Ο Γέροντας Παΐσιος, ο οποίος αγιοποιήθηκε – μεγάλη η χάρη του – στις 13 Ιανουαρίου του 2015, είναι γνωστός για τα θαύματα και τις προφητείες του. Είχε συγκεντρώσει γύρω του μεγάλο πλήθος πιστών – ναι, στο τέλος του 20ου αιώνα και όμως δυστυχώς ισχύει -, και οι διδαχές του τον έφερναν συχνά σε αντιπαράθεση με τις επίσημες θέσεις της Εκκλησίας. Παρόλα αυτά, μετά τον θάνατό του η κοινή ποιμνιακή γνώμη στράφηκε σε θετική προς αυτόν κατεύθυνση, κι έτσι τελικά, εέπειτα από την Ιερά σύνοδο του Πατριαρχείου, αγιοποιήθηκε ως όσιος.

Οι διδαχές και τα θαύματά του έχουν καταγραφεί σε πολυάριθμους τόμους, συχνά με αντιφάσεις, γι’αυτό και κυκλοφορούν συχνά άνω της μία εκδοχής, παρόλα αυτά αυτό δε φαίνεται να κλονίζει την πίστη των αναγνωστών, αλλ’απεναντίας να την ενισχύει. Σε ένα θαύμα λοιπόν, πρωταγωνιστής είναι μια… σαύρα! Έχω βρει διάφορες εκδοχές της ιστορίας, με την πιο γνωστή την παρακάτω, την οποία βρήκα στο ιστολόγιο Greek Sceptic.

Κάποτε ένας καθηγητής Πανεπιστημίου επισκέφτηκε τον Γέροντα και του είπε:
«Γέροντα δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι υπάρχει Θεός. Ξέρεις είμαι άνθρωπος μορφωμένος, ζω στη Δύση και όλα αυτά που λες και κάνεις μπορούν να εξηγηθούν με την λογική. Βέβαια κάποια δύναμη μπορεί να υπάρχει, αλλά όσα λες περί Χριστού, περί μυστηρίων δεν τα δέχομαι.»
Ο Γέροντας τον άκουσε και του είπε με απότομο τρόπο:
«Είσαι πιο ανόητος και από μια σαύρα.»
Εκείνος ενοχλήθηκε από το λόγο του γέροντα καί αντέδρασε.
Ο Γέροντας επέμενε:
«Αλήθεια σου λέω. Είσαι πιο ανόητος και από μια σαύρα και θα σου το αποδείξω.»
Ο Γέροντας είχε εκεί κοντά μια σαύρα και τη φώναξε. Το ζωάκι έτρεξε κοντά του και το ρώτησε να του πει άν υπάρχει Θεός. Η σαύρα σηκώθηκε στα δύο της πόδια κι έσκυβε το κεφάλι της δίνοντας καταφατική απάντηση στην ερώτηση του Γέροντα. Ο καθηγητής τα έχασε και άρχισε να κλαίει και ο Γέροντας του είπε:
«Είδες ότι είσαι πιο ανόητος και από μια σαύρα; Η σαύρα γνωρίζει ότι υπάρχει Θεός και εσύ με το μυαλό δεν κατάλαβες ότι υπάρχει Θεός.»
Ο καθηγητής έφυγε από το κελί του Γέροντα συγκλονισμένος.

Αυτή είναι η γνωστότερη εκδοχή, υπάρχουν όμως κι άλλες. Τις παρακάτω δύο τις βρήκα στο ιστολόγιο False Faith.

Ένας άθεος νέος ομολόγησε, ότι πήγε κάποτε στο γέροντα και τον ερώτησε αν υπάρχει Θεός. Εκείνος ερώτησε μία σαύρα πού στεκόταν πάνω σε μία πέτρα: «Υπάρχει Θεός;» και η σαύρα εκίνησε καταφατικά το κεφαλάκι της…

Ενώ συζητούσαν διάφορα πνευματικά θέματα, είπε ο γέρων: «Κάποιος διαλογίζεται ότι δεν υπάρχει Θεός». Εκείνοι αλληλοκοιτάχτηκαν και ο γέρων συνέχισε: «Εγώ σας λέω ότι υπάρχει Θεός και με αποδείξεις». Και εφώναξε: «Σαύρα έλα εδώ». Μπήκε τότε μέσα μία μεγάλη σαύρα, πού τρόμαξε τούς επισκέπτες. Ο γέρων απευθύνθηκε στη σαύρα σαν σε λογικό όν και της είπε:» Προσκύνησε τούς επισκέπτες, χαιρέτησέ τους «. Η σαύρα υπακούουσα σηκώθηκε στα πισινά της πόδια και έκανε εδαφιαία μετάνοια. Έπειτα την ερώτησε: «Για πες μας, υπάρχει Θεός;». Και ώ του θαύματος! η σαύρα με μια ψιλή, λεπτή φωνούλα μίλησε και είπε:» Υπάρχει Θεός, υπάρχει Θεός, υπάρχει Θεός».

