Ενημέρωση 5/10/2015: Το πρώτο αγριόχορτο αναγνωρίστηκε ως σκυλοβρούβα ή σισύμβριο (Sisymbrium irio), και το δεύτερο ως περδικάκι ή ελξίνη (Parietaria officinalis ή P. judaica), μάλλον το πρώτο.

Συχνά συναντώ είδη φυτών που δε γνωρίζω. Αν και προσπαθώ να μάθω το ακριβές είδος για το κάθε φυτό που βρίσκω, αυτό δεν είναι εύκολο πάντοτε, ακόμα και για πολύ κοινά φυτά. Η γνώση του είδους όμως είναι απαραίτητη, γιατί ανοίγει ένα παράθυρο αναζήτησης πέρα απ’τις προσωπικές μου παρατηρήσεις, στο οποίο μπορώ να ψάξω περαιτέρω για το εν λόγω είδος, π.χ. την ταξινόμησή του, την περιγραφή και τη βιολογία του, την ιστορία του, τις χρήσεις του κλπ. Χωρίς το όνομα, και ιδίως το επιστημονικό, τίποτα τέτοιο δε μπορεί να γίνει. Γι’αυτόν το λόγο κατά διαστήματα ανεβάζω εδώ στο Ιστολόγιο φωτογραφίες άγνωστων σ’εμένα φυτών, συνήθως κοινών ειδών. Για πολλές έχω λάβει απαντήσεις, ιδίως για καλλιεργούμενα είδη, αλλ’όχι για όλες. Και τα δύο παρακάτω είδη είναι κοινά αγριόχορτα που σίγουρα θά’ναι γνωστά σε πολλούς.

caption=»

Χόρτα σε άνθιση, κοντά στο τέλος της ζωής τους στη Σχολή Τυφλών Θεσσαλονίκης.

caption=»

Κορυφή από κοντινότερα.

Το πρώτο χόρτο μοιάζει αρκετά με
Ζοχό
Ή κάποιο άλλο μαρουλοειδές φυτό, περισσότερο όμως επιφανειακά. Είναι μονοετές και την εποχή αυτήν τα φύλλα του γίνονται γαλαζογκριζωπά, ξεραίνονται και πέφτουν, η ανθοφορία έχει τελειώσει κι αρχίζουν να ωριμάζουν οι σπόροι, οπότε πλησιάζει και ο θάνατος. Μονοετή φυτά έχουν εξελιχθεί ανεξάρτητα σε πολλές οικογένειες, σχεδόν πάντοτε στα ανθοφόρα φυτά από ποώδη πολυετή είδη, σε συνθήκες όπου το περιβάλλον είναι ασταθές, ή δεν ευνοεί το κλίμα όλο το χρόνο την υποστήριξη μικρών ποωδών φυτών, ή οι εχθροί είναι πολλοί, και ο μόνος τρόπος επιβίωσης είναι η παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων σπόρων. Τα μονοετή έτσι διοχετεύουν όλη την ενέργειά τους στην αναπαραγωγή, και μην έχοντας επιδιορθωτικούς μηχανισμούς, γεράζουν και ξεραίνονται μετά. Κλείνοντας την παρένθεση, το συγκεκριμένο φυτό λοιπόν φυτρώνει συνήθως μέσα στο φθινόπωρο, το χειμώνα, ή νωρίς την άνοιξη σίγουρα σε πιο κρύα μέρη, κι αρχικά αποτελείται από χαλαρό ρόδακα μακρόστενων λοβωτών φύλλων, κάπως σαν το ζοχό. Αντίθετα όμως απ’το ζοχό, το φυτό είναι σκληρότερο και λιγότερο χυμώδες, Τα φύλλα είναι εξαρχής σχισμένα πτεροειδώς σε λοβούς κι ο βλαστός είναι κυλινδρικός, συμπαγής και ινωδέστερος. Το φυτό αναπτύσσεται γρήγορα με πολλές διακλαδώσεις απ’τις μασχάλες των πρώτων αυτών φύλλων με ακόμα πιο λεπτοκομμένα φύλλα, ώσπου στα μέσα της άνοιξης, αφού έχει φτάσει σε μεγάλο ύψος και ρίξει τα κατώτερα φύλα του, ανθίζει με άνθη μικροσκοπικά σε πολύπλοκα διακλαδιζόμενους λεπτούς βλαστούς. Δεν έχω παρατηρήσει αυτούς τους βλαστούς πολύ, για το λόγο ότι είναι πολύ πυκνοί και λεπτοί, τα άνθη πάντως είναι κίτρινα και θ’ανοίγουν λίγα κάθε φορά, εφόσον δεν έχω πετύχει τέτοιο φυτό ολάνθιστο ποτέ. Αν και εξωτερικά μοιάζει με άλλα εδώδιμα χόρτα, ο ζωμός του έχει κάπως πικρή και πιπερώδη μυρωδιά και προφανώς είναι τοξικός, επειδή
Η κουνέλα μου
Δεν το τρώει. Μπορεί να φάει λίγα φύλλα ή κορυφές, ιδίως στη νεαρή φάση του φυτού, αλλά γενικώς εφόσον υπάρχουν κι άλα χόρτα να διαλέξει δεν το πειράζει πολύ. Για το λόγο αυτόν δεν της το μαζεύω, ίσως κάποιο φρέσκο μόνο φύλλο μαζί μ’άλλα χόρτα. Πιθανόν δε θα τρώγεται ούτε απ’τον άνθρωπο.

caption=»

Άγνωστα κολλητικά χόρτα στο μικροσκοπικό χάσμα μεταξύ πλακωστρώτου και τοίχου στη Σχολή Τυφλών Θεσσαλονίκης, φωτογραφημένα πριν περίπου μισό μήνα.

caption=»

Κάποια άλα ομοειδή τους ψηλότερα σε χώμα, φωτογραφημένα πριν περίπου 10 μέρες στην ίδια περιοχή.

