Η καλλιέργεια τροπικών παραγωγικών πολυετών φυτών είναι υποτίθεται δύσκολη, επειδή αυτά τα είδη ευδοκιμούν σε συγκεκριμένες συνθήκες, τις οποίες δε θα μπορούμε να παρέχουμε, οπότε και αν προσπαθήσουμε μάλλον θ’αποτύχουμε, ή απλώς δε θα δώσουν καρπό ποτέ. Αυτό στο μεγαλύτερο μέρος του είναι μύθος. Τα περισσότερα τροπικά φυτά μπορούν να καλλιεργηθούν κι εδώ, και με κάποια επιπλέον φροντίδα μπορούν και να καρποφορήσουν. Απλώς είναι οικονομικά ασύμφορη η καλλιέργειά τους σε εμπορική κλίμακα. Μικρά φυτά όπως το τζίντζερ ή το λεμονόχορτο, από τα οποία το μέρος που συλλέγεται είναι βλαστητικό, καλλιεργούνται εύκολα και δίνουν αρκετή ποσότητα. Κάπια καρποφόρα όπως η γκουάβα, η μπανανιά και ο ανανάς, με κάποια επιπλέον προστασία εύκολα καρποφορούν και στο σπίτι μας, ενώ κάποια άλλα, όπως το μάγκο ή ο κοκοφοίνικας, είναι πολύ δύσκολα και δεν πρόκειται να καρποφορήσουν, εκτός κι αν τοποθετηθούν σε θερμοκήπιο που μπορεί να χωρέσει το τελικό ύψος τους. Το αβοκάντο είναι μια ενδιάμεση κατάσταση, αφού καλλιεργείται εύκολα, και μετά από κάποια χρόνια, αν οι συνθήκες όπου ζει είναι καλές, μπορεί να καρποφορήσει. Παρόλα αυτά οι περισσότεροι το καλλιεργούμε απλώς ως καλλωπιστικό φυτό, οπότε το αν καρποφορήσει τελικά δεν έχει μεγάλη σημασία. Στο παρόν άρθρο θα σας παρουσιάσω τον τρόπο με τον οποίο βλάστησα το σπόρο του αβοκάντο, μία διαδικασία πολύ εύκολη που μπορεί να κάνει ο καθένας. Πρώτα όμως θα πρέπει να κάνω μια εισαγωγή για το δέντρο και τον καρπό του. Αν ενδιαφέρεστε μόνο για τις καλλιεργητικές πληροφορίες, μπορείτε να τα προσπεράσετε, αν κι εγώ δε θα σας πρότεινα να το κάνετε.

Το αβοκάντο λοιπόν, με επιστημονική ονομασία Persea americana, είναι αειθαλές δένδρο που κατάγεται από την Αμερική, όπως δηλώνει και το όνομά του. Το όνομα «περσέα» είναι το αρχαίο ελληνικ΄κο όνομα που έδωσε ο Ιπποκράτης και ο Θεόφραστος σε κάποιο αιγυπτιακό δέντρο με φαρμακευτικές ιδιότητες, του οποίου την ταυτότητα δε γνωρίζουμε πλήρως, αλλά μπορεί να ήταν το είδος Cordia myxa ή κάποιο είδος του γένους Minutops. Το γένος της περσέας περιλαμβάνει 150 είδη, από τα οποία τα 70 απαντούν στις αμερικανικές ηπείρους, η P. indica στις Αζόρες και τις Κανάριες Νήσους και τα υπόλοιπα στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ασία. Το γένος ανήκει στην οικογένεια των δαφνιδών (Lauraceae) και sτην τάξη των δαφνωδών (Laurales) στον κλάδο τον μανολιοειδών (magnoliids), έναν αρκετά αρχαίο κλάδο ανθοφόρων φυτών ου εμφανίστηκε πριν το διαχωρισμό των μονοκοτυλήδονων και των δικοτυλήδονων. Τα φυτά αυτά έχουν εμφάνιση δικοτυλήδονου, αλλά τα άνθη τους είναι τριμερή, όπως στα μονοκοτυλήδονα. Άλλα τέτοια φυτά είναι η δάφνη, η κανέλα (και τα δύο στους δαφνίδες), και η μανόλια (στους μανολιίδες). Το γένος του αβοκάντο εξελίχθηκε στο Παλαιόκαινο στη Δυτική Αφρική, απ’όπου μετέβη στη Νότια Αμερική μέσω της Ανταρκτικής, και ανατολικά προς την Ευρασία. Με την ένωση της Νότιας Αμερικής με τη Βόρεια μετέβη και εκεί. Η ξήρανση ωστόσο της Αφρικής και η ψύχρανση πολλών εύκρατων περιοχών κατά τις τελευταίες παγετώδεις περιόδους μείωσαν την εξάπλωση του γένους, και από την Αφρική και την Ευρώπη εξαφανίστηκε εντελώς, με μόνο κατάλοιπο την Persea indica στα ήπια δαφνοδάση της Μακαρονησίας. Νέα είδη ωστόσο εξελίχθηκαν κατά τη συνένωση των δύο Αμερικών.

