Παρακάτω θα διαβάσετε αυτούσια την επιστολή που έστειλε, έπειτα από σύνοδο όλων τω μονών, το Άγιο Όρος στον Αδόλφο Χίτλερ στις 26 Απριλίου του 1941, μια μέρα ακριβώς πριν την είσοδο της Βέρμαχτ στην Αθήνα, που σηματοδοτεί την ημερομηνία κατοχής της Ελλάδας από τους Γερμανούς. Είναι από
εδώ,
αν και μπορεί να βρεθεί σε πάμπολλες σελίδες.

<"Εν Αγίω Όρει τη 13/26 Απριλίου 1941

Προς την Αυτού Εξοχότητα τον Αρχικαγκελλάριον του ενδόξου Γερμανικού Κράτους Κύριον Αδόλφον Χίτλερ εις Βερολίνον.

Εξοχότατε,

Οι βαθυσεβάστως υποσημειούμενοι Αντιπρόσωποι των Είκοσιν Ιερών Βασιλικών Πατριαρχικών και Σταυροπηγιακών Μονών του Αγίου Όρους Άθω, λαμβάνομεν την εξαιρετικήν τιμήν ν’ απευθυνθώμεν προς την Υμετέραν Εξοχότητα και παρακαλέσωμεν Αυτήν θερμώς, όπως, ευαρεστημένη, αναλάβη υπό την Υψηλήν προσωπικήν Αυτής προστασίαν και κηδεμονίαν τον Ιερόν τούτον Τόπον, του οποίου Ηγούμενοι και αντιπρόσωποι τυγχάνομεν, διαδεχομένη εν τούτω τους ιδρυτάς και Ευεργέτας του Ιερού τούτου Τόπου Βυζαντινούς Αυτοκράτορας και διαδόχους τούτων.

Το Άγιον Όρος, Εξοχώτατε, συνέστη εις Πανορθόδοξον μοναχικήν πολιτείαν, εις ήν ανέκαθεν διαβιούν εν αγαστή ομονοία μοναχοί ακωλύτως προσερχόμενοι από διάφορα ορθόδοξα Έθνη, κατά τον Θ΄ μ.Χ. αιώνα, πνευματικώς μεν εξαρτωμένων από του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, πολιτικώς δε αυτοδιοικούμενον υπό της Ιεράς Συνάξεως των Αντιπροσώπων των Είκοσιν Ιερών και Κυριάρχων Μονών και πολιτειακώς υπαγομένων υπό την προστασίαν και κηδεμονίαν των Βυζαντινών Αυτοκρατόρων και των διαδόχων Αυτών.

Το Αυτονομιακόν τούτο πολίτευμα περιεθριγκώθη δι’ αλλεπαλλήλων τυπικών και Χρυσοβούλων των ιδρυτών και ευεργετών των Ιερών μονών Βυζαντινών Αυτοκρατόρων Βασιλείου του Μακεδόνος (882), Ιωάννου Τσιμισκή (972), Κωνσταντίνου Μονομάχου (1046), Στεφάνου Δουσάν (1346) και άλλων Σλαύων, Ουγγροβλάχων Ηγεμόνων και των μετέπειτα Σουλτανικών Φιρμανίων τελευταίως δε υπό του Καταστατικού Χάρτου του 1926, ούτινος δύο αντίτυπα εσωκλείομεν.

Το ουτωσί καθιερωθέν προνομιακόν και αυτοδιοίκητον καθεστώς του Ιερού τούτου Τόπου, αποτελέσαν αντικείμενον συζητήσεων και επικυρώσεων διαφόρων διεθνών συνθηκών περιεθριγκώθη τέλος, διά του 62ου άρθρου της Βερολινείου συνθήκης του έτους 1878, έχοντος ούτω, οι μοναχοί του Όρους Άθω οθενδήποτε και αν κατάγωνται θα διατηρήσωσι τα κτήματα και τα πρότερα αυτών δικαιώματα και θ’ απολαύωσιν, άνευ ουδεμιάς εξαιρέσεως, πλήρους ισότητος δικαιωμάτων και προνομίων.

Των εν Αγίω Όρει ενασκουμένων Μοναχών, ανεξαρτήτως τόπου προελεύσεως και Εθνικότητος, σκοπός και αποστολή καθ’ όλον τον υπερχιλιετή βίον του Αγίου Όρους, υπήρξεν η διατήρησις, προαγωγή και εξασφάλισις των Ιερών αυτού σκηνωμάτων, η διά της ακαταπονήτου φιλεργίας των εν αυτώ ενασκουμένων μοναχών καλλιέργεια της τε εκκλησιαστικής και κλασσικής φιλολογίας και καλλιτεχνίας, ο ασκητικός βίος και η διηνεκής προσευχή υπέρ του σύμπαντος κόσμου.

Την διατήρησιν του καθεστώτος τούτου της αυτονόμου μοναχικής πολιτείας, ικανοποιούντος πλήρως άπαντας τους εν Αγίω Όρει ενασκουμένους ανεξαρτήτως εθνικότητος Ορθοδόξους μοναχούς και εναρμονιζόμενοι προς τον σκοπόν και την αποστολήν αυτών, παρακαλούμεν και ικετεύομεν θερμώς την Υμετέραν Εξοχότητα όπως αναλάβη υπό την υψηλήν προστασίαν και κηδεμονίαν Αυτής.

