Τα πάντα είναι φανταχτερά στολισμένα. Στολισμένα δέντρα, κατασκευές με κλαδιά ταλαίπωρων γυμνόσπερμων κωνοφόρων και κουκουνάρια, Άγιοι Βασίληδες, έλκυθρα, τάρανδοι, αστεράκια, αγγελάκια, μπάλες και μπαλάκια, καρτουνώδεις φάτνες, ενίοτε κάπως παράξενες, χιονάκια, χιονάνθρωποι με καρότα κι άλλα χειμέρια σύμβολα που δεν τα βλέπουν ποτέ όσοι είναι στην ομώνυμη νάρκη, και βέβαια φωτεινά και πολύχρωμα λαμπιόνια παντού, που παίζουν κι εναλλάσσονται σε διάφορους τρελούς ρυθμούς. Όλοι οι άνθρωποι βγαίνουν έξω, και συρρέουν στα μαγαζιά για να αγοράσουν δώρα για τους δικούς τους, αδειάζοντας τις κάρτες τους. Από παντού ακούγονται τζινγκλ μπελς και γιορτινές μουσικές με κυρίαρχα ορισμένα γνωστά, κυρίως αμερικάνικα, άσματα, τα ίδια και τα ίδια κάθε χρονιά. Τα παιδιά χαίρονται, μπουκώνονται με γλυκάκια, και αδιμονούν για τα δώρα που θα λάβουν από τους γονείς τους ή τον Άι-Βασίλη, ανάλογα με το αναπτυξιακό τους επίπεδο. Αυτό είναι το ετήσιο καρναβάλι που αποκαλείται Χριστούγεννα. Μία παγκοσμιοποιημένη, εμπορευματοποιημένη γιορτή, που γιορτάζεται σ’όλο το δυτικό και σε πολλά μέρη του μη δυτικού κόσμου, χριστιανικού και μη. Εξαιρουμένων ίσως των ισλαμικών κρατών, η χειμερινή αυτή εορτή γιορτάζεται σχεδόν παγκοσμίως σήμερα. Και φυσικά ελάχιστος λόγος γίνεται για τη θρησκευτική της απαρχή από τους ελάχιστα ή μη θρησκευόμενους, αν και παρατηρείται ανεξήγητη αύξηση του ενδιαφέροντος για τους αναξιοπαθούντες του άδικου τούτου κόσμου και υποτυπώδεις κινήσεις υπέρ τους, με συχνή χρήση της κακοποιημένης έννοιας της αγάπης, από μεγάλη μερίδα του πληθυσμού. Μήπως αυτό πρόκειται για θαύμα; Για τους πιο θρησκευομενους όμως του κόσμου αυτού, τα Χριστούγεννα σηματοδοτούν τη γέννηση του Κυριου Ημών Ιησού Χριστού, ο οποίος γεννήθηκε υποτίθεται σε μία φάτνη (θαύμα ότι δεν τον δάγκωσαν ή και δεν τον έφαγαν τα ζώα) από μια παρθένα εγκυμονούσα του ναού (πολλοί άνθρωποι συνέρεαν στο ναό πάντως, και μην ξεχνάτε ότι η κοπέλα ήταν φτωχή), την οποία περιμάζεψε ένας ψυχοπονιάρης μαραγκός, ο οποίος πιθανότατα κατασκεύαζε φέρετρα, αγχόνες και κρεβάτια για τις ακολασίες των πλουσίων της εποχής. Οι πιο θρησκευόμενοι που έλεγα λοιπόν, αν και συχνά παραπονιούνται για την κατάπτωση της γιορτής των Χριστουγέννων, εξακολουθούν να μετέχουν των απολαύσεών της. Μπορεί να νηστέψουν από πριν και να κοινωνήσουν στην εκκλησία, αλλά θα ακούσουν και το τζινγκλ μπελ, θα φάνε μπόλικα γλυκά και θα στολίσουν το σπίτι τους με δέντρο και φωτάκια. Σε ακόμα πιο θρησκευόμενες μερίδες ή σε τόπους όπου ο χριστιανισμός ακο΄μα είναι πραγματική θρησκεία ωστόσο, τα Χριστούγεννα είναι κυρίως θρησκευτική εορτή. Είτε με την θρησκευτική είτε με την εκκοσμικευμένη μορφή της όμως, κατά γενική ομολογία η γιορτή αυτή θεωρείται χαρμόσυνο γεγονός που φωτίζει τις μουντές ζωές μας. Πώς την αντιμετωπίζουν όμως ακόλουθοι άλλων θρησκειών;

