Έμαθα ότι οι ισπανόφωνοι του Μεξικού, όταν θέλουν να πούνε φιλαράκια, παρέα κλπ λένε «κουάτες», ισπ. «cuates”. Το αρσενικό είναι «cuate” και το θηλυκό «cuata”, πληθ. «cuatas”. Το χρησιμοποιούν όπως ακριβώς εμείς θα λέγαμε φιλαράκια, αλλά σπανιότερα σημαίνει και διδυμάκια. Όπως φαίνεται, είναι από τις λίγες, η μοναδική δηλαδή που ξέρω εγώ, αργκό λέξεις που έχουν μυστικιστικό υπόβαθρο.

Η ετυμολογία ανάγεται στο νάουατλ «coatl”, με ασυνήθιστη διττή ερμηνεία, είτε φίδι είτε δίδυμος. Στην πραγματικότητα πολλές μεξικανοΪσπανικές λέξεις προέρχονται απευθείας απ’αυτήν τη γλώσσα, η οποία ομιλούταν από τους Αζτέκους και σχετιζόμενα φύλα σε μεγάλη περιοχή του σημερινού Μεξικού, οι οποίες όμως έχουν προσαρμοστεί στα ισπανικά και δε διακρίνονται εύκολα, αν και συνήθως όσες τελειώνουν σε –te (από –tl), έχουν πολλά j ή είναι τοπωνύμια που τελειώνουν σε –co, -tlan ή έχουν tl μέσα τους είναι τέτοιες. Λίγες τέτοιες λέξεις έχουν διαδοθεί απ’τα ισπανικά σε πολλές άλλες γλώσες, ώστε σήμερα να θεωρούνται διεθνείς, όπως τομάτα (από tomatl), τσίλι (από chilli), αβοκάντο (από ahacatl = όρχις), σοκολάτα (από zocolatl = πικρό νερό), οσελότος (από ocelotl = ιαγουάρος), αξολότλ (από axolotl = σκύλος του νερού), κογιότ (από coyotl), πεγιότ (από peyotl), κλπ.

Το «coatl” (προφέρεται «κόατλ», με ο μακρό), με το σπανιότερο και παλιότερο τύπο «cohuatl”, είναι το γνωστό συνθετικό σε πολλάονόματα αζτεκικω΄ν και ναουατλικών γενικότερα θεών, ανθρωπωνυμίων και τοπωνυμίων και στα περισσότερα λεξικά αποδίδεται ως όφις. Έτσι έχουμε Quetzalcoatl (Κετσαλκόατλ, ο μεγάλος φτερωτός όφις των μεσοαμερικανικών πολιτισμών), Mixcoatl (Μιξκόατλ ο νεφέλινος όφις που ταυτίζεται με το Γαλαξία και είναι ο θεός του κυνηγιού και των νομάδων), Cihuacoatl (σιουακόατλ, η γυναίκα φίδι του Κάτω Κόσμου), Coatepec (κοατέπεκ, ο τόπος του όρους των φιδιών, τοπωνύμιο), Coatzinco (Κοατσίνκο, ο τόπος του ιερού φιδιού), και πολλά ακόμα που δε θυμάμαι. Επίσης φίδι ήταν το σύμβολο μιας μέρας του μεσοαμερικανικού ημερολογίου, που συνδεόταν με το μεσοαμερικανικό θεό Κετσαλκόατλ. Για αυτόν θα γίνει λόγος παρακάτω, διότι έχει κεντρική σημασία στο συμβολισμό.

