θεοί και οι ψυχές έχουν καθημερινές ανάγκες σε τροφή. Για ποιο λόγο άραγε οι κοινοί άνθρωποι να μην τους επιτρεπόταν να μπουν στο ναό; Τι το τόσο μυστικιστικό νά’βλεπαν εκεί μέσα; Ένα άγαλμα (τα αγάλματα των θεών κατά τους Αιγυπτίους είχαν ψυχή και δύναμη και απαγορευόταν να τα πλησιάσουν ή να τα αγγίξουν.) αυτό τους έμαθαν οι ιερείς, αλλά γιατί; Μήπως θά’βλεπαν και κανένα τραπεζάκι όπου ο ιερέας έτρωγε τις προσφορές; Αποκλείεται τόσοι τόνοι τροφίμων να πήγαιναν χαμένοι. Ξέρουμε από την Π.Δ. ότι οι Εβραίοι ήταν υποχρεωμένοι να δίνουν τη δεκάτη (το 1/10 αυτών που παρήγαγαν) στους ιερείς γιατί οι ίδιοι δεν είχαν γη και έπρεπε κάτι να φάνε. Όσο φτωχός και να ήταν κάποιος, θά’πρεπε να δώσει το 1/10 σ’αυτούς. Και εδώ πάλι ο κόσμος δούλευε και οι ιερείς απολάμβαναν. Θα μπορούσε να γίνεται και κάτι παρόμοιο στην Αίγυπτο,, αλλά μέσω παραπλάνησης του κόσμου.
Η τρομοκρατία δε σταματάει εδώ. Υπήρχε η αντίληψη ότι μετά το θάνατο ενός, κατά τη δίκη του νεκρού η καρδιά (αυτό θεωρούταν το κέντρο της νόησης) θα ζυγιζόταν σε μια μεγάλη ζυγαριά από τον Άνουβι με το φτερό της δικαιοσύνης (Μάατ) και αν ήταν ελαφρύτερη από το φτερό, ο νεκρός ήταν δίκαιος και περνούσε στον κάτω κόσμο. Αλλιώς, αν ήταν βαρύτερη, αυτό σήμαινε ότι ο νεκρός έκανε κακές πράξεις στη ζωή του και ερχόταν ένα τέρας, η Αμμούτ ή Αμμίτ, η οποία έτρωγε την καρδιά και ο ο άνθρωπος σταματούσε να υπάρχει. Τα αποτελέσματα τα έγραφε ο γραφέας Θωθ. Οι Αιγύπτιοι δεν είχαν κόλαση, απλώς ο άνθρωπος τρωγόταν και δεν υπήρχε πλέον. Αυτό θα τους τρόμαζε πολύ και θα τους έκανε πιο υπάκουους στους ιερείς και το φαραώ με το φόβο του καταβροχθίσματος της ψυχής τους. Αντίθετα, οι πιο εύποροι είχαν την οικονομική άνεση να έχουν μαζί τους στον τάφο τη Βίβλο των Νεκρών η οποία περιείχε και μαγικά ξόρκια για να περάσουν από αυτή τη διαδικασία ασφαλείς. Η δίκη και όλα αυτά προϋπέθεταν τη διατήρηση του σώματος με την ταρίχευση. Το σώμα έπρεπε να διατηρηθεί ολόκληρο για να μπορέσει η ψυχή να επανενωθεί μ’αυτό και ο νεκρός να ζει στο βασίλειο του κάτω κόσμου κανονικά, όπως θα ζούσε και στη Γη. Η ταρίχευση κόστιζε και γινόταν συνήθως για τη βασιλική οικογένεια, τους τοπικούς κυβερνίτες, τους ιερείς, τους γραφείς, γενικότερα τα υψηλά κοινωνικά στρώματα, ενώ οι απλοί άνθρωποι θάβονταν σε λάκους στην έρημο όπου έλπιζαν ότι θα διατηρηθεί το σώμα τους από την ξηρασία. Πράγματι, οι παλαιότερες μούμιες είναι φυσικές και βρέθηκαν στην έρημο, και μάλλον από τη φυσική ταρίχευση και το φόβο της αποσύνθεσης των σωμάτων τους γεννήθηκε η πίστη της διατήρησης του σώματος και οι τεχνικές της ταρίχευσης. Αυτή η αβεβαιότητα για την τύχη της ψυχής και του σώματός τους δεν ήταν η ύψιστη τρομοκρατία;
Έτσι έζησαν και πέθαναν αναρίθμητες γενιές δούλων για χιλιάδες χρόνια, ώσπου η Αίγυπτος κατακτήθηκε πρώτα από τους Πέρσες και αργότερα από το Μ. Αλέξανδρο. Κατά την ελληνιστική εποχή ο ελληνικός πολιτισμός, οι θεοί και οι ιδέες που τους εισήγαμε διατάραξαν την παράδοσή τους και το ιερατείο άρχισε να χάνει σταδιακά τη δύναμή του. Αν και μερικές τους μεγάλες θεότητες υιοθετήθηκαν κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή και από άλλους λαούς, συμπεριλαμβανομένων και των Ελλήνων, και οι Έλληνες βασιλείς της Αιγύπτουσυχνά προσπαθούσαν να ενώσουν τις δύο θρησκείες, ο τρόπος λατρείας είχε αλλάξει αρκετά. Επειδή το ιερατείο είχε αποδυναμωθεί και η θρησκευτική πίστη ήταν χαλαρή με πολλά συγκρητικά στοιχεία εκείνη την εποχή, ο χριστιανισμός διαδόθηκε αμέσως, χωρίς μεγάλη αντίσταση, όπως λέι το άρθρο, στην «αίγυπτο. Οι Αιγύπτιοι επειρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από μας. Αργότερα, ο Θεοδόσιος του Βυζαντίου έδωσε διαταγή να κλείσουν όλοι οι ειδωλολατρικοί ναοί, συμπεριλαμβανομένω και των Αιγυπτιακών. Την ίδια εποχή ξεχάστηκε η ιερογλυφική γραφή, η οποία χρησιμοποιούταν μόνο από τους ιερείς και γραφείς. Παρόλα αυτά, μέχρι τη μουσουλμανική της κατάκτηση, η αίγυπτος κράτησε αρκετές προχριστιανικές αντιλήψεις.
Όπως φαίνεται από τα κείμενα και από τις παραστάσεις, όλα τα κοινωνικά στρώματα πίστευαν πάνω-κάτω στα ίδια, δηλαδή ακόμα και ο φαραώ μπορεί να πίστευε ότι ο Ήλιος ήταν ο Ρα που κινούταν στον ουρανό κλπ (δεν υπήρχε ακόμα η επιστημονική γνώση), απλά οι απλοί άνθρωποι δεν είχαν τη βοήθεια της μαγείας και των μυστικών γνώσεων (ή τουλάχιστον ίσως είχαν πολύ μικρή γνώση αυτών) π.χ. βίβλος των νεκρών για να προστατεύονται από το κακό, όπως πίστευαν. Ο τρόπος σκέψεως των ανθρΌπων εκείνης της εποχής μας φαίνεται πολύ πιο πρωτόγονος και απλοϊκός σε σχέση με τον αρχαίο ελληνικό ή το σημερινό (περισσότερα σε μελλοντικό άρθρο). Όταν δηλαδή λέω για τρομοκρατία και εκμετάλλευση, δεν εννοώ ότι οι ανώτεροι γνώριζαν την πραγματική αλήθεια, απλώς κάτι παραπάνω σε θέματα θρησκείας και μαγείας και σίγουρα πολλά όσον αφορά την τέχνη της εξουσίας βλ. κοινωνική μηχανική.
Η σελίδα από όπου πήρα το άρθρο είναι μουσλουλμανική και προπαγανδίζει υπέρ αυτής της θρησκείας, λέγοντας και κάποιες ανακρίβειες. Έχει ένα άρθρο για τους σημερινούς κόπτες:
εδώ
στο οποίο ο συγγραφέας γράφει ότι δήθεν οι κόπτες μεταστρέφονται στο ισλάμ με τη θέλησή τους, χωρίς καμία πίεση από τους μουσουλμάνους. Η πραγματικότητα όμως είναι άλλη. Οι κόπτες αντιμετωπίζουν σήμερα το θρησκευτικό ρατσισμό και την καταπάτηση των δικαιωμάτων τους από τη μεγαλύτερη μουσουλμανικοί κοινώτητα. Βρίσκονται σε μειονεκτική θέση σε πολλούς τομείς και συχνά αντιμετωπίζουν άδικη μεταχείρηση από την αστυνομία. Σχεδόν ποτέ δεν κατέχουν θέσεις στην κυβέρνηση ή στην αστυνομία. Μεταστρεφόμενοι λιπόν στο ισλάμ, η ζωή τους γίνεται πιο εύκολη.
Κόπτες:
εδώεδώ
Ακόμα,
μπορούν και να τους σκοτώσουν χωρίς τιμωρία
Και αν τους κατακρίνεις,
μπορούν και να σε βάλουν μέσα
! Αν και υποτίθεται ότι η χώρα είναι δημοκρατική.

