Το απόγευμα της Πέμπτης, 25 Φεβρουαρίου, παρακολούθησα στο Θέατρο Αυλαία την παράσταση Οι Πεταλούδες είναι ελεύθερες του Leonard Gershe. Σκηνοθετούσε και πρωταγωνιστούσε η Άννα Παναγιωτοπούλου, κι επίσης έπαιζαν ο Σταύρος Καραγιάννης, η Άννα Μονογιού και ο Γιώργος Τσούρμας, ενώ η μουσική ήταν του Διονύση Τσακνή.
Το έργο γράφτηκε το 1969, ανέβηκε στη σκηνή του Μπρόντγουεϊ το 1972, όπου έγινε αμέσως μεγάλη επιτυχία και στη συνέχεια προσαρμόστηκε και σε ταινία. Σκηνοθέτης υπήρξε ο Ελληνοαμερικανός Μίλτον Κατσέλας.

Η ιστορία διαδραματίζεται στη Νέα Υόρκη. Κεντρικός χαρακτήρας είναι ο Ντον Μπέικερ, ένας νεαρός τυφλός μουσικός από ευκατάστατη οικογένεια, ο οποίος μετακομίζει από την οικογενειακή του οικία σε ένα άλλο σπίτι αρκετά μακριά, ώστε να ζήσει ανεξάρτητος, μακριά από την υπερπροστατευτική μητέρα του. Έχει κάνει συμφωνία μαζί της ότι αν ζήσει επιτυχώς μόνος για δύο μήνες, θα ανεξαρτητοποιηθεί. Η μητέρα συνεχώς τον ενοχλεί με τηλεφωνήματα. Στη νέα του κατοικία γνωρίζεται τυχαία με τη Τζιλ Τάνερ, μια νεαρή κοπέλα, πρώην χίπισσα που μισεί τις δεσμεύσεις – είχε παντρευτεί στα 16 της για 6 μέρες εξαιτίας της επιπολεότητάς της -, ζει ανέμελα κι έχει το σπίτι της σε πλήρη ακαταστασία, δηλαδή διαμετρικά αντίθετη περίπτωση από τον οργανωμένο, ισορροπημένο και καλλιεργημένο μουσικό. Αρχικά δε γνωρίζει ότι είναι τυφλός, αλλά μόλις το μαθαίνει, αφού πάθει ένα αρχικό σοκ κι έπειτα απορήσει για διάφορα πράγματα, μια και δε γνώρισε ποτέ της άτομο με αναπηρία, τελικά το αποδέχεται. Η σχέση τους προχωρά γρήγορα και γίνεται ερωτική. Στη συνέχεια ξαφνικά εμφανίζεται η μητέρα του, η οποία θα έπρεπε κανονικά να έρθει τον επόμενο μήνα, αρχικά αγανακτά για διάφορα μικροπράγματα που δεν της αρέσουν και αναρωτιέται αν ο γιος της μπορεί να ζήσει μόνος, αλλά στη συνέχεια αναθεωρεί την άποψή της και αναγκάζεται εκ των πραγμάτων ν’αποδεχτεί τη νέα κατάσταση. Δεν είναι πια η μάνα που πρέπει να προστατεύει το μικρο΄παιδάκι της από κάθε κακό, το παιδάκι αυτό έχει μεγαλώσει και μπορεί να αυτοεξυπηρετείται και να αποφασίζει για τη ζωή του. Εντωμεταξύ η κοπέλα έλειπε σε μία οντισιόν για θεατρική παράσταση, από την οποία επιστρέφει παρέ αμε το σκηνοθέτη, έναν πολύ αγενή χαρακτήρα, με τον οποίο έχουν μια πολλύ άνετη και ύποπτη σχέση. Η μάνα είχε ήδη αρκετούς ενδοιασμούς για τη συγκεκριμένη κοπέλα, και είχε ήδη συζητήσει μαζί της για την ακαταλληλότητά της για το γιο της. Ο πρωταγωνιστής απογοητεύεται, αφού είχε μια παρόμοια αποτυχία και στο παρελθόν. Στο τέλος η μητέρα φεύγει και η κοπέλα, αφού συζητήσει με το μουσικό, ο οποίος την ωθεί να σκεφτεί τις πραγματικές της επιθυμίες και τις συνέπειες της συμπεριφοράς της, αποφασίζει να μείνει μαζί του. Το τέλος μένει ανοιχτό ως προς το αν πράγματι η κοπέλα άλλαξε ως άνθρωπος ή απλώς συνέχισε τον πρότερο τρόπο ζωής της αργότερα.

Το έργο πραγματεύεται την αναπηρία και τα ζυτήματα γύρω από αυτήν, καθώς και τις ανθρώπινες σχέσεις. Ο μουσικός δε μεμψιμοιρεί ποτέ για την αναπηρία του, απεναντίας την αντιμετωπίζει συχνά με χιούμορ και αυτοσαρκασμό, και είναι σίγουρος ότι με αρκετή προσπάθεια θα μπορεί να πετύχει αυτό που θέλει. Κοινό μοτίβο στο έργο είναι οι έντονες συναισθηματικές μεταπτώσεις που περνούν οι χαρακτήρες από τις μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις, οι οποίες τους φέρνουν σε νέα συμπεράσματα, τα οποία είναι συχνά εντελώς αντίθετα από τις απόψεις που ενστερνίζονταν έως τότε και τους αλλάζουν εκ θεμελίων τη ζωή. Το έργο περιγράφεται ως κωμωδία, και μολονότι είχε πολύ γέλιο, υπήρχαν κι αρκετά σημεία για προβληματισμό. Το σενάριο ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, και οι εκτελέσεις των ρόλων ήταν πλήρως ρεαλιστικές. Έκανα τη θλιβερή διαπίστωση ότι η κατάσταση αυτή που περιγράφει το έργο θα μπορούσε να συμβεί στην Ελλάδα μέχρι και το 1990. Είμαστε περίπου 20 χρόνια πίσω δηλαδή, ή ίσως και περισσότερο, αφού κάποια πράγματα που υπήρχαν στην Αμερική τότε και αναφέρονται, όπως οι σκύλοι οδηγοί τυφλών, στην Ελλάδα ήρθαν μόλις τη δεκαετία του 2000. Τόσο καθυστεριμένοι είμαστε, δυστυχώς. Είναι το καλύτερο θεατρικό έργο με διαφορά που έχω δει τον τελευταίο καιρό, γι’αυτό κάνω και τον κόπο να γράψω μια κριτική στο Ιστολόγιο. Άριστο και ως προς την απόδοση των ρόλων, και ως προς το κωμικό στοιχείο, και ως προς τους προβληματισμούς που θέτει, αλλά και ως προς την αποτύπωση της πραγματικότητας. Θα μπορούσα να το ξαναδώ. Εμ΄΄ενα με άγγιξε τόσο, επειδή έχω σχετικά βιώματα ή γνωρίζω άτομα που έχουν και μπορώ να σχετιστώ, αλλά κάποιος που δεν έχει ανάλογα βιώματα ίσως να μη μπορέσει να προβληματιστεί ή να μην καταλάβει τα ίδια πράγματα.

Το έργο παίζει από τις 24 Φεβρουαρίου μέχρι τις 13 Μαρτίου σε λίγες μόνο παραστάσεις, οπότε αν θέλετε να προλάβετε κλείστε θέση γρήγορα.

Advertisements