Από τα τόσα πολλά ονόματα που το περιέχουν, είναι προφανές ότι το φίδι είχε σπουδαία σημασία στη θρησκεία των νάουατλ φυλών. Στην πραγματικότητα το φίδι είναι ένα απ’τα παλαιότερα και πλέον διαδεδομένα σύμβολα παγκοσμίως, όπως και ο
σταυρός
Ή η σβάστικα, με πάμπολλες σημασίες. Επιστημονικά αυτό θα μπορούσε να εξηγηθεί από το ιδιαίτερο σχήμα του, διαφορετικό απ’αυτό άλλων ζώων της ξηράς, από συγκεκριμένες ιδιότητές του π.χ. η ικανότητά του ν’αλλάζει δέρμα ή το δηλητήριο κάποιων ειδών, ή από τον
αρχέγονο φόβο
Που συνήθως εμπνέει στους ανθρώπους. Ίσως τελικά ο φόβος αυτός να’ταν η πρώτη αιτία μυθοποίησης του ζώου αυτού, κι όλα τα υπόλοιπα να κατασκευάστηκαν αργότερα από προσπάθειες ερμηνείας του ζώου αυτού απ’τους πρωτόγονους. Έτσι σε πολλές θρησκείες, και συχνά άσχετες μεταξύ τους, αν και δεν πιστεύω πως υπάρχουν πραγματικά άσχετες θρησκείες, όλες ξεκίνησαν από μία αρχική, το φίδι έχει τη σημασία του κακού ή του εχθρού του καλού, π.χ. ο Κατηραμένος Όφις της εβραϊκής Γένεσης, ο αιγυπτιακός Άποφις που προσπαθεί να καταπιεί τον ήλιο ή ο αρχαιοελληνικός Πύθων, εχθρός του φωτεινού Απόλλωνα. Μια ακόμα μεγάλη τάση στην παγκόσμια μνυθοποίηση του φιδιού είναι η σύνδεσή του με τη σοφία και τη γνώση, κάτι που ίσως μας φαίνεται περίεργο, αφού το φίδι δε φημίζεται για τη νοημοσύνη του. Όπως και σ’άλλες περιπτώσεις όμως, άλλα μπορεί να’ταν τα χαρακτηριστικά που οδήγησαν σ’αυτήν τη σύνδεση, αν και δε θεωρώ απίθανο να υπερεκτίμησαν οι πρωτόγονοι τις ικανότητές του – εδώ υπάρχουν ακόμα σήμερα άνθρωποι που πιστεύουν ότι τα φίδια κυνηγάνε επίτηδες τους ανθρώπους για να τους δαγκώσουν! Ίσως το απλό και απέριττο σχήμα του, χωρίς άκρα και λοιπά πρόσθετα, να συμβολίζει την απόλυτη γνώση, ίσως πάλι η ακινησία του για πολύ καιρό να υποδηλώνει διαλογισμό, του οποίου σύμβολο ήταν στους απωανατολίτικους λαούς. Κατά μια άλλη υπόθεση, γιατί για τέτοια πράγματα μόνο υποθέσεις μπορούν να γίνονται, η στενή σχέση του φιδιού με το έδαφος και τα φυτά και τους μύκητες που βρίσκονται πάνω ή μέσα του, του δίνει τη γνώση των φαρμακευτικών, τοξικών ή ενθεογόνων/παραισθησιογόνων ιδιοτήτων τους, ενώ πολλές φορές το δηλητήριο του φιδιού συνδέεται με φαρμακευτικά ή δηλητηριώδη βότανα. Γι’αυτό και συχνά τα φίδια σχετίζονται με την ιατρική, όπως στην περίπτωση του Ασκληπιού, ή φυλάγουν αρχαία μυστικά, όπως στην περίπτωση του Πύθωνα, αλλά και σε πολλούς νεότερους θρύλους με φίδια που φυλάγουν θησαυρούς. Εναλλακτικά, η συμπεριφορά πολλών μεγάλων φιδιών να προστατεύουν την περιοχή τους, η οποία συνήθως βρίσκεται κοντά σε κάποια τρύπα στο έδαφος που μπορεί να’ναι δίπλα σε κάποιον ναό ή άλλο ιερό κτίσμα, μπορεί να’ταν αυτό που έδωσε την εντύπωση πως προσπαθούν να φυλάξουν κάποιο μυστικό.