Σήμερα είναι και τα γενέθλιά μου. Κλείνω τα 17. Υποχρεούστε να μου πείτε χρόνια πολλά.

Πηγή:
ΠνεύμαΗ τύχη των νεκρών στην αρχαία Αίγυπτο

Μάρσια Σφακιανού

Για την ιστορία

«Αυτοί που έκτισαν εδώ από γρανίτη, που τοίχισαν μια αίθουσα στην πυραμίδα, που δημιούργησαν το Ωραίο σε αυτή την όμορφη δουλειά οι βωμοί τους είναι τόσο άδειοι όσο οι βωμοί των κουρασμένων που πεθαίνουν στην όχθη της διώρυγας, χωρίς να αφήσουν κανέναν και τίποτα πίσω τους», μας αναφέρει ένα αρχαιότατο αιγυπτιακό ρητό. Ετούτοι οι λιγοστοί στίχοι δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια λογοτεχνική απόδοση του ανθρώπινου φόβου για την ιδέα του θανάτου, κάνοντας σαφές ότι οι αρχαίοι αιγύπτιοι ήταν ιδιαίτερα απαισιόδοξοι ως προς το μεγάλο ταξίδι της ψυχής, μετά από την εγκατάλειψή του φθαρτού σώματος.

Πράγματι, ο άνθρωπος ανέκαθεν ενδιαφερόταν για την τύχη του νεκρού συνανθρώπου του. Αναπτύσσονταν έτσι, στο πέρασμα του χρόνου, ποικίλες νεκρικές δεισιδαιμονίες, εκπορευόμενες πρωτίστως από την ανάγκη για την μετά θάνατον ελπίδα και από την πίστη ότι η ζωή δεν τελειώνει όταν οι ζωτικές λειτουργίες του ανθρώπου σταματούν. Έτσι, σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας, ο άνθρωπος αναπτύσσει και ακολουθεί διαφόρων τύπων ταφικές και νεκρικές πρακτικές. Κι ενώ ο πρωτόγονος άνθρωπος, στους γνωστούς ή λιγότερο γνωστούς σε εμάς πολιτισμούς, άλλοτε θάπτει το πτώμα, άλλοτε το εγκαταλείπει σε σπήλαιο είτε ακόμα το καταβροχθίζει (sic), οι αρχαίοι αιγύπτιοι έκριναν ότι έπρεπε, όχι να εξαλείψουν το νεκρό σώμα, αλλά να το διατηρήσουν! Γεννιέται έτσι η μεγαλοπρεπής ιδέα για την μέλλουσα ζωή, ένα είδος νεκρολατρείας και ταφολατρείας, που βρίσκει πρακτική εφαρμογή στα χιλιάδες μαυσωλεία, στους σκαλισμένους τάφους στον βράχο, στα επιχθόνια ή καταχθόνια ταφικά κτίσματα και κυρίως στις, γνωστές σε όλους μας, αιγυπτιακές πυραμίδες, περίπου 100 σε αριθμό διατηρούμενες σήμερα, στην επικράτεια της Αιγύπτου.

Αλλά ας δούμε πως έχουν τα πράγματα από την αρχή. Η νεκρική δοξασία που επικρατεί στην αρχαία Αίγυπτο είναι η εξής: το νεκρό σώμα του αρχαίου αιγυπτίου, μετά τον θάνατο, καλείται να πραγματοποιήσει ένα μεγάλο ταξίδι. Μάλιστα, στην αρχαία αιγυπτιακή γλώσσα και γραφή η έννοια «νεκρός» δεν υφίσταται. Αντικαθίσταται από την λιγότερο απαισιόδοξη έννοια «δυτικός», και πράγματι, οι νεκρικές σωροί ταξίδευαν ως τη δυτική όχθη του Νείλου, για να ακολουθηθούν έπειτα οι συνήθεις νεκρικές φροντίδες. Στο σημείο εκείνο, δηλαδή στην δυτική όχθη, βρίσκονται όλες οι εγκαταστάσεις, καθώς και οι άνθρωποι που καλούνται να φροντίσουν τις τύχες των νεκρών συνανθρώπων τους.

Διότι στην αρχαία Αίγυπτο ο νεκρός ταριχεύεται, στολίζεται με πολύτιμα κοσμήματα, καλλωπίζεται, εξαγνίζεται κι έπειτα θάπτεται με τα πράγματά του, και ίσως με τους δούλους και τις γυναίκες του. Το σώμα, ήδη από την νεολιθική εποχή, αν και νεκρό, διαφυλάσσεται για μια επόμενη ζωή, ελπιδοφόρα. Σκοπός των νεκρικών εφαρμογών γίνεται, όχι μόνο η διατήρηση του σκελετού, αλλά κυρίως η διατήρηση του σώματος εξ ολοκλήρου, ή μάλλον, πολλών εκ των μαλακών του ιστών.

Εισάγεται έτσι στην επιστημονική, ιατρική, ψυχολογική και αρχαιολογική ορολογία, ο όρος «ταρίχευση» ή «μουμιοποίηση». Μουμιοποίηση ανθρώπων και ζώων, διότι οι αρχαίοι αιγύπτιοι ταρίχευαν και ιερά ζώα, π. χ. τον ιερό ιέρακα (γεράκι)

Αλλά ας δούμε μία σύντομη ετοιμολογία της λέξης μουμιοποίηση. Η λέξη «μούμια», μουμί-γ-ια» είναι αραβική, θηλυκού γένους ουσιαστικό. Σημαίνει «πίσσα» και «άσφαλτος», και ακριβέστερα είναι ένας συνδυασμός από πίσσα και μύρο, που τον χρησιμοποιούσαν, ακόμη και ως τον 16ο μ.Χ. αιώνα, για ιατρικούς, αντισηπτικούς σκοπούς και για την θεραπεία των καταγμάτων. Μια δεύτερη ερμηνεία της λέξης έχει να κάνει με τα κομμένα μαλλιά και νύχια από τους ζωντανούς, κατάλληλα για μάγεμα και ξόρκια. Άσχετα πάντως με την ιστορική εννοιολογία της λέξης, σήμερα μούμια σημαίνει το νεκρό, βαλσαμωμένο σώμα.