Το είδος P. americana είχε κάποτε κινδυνεύσει άμεσα με εξαφάνιση, περιορισμένο σε λίγες περιοχές της σημερινής Πουέμπλα του Μεξικού, επειδή δεν υπήρχε ζώο που θα διέσπυρε τους μεγάλους σπόρους του, και όλο το φυτό ήταν αρκετά τοξικό για τα περισσότερα ζώα. Πιθανολογείται ότι κάποια είδη της εξαφανισμένης αμερικανικής μεγαπανίδας, όπως οι γιγάντιοι βραδύποδες, έτρωγαν τους καρπούς και έτσι μετέφεραν τους σπόρους αλλού, όμως τα ζώα αυτά εξαφανίστηκαν από τους πρώτους ανθρώπους της Αμερικής πριν περίπου 13.000 χρόνια, αφήνοντας πολλά φυτά χωρίς φυσικούς μεταφορείς. Ένα ακόμα τέτοιο γνωστό παράδειγμα είναι η ψευδακακία, ένα πολύ κοινό δέντρο εξαιτίας της καλλιέργειας, της οποίας όμως οι κάψες με τους σπόρους δύσκολα ανοίγουν μόνες τους, και πιθανολογείται ότι τη διέσπυραν τα προβοσκιδωτά. Η εξάπλωση του είδους λοιπόν οφείλεται στον άνθρωπο. Οι πρώτες ενδείξεις κατανάλωσης αβοκάντο βρέθηκαν στο σπήλαιο Κοξκάτλαν στην Πουέμπλα του Μεξικού και χρονολογούνται πριν 10.000 χρόνια, ενώ η καλλιέργειά του ξεκίνησε πριν 5.000 χρόνια, κι έκτοτε εξαπλώθηκε στο υπόλοιπο Μεξικό, αλλά και νοτιότερα στην Αμερική μέχρι της περιοχές του Περού που αργότερα ενσωματώθηκαν στην αυτοκρατορία των Ίνκας. Οι Ευρωπαίοι γνώρισαν το φρούτο κατά τα τέλη του 13ου αι. Από τον 18ο αι. και στο εξής, η καλλιέργειά του άρχισε να εξαπλώνεται σε σχεδόν όλο τον τροπικό και τον υποτροπικό κόσμο (στην Ινδονησία το 1750, στη Βραζιλία το 1809, στη Νότια Αφρική και στην Αυστραλία στα τέλη του 19ου αι., και στο Λεβάντε το 1908). Η λέξη αβοκάντο είναι αγγλική παραφθορά της ισπανικής λέξης αγκουακάτε (aguacate), η οποία προέρχεται από τη νάουατλ λέξη για τον καρπό αουάκατλ (ahuacatl). Ευφημιστικά, η λε΄ξη αυτή αναφερόταν και στους όρχεις. Εξαιτίας της ομοιότητας της λέξης με τον αλιγάτορα, το όνομα παρετυμολογήθηκε σε αχλάδι του αλιγάτορα (alligator pear) εξαιτίας της αδρής επιφάνειάς του, αν και δεν είναι πολύ τραχιά στην πραγματικότητα, με την υφή περίπου του πορτοκαλιού. Επίσης, λόγω της ομοιότητας της λέξης με το όνομα για το δικηγόρο σε πολλές ευρωπαΪκές γλώσσες (advocate και οι παραλλαγές του), το όνομα έχει παρετυμολογηθεί σε αχλάδι του δικηγόρου σε πολλές από αυτές. Αποκαλείται επίσης και βουτυρόκαρπος και το δέντρο βουτυρόδεντρο, σπανιότερα στην Ελλάδα, αλλά συχνά στην Ασία.