Ως σύμβολο της σοφίας και της γνώσης λοιπόν, μπορούμε να βρούμε το φίδι σε πολλούς πολιτισμούς, από την Αίγυπτο, την Ελλάδα, την Εγγύς Ανατολή, μέχρι και την Ινδία και τις απωανατολικές χώρες. Συχνά από χθόνιο σύμβολο το φίδι αποκτά φτερά ή γίνεται κατακόρυφο, όπως σε κάποιες σέκτες του
γνωστικισμού,
για να δηλώσει την ουράνια ή την πνευματική γνώση. Στην Άπω Ανατολή παίρνει συχνά τη μορφή του κινέζικου δράκου (λονγκ), με διάφορους συμβολισμούς, με κυριότερους αυτούς της γονιμότητας, της αφθονίας, της ευημερίας, του ουρανού και κατ’επέκτασιν της βασιλικής εξουσίας. Παρόμοιοι ηλιακοί συμβολισμοί απαντώνται και σε διάφορες φυλές Ινδιάνων της Αμερικής, που μπορεί ή όχι να’χουν σχέση με τις ασιατικές πίστεις, απ’όπου άλλωστε προήλθαν αυτοί οι λαοί. Το φίδι επίσης κι εδώ έχει συμβολισμούς γονιμότητας, χθόνιων δυνάμεων αλλά και τη σημασία της πύλης του επίγειου με τον κάτω κόσμο, ιδίως σε φυλές της Νότιας Αμερικής (εδώ δεν υπάρχει σχέση με τον Ασκληπιό;). Δεν παύει ούτε κι εδώ όμως να’χει και την έννοια του κακού. Σε πολλές και διάφορες βορειοαμερικανικές φυλές για παράδειγμα, πιστευόταν ότι το πνεύμα του κροταλία μπορούσε να φέρει ξηρασία, πλημμύρες, φωτιές κι άλλες καταστροφές στους ανθρώπους.

Ως ουράνιο και ηλιακό σύμβολο το συναντούμε σε διάφορες βορειοαμερικανικές φυλές, όπως στους Νάτσες του Μισσισιπή, όπου παρέπεμπε στον ήλιο και κατ’επέκτασιν στον υιό του ήλιου, στον αρχηγό της φυλής δηλαδή – η εξουσία είναι θεΪκή. Στη Μεσοαμερική, στην περιοχή δηλαδή που περιλαμβάνει το Μεξικό, τη Γουατεμάλα και μέχρι περίπου το μέσο της Κεντρικής Αμερικής, όπου αναπτύχθηκαν μεγάλοι πολιτισμοί με συστηματική γεωργία και μεγάλες πόλεις, το φίδι είχε διάφορες σημασίες, όπως γονιμότητα (οι περισσότερες θεότητες της γης είχαν φίδια στις απεικονίσεις τους), βασιλική εξουσία (π.χ. η ζώνη του Ουιτζιλοπότστλι είχε έναν κροταλία), ή γνώση, τον ήλιο κλπ, με τη μορφή του θεού που στα νάουατλ λέγεται Κετσαλκόατλ. Ο φτερωτός αυτός όφις είχε μακρά και διαπολιτισμική ιστορία στη Μεσοαμερική, όπου προφανώς, αφού γεννήθηκε στον πολιτισμό των Ολμέκων, με την πρώτη του απεικόνιση σε μια ολμεκική στήλη του 900 π.Χ., διαδόθηκε σ’όλους τους επόμενους γειτονικούς πολιτισμούς, γι’αυτό συχνά οι μύθοι περί Κετσαλκόατλ τον παρουσιάζουν σαν νά’ρθε από άλλη χώρα με τους ανθρώπους του, ή να ταξίδεψε μακριά, αντίστοιχο με την ελληνοποίηση που κάναμε στους ξενόφερτους θεούς της δικής μας μυθολογίας, που συνήθως γεννιούνται ή ταξιδεύουν μακριά, π.χ. Διόνυσος, Άδονις. Το όνομά του θα’ταν προφανώς ίδιο για όλες τις γλώσσες της περιοχής, αφού και στα γιουκατεκικά μάγια λέγεται «κουκουλκάν», που είναι ταυτόσημης σημασίας με το νάουατλ όνομα. Σε παλαιότερες απεικονήσεις παρουσιαζόταν ως φίδι καλυμμένο με πούπουλα, σιγά-σιγά όμως απέκτησε ανθρώπινη μορφή με τη ζωόμορφη απεικόνιση να διατηρείται μόνο σε σύμβολα και συντομογραφίες. Συνήθως απεικονιζόταν ως γενειοφόρος γέροντας, φορώντας πολλές φορές τη μάσκα του ανέμου.