Πώς την αντιμετωπίζουν οι Εβραίοι για παράδειγμα, δεδομένου ότι αντιτίθενται έντονα, αν όχι μισούν, το χριστιανισμό; Θα περίμενε κανείς ότι μία χριστιανική γιορτή θα είναι αδιάφορη για τους οπαδούς άλλης θρησκείας, αλλά αυτό δεν ισχύει πάντοτε. Οι Ευρωπαίοι Εβραίοι, ζώντας ιστορικά σε ένα εχθρικό περιβάλλον για την πίστη τους, εξού και η απέχθειά τους για το χριστιανισμό, ανέπτυξαν διάφορα έθιμα για την Παραμονή των Χριστουγέννων, τα οποία είχαν σκοπό να τους προστατεύσουν από το κακό των ημερών, αλλά και για να τονώσουν τη δεισιδαιμονία τους όπως φαίνεται. Γι’αυτούς, η παραμονή των Χριστουγέννων είναι το λεγόμενο Nittel Nacht, μια μέρα καταραμένη.

Η φράση είναι γίντις, της γλώσσας που ομιλούσαν ιστορικά οι περισσότεροι Ευρωπαίοι Εβραίοι (Ασκενάζι), η οποία βασίζεται σε κάποια γερμανική διάλεκτο, με έντονες επιρροές από τα εβραϊκά, τα αραμαϊκά και από σλαβικές γλώσσες, και γράφεται με το εβραϊκό αλφάβητο. Η προέλευση της λέξης Nittel δεν είναι πλήρως εξακριβωμένη, αλλά ίσως προέρχεται από το λατινικό natalis, ο γενέθλιος, δηλαδή η γενέθλια νύκτα. Σύμφωνα με άλλη ετυμολόγηση, το νίτελ αποτελεί αρκτικόλεξο του Nischt Yiden Tarren Lernen, δηλαδή η νύκτα που οι ιουδαίοι δε μελετούν την Τορά, αν και πιθανότερη ετυμολογία είναι η πρώτη. Τέλος υπάρχει και η άποψη, ότι επειδή δεν ήθελαν οι χασιδιστές να αναφέρουν το όνομα του Ιησού, τον αποκαλούσαν «νατάλ», δηλαδή κρεμασμένο στα εβραϊκά, σύμφωνα με μια λανθασμένη ταλμουδική αφήγηση που υποστηρίζει ότι ο Χρισ΄τος απαγχονίστηκε και δε σταυρώθηκε. Η ημέρα αυτή είναι αποφράδα για τους Εβραίους, γιατί τότε γεννήθηκε ο Χριστός, η αρχή των παθημάτων τους για τους επόμενους αιώνες. Είναι μέρα όπου κυκλοφορούν δαίμονες, και σύμφωνα με κάποιες παραδόσεις, και το ίδιο το πνεύμα του Χριστού, το οποίο θεωρείται δαιμονικό. Οι πονηρές αυτές δυνάμεις αποκαλούνται κλιπότ, δηλα΄δη κοχύλοια, γιατί προσκολλώνται ως κοχύλια στις δυνάμεις του καλού. Την ημέρα λοιπόν αυτή, απαγορεύεται η μελέτη της Τορά, των ιερών κειμένων του ιουδαϊσμού. Αν και η μελέτη της Τορά είναι υψίστης σημασίας για τον ιουδαϊσμό, ξεπερνώντας σε βαρύτητα πολλές άλλες εντολές, σε σημείο που ορισμένοι υπερορθόδοξοι πιστεύουν ότι και ο ίδιος ο Θεός μελετά Τορά για τις τρεις πρώτες ώρες της ημέρας – δεν γνωρίζει τα δημιουργήματά του δηλαδή; -, η πράξη αυτή πιστεύεται ότι ωφελεί πνευματικά όλον τον κόσμο, οπότε υπάρχει κίνδυνος να ωφεληθούν οι δαίμονες εκείνη τη μέρα. Αρκετοί Εβραίοι δεν κοιμούνται το βράδυ των Χριστουγέννων, μήπως και ονειρευτούν τη μελέτη της Τορά. Σύμφωνα με τη χασιδική παράδοση, όσοι μελετούν Τορά θα δουν σκυλιά στον ύπνο τους, τα οποία συμβολίζουν το κακό. Επίσης η συναγωγή ή ο χώρος μελέτης παραμένουν κλειστά, ακόμα κι αν είναι Σάββατο, και οι Εβραίοι παραμένουν στα σπίτια τους. Αυτός ο κανονισμός πιθανόν να τέθηκε σε ισχύ εξαιτίας του κινδύνου της θυματοποίησης των Εβραίων από τους χριστιανούς, η οποία κορυφωνόταν εκείνες της ημέρες θρησκευτικής κατάνηξης και συνοδού αλκοολικής μέθης, όπως ισχυρίζονται οι Εβραίοι τουλάχιστον. Ακόμα, απαγορεύεται τα ζευγάρια να έχουν σεξουαλική επαφή εκείνη τη νύχτα, διότι το παιδί που θα συλληφθεί θα γίνει αποστάτης ή νταβατζής.