Το δέντρο φτάνει σε ύψος τα 15 μέτρα. Έχει ωοειδή κόμη και οωειδή προς ελλειπτικά φύλλα, με ελαφρώς οδοντωτό ή ελαφρώς κυματιστό περιθώριο, τα οποία μπορούν να φτάσουν τα 20 εκ σε μήκος, και είναι εναλλάξ διατεταγμένα. Τα άνθη του φύονται σε μικρές ταξιανθίες στις μασχάλες των βλαστών, κι έχουν χρόμα ανοιχτοπράσινο ή κίτρινο. Έχουν 6 τέπαλα, 9 στήμονες και μία ωοθήκη με ένα έμβρυο. Ο καρπός του άγριου τύπου ή κριόλο (criollo) είναι μικρός, λίγο μεγαλύτερος από το σπόρο, σχεδόν ωοειδής, με σκούρο περίβλημα και λιγοστή σάρκα. Στις περισσότερες καλλιεργημένες ποικιλίες ωστόσο, συνήθως φτάνει τα 10-20 εκατοστά, το σχήμα του είναι απιοειδές και η φλούδα του είναι πράσινη. Για την αποφυγή της αυτεπικονίασης, το φυτό παρουσιάζει διχογαμία, δηλαδή τα άνθη διαφορετικών ποικιλιών ανοίγουν ως αρσενικά ή θηλυκά σε διαφορετικές ημέρες και ώρες. Τα άνθη της ομάδας α ανοίγουν ως θηλυκά το πρωί της πρώτης ημέρας και κλείνουν αργά το πρωί ή νωρίς το απόγευμα, και ξαναανοίγουν ως αρσενικά το απόγευμα της επομένης, ενώ τα άνθη της ομάδας β ανοίγουν ως θηλυκά το απόγευμα της πρώτης ημέρας, κλείνουν αργά το απόγευμα και ξαναανοίγουν ως αρσενικά το πρωί της επομένης. Αυτό το χαρακτηριστικό, σε συνδυασμό με το μεγάλο χρόνο ωριμότητας του δέντρου, κάνουν δύσκολη την δημιουργία ποικιλιών. Το φυτό ευδοκιμεί σε ανοιχτά, ηλιόλουστα μέρη με υγρό, αλλά καλά αποστραγγιζόμενο χώμα, και οι περισσότερες ποικιλίες δεν αντέχουν το κρύο, αν και ορισμένες επιβιώνουν μέχρι και τους -7 βαθμούς Κελσίου με ελάχιστη βλάβη στα φύλλα τους.

Ο καρπός του δέντρου είναι μοναδικός στη σύστασή του, αφού περιέχει μεγάλο ποσοστό λίπους, 14 γρ. ανά 100 γρ. Έχει μεγάλη θερμιδική αξία (160 θερμίδες ανά 100 γρ.), οπότε ίσως δεν είναι καλό να το τρώμε σαν το μήλο. Ήταν ωστόσο σπουδαία πηγή λίπους για τους ανθρώπους που δεν κατανάλωναν συχνά λιπαρό κρέας ή ψάρι. Είναι κάτι παρόμοιο με την ελιά, κι αυτή καρπός από δέντρο, αλλά όχι το σύνηθες γλυκό φρούτο. Χρησιμοποιείται σε σάλτσες, σε σαλάτες, σε γλυκίσματα, ως άλειμμα κλπ. Γνωστότερη χρήση του είναι στη μεξικανική σούπα με αβοκάντο γουακαμόλε (guacamole), παραφθορά τουνάουτλ αουακαμόλι (ahuacamolli). Αν κι εδώ δεν το συνηθίζουμε, στις ΗΠΑ πολλοί τρώνε το αβοκάντο σκέτο ως φρούτο. Μην ξεχνάτε επίσης ότι εκεί τρώνε και τεράστιες ποσότητε ςλιπαρού φιστικοβούτυρου. Πρώτος παραγωγός αβοκάντο παραμένει το Μεξικό, δεύτερος είναι η Δομινικανή Δημοκρατία, τρίτος η Ινδονησία, τέταρτος οι ΗΠΑ, πέμπτος η Κολομβία και οι υπόλοιποι έπονται. Στην Ευρώπη το αβοκάντο εισήχθει μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου άρχισε να καλλιεργείται στην Ισπανία και στην Πορτογαλία. Αν και δεν είναι ευρέως γνωστό, το αβοκάντο καλλιεργείται και στην Κρήτη. Καλλιεργούταν εδώ για αρκετές δεκαετίες, αλλά η καλλιέργειά του γνώρισε ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια, οπότε αυξήθηκε η ζήτηση του καρπού από τις ευρωπαϊκές χώρες, όπου εξάγεται το μεγαλύτερο μέρος της σοδειάς. Καλλιεργείται σε περιοχές της Κρήτης με το κατάλληλο κλίμα, όπου επί του παρόντος καταλαμβάνει οπωρώνες με πάνω από 50.000 δέντρα, οι οποίοι συνολικά καλύπτουν 2.500 στρέμματα. Η μέση ετήσια παραγωγή είναι περίπου ένας τόνος ανά στρέμμα, και η παραγωγική ζωή του δέντρου διαρκεί περίπου 35 χρόνια. Πρόβλημα στην επίτευξη σταθερής ετήσιας παραγωγής αποτελεί η παρενιαυτοφορία, η μεγάλη καρποφορία δηλαδή σε ένα χρόνο η οποία ακολουθείται από χαμηλή παραγωγή τον επόμενο, εξαιτίας της εξάντλησης του φυτού, όπως και στα περισσότερα οπωροφόρα δέντρα, αν και με εντατική λίπανση και έλεγχο των ασθενειών αυτό συνήθως προλαμβάνεται. Οι καρποί μπορούν να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις, χάρη στην ιδιότητά τους να ωριμάζουν τεχνητά, αφού συγκομιστούν λίγο πριν ωριμάσουν και αποθηκευθούν υπό ψύξη, όπως και πολλά άλα φρούτα.