Ο Κετσαλκόατλ είναι αντίστοιχος του αρχαιοελληνικού Απόλλωνα και Προμηθέα ή του αιγυπτιακού Θωθ
(Ερμής ο Τρισμέγιστος)
Ως ο βασικός εκπολιτιστής θεός. Αυτός έδωσε στους ανθρώπους τη φωτιά, το καλαμπόκι, το ημερολόγιο, και όλες τις τέχνες που τον βοήθησαν να επιβιώσει και να ιδρύσει πολιτισμό. Επίσης είναι προστάτης των καλών τεχνών, των γραμμάτων και του ιερατικού λειτουργήματος. Οι δύο ανώτατοι αρχιερείς του κράτους των Αζτέκων άλλωστε έφεραν τον τίτλο του (Quetzalcoatl tlamacazqui), δηλαδή θυσιαστές του Κετσαλκόατλ. Κατά τα’άλλα ωστόσο το ιερατειο του Κετσαλκόατλ ήταν ξεχωριστό απ’αυτά άλλων λατρειών, με διαφορετικά έθιμα. Αναφέρεται σε μεταγενέστερους κώδικες ότι ο θεός αυτός απεχθανόταν τις ανθρωποθυσίες, αλλ’αυτό πιθανότατα αποτελούσε προσπάθεια χριστιανοποίησης του θεού για να γίνει αποδεκτός στους Ισπανούς. Ως ουράνια θεότητα, επίσης ήταν θεός του ανέμου «Ehecatl”, που μπορούσε να φέρει τα σύννεφα της βροχής, επομένως έμμεσα ήταν και θεός της γονιμότητας. Η μέρα του ανέμου στο ιερό ημερολόγιο ήταν υπό τη δική του προστασία. Κέντρο της λατρείας του στην κοιλάδα του Μεξικού ήταν το Cholollan ή ισπανικά Τσολούλα, που σημαίνει καταφύγιο όπου κατέφυγαν οι εναπομείναντες Τολτέκοι από την καταστροφή, όπου κατέφθαναν προσκηνητές απ’όλες τις φυλές της περιοχής. Εκεί υπάρχει ακόμα η μεγαλύτερη πυραμίδα στον κόσμο, χτισμένη διαδοχικά επί γενεές, με βάση μήκους 400 μέτρων, μεγάλο μέρος της οποίας ακόμα είναι θαμμένο κι ανεξερεύνητο. Οι Ισπανοί παρομοίαζαν το κέντρο αυτό με τη Μέκα ή την Ιερουσαλήμ του Παλαιού Κόσμου.