Αν θέλουμε μάλιστα να ήμαστε πλέον ακριβείς στους εννοιολογικούς διαχωρισμούς μας, θα πρέπει να προσθέσουμε ότι η μουμιοποίηση είναι είτε τεχνητή, είτε φυσική. Ως εκ τούτου, η φυσική μουμιοποίηση είναι η φυσική διατήρηση του νεκρού σώματος υπό τις κατάλληλες περιβαλλοντικές συνθήκες. Για παράδειγμα, η διατήρηση της μούμιας του Φαραώ Τουταγχαμών οφείλεται κυρίως στις άριστες για τη συντήρηση περιβαλλοντικές συνθήκες και λιγότερο στην τεχνική της βαλσάμωσης (δηλαδή στο εξαιρετικά στεγνό κλίμα της Αιγύπτου και στην έλλειψη βακτηριδίων στον αέρα και στην άμμο, μέσα στον χώρο της ταφής). Έτσι, χάρη στις κατάλληλες περιβαλλοντικές συνθήκες, από την αρχαιολογική σκαπάνη έχουν έρθει στο φως μούμιες άψογα διατηρημένες, χωρίς το παραμικρό ίχνος απομάκρυνσης των εντοσθίων.

Για την μουμιοποίηση των αιγυπτίων αντλούμε πληροφορίες από το περίφημο αρχαίο αιγυπτιακό «βιβλίο των νεκρών», από συλλογές παπύρων καθώς και από αρχαίους και παλαιότερους έλληνες και αιγυπτίους συγγραφείς. Ο δικός μας Πατέρας της Ιστορίας, ο Ηρόδοτος, αναφέρει: «όταν πεθάνει κάποιος επίσημος, οι γυναίκες του σπιτιού αλείφουν τα κεφάλια τους με χώμα. Έπειτα εγκαταλείπουν τη νεκρή σωρό, βγαίνουν από τα σπίτια με ανασηκωμένους χιτώνες, ξεσκεπάζουν τα στήθη τους και χτυπιούνται. Μετά από αυτές τις τελετές στέλνουν το σώμα για βαλσάμωμα».

Ο ίδιος συγγραφέας, μάλιστα, δίνει και μία λεπτομερή εικόνα της τεχνικής της μουμιοποίησης. Διαχωρίζει, έπειτα, την μουμιοποίηση σε τρία είδη:την ακριβή, την μέτρια σε τιμή και την πολύ οικονομική μουμιοποίηση. Είναι σαφές ότι οι άνθρωποι του λαού , μετά τον θάνατό τους αφήνονταν στη μοίρα τους, χωρίς πιθανότατα να υποστούν αυτή την νεκρική τεχνική. Οι βασιλείς και ευγενείς αντίθετα, έχαιραν του αγαθού αυτού, ενώ ίσως το ίδιο συνέβαινε και στους κρατικούς υπαλλήλους και ιερείς.

Οι συντεχνίες και οι εργάτες της μουμιοποίησης

Στα δυτικά του Νείλου μεταφέρονταν μετά τον θάνατό τους οι δυτικοί, δηλαδή οι νεκροί που έπρεπε να προετοιμαστούν για το μεγάλο ταξίδι σε μιαν άλλη ζωή Φανταστείτε ότι λίγο ως πολύ η πλωτή πομπή του νεκρού σώματος ως την δυτική όχθη θα είχε έντονο το στοιχείο της μελαγχολίας. Γυναίκες θα θρηνούσαν, άντρες θα απέδιδαν τιμές, έθιμα θα εφαρμόζονταν, ξόρκια και προσευχές θα διαβάζονταν

Ο τελικός προορισμός λοιπόν, ένα βήμα πριν από την ταφή στην τελευταία κατοικία, η δυτική όχθη Στο σημείο εκείνο, έδρευαν οι τεχνίτες της μουμιοποίησης, που αποτελούσαν στην αρχαία Αίγυπτο μία άρτια οργανωμένη συντεχνία. Ήταν σεβαστοί από τον λαό και κατείχαν ιερές δυνάμεις και εξουσία. Γνώριζαν προφανώς πολύ καλά την ανατομία του ανθρώπινου σώματος καθώς και μαντικά ξόρκια κι επωδούς. Εκεί, στην δυτική όχθη του Νείλου, υπήρχαν τα εργαστήρια της μουμιοποίησης καθώς και τα σπίτια των κρατικών αυτών τεχνιτών, μιας και βρίσκονταν στις υπηρεσίες των Φαραώ και του λαού, που ήταν σε θέση όμως να διαθέσει χρήματα και αγαθά για την ιδιαίτερη αυτή μεταχείριση του νεκρού συγγενούς. Πιθανότατα καταλαβαίνετε τον λόγο αυτής της αποστασιοποίησης από την άλλα πόλη: μια αποστασιοποίηση και απομόνωση των εργατών αυτών, της συντεχνίας τους και των «πελατών» τους επιβαλλόταν για λόγους υγιεινής κι επειδή η δυσοσμία των πτωμάτων ήταν έντονη.

Η τεχνική της μουμιοποίησης

Δυστυχώς, ακόμα και σήμερα δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια την τεχνική της μουμιοποίησης. Υποθέσεις μόνο μπορούμε να κάνουμε, τόσο για την τεχνική
διαδικασία της, όσο και για τις θρησκευτικές τελετές που τη συνόδευαν. Μάλιστα, οι θρησκευτικές αυτές διαδικασίες ήταν, για τον αρχαίο αιγύπτιο, ίσως μεγαλύτερης σημασίας από την χημική-τεχνική αποτελεσματικότητα. Σαφέστατα πάντως, η τεχνική μεταβαλλόταν και βελτιωνόταν με το πέρασμα του χρόνου. Στις πρώτες χρονολογικά αρχαίες αιγυπτιακές μούμιες οι τεχνίτες και ιερείς της μουμιοποίησης φαίνεται ότι δεν είχαν βρει τον τρόπο να διατηρούν την επιδερμίδα του νεκρού σε καλή κατάσταση, και να αποφεύγουν τη χαλάρωσή της. Έτσι, χάρη σε μία μέτρια τεχνική, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του προσώπου αλλοιώνονταν και δια τούτο δεν είναι σήμερα εύκολη η ταύτισή τους με διάσημα ιστορικά πρόσωπα από τους αρχαιολόγους. Με το πέρασμα των αιώνων όμως, μία καλύτερη τεχνική συντήρησης προσδίδει περισσότερη ατομικότητα στο αποτέλεσμα και οι ταυτίσεις γίνονται πιο εύκολες με βάση τα ατομικά χαρακτηριστικά των νεκρών και εικονογραφικά παράλληλα έργων τέχνης.

Ο αιγυπτιακός πάπυρος Ρίντ αναφέρει ότι για την συντήρηση του νεκρού σώματος απαιτείτο το νερό της Ελεφαντίνης (=ρετσίνι), το νάτριο της πόλης Νεκχαβίτ (=άσφαλτος και πίσσα) και το γάλα της πόλης Κιμ (=αρωματικό λάδι).

Ο νεκρός λοιπόν παραδίδεται στα χέρια των τεχνιτών της μουμιοποίησης. Πιθανότατα το νεκρό σώμα πλενόταν και αρωματιζόταν με αρωματικά έλαια και αλατούχες και ασφαλτούχες ουσίες, πριν ξεκινήσει η κυρίως διαδικασία. Το νεκρό σώμα, στη συνέχεια, τοποθετείται στο τραπέζι της ανατομίας, και γίνεται μικρή τομή στην αριστερή κοιλιακή χώρα, όχι μεγαλύτερη από 10 εκατοστά. Το εργαλείο της τομής είναι ένα απλό λίθινο κοφτερό εργαλείο, ενώ, ακολούθως, με ειδικό ορειχάλκινο εργαλείο το χέρι του ειδικού αφαιρεί τα εντόσθια και με τομή το διάφραγμα, τους πνεύμονες και την καρδιά. Τα εντόσθια διατηρούνταν σε τέσσερα δοχεία, ενίοτε και πολυτελή αλαβάστρινα, τα λεγόμενα ΚΑΝΩΒΙΚΑ αγγεία, παραγεμισμένα με άλμη, ή ακόμη και σε δέματα στα οποία μάλιστα συνηθέστατα τοποθετούνταν και κέρινα ειδώλια του πτηνόμορφου θεού Ώρου, ως αποτρόπαιου εναντίον του θεού Τυφώνος (Σηθ).