Η τοξικότητα του φυτού οφείλεται στην περσίνη, ένα λιποδιαλυτό τοξικό παραπροΪόν των λιπαρών οξέων ου υπάρχει στο φύλλωμα, στο φλοιό, στη φλούδα του καρπού και στο σπόρο, και μπορεί να μεταφερθεί από το σπόρο στη σάρκα του καρπού σε μνικρές ποσότητες. Η τοξίνη αυτή δηλητηριάζει εύκολα και μπορεί να σκοτώσει πολλά ζώα αν καταναλωθεί σε ικανή ποσότητα. Σκύλοι, γάτες, κατσίκες, αγελάδες, κουνέλια, αρουραίοι, ποντίκια, πουλιά και ψάρια μπορούν να δηλητηριάστούν από το φυτό. Τα συμπτώματα ποικίλουν από είδος σε είδος, όμως συνήθως περιλαμβάνουν γαστρεντερικά και σοβαρά καρδιακά συμπτώματα, με βλάβες στο μυοκάρδιο και επακόλουθο θάνατο. Μητέρες που θηλαζουν μπορεί ναπάθουν μαστίτιδα και η έκκριση γάλακτος να σταματήσει. Στα κουνέλια για παράδειγμα η τοξίνη προκαλεί οίδημα κάτω από το σαγόνι, και καρδιακές αρρυθμίες που οδηγούν στο θάνατο, ενώ σε χαμηλότερες δόσεις τα θηλυκά που γαλουχούν εμφανίζουν μαστίτιδα και αγαλαξία. Οι σκύλοι και οι γάτες εμφανίζουν έντονη διάρρια και εμετό, και στη συνέχεια καρδιακές ανωμαλίες, ενώ τα άλογα κωλικό και αιφνίδιο θάνατο. Για τον λόγο αυτόν, τα κατοικίδια θα πρέπει να παραμένουν μακριά απ΄το φυτό και το φρούτο, και μέτρα θα πρέπει να λαμβάνονται ώστε τα μεγάλα χορτοφάγα να μην τρώνε το δέντρο. Αν και η σάρκα συνήθως είναι ασφαλής, μπορεί να έχει λίγη τοξίνη από το σπόρο σε ορισμένες ποικιλίες. Ακόμα κι αν είναι ασφαλής, είναι αρκετά λιπαρή για τα χορτοφάγα ζώα, όπως τα κουνέλια, οπότε δε θα πρέπει να ταΐζεται σ’αυτά. Η τοξίνη δε βλάπτει τον άνθρωπο στις συνήθεις δόσεις, αν και ορισμένοι είναι αλλεργικοί σ’αυτήν. Στο φυτό επίσης η τοξίνη αυτή δρα ως ισχυρό αντιμυκητικό.