Στη μυθολογία των Αζτέκων, για τους οποίους έχουμε άλλωστε τα περισσότερα στοιχεία, ο Κετσαλκόατλ είναι κεντρικής σημασίας θεός, και συχνά συγχέεται με ιστορικά πρόσωπα. Κατά μια ερμηνεία γεννήθηκε απευθείας από τον πρωταρχικό διττό θεό Ομετέοτλ, κι έλαβε τη δύση με συμβολικό χρώμα το λευκό, όταν οι τέσερις βασικοί θεοί (Τεσκατλιπόκα = καπνισμένοι καθρέφτες, δυσνόητοι) χώρισαν τον κόσμο). Κατά μια άλη εκδοχή, γεννήθηκε από τη θεά Τσιμάλμαν, είτε με πατέρα το Μιξκόατλ, είτε όταν αυτή κατάπιε ένα κομμάτι νεφρίτη – υπάρχουν κι άλλες παρθενικές γεννήσεις στη μυθολογία αυτήν, όπως η γέννηση του Ουιτζιλοπότστλι από μια μπάλα από φτερά, επομένως η χριστιανική περίπτωση απέχει πολύ απ’το να είναι η μοναδική. Γενικώς οι μυθολογίες κάθε θρησκείας έχουν πολλαπλές εκδοχές που αντιφάσκουν, παρόλα αυτά ο πιστός τις θεωρεί όλες αληθείς κι αλληλοσυμπληρούμενες! Ο Κετσαλκόατλ ήταν ο προαιώνιος εχθρός του σκοτεινού Τεσκατλιπόκα, του ακατονόμαστου και πιο μοχθηρού των μεγάλων θεών, που πήρε την εξουσία του βορρά (οι Αζτέκοι απ’το βορρά κατέβηκαν, άρα ήταν τόπος κακού γι’αυτούς), με συμβολικό χρώμα το μαύρο και είχε παρόμοιες ιδιότητες με το χριστιανικό Διάβολο, αφού έβαζε πονηρές σκέψεις στους ανθρώπους, προκαλούσε διχόνοια, άλλαζε απρόσμενα τη μοίρα των ανθρώπων, προστάτευε τους σκοτεινούς μάγους, και εφηύρε τον πόλεμο για να’χουν τροφή οι θεοί, ενώ ο Κετσαλκόατλ ήταν καθαρά αγαθό στοιχείο. Οι δύο αυτές δυνάμεις εναλλάσσονταν συνεχώς στις τέσσερις προηγούμενες δημιουργίες και καταστροφές του κόσμου, με τη σημερινή υπό την επικυριαρχία του Τεσκατλιπόκα, ο οποίος με δόλο πήρε την εξουσια απ’τον Κετσαλκόατλ. Ο Κετσαλκόατλ αρχικά συμμετείχε στη δημιουργία του ανθρώπου, φέρνοντας στο φως απ’τον Κάτω Κόσμο με τη βοήθεια του Ξόλοτλ τα οστά των νεκρών της προηγούμενης εποχής, αναμιγνύοντάς τα με καλαμπόκι και δίνοντας το αίμα του για να τα ζωογονήσει. Επειδή οι θεοί έδιναν συνεχώς το αίμα τους για να συντηρήσουν τον κόσμο, οι άνθρωποι είχαν την υποχρέωση να τους το ανταποδίδουν με τη μορφή των ανθρωποθυσιών. Αργότερα λοιπόν ο σκοτεινός θεός θέλησε να ξαναπάρει την εξουσία του κόσμου, και, σ’ένα μύθο όπου συγχέεται ο Κετσαλκόατλ με τον Τολτέκο βασιλιά του 10ου αι. Ce Acatl Topiltzin Quetzalcoatl (Ένα Καλάμι – χρονολογία γέννησης – ο ευγενής μας Κετσαλκόατλ), ο οποίος είχε αναπτύξει αρκετά την πόλη του (Τόλαν), εμφανίστηκε και τον αποπλάνησε, του’δωσε ποτό να πιεί για να τον ρίξει στις ακολασίες, κι όταν αυτός κατάλαβε την απάτη εγκατέλειψε τον κόσμο, κι από τότε κυριαρχεί η αταξία στο Μεξικό. Κατά ορισμένους μύθους, όταν ο Κετσαλκόατλ έφυγε απ’τον κόσμο, μετέβη στην αφροδίτη, γι’αυτό και ο Εωσφόρος είναι σύμβολό του. Πιθανότατα η ιστορία αυτή νά’ναι μια μυθοποιημένη αφήγηση της πτώσης των Τολτέκων εξαιτίας εισβολών από βαρβαρικές φυλές. Οι Αζτέκοι θαύμαζαν τα επιτευγματα των Τολτέκων, τους οποίους θεωρούσαν εκπολιτιστές τους – πιθανόν τις σφαγές χιλιάδων αιχμαλώτων πολέμου τις θεωρούσαν ανώτερο πολιτισμό! Άλλωστε η λέξη για τον πολιτισμό στη γλώσσα τους ήταν “toltecayotl”, που μπορεί ν’αποδοθεί ως τολτεκότητα ή τολτεκισμός.