Τον Βασιλέα των Βασιλευόντων και Κύριον των Κυριευόντων εξ όλης ψυχής και καρδίας ικετεύοντες, όπως επιδαψιλεύση τη Υμετέρα Εξοχότητι υγείαν και μακροημέρευσιν επ’ αγαθώ του ενδόξου Γερμανικού Έθνους.

Υποσημειούμεθα βαθυσεβάστως"

Αυτή λοιπόν είναι η περίφημη επιστολή που έστειλε η μοναστική κοινότητα του Αγίου Όρους στο μέγα Αδόλφο Χίτλερ της ενδόξου Γερμανίας. Το πρώτο πράγμα που διακρίνεται ολοφάνερα απ’την επιστολή είναι η παντελής απουσία αναφοράς στη σχέση του Αγίου Όρους με το σημερινό ελληνικόκράτος. Έπειτα από μία εκτενή αναδρομή στις απαρχές του καθεστώτος αυτονομίας της Μοναστικής Κοινότητας, γίνεται μια απλή αναφορά στον καταστατικό χάρτη του 1926, ο οποίος απλώς επιβεβαιώνει το αυτόνομο καθεστώς. Επομένως το Άγιο Όρος ουδεμία σχέση με την Ελλάδα και τα συμφέροντά της έχει, ανταυτού δρα όπως όλα τα εκκλησιαστικά μορφώματα ανά τους αιώνες, λαμβάνοντας το μέρος των εκάστοτε ισχυρών, ώστε να διασφαλίσει την ευημερία του στους κόλπους κάθε εξουσίας. Το Άγιο Όρος κατηγορήθηκε για δοσιλογισμό αργότερα, κι ως απάντηση οι απολογιτές
προσπάθησαν να δικαιολογήσουν
την κίνηση αυτήν ως το μόνο μέσο αποφυγής της βουλγαρικής επιρροής στο Άγιο Όρος, με την προστασία από τον ίδιο το Χίτλερ δηλαδή, το οποίο προσπαθούσε να διαφυλάξει την ελληνική του ταυτότητα, αν και κάτι τέτοιο δε διαφαίνεται ούτε λίγο απ’την επιστολή, ανταυτού η επιστολή φανερώνει ένα ταραγμένο Άγιο Όρος, το οποίο επιζητά τη σίγουρη προστασία από τη μεγάλη δύναμη της εποχής, δηλαδή τους Γερμανούς, ώστε οι μοναχοί του να εξακολουθούν ν’απολαμβάνουν τα προνόμια της αυτονομίας τους και να διατηρήσουν τα κτήματά τους. Ακόμα κι αν η κίνηση έγινε για την προστασία από΄τη βουλγαρική επιρροή, γεγονός που δεν αποδεικνύεται απ’την επιστολή εφόσον υπεγράφη απ’όλες τις σταυροπυγιακές μονεές συμπεριλαμβανομένων και των βουλγαρόφωνων, οι οποίες έπειτα προώθησαν τον εκβουλγαρισμό της εκκλησίας στις περιοχές επιρροής των βουλγάρων κατά την Κατοχή (Ανατολική Μακεδονία και Θράκη) – οι Βούλγαροι ανέκαθεν απ’το Βυζάντιο επεδίωκαν έξοδο στο Αιγαίο, και το προσπάθησαν σε κάθε ευκαιρία -, ενώ σημειωτέον οι εληνόφωνοι μοναχί δεν προέβησαν σε καμία αντιστασιακή δράση, ούτε καν υπόγεια, αυτό ουδεμία σχέση δεν είχε με την Εθνική Αντίσταση, αλλά με τη διατήρηση της στενής σχέσης του Αγίου Όρους με το Πατριαρχείο Κωνσταντινοπόλεως. Επομένως δε γίνεται να κατηγορούμε το Άγιο Όρος για δοσιλογισμό, άπαξ και ποτέ δεν ήταν Ελλάδα. Πάντοτε ήταν ένα παράρτημα φανατικών και καιροσκόπων του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Παρά ωστόσο την αντεθνική δράση του Αγίου Όρους στο παρελθόν, σήμερα καθένας που μονάζει εκεί ανεξαρτήτως καταγωγής
αποκτά την ελληνική ιθαγένεια.

Η ημερομηνία στην επιστολή είναι διπλή, γιατί ως γνωστόν το Άγιο Όρος λειτουργεί με το παλαιό ορθόδοξο ημερολόγιο, όπως η εκκλησία της Ρωσίας κι άλλων ανατολικών ορθόδοξων κρατών. Δεν είναι παλαιοημερολογίτες ωστόσο, διότι εκείνοι θεωρούνται σχισματικοί, αφού διασπάστηκαν από την Εκκλησία της Ελλάδας όταν η τελευταία υιοθέτησε το νέο ημερολόγιο, διαφωνόντας επίσης και με ορισμένες ακόμα εκσυγχρονιστικές τάσεις της, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν δογματικές διαφορές. Ακόμα οι δύο εκκλησίες βρίσκονται στα μαχαίρια, σαν αντίπαλες ποδοσφαιρικές ομάδες ένα πράγμα.

Advertisements