Έπειτα, ακολουθεί η απόπλυση του εσωτερικού του σώματος με άσφαλτο, ρητίνες, αρώματα, σόδα και μύρα. Η σόδα έχει διπλό χημικό αποτέλεσμα: από τη μία έχει αντισηπτικές ικανότητες και από την άλλη απορροφά τις ανεπιθύμητες μυρωδιές. Μετά την περιποίηση των κοιλοτήτων του σώματος και κυρίως της κοιλιακής χώρας, εγκλείονταν τα αγγεία ή δέματα μέσα στα παραπάνω. Ακολούθως, πτώμα και σπλάχνα παρέμεναν μέσα σε άλμη και νίτρο επί 40 έως 70 μέρες. Στα νεότερα χρόνια, χωρίς ραφή της κοιλιακής χώρας, οι τεχνίτες τοποθετούσαν εντός αυτής άμμο, ρητίνες, ακόμα και μικρά ειδώλια θεών. Από την αρχαιολογική σκαπάνη έχουν έρθει στο φως μούμιες γεμισμένες και με άλλα παράξενα υλικά, όπως, πηλό, πριονίδι, άχυρα, μπάλες από βαμβάκι και άλλα αρωματικά υλικά, ανάμεσα στα οποία και κρεμμύδια.

Η τύχη του περιεχόμενου του εγκεφάλου είναι σαφώς διαφορετική: με ειδικές μακρές κοπίδες , εισαγόμενες από την μύτη, ο τεχνίτης ρευστοποιούσε τον εγκέφαλο που έτσι αυτός διέρρεε από τα ρουθούνια, καθώς οι υμένες του κατασχίζονταν. Στη συνέχεια, η κρανιακή κοιλότητα πλενόταν με νερό και κρασί και παραγεμιζόταν με ρητίνες. Κι αν αναρωτιέστε που κατέληγε το περιεχόμενο του εγκεφάλου, εκεί που στην σημερινή επιστημονική θεωρία εδρεύει η γνώση και η ευφυΐα, δεν είναι δύσκολο να καταλάβετε ότι τότε απλά κατέληγε στα σκουπίδια

Όταν είχε περάσει το απαιτούμενο περιθώριο των ημερών, ώστε τα χημικά υλικά να λειτουργήσουν, γινόταν η περιτύλιξη του νεκρού με υφάσματα και επιδέσμους, που περιείχαν ξόρκια σε ιερογλυφική γραφή , ενώ στο μέρος της καρδιάς οι τεχνίτες και ιερείς τοποθετούσαν τον σκαραβαίο (βλ. παρακάτω) , ως φυλακτό. Οι λινοί επίδεσμοι βελτίωναν ακόμη περισσότερο το αποτέλεσμα της διατήρησης, καθώς τα αντισηπτικά υλικά τους διαπότιζαν, με αποτέλεσμα να γίνονται μία μάζα με το σώμα, και να αποτρέπουν την εισχώρηση της υγρασίας και των βακτηριδίων. Πιθανότατα τα ξόρκια λειτουργούσαν αποτρεπτικά: έδιωχναν το κακό, τη σήψη, τους σκορπιούς και τα φίδιααλλά και όπλιζαν τον ίδιο τον νεκρό με μαγικές δυνάμεις ώστε να μπορεί να αντεπεξέλθει στο ταξίδι του σε μιαν άλλη ζωή.

Η διακόσμηση των νεκρών μουμιοποιημένων σωμάτων

Οι αρχαίοι αιγύπτιοι έδιναν ιδιαίτερη σημασία στην εξωτερική εμφάνισή τους, και τοιουτοτρόπως και στην εξωτερική εμφάνιση και στον καλλωπισμό των νεκρών τους. Η ανάγκη της περιποίησης των νεκρών έχει μια βασική αιτία:το σώμα έτσι αποκτά περισσότερη ζωντάνια, ή-αν θέλετε-ζωτικότητα. Τα νύχια των νεκρών βάφονταν κόκκινα ή χρυσά, το πρόσωπο βαφόταν με πούδρες και σκόνες, τα μάτια ζωγραφίζονταν με μολύβια και αλοιφές χρωματιστές. Συχνά στα πτώματα προστίθενται και τεχνητοί οφθαλμοί από πολύτιμα υλικά. Οι νεκροί φορούν τα πιο πολύτιμα κοσμήματά τους, και τοποθετούνται σε χρυσές σαρκοφάγους, που συχνότατα έχουν τον τύπο πλουσιότατων φέρετρων με ανθρώπινη μορφή. Το σώμα τοποθετείται σχεδόν πάντα σε ύπτια στάση μέσα στα φέρετρα-θήκες, ενώ τα χέρια σταυρώνονταν στο στήθος. Τα μαλλιά στους άντρες κόβονταν κοντά, ενώ στις γυναίκες αφήνονταν στο φυσικό τους μήκος και οι τεχνίτες τα κατσάρωναν και τα χτένιζαν περίτεχνα.

Οι συμβολισμοί της μουμιοποίησης

Από την ως τώρα σύντομη αναφορά στη μουμιοποίηση ίσως βγάλατε κάποια πρόχειρα συμπεράσματα για τους συμβολισμούς της. Αρκεί εδώ να θυμηθούμε κάποια πολύ σπουδαία σημεία. Καταρχήν η καρδιά αφαιρείται και αντικαθίσταται από το μικρό, γλυπτό, πολύτιμο κομψοτέχνημα του σκαραβαίου. Ετούτο το γλυπτό έχει να κάνει με την αθανασία και με την θεϊκή εύνοια. Ο εγκέφαλος, αντίθετα από τα σπλάχνα, καταλήγει στα απορρίμματα. Ένας πάπυρος της εποχής μας δίνει τη λύση στις απορίες μας, εξηγώντας ότι η ψυχή και η πνοή μπαίνουν από τη μύτη και φτάνουν στη καρδιά και στους πνεύμονες…Η πνοή για την οποία μιλούσαν οι αιγύπτιοι είναι κάτι το άπιαστο, είναι ίσως το πνεύμα και η πνοή της ζωής. Η ζωή η ίδια είναι γεμάτη μυστήριο και γι’ αυτό πρέπει να γίνεται σεβαστή ακόμα και στον θάνατο. Για τους αρχαίους αιγυπτίους-προσοχή!- η καρδιά είναι η έδρα της εξυπνάδας και όχι ο εγκέφαλος. Δια τούτο κακομεταχειρίζονταν, λοιπόν, το περιεχόμενό του εγκεφάλου Όσο για τη ψυχή, είναι γνωστό ότι στην αρχαία Αίγυπτο έχει πρωταρχική σημασία. Σημαντικότατοι αρχαίοι αιγυπτιακοί θεοί την προστατεύουν, την κατακρίνουν αν πρέπει, την ζυγίζουν μετά θάνατον, τη δικάζουν. Αν καταστραφεί το σώμα, τότε καταστρέφεται και η ψυχή. Δια τούτο, δεν πρέπει να καταστραφεί το σώμα, αλλά αντίθετα να διατηρηθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Μερικά συμπληρωματικά ιστορικά στοιχεία για την ύστερη πορεία της μουμιοποίησης

Στην αρχαία Αίγυπτο, καθώς προείπαμε, ταριχεύονταν Φαραώ, κρατικοί υπάλληλοι, ιερείς Ο απλός, πολύ φτωχός κόσμος, απείχε από αυτή τη μετά θάνατον διαδικασία. Στους Μετά Χριστόν αιώνες οι μουμιοποιήσεις λιγοστεύουν διαρκώς, ώστε οι τελευταίες να τοποθετούνται γύρω στο 700 μ.Χ.