Το άλλο χόρτο είναι κοινότατο, πολύ πιο επιτυχημένο όμως, γαιτί φυτρώνει σχεδόν παντού. Σε πετρώδη εδάφη, στην άμμο, σε χαλίκια, στις ρωγμές τοίχων και πεζοδρομίων, και φυσικά και σε πιο πλούσιο χώμα, όπου ψηλώνει περισσότερο. Οι καρποί του είναι πολύ χειρότεροι απ’αυτούς της
Κολλιτσίδας,
Αφού παράγονται πολύ περισσότεροι ανά φυτό και μάλλον τα αγκιστράκαι τους είναι δυνατότερα. Τέτοια μορφολογία καρπών έχει εξελιχθεί ανεξάρτητα σε διάφορα χαμηλά φυτά για την εκμετάλλευση της γούνας των θηλαστικών ως μεταφορικού μέσου σε μεγαλύτερες αποστάσεις. Ένα αμέριμνο κουνελάκι για παράδειγμα βόσκει στο λιβάδι με τα χόρτα, όμως όταν φεύγει καταλαβαίνει πως όλη η γούνα του είναι γεμάτη από ενοχλητικά μπιλάκια. Αμέσως προσπαθεί να τα τινάξει, προσπαθεί να τα βγάλει γλείφοντας το τρίχωμά του, κι από αυτά που πέφτουν κάποιο ποσοστό σπόρων επιβιώνει, ώστε την επόμενη χρονιά να φυτρώσουν πολύ περισσότερα, ωφελώντας μεν την εξάπλωση του είδους, ενοχλώντας δε ακόμα περισσότερο τα κουνελάκια. Οι καρποί του εν λόγω φυτού μπορούν λοιπόν να κολήσουν σε ρούχα, κάλτσες, παπούτσια, ακόμα και στις τρίχες των ποδιών αν κανείς φοράει κοντό παντελονάκι το καλοκαίρι, και θεωρητικά παντού. Ακόμα κι αν κάποιος τις τινάξει, κάποιες μπορεί να πέσουν πάλι πάνω του και να κολλήσουν κάπου αλλού.

Ευτυχώς όμως το φυτό είναι ακίνδυνο για το περισσότερο της ζωής του. Φυτρώνει την ίδια εποχή μ’άλα μονοετή, κι αναπτύσσεται ταχύτατα, με τελικό ύψος που το υπολογίζω στα 30-50 εκατοστά. Ο βλαστός είναι κυλινδρικός και τα φύλλα ωοειδή, με μακρύ μίσχο, λεπτά, ανοιχτοπράσινα, χνουδωτά κι οδοντωτά. Σπάνια κάνει διακλαδώσεις. Τα άνθη εμφανίζονται σε μικρές σφαιροειδείς δομές στις μασχάλες των φύλλων, απ’όπου ωριμάζουν οι καρποί στο τέλος της άνοιξης ή στις αρχές του καλοκαιριού και ξεκολλούν. Η ρίζα τυ είναι μικρή και ξεριζώνεται εύκολα. Μπορεί να βρεθεί είτε σε αμιγείς συστάδες είτε ανακατεμένο μ’άλλα χόρτα. Στην αναπτυσσόμενη φάση του, το μαζεύω για την κουνέλα μου, η οποία το τρώει πολύ, αλλά και κατά την καρποφορία, κόβω λίγες κορυφές που δε φέρουν καρπούς μαζί μ’άλλα χόρτα και φύλλα δέντρων. Τελικά Όλες οι δημοσιεύσεις γμου για αγριόχορτα είναι χρήσιμες και γι’αυτούς που έχουν κουνέλια, αφού γράφω λεπτομερώς τι τρώνε και τι όχι, αλλά και πώς και πότε.

Τι μπορεί να είναι τα παραπάνω; Αν γνωρίζει κανείς, παρακαλώ να σχολιάσει κάτω απ’το θέμα. Δέχομαι και ταυτοποιήσεις κοινής ονομασίας απ’όπου λογικά θα μπορώ να βρω την επιστημονική, εάν φυσικά η κοινή ονομασία είναι ευρέως χρησιμοποιούμενη. Γιατί αλλιώς, αν για παράδειγμα χρησιμοποιείται μόνο σε λίγα χωριά της Ηπείρου, ενώ αλλού αναφέρεται σε κάποιο άλλο είδος, θα υπάρξει ασφαλώς σύγχυση.

Advertisements