Όλοι αγαπούμε το λοφιοφόρο γκέκο (Correlophus ciliatus), ένα μικρό, στρουμπουλό γκεκάκι με πλατύ κεφαλάκι και περίεργα λοφία στις πλευρές του κεφαλιού, μεγάλα μάτια και αρκετή όρεξη για σκαρφάλωμα και πήδημα. Όμως ποιος το έχει δει στο φυσικό του περιβάλλον; Σχεδόν κανείς. Το γκέκο αυτό, πλέον διαδεδομένο στην αιχμαλωσία, με πληθυσμό που σίγουρα ξεπερνά κατά χιλιάδες αυτόν στη φύση, κατάγεται απ’το μακρινό νησί της Νέας Καληδονίας, έναν απομονωμένο κόσμο 1.210 χιλιόμετρα ανατολικά της Αυστραλίας, στη μέση του Ειρηνικού Ωκεανού, γεωγραφικά κομμάτι της Νέας Ζηλανδίας και γεωπολιτικά κτήση της Γαλλίας/απομεινάρι της αποικιοκρατίας. Η ανακάλυψη έγινε εντελώς τυχαία μετά από μια θύελλα που τα τάραξε και τα εξανάγκασε να βγουν έξω στο φως το 1994, γιατί ως τότε το ειδος πιστευόταν πως είχε εξαφανιστεί μετά την ανακάλυψη και περιγραφή του το 1866. Τότε πιάστηκαν 200 άτομα, τα οποία στάλθηκαν σε Ευρώπη και Αμερική για να ιδρύσουν τους σημερινούς αιχμάλωτους πληθυσμούς. Λέγεται πως λίγα ακόμα εξήχθησαν λίγο αργότερα, αλλά από τότε και στο εξής ο αιχμάλωτος πληθυσμός είναι αυτάρκης. Χάρη στην τεράστια αναπαραγωγική τους ικανότητα, δεν είναι δύσκολο να βρει κανείς σήμερα αυτές τις σαύρες – μάλιστα μία έφτασε και σ’εμένα.
Μολονότι το γκέκο αυτό είναι απ’τα πλέον διαδεδομένα ερπετά στην αιχμαλωσία, πολύ λίγες επιστημονικές έρευνες στο εργαστήριο έγιναν πάνω σ’αυτό και μόνο πρόσφατα, ενώ ούτε έχει παρατηρηθεί λεπτομερώς στη φύση όπως άλλωστε και τα περισσότερα νεοκαληδονιακά γκέκο μετά την ανακάλυψή του. Ε, εφόσον τέτοια έρευνα θα’χει ελάχιστο αντίκτυπο, δηλαδή δεν πρόκειται να συμβάλει στην προσκόμιση υπερκερδών από κάποια εταιρεία, όπως π.χ. γίνεται με όσες αφορούν την ανάπτυξη ενός φφαρμάκου ή όπλου, κι εκτός αυτού κοστίζει υπερβολικά ένα ταξίδι στη Νέα Καληδονία, κόστος που θα μπορούσε να επενδυθεί στην παρατήρηση ειδών πλησιέστερων στα μεγάλα πανεπιστήμια, δεν υπάρχει και μεγάλο κίνητρο να γίνει, οπότε δε φαίνεται κάποιος φορέας να ρίχνει χρήμα γι’αυτό, τουλάχιστον για το προσεχές μέλλον. Η Νέα Καληδονία ωστόσο είναι πόλος έλξης επιστημόνων για τη βιοποικιλότητά της, και δεν είναι εντελώς απίθανο να γίνουν μελέτες και για τα εν λόγω γκέκο, αν δεν έχουν γίνει, αλλά απλώς επειδή είναι στα γαλλικά να μην τις γνωρίζω. Άσχετα από το αν έχουν γίνει μελέτες, βίντεο που δείχνουν το γκέκο αυτό στο φυσικό του περιβάλλον είναι ανύπαρκτα. Το παρακάτω είναι το πρώτο που βγαίνει στη δημοσιότητα.
Η εταιρεία Exo Terra, γνωστός κατασκευαστής εξοπλισμού για κατοικίδια ερπετά (τερράρια, λάμπες, θερμαντικά μέσα κλπ), έκανε μια αποστολή τον Ιανουάριο – εκεί είναι Νότιο Ημισφαίριο, οπότε αντιστοιχεί στον Ιούλιο – του 2013 με σκοπό να φωτογραφήσει και να βιντεοσκοπήσει το λοφιοφόρο γκέκο στη φύση, οι οποίες πληροφορίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την καλύτερή του διατήρηση στην αιχμαλωσία. Τρεις πληθυσμοί υπάρχουν στο νησιωτικό σύμπλεγμα, οι δύο στα νότια του κεντρικού νησιού ή Μεγάλης Γης (Γκραντ Τερ) και ο ένας στο νοτιότερο νησί των πεύκων (Ιλ ντε Πιν), νησί που πήρε τ’όνομά του από τις πολλές αραουκάριες που έχει, που θύμιζαν λίγο πεύκα στους πρώτους αποίκους – καθόλου δε μοιάζουν, ίσως λίγο με έλατα, δεν ξέρω πως τα συσχέτισαν πέραν του ότι είναι και τα δύο κωνοφόρα.