Παραδοσιακά, οφείλω να κάνω εδώ μια ενδιαφέρουσα παρένθεση: το νεκρό σώμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου υπέστη ένα είδος μουμιοποίησης, σύμφωνα με τις πηγές, τοποθετημένο μέσα σε κερί και μέλι, στοιχεία με έντονες αντισηπτικές ικανότητες.
Στην επιστημονική πορεία του χρόνου έγιναν αρκετά πειράματα, ώστε να ανακαλυφθούν περισσότερα για την τεχνική της μουμιοποίησης. Ο Σωσσιέ, το 1800, χρησιμοποιούσε την άχνη του υδραργύρου για την διατήρηση των πτωμάτων. Επιπλέον, η αρχαιότερη τεχνική της μουμιοποίησης έχει και σήμερα επαληθευτεί εμπράκτως, από βρετανικές ιατρικές σχολές, που το προσωπικό τους ακολούθησε πιστά τις οδηγίες και το τελετουργικό των αρχαίων αιγυπτίων εργατών της ταρίχευσης.

Η σπουδαιότητα της μουμιοποίησης στις μέρες μας είναι μοναδική για την αρχαιολογική επιστήμη, διότι για πρώτη φορά ο επιστήμων αρχαιολόγος έχει να κάνει όχι με ένα τέχνεργο εύρημα, ούτε με έναν ανθρώπινο σκελετό, αλλά με ένα σχεδόν «ζωντανό» εύρημα με ατομικά χαρακτηριστικά, σάρκα (!) και οστά! Από την άλλη, η επιστήμη της ιατρικής έχει πολλά να κερδίσει από την παρατήρηση της πορείας της ταρίχευσης πτωμάτων στη διάρκεια του χρόνου. Αν η διατήρηση του πτώματος είναι καλή, ακόμα και σήμερα πολλοί ιστοί είναι ακόμα μαλακοί, και το δέρμα διασώζεται σε καλή κατάσταση. Τοιουτοτρόπως, οι παθήσεις των αρχαίων αιγυπτίων γίνονται πιο εύκολα αντιληπτές με την παρατήρηση, ενώ σκιαγραφείται και η καθημερινή ζωή των ανθρώπων αυτών.

Μερικά παραδείγματα μουμιοποίησης και τι μας διδάσκουν

Το σύντομο αυτό άρθρο για την μουμιοποίηση θα κλείσει με μερικά παραδείγματα μουμιοποίησης, που τα έκρινα αρκετά ενδιαφέροντα για να τα παραθέσω.

·Η μούμια του Σεκενέρλα-Καα, που πέθανε το 1560 π.Χ. είναι ακόμα και σήμερα αρκετά καλά διατηρημένη. Φέρει τραύμα στο φρύδι και πολλαπλά τραύματα στο σώμα, καθώς και χτυπήματα στο λαιμό. Ένα χτύπημα από πέλεκυ στο κρανίο δεν ήταν η αιτία του θανάτου, μιας και το οστό στο σημείο του χτυπήματος «έθρεψε» πράγμα το οποίο σημαίνει ότι ο δύστυχος ηγέτης έμεινε κατάκοιτος και υπέφερε ζωντανός για περίπου έναν με δύο μήνες ώσπου να ξεψυχήσει.

·Η μούμια του Ραμσή του πέμπτου μας παρέχει άλλες πολύ σημαντικές πληροφορίες. Ο άνθρωπος αυτός πέθανε-όπως φαίνεται-γύρω στα τριάντα από μια αρκετά σοβαρή ασθένεια, της οποίας τα ίχνη είναι ακόμα και σήμερα φανερά στα μάγουλα και στο πρόσωπο. Ο ίδιος άνθρωπος υπέφερε και από υδροκήλη. Για να βελτιωθεί η όψη του μαυρισμένου από τις μακροχρόνιες θεραπείες προσώπου, το πρόσωπο βάφτηκε επίτηδες κόκκινο από τους τεχνίτες της ταρίχευσης.
·Μια μούμια πλούσιας γυναίκας της εποχής, διατηρούμενη ακόμα και σήμερα σε πολύ καλή κατάσταση, φέρει τεχνητά όμορφα μάτια και περούκα!

·Η μούμια του Σέχου Α’ διατηρείται επίσης σήμερα πολύ καλά. Το πρόσωπο φανερώνει την ατομικότητα του ηγέτη. Πέθανε γύρω στα σαράντα, ενώ τα δόντια του και οι ιστοί του στόματος αποκαλύπτουν τις άσχημες συνθήκες υγιεινής της εποχής. Μια προχωρημένη αρθρίτιδα στο μηριαίο οστό θα έκανε τον άνθρωπο να υποφέρει, ενώ μια σοβαρή αρτηριοσκλήρωση με δυσκολία θα επέτρεπε το περπάτημα.

·Από τη μελέτη της μούμιας του Φαραώ Αμενόφεως Β, που έζησε τον 15ο π.Χ. αιώνα, παρατηρήθηκε ότι κάποια δόντια του ήταν σφραγισμένα από ταρταρούγα! Η μούμια επίσης έφερε οστικές βλάβες στην κάτω γνάθο και αποστήματα στους κάτω τομείς. Ίσως γίνονταν προσθετικές οδοντικές εργασίες στις μούμιες, για καλλωπιστικούς λόγους!

Πληροφορίες για τη μουμιοποίηση και την ιατρική της αρχαίας Αιγύπτου συναντάμε στους περίφημους παπύρους των Ebers και Smith. Άλλα συμπεράσματα που πηγάζουν από τις μούμιες των αρχαίων αιγυπτίων είναι τα ακόλουθα: η περιτομή ήταν συχνή σε όλες τις τάξεις των αιγυπτίων, ενώ οι όγκοι ήταν συνήθεις, καθώς και οι δερματικού τύπου παθήσεις. Από την ανάλυση της χημικής σύστασης των ιστών, ακόμη και σήμερα μπορούμε να βγάλουμε σημαντικά συμπεράσματα για τις φαρμακευτικές και -ως εκ τούτου- χειρουργικές πρακτικές που ακολουθούνταν. Τα δόντια, ιστοί και οστά μας πληροφορούν επίσης για τις συνθήκες υγιεινής και διαβίωσης, αλλά και για την διατροφή της εποχής.

Άλλο στοιχείο που βρέθηκε στα δόντια των αρχαίων αιγυπτίων -και ακόμα και σήμερα μελετάται επιμελώς στις μούμιες- είναι η καταστροφή των φυμάτων της μασητικής επιφάνειας, η αποτριβή δηλαδή των δοντιών στην επιφάνειά τους. Αυτή πιθανότατα να οφειλόταν στις ιδιαίτερα σκληρές τροφές που κατανάλωναν οι αρχαίοι αιγύπτιοι. Με απλό συλλογισμό θα μπορούσαμε να καταλήξουμε στο εξής συμπέρασμα: οι αιγύπτιοι των χαμηλών τάξεων, που κατοικούσαν στα αφορά εδάφη του Νείλου, τρέφονταν κυρίως με χόρτα που ίσως περιείχαν ποσότητα άμμου, που με τη σειρά της προκαλούσε μικρές καταστροφές στην μασητική επιφάνεια των δοντιών. Αντιθέτως, οι μούμιες των ανώτερων τάξεων μαρτυρούν από την παρατήρηση των δοντιών τερηδόνες, φατνιακά αποστήματα, συσσώρευση τρυγίας (πέτρα στα δόντια, όπως λέμε). Οπωσδήποτε, η τροφή των ανθρώπων αυτών θα περιείχε περισσότερους υδατάνθρακες και σάκχαρα.