Και τι κάνουν τότε οι Εβραίοι εκείνη τη μέρα; Πολλοί συνηθίζουν να περνούν το χρόνο τους παίζοντας χαρτιά ή σκάκι, ή παίζουν το ντράιντελ, ένα τυχερό παιχνίδι που παίζεται επίσης και στη Χανουκά. Στη συναγωγή παίζουν τυχερά παιχνίδια, αν είναι ανοιχτή. Απορίας άξιο είναι πότε προλαβαίνουν να μάθουν χαρτιά, σκάκι ή άλλα παιχνίδια, εφόσον η μελέτη της Τορά καταλαμβάνει τον περισσότερο διαθέσιμο χρόνο τους. Πολλοί επίσης αρέσκονται να διαβάζουν το Τολεντότ Γεσού, μια παρωδία του βίου του Ιησού Χριστού, όπου, μεταξύ άλλων, αναφέρεται ότοι ο Κύριος Ημών γεννήθηκε από μία πόρνη, η οποία τον συνέλαβε όταν ήταν νιντά, δηλαδή σε εμμηνόρροια. Επίσης μπορεί να διαβάζουν άλλα, κοσμικά βιβλία, να κανονίζουν τα οικονομικα των επιχειρήσεών τους, να πληρώνουν λογαριασμούς, να κανονίζουν χρήματα για ελεημοσύνες, να κάνουν μικροεπιδιορθώσεις στο σπίτι, ή ακόμα και να ράβουν, αγαπημένη δραστηριότητα του έβδομου λουμπαβιτσιανού ραβίνου Μεναχέμ Μέντελ Σνέερσον, ο οποίος από λίγους οπαδούς του θεωρείται ο ίδιος ο Μεσσίας. Μία ακομα παραγωγική δραστηριότητα στην οποία επιδίδονται οι Εβραίοι εκείνη τη μέρα είναι το κόψιμο του χαρτιού τουαλέτας για τα Σάββατα της υπόλοιπης χρονιάς. Το τελευταίο δεν είναι αστείο. Το Σάββατο, οποιαδήποτε παραγωγική διαδικασία απαγορεύεται, συμπεριλαμβανομένου και του σχισίματος, οπότε απαγορεύεται και το σχίσιμο χαρτιού τουαλέτας. Άρα το Νίτελ Ναχτ, χωρ΄΄ις την ανάγκη μελετής της Τορά, ήταν μια ιδανική μέρα για την λύση αυτού του προβλήματος. Σήμερα ωστόσο, με τα ήδη κομμένα χαρτιά που διατίθενται στο εμπόριο γι’αυτόν το σκοππό, το έθιμο αυτό έχει σχεδόν εκλείψει.

Δεν είναι απολύτως γνωστό πότε ξεκίνησε το Νίτελ Ναχτ, όμως ο διακεκριμένος ταλμουδιστής ραβίνος Σαμουήλ Άιντες, γνωστός ως Μαχράσα στους κύκλους των γεσιβιστών, ήδη τηρούσε το Νίτελ Ναχτ από τα τέλη του 16ου αιώνα. Την τήρηση της ημέρας προώθησε ο μεγάλος μυστικιστής και ιδρυτής του χασιδισμού ραβίνος Μπάαλ Σεμ Τοβ το 18ο αι. Πολλοί ραβίνοι μετά απ’αυτόν προσέθεταν τους δικούς τους ιδιαίτερους κανόνες. Στα μέσα του 20ου αιώνα ωστόσο, οπότε οι σχέσεις χριστιανισμού και ιουδαϊσμού είχαν εξωμαλυνθεί, τα έθιμα του Νίτελ Ναχτ είχαν παραμεριστεί. Σήμερα, η γιορτή είναι άγνωστη στους περισσότερους Εβραίους και τηρείται μόνο από ορισμένους κύκλους σκληροπυρηνικών υπερορθόδοξων, κυρίως χασιδιστών.