Όταν οι Ισπανοί ήρθαν στην Πόλη του Μεξικού ή Τενοτστιτλάν, η υποδοχή τους ήταν αρχικά θερμή. Για να σκιαγραφήσουν αργότερα τους ιθαγενείς ως βλάκες, παγανιστές κλπ, κατασκεύασαν το μύθο ότι οι Ινδιάνοι θεωρούσαν τον Κορτέζ ως τον επιστρέφοντα Κετσαλκόατλ. Παρόλα αυτά κάτι τέτοιο δε μαρτυράται στους πρώτους κώδικες μετά την ισπανική κατάκτηση, ούτε σε κώδικες μη επηρεασμένους από Ισπανούς ή βαθιά προσηλυτισμένους ιθαγενείς. Η λατρεία του Κετσαλκόατλ πάντως ήταν ευρέως διαδεδομένη, και οι Ισπανοί τη χρησιμοποίησαν για να προσηλυτίσουν τους ιθαγενείς. Επειδή ο Κετσαλκόατλ είχε αρκετά κοινά στοιχεία με τον Ιησού Χριστό, οι ιεραπόστολοι τον συνέδεσαν με τον απόστολο Θωμά, ο οποίος κατά την παράδοση πήγε να κηρύξει και πέρα απ’το Γάγγη. Αργότερα οι Μορμόνοι ταύτισαν τον Κετσαλκόατλ με το Χριστό, ο οποίος επισκέφθηκε την Αμερική τις μέρες που ήταν νεκρός, παρότι στην πραγματικότητα Ο Κετσαλκόατλ, με τη γενική μορφή του πουπουλένιου φιδιού, προηγείται του Χριστού σχεδόν μιας χιλιετίας – άλλωστε η μορμονική θρησκεία έχει δομηθεί πάνω σε εξόφθαλμες ιστορικές ανακρίβειες, αυτό δε θα μπορέσουν να ταιριάσουν κάπως;

Ο Κετσαλκόατλ αποτελούσε επίσης το θετικό μέρος ενός δίπολου με το δίδυμο αδερφό του Ξόλοτλ, σκοτεινό θεο ψυχοπομπό με τη μορφή μαύρου σκύλου, αντίστοιχου του αιγυπτιακού Άνουβι. Ήταν επίσης θεός των τεράτων και των δυσμορφιών, των παράξενων ασθενειών, του κεραυνού και προστάτης του ιερού παιχνιδιού της μπάλας, το οποίο πιστευόταν ότι ενώνει τον πάνω με τον κάτω κόσμο, ενώ σύμβολό του ήταν η Αφροδίτη ως αποσπερίτης. Αυτοί οι δύο δεν ήταν εχθροί, αλλά εντελώς αντίθετοι. Από εκει ίσως ξεκίνησε ο συσχετισμός του Κετσαλκόατλ με τους διδύμους. Συχνά στους κώδικες αποκαλείται δίδυμος ή πολύτιμος δίδυμος, από τη μεταφορική ανάλυση του ονόματός του, όπου το πούπουλο μπορέι ν’αποδοθεί κι ως όμορφος ή πολύτιμος, αφού πολλά πολυτελή αντικείμενα στολίζονταν με φανταχτερά πούπουλα. Αλλιώς ίσως προέρχεται από τη μεξικανική δεισιδαιμονία ότι τα φίδια συναντώνται σε ζευγάρια, οπότε αν κανείς βρει φίδι στο δρόμο το ταίρι του παραμονεύει πιο πέρα, κάτι όχι πλήρως αναληθές στην Αμερική όπου τα ζευγάρια των κροταλιών