Κλείνοντας, θα παραθέσω, τέλος, μία επιγραφή που περιέχεται στον τάφο του Φαραώ Τουταγχαμών. Φαίνεται ότι οι επικλήσεις του για την αιώνια ζωή και υστεροφημία εισακούστηκαν, όταν ο ίδιος πρόσταξε να γραφτεί στο φέρετρό του η φράση: «Ω, μάνα Νουτ! Άπλώσε τις φτερούγες σου επάνω μου, σαν τα αιώνια αστέρια!» Το σώμα του, διατηρείται σήμερα, μαζί με την υστεροφημία του, σε πολύ καλή κατάσταση, χάρη στη μουμιοποίησή του.

Συμπληρωματικά στοιχεία της έρευνας.

Ένα σύντομο οδοιπορικό στον κόσμο της μουμιοποίησης των αρχαίων αιγυπτίων, όπως το έζησα κατά την επίσκεψή μου στο Βρετανικό Μουσείο.

Τέλη Σεπτεμβρίου 2004. Επίσκεψή μου στο βρετανικό μουσείο. Έκπληκτη ανακαλύπτω πόσα πολλά καινούρια στοιχεία θα μπορούσε να παραθέσει στην έρευνά μου η νέα τεχνολογία της πληροφορικής. Σας μεταφέρω με λεπτομέρεια την εμπειρία που έζησα, σχολιάζοντας όμως με καυστικό τρόπο κάποια μεγάλα λάθη του British Museum.

Το ΒΜ , στα πλαίσια της μόνιμης του έκθεσης των ευρημάτων του αρχαίου αιγυπτιακού πολιτισμού, παρουσιάζει αυτή την εποχή, μετά τιμής, ένα 3D film, με τίτλο «Mummy: The inside story», στο οποίο και παρουσιάζεται, μέσω virtual reality, η «απογύμνωση» της μούμιας του Νεσπερενούμπ, από τις νεκρικές της γάζες.

Ο Νεσπερενούμπ, μία πραγματική μούμια ενός ιερέα των Θηβών, έζησε 2.800 χρόνια πριν. Στην εποχή μας καταλήγει, μέσω της νέας ταινίας μικρού μήκους που προβάλλεται από το ΒΜ, να αποκτήσει τη διασημότητα ενός σύγχρονου ηθοποιού βεληνεκούς, καθώς και να αποκαλύψει τα μυστικά του, ότι δηλαδή οι υπεύθυνοι εργάτες για την μουμιοποίησή του κατά λάθος κόλλησαν ένα αγγείο στο κεφάλι του!

Πράγματι, οι ακτίνες Χ, το 1960, αποκαλύπτουν ένα παράξενο αντικείμενο προσκολλημένο στο κεφάλι της μούμιας, κάτι το οποίο, οι συνάδελφοι, ερευνητές της εποχής, σχολίασαν ως απαραίτητο συνοδευτικό ενδύματος για τη μετά-θάνατον ζωή. Σήμερα, χάρη στο σύστημα CT scanning (computerized tomography) που υπέστη η μούμια στο National Hospital for neurology and neurosurgey του Λονδίνου, αποκαλύφθηκε η απερισκεψία των εργατών της μουμιοποίησης.

Η ταινία μικρού μήκους έχει διάρκεια περίπου 20 λεπτά, κατά την προβολή της οποίας απαραίτητο είναι οι θεατές να φορούν τα 3D γυαλιά οράσεως. Αφηγητής της είναι ο Ian McKellen, γνωστός ηθοποιός από παραγωγές επιστημονικής φαντασίας. Ομολογουμένως η αίθουσα ήταν γεμάτη, παρά το ακριβό, ανά άτομο, κατά τη γνώμη μου, εισιτήριο των 6 λιρών Αγγλίας.

Καθώς περιμένεις στην ουρά για να μπεις στο Great Court, όπου και προβάλλεται η ταινία, έχεις την ευκαιρία να θαυμάσεις και να αγοράσεις αναμνηστικά που συσχετίζονται με την αρχαία Αίγυπτο. Το ΒΜ παρουσιάζει, δυστυχώς, όλα τα συμπτώματα της αγοραστικής αιγυπτιομανίας: ακόμη και τα εισιτήρια για την ταινία είναι τυπωμένα σε χαρτί που θυμίζει πάπυρο, ενώ οι διαφημίσεις για την αγοραστική κατανάλωση των αναμνηστικών ξεπερνούν ακόμα και αυτές μιας κάποιας μεγάλης αλυσίδας πολυκαταστημάτων

Στην ταινία, ο θεατής έχει τη δυνατότητα, μέσω συστήματος 1.500 cross-sectional CT scans ενός υπολογιστή, να δει με λειτουργία «zoom» στο εσωτερικό της σαρκοφάγου του Νεσπερενούμπ, κάτω από τις νεκρικές του γάζες, ακόμη και μέσα στο σώμα του

Μετά από την μελέτη των οστών του Νεσπερενούμπ, το μουσείο κατέληξε ότι αυτός απεβίωσε στην ηλικία των 30 ετών, μία δηλαδή πολύ ικανοποιητική ηλικία για τα δεδομένα της εποχής εκείνης. Επιπλέον μελέτη του κρανίου αποκάλυψε ότι ο δύστυχος νεκρός υπέφερε από σοβαρούς πονοκεφάλους, που αποδόθηκαν τελικά σε όγκο στον εγκέφαλο, σύμφωνα με σαφή σημάδια στο κρανιακό οστό. Οι θεατές, μάλιστα έχουν την δυνατότητα να δουν με τα μάτια τους αυτές τις απτές αποδείξεις του θανάτου, καθώς και μια αναπαράσταση του περιβάλλοντος στο οποίο έζησε και εργάστηκε, αλλά και θάφτηκε ο Νεσπερενούμπ, τα ιερογλυφικά, το ιερό του Καρνάκ, τον θεό Κονς, που λατρευόταν εκεί, και πολλά πολλά άλλα

Φαίνεται ότι η ανακατασκευή των αρχαίων προσώπων ανέκαθεν ήταν συγκλονιστική. Την ηλεκτρονική αυτή, υποθετική ανακατασκευή, με βάση τα οστά του κρανίου, υπόκειται μέσω υπολογιστή και ο Νεσπερενούμπ.
Το πρόσωπο ανά-δομείται τμηματικά, ώσπου να λάβει την τελική του ηλεκτρονική μορφή, και να θυμίζει πλέον άνθρωπο, με σάρκα και οστά, έτοιμο να ανοίξει το στόμα του και να σου μιλήσει Αλλά και το σώμα, μπροστά στα μάτια των θεατών, υπόκειται στην ίδια ακριβώς διαδικασία αναδόμησης, με μία συγκλονιστική αποκάλυψη: το ύψος του Νεσπερενούμπ ήταν περίπου 1 μέτρο και 40 εκατοστά, καθώς ο μέσος όρος του ύψους ενός ανθρώπου της εποχής εκείνης ήταν πολύ μικρότερος από τον αντίστοιχο σημερινό, στο συγκεκριμένο γεωπεριβάλλον.

Θεωρώ ότι η παραγωγή της ταινίας ήταν πραγματικά αξιέπαινή. Συμπερασματικά, η νέα τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει το κλειδί της σύγχρονης έρευνας στην αρχαιολογία. Και αυτή ακριβώς την αξία θα ήθελα να επισημάνω και να επαινέσω εδώ.

Από την άλλη πλευρά οφείλω να κατακρίνω την εμπορικότητα που έχει αποδοθεί στο όλο θέμα. Μόλις μερικά μέτρα από την αίθουσα προβολής, το κατάστημα που πουλά αναμνηστικά περιμένει τους μαγεμένους πελάτες να ακουμπήσουν τον οβολό τους. Κούπες με τη μορφή του Νεσπερενούμπ, μπλουζάκια χριστουγεννιάτικα στολίδια αρχαίου αιγυπτιακού τύπου ακόμα και υπνόσακοι με σχεδιασμένη, σε όλο το μήκος του υφάσματος, μια αυθεντική αναπαράσταση της σαρκοφάγου του Τουταγχαμών για τις ταξιδιάρες ψυχές

Ευχαριστήρια:

Ευχαριστώ ιδιαιτέρως τη Βιβλιοθήκη Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθώς και τους τομείς ιστορίας της ιατρικής και ιστορίας της οδοντιατρικής της Ιατρικής και Οδοντιατρικής σχολής Αθηνών αντίστοιχα, για την σημαντική βοήθειά τους στην έρευνά μου.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν. Τόμος ΙΓ και Τόμος ΙΖ. Άρθρο του καθηγητή Γ.Κούμαρη.
Έκδοσις της εγκυκλοπαιδικής επιθεωρήσεως»Ήλιος».
Αθήναι.