Πώς όμως το καλλιεργούμε; Η διαδικασία είναι πολύ εύκολη, και απαιτεί μόνο το κουκούτσι, τις κατάλληλες συνθήκες και μέτρια δόση υπομονής. Αν και οι περισσότεροι διαδικτυακοί οδηγοί προτείνουν τη βλάστηση του σπόρου σε νερό, περισσότερο για λόγους ορατότητας, θεωρώντας τη βλάστηση σε χώμα βραδύτερη, στην πραγματικότητα ο χρόνος είναι ο ίδιος, αν συγκρίνω το διάστημα που συνήθως αναφέρεται με τη βλάστηση στο νερό, γύρω στις 2-8 εβδομάδες, με το χρόνο που έκαναν οι δικοί μου να βλαστήσουν στο χώμα, που ήταν κοινοί σπόροι, περίπου 30 ημέρες. Υπολογίστε περίπου ένα μήνα για τη διαδικασία δηλαδή. Κατά τη βλάστηση στο νερό λοιπόν, αφού καθαρίσετε καλά το σπόρο από υπολείμματα καρπού, τα οποία δεν ξεπλένονται τόσο εύκολα, τον διαπερνάτε περίπου στη μέση του κάθετα με 2 έως 4 οδοντογλυφίδες, προσέχοντας μην αφαιρέσετε πολύ από το περίβλημά του, και τον στηρίζετε σ’ένα ποτήρι. Το νερό θα πρέπει πάντοτε να βρέχει την κάτω επιφάνεια του σπόρου, και θα πρέπει ν’αλλάζετε τακτικά, κάθε μία ή δύο μέρες. Αφού ο βλαστός έχει ψηλώσει στα 20 εκατοστά, πορείτε να τον κλαδέψετε στο μισό προαιρετικά, να περιμένετε να ξαναμεγαλώσει και στη συνέχεια να μεταφέρεται το δενδρύλλιο στο χώμα. Ο σπόρος μπορεί επίσης να βλαστήσει τυλιγμένος ανάμεσα σε υγρά χαρτιά, όπου αφού βγάλει ρίζα μπορεί να μεταφερθεί στο χώμα. Κατά τη φύτευση στο χώμα, το ξέπλυμα κάθε ίχνους υπολείμματος καρπού δεν είναι τόσο σημαντικό. Κι εδώ προσέχετε να μην αφαιρέσετε πολύ από το λεπτό κι εύθραυστο περίβλημα του σπόρου, αν και ορισμένοι οδηγοί προτίνουν το χάραγμα του σπόρου για ταχύτερη βλάστηση (υπάρχει όμως πάντα ο κίνδυνος σαπίσματος μ’αυτό) και τον φυτεύετε σε γλάστρα βάθους καλύτερα άνω των 10 εκατοστών για τη σωστή ανάπτυξη της ρίζας, σε πλούσιο, οργανικό χώμα. Ο σπόρος θα πρέπει να βρίσκεται κατά το 1/2, ή καλύτερα κατά τα 2/3 ή τα 3/4 υπογείως, αλλά το επάνω μέρος θα πρέπει να εξέχει. Όπου κι αν γίνει η βλάστηση, ο σπόρος θα πρέπει να τοποθετηθεί στη σωστή θέση, δηλαδή με τη μύτη, απ’όπου θα ξεφυτρώσει ο βλαστός, προς τα πάνω. Οι σπόροι του φυτού έχουν το μέγεθος ενός μεγάλου καρυδιού, είναι σκληροί, συμπαγείς και ωοειδείς, αν και κάποιοι είναι πιο σφαιρικοί. Ακομα και σ’αυτούς όμως είναι εύκολη η εύρεση της κορυφής. Στην κάτω πλευρά (χαλάζια πλευρά) υπάρχει ένα αποτύπωμα, η ουλή που έμεινε από τη σύνδεση του σπόρου με το υπόλοιπο αγγειακό σύστημα του φυτού, και κοντά σ’αυτήν θα εμφανιστεί και η πρώτη ρίζα ή ριζίδιο. Εξαιτίας του μεγέθους τους, της μορφής της βάσης και της κορυφής τους, αλλά και του εύθραυστου περιβλήματός τους, οι σπόροι θυμίζουν βολβούς.