Όπως και με άλλα ζητήματα, υπάρχουν αρκετές διαφωνίες γύρω από το Νίτελ Ναχτ. Υπάρχει για παράδειγμα διαφωνία για το πότε ακριβώς ξεκινά, δηλα΄δη από ποια ώρα ακριβώς θα πρέπει να σταματήσει ο ευσεβής ιουδαϊος τη μελέτη της Τορά, μεσημέρι, απόγευμα ή βράδυ της Παραμονής. Επίσης υπάρχει διαφωνία για την ημερομηνία τήρησης του Νίτελ Ναχτ, αφού οι δυτικοί έχουν την παραμονή στις 24 Δεκεμβρίου, ενώ οι περισσότερες ορθόδοξες χώρες στις 6 Ιανουαρίου. Συνήθως κάθε κοινότητα τηρεί το Νίτελ Ναχτ ανάλογα με την τοπική ημερομηνία εορτασμού των Χριστουγέννων, αν και οι πολύ ευσεβείς Εβραίοι το τηρούν και τις δύο ημερομηνίες για να είναι σίγουροι. Μια άλη διαφωνία αφορά το αν μια τέτοια μέρα θα πρέπει να τηρείται στη γη του Ισραήλ, η οποία θεωρείται άγια, με άλλους να μην το θεωρούν απαραίτητο κι άλλους να εξακολουθούν να την τηρούν. Τέλος μια άλλη διχογνωμία αφορά την απαγόρευση της μελέτης της Τορά. Επειδή η μελέτη της Τορά είναι το σημαντικότερο πράγμα, είναι αδιανόητο να ζητείται από κάποιον ευσεβή Εβραίο να την παραμερίσει για οποιονδήποτε λόγο. Οι υποστηρικτές της απαγόρευσης από την άλλη το δικαιολογούν ισχυριζόμενοι ότι και η τήρηση των ραβινικών κανόνων είναι επίσης Τορά, οπότε ουσιαστικά δεν παύουν να την μελετούν. Ταλμουδικός αχταρμάς όπως πάντα.

Πολλά από τα έθιμα του Νίτελ Ναχτ (απαγορεύσεις στη μελέτη της Τορά ή στο σεξ) είναι παρόμοια με αυτά της ημέρας του Τισά Μπιάβ, δηλαδή της εννάτης του μηνός Αβ, κατά την οποία μνημονεύεταιη καταστροφή των δύο ναών, της Ιερουσαλήμ κι όλα τα δεινά που έπληξαν τους Εβραίους ανά τους αιώνες. Σύμφωνα με ορισμένους μυστικιστές, η εννάτη του Αβ ήταν η πραγματική ημέρα γέννησης του Χριστού.

Αυτά λοιπόν πίστευαν κι έκαναν οι Εβραίοι τα Χριστούγεννα. Σκεφτείτε σε τι παράνοια ζούσαν καθημερινά! Προσεχώς πρέπει να ανεβάσω ακριβώς αυτό, τις δεισιδαιμονίες δηλα΄δή των Εβραίων των στετλ της Ευρώπης. Και το χειρότερο είναι ότι ακομα και σήμερα κάποιοι πιστεύουν ότι την παραμονή των Χριστουγέννων κυκλοφορούν δαίμονες, ότι υπάρχει πνεύμα του Ιησού Χριστού που τους επηρεάζει, ότι αν κόψεις χαρτί για να σκουπιστείς το Σάββατο έχει κάποια συνέπεια ή ότι το διάβασμα και ο σχολιασμός κάποιων αρχαίων κειμένων βελτιώνει τον κόσμο μας. Και το ακόμα ανησυχητικότερο είναι ότι αυτοί που πιστεύουν τα παραπάνω τυγχάνει να τρέφουν μίσος προς τους μη ιουδαϊους, τους οποίους αντιμετωπίζουν στην καλύτερη περίπτωση με καχυποψία. Θα μπορούσε άραγε το Νίτελ Ναχτ να καταδικαστεί ως ρατσιστικό γεγονός, ή είναι αντισημιτική αυτή η πρόταση; Γιατί αυτοί να κατακρίνουν το κάψιμο του Ιούδα για παράδειγμα ως αντισημιτικό έθιμο και να μη μπορούμε να κα΄νουμε εμείς το ίδιο σ’αυτούς;

Εύχομαι λοιπόν καλό Νίτελ Ναχτ σε όλους τους αναγνώστες μου. Παίξτε χαρτιά και φάτε όσο μπορείτε!

Πηγές:
πηγή 1
πηγή 2
πηγή 3
πηγή 4
πηγή 5
πηγή 6

Advertisements