Η ομάδα διάλεξε τον πληθυσμό στο Νησι των Πεύκων, επειδή είναι μικρό νησί με αρκετό κατάλληλο γι’αυτά δάσος, οπότε υπήρχε μεγαλύτερη πιθανότητα να βρεθούν. Τελικά μετά από αρκετό ψάξιμο η ομάδα εντόπισε μερικά, τα οποία φωτογράφησε και βιντεοσκόπησε. Κινούνταν πάνω σε λεπτότερα κλαδιά και αναρριχώμενα φυτά 1-4 μέτρα από το έδαφος, μακριά από τον ανταγωνισμό των Mniarogekko chahoua και των Rhacodactylus leachianus, που έμεναν ψηλότερα στα χοντρότερα σημεία των δέντρων.
Τα γκέκο, επειδή ήταν λίγα και βιντεοσκοπήθηκαν για λίγο, δε καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο χρόνο στο ντοκιμαντέρ. Η άφιξη, η υποδοχή από τους ιθαγενείς, τοπία εξαίρετης ομορφιάς, καθώς και άλλα είδη σαύρας αποτελούν το περισσότερο της ταινίας. Τα δάση της Νέας Καληδονίας έχουν περιγραφεί με πολλά κοσμητικά επιθετα και θα το διαπιστώσετε όταν τα δείτε. Μεγάλες πράσινες εκτάσεις με διάφορα είδη πλατύφυλλων δέντρων, πανδάνων και φοινίκων, με τις αραουκάριες να ξεπερνούν όλα τα υπόλοιπα σε ύψος και τις εξωτικές φτέρες να χώνονται ανάμεσα σε χαμηλά φυτά ή να γεμίζουν τα κενά. Η χλωρίδα της Νέας Καληδονίας είναι μεταξύ των πιο ξεχωριστών στον κόσμο, με πολλά ενδημικά και παράξενα είδη. Κάποια είδη είναι πάρα πολύ παλιά, όπως αρκετές φτέρες, οι αραουκάριες και ορισμένα ανθοφόρα, ενώ κάποια άλλα είναι πιο πρόσφατα, αλλά εξελίχθηκαν κατά μοναδικό τρόπο στο μακρινό σύμπλεγμα, καταστάσης που προήλθαν από την απομονωσή της από πολύ παλιά. Η Νέα Καληδονία, χάρη στηνα πομόνωσή της λοιπόν, δρα ως κιβωτός διατηρώντας σπάνια ή αλλού εξαφανισμένα είδη φυτών και ζώων, αλλά σίγουρα αυτό δε θα κρατήσει για πάντα. Ακόμα κι αν η ανθρώπινη δραστηριότητα δεν τα εξαφανίσει όλα, η κλιματική αλλαγή καθώς το σύμπλεγμα μετακινείται προς βορράν, κάποιο τυχαίο καταστροφικό γεγονός που θα πλήξει τα νησία αυτά πολύ βαρύτερα λόγω του μικρού τους μεγέθους, ή η στιγμή της επόμενης επανένωσης τον ηπείρων μετά από 400 εκατομμύρια χρόνια περίπου θα φέρει το τέλος τους. Ασφαλώς κάποια θα επιβιώσουν και θα εξαπλωθούν αλλού, αλλά το βέβαιο είναι πως μέσα σ’αυτά δε θα’ναι το λοφιοφόρο γκέκο. Τα κοκκαλάκια μερικών θα θαφτούν στο έδαφος, κάποια εκ των οποίων μπορεί ν’απολιθωθούν, και ίσως ξανανακαλυφθούν για δεύτερη φορά από μελλοντικές γενιές ή από εξωγήινουςπου θα επισκεφθούν τη γη αφού την έχουμε καταστρέψει εμίς.
Σε καπως πιο βραχυπρόθεσμη κλίμακα, το λοφιοφόρο γκέκο φαίνεται πως δεν απειλείται άμεσα. Τα δάση του ακόμα δεν υλοτομήθηκαν, όπλα μαζικής καταστροφής δε φαίνεται να πέφτουν στο νησί για τις επόμενες δεκαετίες, συλλέκτες δεν έχουν πιάσει ζώα – αν και η συλλογή ακόμα λίγων ίσως θα μπορούσε να γίνει προτού προστατευτεί αυστηρά το είδος για το γενετικό εμπλουτισμό του αιχμάλωτου πληθυσμού -, τουρισμό πολύ δεν έχουν τα νησιά, δεν το τρώνε οι ιθαγενείς κλπ. Παρόλα αυτά είναι απ’τα σπανιότερα γκέκο του συμπλέγματος και έχει πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να επηρεαστεί αρνητικά από οτιδήποτε σε σχέση με πιο πολυάριθμα ειδη, γι’αυτό θά’πρεπε να προστατευτεί. Μία απ’τις άμεσες απειλές του είναι τα ηλεκτρικά ή μικρά πύρινα μυρμήγκια(Wasmania auropunctata), τα οποία μπορού να φάνε ένα γκέκο αν επιτεθούν μαζικά, εχθρός που έχει μειώσει αρκετά τους πληθυσμούς R. leachianus σε μικρότερα νησιά του Συμπλέγματος, αν και η επίδρασή τους στα γκέκο μεγαλύτερων νησιών όπως της Νήσου των Πεύκων ή της Μεγάλης Γης δεν είναι γνωστή, και ίσως δεν είναι τόσο έντονη.
Κάποτε θα ήθελα να ταξιδέψω στη Νέα καληδονία, αλλά χρειάζεται χρόνος, ετοιμασία, και, πάνω απ’όλα, χρήμα. Το ευτύχημα είναι ότι ακομα ανήκει στη Γαλλία, οπότε το ταξίδι θα είναι απλό σαν ένα προς ευρωπαϊκή χώρα. Αν τώρα κερδίσουν στο δημοψήφισμα του 2017 οι Κανάκες και το πάρουν, οι συνθήκες ενδέχεται ν’αλλάξουν ριζικά.

Advertisements