σπόροι αβοκάντο 19/3/2015

Τους δύο αυτούς λοιπόν σπόρους τους πήρα από τα αβοκάντο που η μητέρα μου καθάριζε για μια πεντανόστιμη μερέντα με αβοκάντο που έφτιαχνε. Ακόμα δε μου την έχει ξανακάνει, γιατι υποτίθεται είναι παχυντική. Τους ξέπλυνα από τα λιπαρά υπολείμματα του καρπού, και τους άφησα να στεγνώσουν. Οι σπόροι του αβοκάντο, όπως και άλλων τροπικών δέντρων και των δέντρων των ξηρών καρπών, δεν αδρανοποιούνται για πολύ καιρό, οπότε θα πρέπει να φυτευθούν σύντομα μετά τη συγκομιδή τους. Τους συγκεκριμένους τους άφησα λίγες μέρες σε ένα σκιερό και ξηρό μέρος, τους φωτογράφισα στις 19 Μαρτίου, και στις 20 τους φύτεψα σε ένα πλαστικό γλαστράκι βάθους περίπου 12 εκατοστών και πλάτους 15, με πλούσιο, πρόσφατα αγορασμένο (μεταφύτευα κι άλλα φυτά εκείνο το διάστημα) τυρφώδες χώμα που διατηρούσε την υγρασία. Τους έβαλα σε απόσταση 3 εκατοστών μεταξύ τους, με το ανώτερο ένα τέταρτο να προεξέχει. Κάθε λίγες μέρες έλεγχα την κατάστασή τους, για να βεβαιωθώ ότοι δε σάπιζε κανένας. Μετά τις 15 περιπου μέρες, άρχισαν αν δείχνουν σημεία ζωής. Θυσίασα τον έναν από τους δύο σπόρους, ο οποίος προριζόταν για δενδρύλλιο που θα έδινα στονπατέρα μου, για να δω τι είχε μέσα. Ήταν συμπαγής, λευκός, και μύριζε κάπως σαν αβοκάντο. Δεν είχε τόσο ενδιαφέρον εσωτερικό όπως ο κυκαδόσπορος. Δεν πειράζει, θα σπύρω άλλους. Οπότε παρακολουθούμε τον εναπομείναντα. Είχα φύγει λοιπόν για διακοπές, άρα δε μπορώ να είμαι σίγουρος πότε ακριβώς βλάστησε. Στις 20 Απριλίου πάντως είχε ήδη διαραγεί και στείλει μία μικρή ρίζα από την κάτω πλευρά, η οποία μεγάλωσε περίπου στα 3 εκατοστά στις 23 του μηνός.

σπορόφυτο αβοκάντο με ρίζα 23/4/2015

Η εμφάνιση τουβλαστού δεν άργησε πολύ, και στις 6 Μαΐου ο νεαρός βλαστός είχε φτάσει τα 3 εκατοστά.

σπορόφυτο αβοκάντο με νεαρό βλαστό 6/5/2015

Όπως και τα περισσότερα δέντρα, το αβοκάντο βλαστάνει υπόγεια, δηλαδή οι κοτυληδόνες παραμένουν μέσα στο σπόρο και δρουν ως αποθήκες ενέργειας. Έτσι αν το υπέργειο τμήμα καταστραφεί, το φυτό μπορεί ν’αναγεννηθεί, κι έχει και την ενέργεια για να το κάνει. Στην αντίθετη περίπτωση, αν δηλαδή οι κοτυληδόνες εμφανίζονταν στην επιφάνεια και φωτοσυνέθεταν, όπως σε κάποια ξυλώδη και στα περισσότερα ποώδη φυτά, η προγονική κατάσταση, αν το υπέργειο τμήμα καταστρεφόταν, θα χανόταν όλο το φυτό. Την υπόγεια βλάστηση θα την παρατηρήσετε ευκολότερα σε δέντρα ξηρών καρπών, όπου για παράδειγμα κάτω από καρυδιές ή αμυγδαλιές μπορείτε να βρείτε πολλά σπορόφυτα από καρπούς της προηγούμενης χρονιάς που αποτελούνται από μία πασσαλώδη ρίζα, ένα βλαστό, ίσως και με φύλλα, τα οποία βγαίνουν από έναν ανοιγμένο σπόρο. Ο βλαστός λοιπόν του αβοκάντο συνέχισε να επιμηκύνεται και τα μάτια ν’αποκτούν μεγαλύτερη απόσταση, όμως δεν άνοιξαν αμέσως τα φύλλα. Μόλιςέγινε περίπου 10 εκατοστά, έβγαλε τα πρώτα λιγοστά φύλλα στην κορυφή. Έπειτα μετέφερα το φυτό έξω, όπου οι θερμοκρασίες ήταν σε ιδανικά υψηλά επίπεδα και το ηλιακό φως αρκετό. Έως τώρα, το είχα προστατευμένο μέσα, δίπλα στη μπαλκονόπορτα του δωματίου μου. Σταδιακά, ο βλαστόςάρχισε να ψηλώνει και τα φύλλα της κορυφής να γίνονται μεγαλύτερα. Στις 29 Μαΐου ήταν ένα ψηλόλιγνο βλαστάρι με τα μεγαλύτερα φύλλα γύρω στα 2,5 εκατοστά στην κορυφή.