Υπάρχει και μια ακόμα εκδοχή, την οποία επίσης βρήκα στο ίδιο άρθρο του ίδιου ιστολογίου, όπου τα ζώα που δίνουν την καταφατική απάντηση είναι ένας αγριοκόκορας (δεν υπάρχουν στην Ελλάδα, αλλά θα μπορούσε να είναι άλλο πουλί), κι ένα φίδι.

Ένας νέος τον επισκέφτηκε στο Άγιον Όρος και του φανέρωσε ότι δεν πιστεύει στην ύπαρξη του Θεού. Ο πατήρ Παΐσιος ρώτησε τότε έναν αγριοκόκκορα που περνούσε εκείνη την ώρα από εκεί: «Εσύ τι ξέρεις για το Θεό»; Και ο αγριοκόκκορας ελάλησε τρεις φορές. Επίσης, ρώτησε ένα φίδι που παρουσιάστηκε εκείνη την ώρα: «Εσύ τι ξέρεις για το Θεό»; Και το φίδι ανεβοκατέβασε τρεις φορές το κεφάλι του…

Το μοτίβο των ιστοριών είναι πάντοτε το ίδιο. Ένας άνθρωπος που αμφιβάλλει, ή και είναι πεπεισμένος για την ανυπαρξία του Θεού, συναντά των Άγιο, ο οποίος, αφού βεβαιωθεί για τη δυσπιστία ή και την απιστεία του, κάνει κάποιο θαύμα, και ευθύς ο αμφιβάλλων διακηρύσσει την πίστη του στο Θεό και φεύγει συντετριμμένος. Το ισχυρό αυτό μοτίβο χρησιμοποιούταν ήδη από την εποχή του Χριστού. Οι άνθρωποι επίσης στις παραπάνω ιστορίες είναι κλασικές φιγούρες τέτοιων δύσπιστων. Στην πιο γνωστή, ο δύσπιστος είναι μορφωμένος, κι όχι απλώς μορφωμένος, αλλά καθηγητής πανεπιστημίου. Ανέκαθεν οι μορφωμένοι θεωρούταν λιγότερο πιστοί – γιατί άραγε; Και κάθε φορά που αναμετρώνται με Άγιο, ο τελευταίος αμέσως τους βάζει στη θέση τους. Στη δεύτερη ιστορία με την σαύρα, καθώς και σ’εκείνη την ιστορία με το φίδι και τον κόκορα, ο άπιστος εδώ, κι όχι ο δύσπιστος, είναι ένας άθεος νέος, παραπέμποντας στην κοινή αλλά εσφαλμένη λαϊκή αντίληψη ότι νέος είναι, θέλει να επαναστατήσει, αλλά με την σωστή καθοδήγηση θα επιστρέψει στη θερμή αγκαλιά της παράδοσης. Τέλος στην τρίτη και πλέον ευφάνταστη ιστορία με την σαύρα, όπου η σαύρα μιλάει κιόλας, ο Άγιος τηλεπαθητικα εντοπίζει τον άθεο.

Ας αφήσουμε όμως την κοινοτοπία των ιστοριών κι ας επικεντρωθούμε στην αλληλεπίδραση του Αγίου με τη σαύρα, μήπως και βρούμε κάποια ψύγματα αλήθειας στα γεγονότα. Πρώτο απ’όλα όμως, θα πρέπει ν’αποκλείσουμε διάφορες περιπτώσεις.

Το περιστατικό συνέβη στο Άγιο Όρος, οπότε η σαύρα θα πρέπει να είναι ειδος που ζει στην περιοχή. Αν και δε βρήκα κάποιον κατάλογο με όλα τα ερπετά του Αγίου Όρους, αν ένα είδος αναφέρεται πως απαντά σε όλη την ηπειρωτική Ελλάδα, θα υπάρχει και στο Άγιο Όρος. Αν και δεν περιγράφεται η σαύρα σε καμία των μαρτυριών, σε μία λέει πως ήταν μεγάλη, οπότε ας υποθέσουμε ότι το είδος ήταν αρκετά μεγάλο, ώστε να φαίνεται καλύτερα απ’όλους τους παρευρισκόμενους. Δύο ελληνικές σαύρες ταιριάζουν εδώ: η τρανόσαυρα (Lacerta trilineata) και η πρασινόσαυρα ή πρασινογουστέρα (L. viridis). Η πρώτη έχει μήκος σώματος έως και 16 εκ, και μαζί με την ουρά μπορεί να είναι και μισό μέτρο, κάνοντάς την τη μεγαλύτερη σαύρα με πόδια της χώρας μας. Η δεύτερη είναι λίγο μικρότερη, με μήκος σώματος 13 εκ και ολικό μήκος ως και 40-45 εκ, και είναι η δεύτερη μεγαλύτερη σαύρα της χώρας μας. Επειδή η σαύρα ήταν όμως μεγάλη, ας υποθέσουμε ότι ήταν το πρώτο είδος.