συνήθως παραμένουν μαζί για αρκετές μέρες κατά την περίοδο αναπαραγωγής. Σύμφωνα με μια άλλη ερμηνεία ενός μεξικολόγου στο Διαδίκτυο, η διττή φύση του φιδιού ανάγεται σε αρκετά διπλά χαρακτηριστικά του σώματός του, όπως στη διχαλωτή γλώσσα του ή στα δύο πέη των αρσενικών, μολονότι αν κάποιος φτάσει σ’αυτό το επίπεδο μπορεί να ισχυριστεί πως οτιδήποτε εξηγεί ένα σύμβολο. Επειδή όμως οι υποθέσεις για την ερμηνεία της θρησκείας δε μπορούν να ελεγχθούν τόσο εύκολα επιστημονικά όπως άλλα πράγματα, άρα θα μπορούσε ο καθένας να πει το κοντο του και το μακρύ του
(βλ. το ιερό μανιτάρι κι ο σταυρός),
θα πρέπει νά’μαστε πιο προσεκτικοί στις θεωρίες που διατυπώνουμε γι’αυτά τα θέματα. Πάλι κοντά και μακριά θα λέγονται, αλλά μέσα σε πιο λογικά πλαίσια. Πέρα από δίδυμος, το «κόατλ» έχει χρησιμοποιηθεί για να καταδείξει μια ομάδα, ιδίως στα ποιητικά κείμενα, όπως «cuahuicoatl”, ομάδα δέντρων, που σημαίνει δάσος. Έτσι η λέξη έφτασε στη σημερινή της σημασία. Μπορει να προήλθε απ’τον ίδιο τον Κετσαλκόατλ, ή ο συμβολισμός νά’ταν πρότερός του. Αν σκεφτούμε πόσο φαντασιακή ήταν αυτή η θρησκεία, με πληθώρα ερμηνειών για κάθε στοιχείο της, όλα υποβοηθούμενα από χρήση παραισθησιογόνων, δε θα μας φανεί και τόσο παράξενη μια τέτοια μεταστροφή νοήματος σε μια λέξη. Από την άλλη υπάρχουν τέτοιες μεταστροφές σε διάφορες άλλες θρησκείες ανά τον κόσμο και χωρίς τη χρήση τέτοιων ουσιών, αν και δε μπορούμε νά’μαστε εντελώς σίγουροι για το τελευταίο. Ίσως πάλι οι ουσίες να μην έχουν άμεση σχέση με τη φαντασιακότητα κάθε θρησκείας.

Πηγές για το μέγα Κετσαλκόατλ:
άρθρο της αγγλικής Wikipedia για τον Κετσαλκόατλ
άρθρο της ελληνικής Βικιπαίδειας για τον Κετσαλκόατλ
ο Κετσαλκόατλ
άρθρο της αγγλικής Wikipedia για τη Μεγάλη Πυραμίδα του Τσολόλλαν

Παρεμπιπτόντως, σήμερα στο Μεξικό γιορτάζεται η ημέρα των νεκρών. Εορτή με στοιχεία καθολικισμού και παραδόσεων ιθαγενών, αποτελεί μία απ’τις σημαντικότερες θρησκευτικές εορτές του Μεξικού. Οι Μικτέκοι έρχονται απ’τον κόσμο τους στους ανθρώπους, οι άνθρωποι προσφέρουν διάφορα αναθήματα στα πνεύματα, και η μέρα είναι μια καλή αφορμή για επανένωση σκορπισμένων οικογενειών.

Advertisements