Σ. Β. Σέραμ.
«Θεοί, τάφοι και σοφοί»
Το λυκόφως των αιώνων.
Εκδόσεις Γεμετζόπουλου.
Πρώτη έκδοσις 1949
Αθήναι.

Maria Christina Guidotti
Valeria Cortese.
«Antico Egitto»
(Arte, storia e civilta.)
Edizione mondolibri. Milano. -Guinti.

Μιχαήλ Ν. Σέχας. Καθηγητής χειρουργικής πανεπιστημίου Αθηνών.
«Χειρουργική» Κεφάλαιο: Η εξέλιξη της χειρουργικής.
Τόμος πρώτος. Ιατρικές εκδόσεις Πασχαλίδης.

Φ. Ι. Μίτση.
Τακτ. Καθηγητού της Οδοντιατρικής παθολογίας και θεραπευτικής της Οδοντιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
«Εισαγωγή στην Οδοντιατρική και Ιστορία της Οδοντιατρικής»
Αθήνα, 2000

Museums journal, 40, September 2004
London, 24 Calvin Street
Javier Pes, editor of museum practice.
«Under the wraps»

Επίσης από το διαδίκτυο:

http://www.eternalegypt.org

Αποτελεί μια μοναδική συνεργασία της IBM και της αιγυπτιακής κυβερνήσεως, με περιεχόμενο που δημοσιεύεται στα αγγλικά, στα γαλλικά, και φυσικά στα αραβικά.

Θα το βρείτε εδώ:

 
 
 
 

Τα Ερμητικά κείμενα
 
 
 

«Οι αρχές της Αλήθειας είναι επτά: εκείνος που το καταλαβαίνει αυτό
τέλεια, κατέχει το μαγικό κλειδί, που με αυτό οι Πύλες του ναού θα
ανοίξουν».
«Το Πάν είναι ο Λόγος. Το σύμπαν είναι Νοητικό».(Πρώτη Αρχή)
«Όπως είναι πάνω είναι και κάτω. Όπως είναι κάτω είναι και
πάνω».(Δεύτερη Αρχή)
«Τίποτε δεν είναι ακίνητο όλα δονούνται». (Τρίτη Αρχή)
«Όλα είναι δυαδικά, όλα έχουν δύο πόλους. Όλα είναι ένα ζεύγος
αντιθέτων, τα άκρα αγγίζονται».(Τέταρτη Αρχή)
«Όλα ρέουν και πάλι ρέουν. Όλα έχουν περιόδους ακμής και παρακμής,
ανόδου και καθόδου. Όλα κινούνται σαν εκκρεμές. Το μέτρο της κίνησης
προς τα δεξιά είναι όμοιο με αυτό της κίνησης προς τα αριστερά. Ο ρυθμός
είναι η εξίσωση τους». (Πέμπτη Αρχή)
«Κάθε αιτία έχει το αποτέλεσμα της. Κάθε αποτέλεσμα έχει μια αιτία, όλα
γίνονται σύμφωνα με τον Νόμο».(Έκτη αρχή)
«Η γέννηση υπάρχει παντού. Όλα έχουν μια αρσενική και μια θηλυκή
αρχή. Η γέννηση εκδηλώνεται σε κάθε επίπεδο».(Έβδομη Αρχή)
Μέχρι χθες οι μεγαλύτεροι φιλολογικοί κριτικοί αρνούνταν την
αυθεντικότητα των Ερμητικών κειμένων. Αν και υπήρχαν μαρτυρίες
φιλοσοφικών αυθεντιών συγκεκριμένα του Ιάμβλιχου που ανέφερε ότι ο
Πυθαγόρας και ο Πλάτων κατά την επίσκεψή τους στην Αίγυπτο
«διάβασαν» τις στήλες του Ερμή με την βοήθεια των ιερέων, τα κείμενα
αυτά δεν γινόταν πιστευτά μέχρι που ανακαλύφθηκαν αποσπάσματα
πάνω σε αιγυπτιακά μνημεία και τάφους των πρώτων δυναστειών.
Ο Ποίμανδρος που υπάρχει σήμερα είναι η σύνοψη ενός των βιβλίων του
Θώτ ή Ερμή Τρισμέγιστου, από ένα πλατωνιστή της Αλεξάνδρειας. Τον 3ο
μ.χ αιώνα ένας Ιουδαίος καβαλιστής αναμόρφωσε το κείμενο και
ονομάστηκε η Γένεση του Ενώχ. Ένα βιβλίο που εξαφανίστηκε το
προηγούμενο αιώνα. Ο Κλήμης της Αλεξάνδρειας ένας από τους πατέρες
της εκκλησίας αναφέρει ότι τα σαράντα δύο ιερά βιβλία της Αιγύπτου

 

 
 
 
 

αποτελούσαν μέρος των βιβλίων του Ερμή. Ο Νεοπλατωνικός Ιάμβλιχος
στηρίζεται στην αυθεντία του αιγυπτίου ιερέα Αβαμμών και αποδίδει χίλια
διακόσια βιβλία στον Ερμή τον Τρισμέγιστο. Ο Διογένης ο Λαέρτιος
αποδίδει μια ηλικία 48.863 χρόνων πρίν από την εποχή του Μέγα
Αλεξάνδρου στα βιβλία του Ερμή και των ιερών αρχείων των Αιγυπτίων. Η
ιστορία του Θώτ ή Ερμή του Τρισμέγιστου χάνεται πίσω στον χρόνο και
στον πολιτισμό της μυθικής κόκκινης Αιγύπτου. Πολιτισμός που έφτασε
στο απόγειο του πρίν από τον τελευταίο καταποντισμό της Ατλαντίδας. Ο
Ερμής ο Τρισμέγιστος ήταν εκείνος που δίδαξε στους ανθρώπους όλα όσα
γνωρίζουν και ήταν ο ιδρυτής των μυστηρίων. Οι πρώτοι μαθητές του
Ερμητισμού υιοθέτησαν τα ονόματα των δασκάλων τους και αυτή η
συνήθεια πέρασε από γενιά σε γενιά μυημένων μέχρι την ιστορική εποχή.
Ο Ερμής ήταν το έμβλημα του Λόγου που δημιουργεί και ερμηνεύει τα
πάντα. Τα βιβλία του Ερμή ήταν μια σύνθεση ενός πανάρχαιου δόγματος
κάτω από την εξωτερική αιγυπτιακή μορφή. Η παράδοση αυτή είναι η
αρχαιότερη παράδοση που έχουμε στην Δύση.
Ο πραγματικός σπουδαστής όμως δεν πρέπει να ξεγελιέται από την
φρασεολογία αυτών των μεταφράσεων και να πιστέψει ότι οι Αρχαίοι
Αιγύπτιοι και οι αρχαίοι Έλληνες μιλούσαν και αναφέρονταν επιπόλαια, σε
κάθε στιγμή των συζητήσεων τους στο Υπέρτατο Όν, όπως συμβαίνει σε
κάθε σελίδα αυτών των μεταφράσεων. Κανένα Ερμητικό έργο γραμμένο
από Αιγυπτίους δεν θα μιλούσε για τον ένα συμπαντικό θεό των
μονοθεϊστικών συστημάτων. Για τους Αιγυπτίους ο κάθε θεός ήταν ο «ένας
ζών και μοναδικός θεός». Ο μονοθεϊσμός τους ήταν καθαρά γεωγραφικός.
Ο Αιγύπτιος της Μέμφιδος διακήρυσσε την μοναδικότητα του Φθά και ο
αιγύπτιος της Θήβας την μοναδικότητα του Άμμωνα. Ο ένας θεός δεν είναι
παρά ο θεός της πόλης και δεν αποκλείει την ύπαρξη ενός θεού της
γειτονικής πόλης. Οι αιγύπτιοι δεν μιλούσαν για τον ένα θεό που είναι
αδιάγνωστος αλλά για τους μοναδικούς θεούς τους. Βάση αυτού του
χαρακτηριστικού κρίνεται η αυθεντικότητα των Ερμητικών κειμένων. Η
πρώτη όμως πανάρχαια τριάδα των αιγυπτιακών θεών που χάνεται στα
βάθη του χρόνου ήταν Όσιρις – Ίσις – Ώρος.