νεαρό σπορόφυτο αβοκάντο 29/5/2015

Στο στάδιο αυτό, το φυτό ήταν 17-20 εκατοστά, και κλάδεψα το μίσό περίπου με το ψαλίδι. Για να μη γίνουν τα φυτά αυτά ψηλόλιγνα μπαστούνια, προτείνεται το κλάδεμά τους μερικές φορές σύντομα μετά τη βλάστησή τους, ώστε να έχουν αρκετά βασικά κλαδιά. Για να πω την αλήθεια, απογοητεύτηκα λίγο, γιατί αν παρέμενε το φυτό έτσι δε θα ήταν κάτι το σημαντικό. Τελικα όμως έκανα λάθος. Αν και το κλάδεμα δεν έκανε το φυτό τόσο θαμνώδες όσο νόμιζα, δηλαδή το μάτι κοντά στην κορυφή αντικατέστησε τον κεντρικό κορμό και συνέχισε την κατακόρυφη ανάπτυξη, κι ένα ακόμα στη μέση του βλαστού αναπτύχθηκε, τα φύλλα μεγάλωσαν πολύ. Σύντομα είχα ένα φυτό με τεράστια, έντονα ανοιχτοπράσινα φύλλα γύρω στα 12 εκατοστά. Η υφή τους είναι μοναδική, είναι σκληρά, λεία και εύκαμπτα σαν τα πλαστικά φύλλα, αλλά έχουν τη δροσιά των ζωντανών. Η λεία δερματώδης αυτή υφή είναι χαρακτηριστικό των δαφνοειδών κι άλλων φυτών του αρχαίου δαφνοδάσους, ώστε ν’αποβάλλουν αμέσως το ννερό της βροχής. Αυτή είναι μια φωτογραφία από τις 19 Οκτωβρίου.