Τώρα θα πρέπει να εξετάσουμε ποια στοιχεία της συμπεριφοράς της σαύρας θα μπορούσαν να αντιστοιχούν στην πραγματικότητα. Απορρίπτουμε εξολοκλήρου οπότε την τρίτη ιστορία, όπου η σαύρα σηκώνεται στα δύο πόδια, κάνει μετάνοια και διακηρύσσει την πίστη της στο Θεό λεκτικά. Το μόνο αληθοφανές της όλης ιστορίας είναι το σήκωμα στα πίσω πόδια, που πολλές σαύρες κάνουν για να παρακολουθήσουν καλύτερα την περιοχή τους, οπότε θα μπορούσαν να το κάνουν αν υπήρχε αρκετός απειλιτικός κόσμος γύρω τους, αλλά τέτοιες σαύρες δεν υπάρχουν στην Ελλάδα. Απορρίπτουμε ομοίως και την πρώτη ιστορία, γιατι εκτός του σηκώματος στα π΄σιω πόδια και της μετάνοιας, η σαύρα ήρθε στο γέροντα έπειτα από κλήση του. Είναι δυνατόν κάποια έξυπνα είδη, όταν είναι κατοικίδια, με αρκετή επιμονή και υπομονή να μάθουν το όνομά τους και να γυρίζουν ή και να έρχονται σ’αυτόν που τα καλεί, αλλά είναι η εξαίρεση κι όχι ο κανόνας. Πάλι δεν είναι σκύλοι και θα έρθουν κυρίως για τροφή, και στην περίπτωση αυτήν είναι αδύνατον ο μοναχός να εκπαίδευσε την σαύρα να έρχεται σ’αυτόν. Οπότε αληθοφανέστερη είναι η δεύτερη ιστορία, όπου η σαύρα απλώς καθόταν πάνω σ’έναν βράχο, ίσως για να λιαστεί.

Πολλές σαύρες κουνούν το κεφάλι τους για διάφορους λόγους. Αν και γνωστότερες γι’αυτήν τη συμπεριφορά είναι τα ιγκουάνια όπως οι ιγκουάνες, οι ανόλες και οι δράκοι, αυτά δεν υπάρχουν στο ΆγιοΌρος, οπότε θα πρέπει να το έκαναν οι δύο παραπάνω τυπικές σαύρες, οι οποίες επίσης κουνούν το κεφάλι τους. Συνήθως το κάνουν τα κυρίαρχα αρσενικά, τα οποία συχνά έχουν γαλαζωπό κεφάλι κατά την περίοδο αναπαραγωγής, για να δηλώσουν κυριαρχία επί της περιοχής τους. Είναι γνωστό ότι ακόμα και μικρές σαύρες, εάν βρίσκονται κοντά σε ανθρώπους για μεγάλο χρονικο διάστημα κι αυτοί δεν τις απειλούν, τους συνηθίζουν, οπότε εκδηλώνουν φυσική συμπεριφορά μπροστά τους μεταξύ τους, και πλησιάζονται πολύ εύκολα, αν και συνήθως δεν ημερεύουν στο σημείο να πιάνονται. Δείτε ένα παράδειγμα εδώ. Δεν είναι σπάνιο ένα κυρίαρχο αρσενικό με ιδιαίτερα υψηλή αυτοπεποίθηση να κουνήσει το κεφάλι του προς έναν άνθρωπο, προσπαθώντας να τον εκφοβίσει για να φύγει από την περιοχή του.

Οπότε το πιο πιθανό είναι το εξής, αν βέβαια έγινε αυτή η ιστορία, στο οποίο δίνω μικρότερη πιθανότητα κι από την Ανάσταση του Χριστού: Ο Παΐσιος, συζητώντας μ’έναν δύσπιστο νέο περί της ύπαρξης του Θεού, στράφηκε προς μία σαύρα που βρισκόταν δίπλα σε έναν βράχο, που ήταν μια μεγάλη αρσενική τρανόσαυρα (Lacerta trilineata) που τον είχε συνηθίσει, ελπίζοντας ότι θα γίνει κάτι που θα μοιάζει με θαύμα. Επειδή την πλησίασε λίγο πιο κοντά από το σύνηθες, αυτή κούνησε το κεφάλι της επιδεικτικά. Με λίγα λόγια ο Άγιος Παΐσιος ρώτησε την σαύρα αν υπάρχει Θεός κι αυτή του απάντησε «Φύγε από δω!». Ή την ρώτησε αν υπάρχει Θεός και αυτή του απάντησε «Άι γαμήσου!».

Ακόμα και μια σαύρα αποστομώνει έναν χριστιανό γέροντα λοιπόν.

Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που ο Άγιος Παΐσιος επικοινώνησε ή είχε καλή σχέση με άγρια ζώα. Μια άλλη φορά έβραζε γάλα τη Σαρακοστή, κι αφού ένας από τους δύο ευσεβιστές επισκέπτες τον επέπληξε γι’αυτό, του έδειξε τον πραγματικό λόγο για τον οποίον το έκανε δίνοντάς το στα φίδια, τα οποία ήταν μάλιστα οχιές, που ήρθαν να το πιούν. Οι εύπιστοι ακόλουθοί του έχουν καταγράψει πολλές άλλες περιπτώσεις ακόμα.

Advertisements