 

 
 
 
 

Το Κηρύκειο ήταν ένα χαρακτηριστικό σύμβολο του Ερμητισμού που πάνω
του οι μυημένοι μπορούσαν να αναγνωρίσουν τους επτά νόμους του
σύμπαντος. Αυτοί οι επτά νόμοι συσχετίζονταν με τα επτά κλειδιά
ερμηνείας, τα οποία χρησιμοποιούνταν για κάθε σύμβολο, Μύθο ή
αλληγορία. Το αστρολογικό, θρησκευτικό, ιστορικό, μαθηματικό,
γεωμετρικό, ψυχολογικό, γλωσσολογικό και τέλος φυσιολογικό. Επίσης
σχετίζονται με τους επτά φορείς της συνείδησης ενός ανθρώπου που τόσο
συχνά βλέπουμε με τα δικά τους σύμβολα στις αιγυπτιακές
αναπαραστάσεις.
Λέγεται ότι στον τάφο του Ερμή του Τρισμέγιστου βρέθηκε ένας
σμαραγδένιος πίνακας. Σε αυτόν εκτός από το κείμενο υπήρχαν
χαραγμένα δύο χέρια. Το ανυψωμένο δεξί χέρι αναφερόταν με την λέξη
«Λύσε» και το αριστερό που έδειχνε κάτω με την λέξη «Συμπύκνωσε». Δεν
είναι τυχαίο που οι ρίζες της αλχημείας βρίσκονται στην αρχαία Αίγυπτο.
Ο Θώτ κάτω από την μορφή της ίβις δίδασκε τους νόμους της φύσης και
την αντιστοιχία αυτών των νόμων στον μικρόκοσμο. Με την μορφή της
ίβιδας, ένα πουλί ιερό για τους αρχαίους αιγυπτίους, βλέπουμε να
αναπαριστάνεται αυτή η θεότητα στην Αίγυπτο. Υπήρχαν δύο είδη Ίβιδας
μια μαύρη και μια μαύρη και άσπρη. Η πρώτη εξολόθρευε τα φτερωτά
φίδια που ερχόταν κάθε άνοιξη από την Αραβία. Η άλλη ήταν αφιερωμένη
στην σελήνη γιατί ο πλανήτης είναι φωτεινός από την μια πλευρά και
σκοτεινός από την άλλη. Το πουλί αυτό προκαλεί μεγάλη καταστροφή στα
αυγά του κροκοδείλου που γεμίζουν τον Νείλο και λέγεται ότι το κάνει
κάτω από το φώς του φεγγαριού και έτσι βοηθιέται από την Ίσιδα σαν
σελήνη. Ο Θώτ σαν γραμματέας της Ίσιδος και του Όσιρι ήταν ο κύριος
του Χρόνου και ο ρυθμιστής των ατομικών πεπρωμένων.
Στην σκέψη των προσωκρατικών βλέπουμε μια προσπάθεια ερμηνείας του
κόσμου κάτω από το Ερμητικό πνεύμα. Πολλοί από τους προσωκρατικούς
ήταν πιθανόν μυημένοι στα μυστήρια της Αιγύπτου. Με τους
προσωκρατικούς είναι που ξεκινά η εκλαΐκευση των μυστηρίων στην Δύση.
Αρχίζει μια διαδικασία κατανόησης του κόσμου. Το πέρασμα από την
μυθική στην φιλοσοφική αντίληψη του κόσμου. Σε όλες τις φιλοσοφικές

 

 
 
 

σχολές που ακολούθησαν βλέπουμε μια ανάπτυξη αυτών των αρχών με
κέντρο τον άνθρωπο, την πόλη και τον κόσμο. Τις βλέπουμε στον «Κόσμο
των ιδεών» και στην Αθανασία της ψυχής του Πλάτωνα. Τις βλέπουμε
στην Φυσική των Στωικών με το εύρημα του «μικρόκοσμου» και
«μακρόκοσμου», όπως στον μακρόκοσμο έτσι και στον μικρόκοσμο, «όπως
πάνω έτσι και κάτω», στην φιλοσοφία των Νεοπλατωνικών και στο
ξεδίπλωμα του κόσμου από το φώς στο σκοτάδι, στην φιλοσοφία της
Αναγέννησης  που έφερε στο φώς όλη την παράδοση της αρχαιότητας και
παντού την εποχή εκείνη άκουγες «Γνώρισε τον εαυτό σου ω θεία γενιά
ντυμένη την όψη του ανθρώπου».
Η Φιλοσοφία από τα χρόνια των προσωκρατικών έγινε η γέφυρα μεταξύ
του μυστηρίου και του ανθρώπινου λόγου. Μια λέξη που χρησιμοποιήθηκε
για πρώτη φορά από τον Πυθαγόρα. Αυτός ήταν ο συνδετικός κρίκος
μεταξύ των αρχαίων Ορφικών μυστηρίων, που είχαν τις ρίζες τους στην
Αίγυπτο και της Εσωτερικής φιλοσοφίας μέχρι σήμερα. Σε κάποιο μυητικό
ιερό στην αρχαία Ελλάδα αναγραφόταν «Ότι υπήρξε, υπάρχει και θα
υπάρχει». Τα μυστήρια απλώς εξαφανίστηκαν από την επιφάνεια της γης
μόνο για κείνους που δεν μπορούν να δουν. Ο κύκλος του Λόγου έκλεισε
και μια άλλη εποχή γεννιέται. Μια εποχή που η αντίληψη θα δώσει την
θέση της στην Γνώση.
Ο Ερμής έλεγε «Η Γνώση διαφέρει από την αντίληψη, γιατί η αντίληψη
είναι για τα πράγματα που την περιβάλλουν, αλλά η Γνώση είναι το τέλος
της αντίληψης.»
 
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
1. Ερμητικά κείμενα, Λόγοι I-XVIII, εκδόσεις Παρασκήνιο Αθήνα 1990
2. Physics for scientists & engineers / Raymond A. Serway / έκδοση
υπηρεσίας δημοσιευμάτων από Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσ/νίκης

 

 
 
 

3. Σημειώσεις σύγχρονης φυσικής / Χ. Ελευθεριάδης, Α. Λιόλιος, Κ.
Ζιούτας, Η. Σαββίδης / έκδοση υπηρεσίας δημοσιευμάτων από
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσ/νίκης
4. Η γένεση του σύμπαντος (Άρθρο) / Γιάννης Βούλγαρης / περιοδικό Ν.Α.
(τεύχος 65)
5. Επιστήμη και εσωτερισμός (Άρθρο) / περιοδικό Ν.Α. (τεύχος 85)
6. Επιστήμη και φιλοσοφία (Άρθρο) / περιοδικό Ν.Α. (τεύχος 71)
7. Η Φυσική του 20ου αιώνα (Άρθρο) / περιοδικό Ν.Α. (τεύχος 44)