σπορόφυτο αβοκάντο 19/10/2015

Το φυτό συνέχισε να μεγαλώνει μέχρι τον Ιούνιο, οπότε σταμάτησε λόγω χαμηλών θερμοκρασιών. Ξαναξεκίνησε την ανάπτυξη το Σεπτέμβριο με την πτώση των θερμοκρασιών και τις πολλές βροχές, αν και με μικρότερα φύλλα. Μέσα στον Οκτώβριο, λόγω περαιτέρω πτώσης των θερμοκρασιών σταμάτησε την ανάπτυξη, οπότε όταν το φωτογράφισα ήταν σε στάσιμη κατάσταση. Με τη μικρή άνοδο της θερμοκρασίας ωστόσο το Νοέμβριο και τώρα το Δεκέμβριο και της αρκετής ηλιοφάνειας που έχουμε, το φυτό ξεγελάστηκε κι άρχισε να ξεδιπλώνει μερικά μικρά φύλλα στην κορυφή του, τα οποία ακόμα είναι λίγων χιλιοστών και δείχνουν στάσιμα. Πιθανότατα το φυτό θα παραμείνει όπως είναι για όλο το χειμώνα, και θα ξαναξεκινήσει την ανάπτυξη την άνοιξη. Εντωμεταξύ ο κορμός έχει παχύνει λίγο. Ο σπόρος παραμένει ακόμα στη θέση του, όμως αναμένεται ν’αποκολληθεί αργότερα, με τη μετέπειτα ανάπτυξη. Όταν βάλει μερικές ακόμα δεκάδες εκατοστών του χρόνου, θα το μεταφυτεύσω σε μεγαλύτερη γλάστρα και μετά θα το ξανακλαδέψω.
Εκτός από την ξήρανση της άκρης λίγων φύλλων το καλοκαίρι, ίσως από τις υψηλές θερμοκρασίες, δεν είχα άλλα προβλήματα. Γενικά το φυτό αυτό δεν είναι πολύ ανθεκτικό σε προβληματικές συνθήκες, και θα δείξει την ενόχλησή του αμέσως. Οι ξερές άκρες στα φύλλα μπορεί να σημαίνουν υπερβολικα ζεστή ή ξηρή ατμόσφαιρα, ή κάψιμο από λίπασμα. Τα κίτρινα φύλλα μπορεί επίσης να σημαίνουν υπερβολικ΄κο πότισμα ή υπερβολικό λίπασμα. Το υπερβολικό πότισμα μπορεί εύκκολα να σαπίσει τις ρίζες του φυτού, γι’αυτό το χώμα θα πρέπει να έχει καλή αποστράγγιση, αλλά πάλι να κρατά κάποια υγρασία, αφού το είδος κατάγεται από περιοχές με συχνές βροχοπτώσεις. Οι αφίδες μπορούν να προσβάλουν το φυτό, απομυζώντας τους χυμούς του. Ο ευκολότερος τρόπος καταπολέμησής τους είναι το χτύπημα του φυτού με το λάστιχο υπό πίεση, ώστε να πέσουν οι περισσότερες, και μετά ο ψεκασμός του με μίγμα τριών μερών νερού με ένα οινόπνευμα, και λίγο απορρυπαντικό πιάτων. Το σαπούνι θα λύσει τις εφυμενίδες των εντόμων και το οινόπνευμα θα τα σκοτώσει. Το αβοκάντο μπορεί να καλλιεργηθεί σε εσωτερικό χώρο, αλλά μόνο σε καλάφωτισμένη περιοχή. Τη θερμή περίοδο του έτους ωφελείται αν βρίσκεται έξω, στον απευθείας ήλιο, ενώ το χειμώνα θα πρέπει να προστατεύεται, ιδίως εάν οι θερμοκρασίες πρόκειται να πέσουν κάτω από το μηδέν. Μπορεί να επιβιώσει ελαφριές παγωνιές, αλλά καλύτερα να μην το ρισκάρετε. Εξαιτίας των μεγάλων φύλλων του και της αραιής του ανάπτυξης, δεν ενδείκνυται γαι μπονσάι. Παρόλα αυτά μπορεί να ζήσει σε γλάστρα για πολλά χρόνια και με το κλάδεμα να διατηρηθεί σε συγκεκριμένο μέγεθος, σαν μεγάλο μπονσάι δηλαδή. Αν οι συνθήκες είναι κατάλληλες, το φυτό θ’ανθίσει και θα καρποφορήσει, σε χρόνο που κυμαίνεται από 3 χρόνια έως και 15 μετά τη σπορά, αλλά αν οι συνθήκες δεν είναι οι σωστές, μπορεί και να μην καρποφορήσει ποτέ. Συνήθως καρποφορούν μετά τα 7-10 χρόνια, και για τη μεγιστοποίηση της καρποφορίας καλό είναι να υπάρχει πάνω από ένα δέντρο για επιτυχέστερη επικονίαση. Οι καρποί εντούτοις θα είναι μικρότεροι και κατώτερης ποιότητας σε σχέση με την ποικιλία απ’όπου προήλθε ο σπόρος, γιατί με την γονιμοποίηση έχει επέλθει γενετικός ανασυνδυασμός και όλα τα καλλά γενετικά χαρακτηριστκά της ποικιλίας έχουν αλλοιωθεί. Όπως και με όλα τα οπωροφόρα δέντρα, οι ποικιλίες πολλαπλασιάζονται βλαστητικά, με εμβολιασμό σε σπορόφυτα.

Τώρα που ξέρετε πώς καλλιεργείται το αβοκάντο, μπορείτε να το κάνετε κι εσείς, κι αν έχετε πολλούς σπόρους, να δίνετε δενδρύλλια και σε φίλους σας. Είναι επίσης δραστηριότητα που αγαπούν να κάνουν τα παιδιά, και το γεγονός ότι πρόκειται για εξωτικό, ασυνήθιστο φυτό θα τα συναρπάσει ακόμα περισσότερο. Μεγαλώνοντας θα γίνει ένα όμορφο, ιδιαίτερο δεντράκι, Κι αν δεν καρποφορήσει δεν πειράζει.

Το αβοκάντο δεν είναι το μόνο εξωτικό φυτό που μπορεί να καλλιεργηθεί από σκουπίδια. Στην πραγματικότητα μπορείτε να φτιάξετε έναν μικρό κήπο από τροπικά φυτά κρατώντας τα άχρηστα μέρη από πολλά εξωτικά φρούτα και φυτεύοντάς τα, για παράδειγμα την τούφα φύλλων του ανανά ή το κουκούτσι του μάγκο. Για αυτά, καθώς και για περισσότερα τέτοια είδη, θα γράψω άρθρα προσεχώς.

Πηγές:
άρθρο στη Βικιπαίδεια γαι το αβοκάντο
άρθρο στην αγγλική Wikipedia για το αβοκάντο
άρθρο στην αγγλική Wikipedia για το γένος Persea
άρθρο στην αγγλική Wikipedia για την περσίνη
καλλιέργεια αβοκάντο από σπόρο 1
καλλιέργεια αβοκάντο απόσ πόρο 2
καλλιέργεια αβοκάντο από σπόρο 3
καλλιέργεια αβοκάντο από σπόρο 4

Advertisements