Το γλαστράκι με το ωραιόφυλλο στο γραφείο μου λίγο πριν το μεταφυτεύσω, περίπου μια βδομάδα πριν.

Πριν λίγο καιρό, έκανα μια ανακατάταξη σε μια σειρά γλαστρών που είχα στο περβάζι του παραθύρου στο μπαλκόνι. Επειδή περιείχαν φυτά παρόμοιων απαιτήσεω και σχετικά μικρού μεγέθους, τα μεταφύτευσα σε μια μεγαλύτερη ζαρντινιέρα στην ίδια θέση ώστε να χρησιμοποιώ λιγότερα μπεκάκια το καλοκαίρι στο
Αυτόματο πότισμα.
Τα φυτά ήταν ένα
Ιππέαστρο
Και μία
μέντα
που όμως ήταν αρκετά παρηκμασμένη και δεν την κράτησα τελικά. Έτσι έψαξα για φυτά που δε χρειάζονται απαραίτητα έκθεση στον ήλιο για να γεμίσω το κενό, γιατί το σημείο αυτό λίγες ώρες το πιάνει ο ήιος μόνο το απόγευμα και τα περισσότερο ηλιόφιλα φυτά στρέφονται έντονα προς τον ήλιο όταν βρίσκονται σ’εκείνη τη θέση, κι ένα κατάλληλο ήταν το ωραιόφυλλο. Ωραιόφυλο ήθελα να πάρω εδώ και καιρό, επειδή μ’άρεσαν τα έντονα χρωματισμένα του φύλλα, αλλά γενικώς δεν ήταν πρώτη προτεραιότητά μου. Αγόρασα λοιπόν ένα μικρό πρόσφατα, το οποίο βλέπετε στη φωτογραφία πάνω.

Το ωραιόφυλλο είναι πολυετές φυτό, αλλά συχνά στο κλίμα μας το χειμώνα, αν δεν προστατευτεί, παγώνει κι έτσι συμπεριφέρεται στην καλλιέργεια ως μονοετές. Το συγκεκριμένο πιστεύω πως θα επιζήσει επειδή βρίσκεται σε σχετικά προστατευμένη θέση, και γενικά στη Θεσσαλονίκη δεν κάνει πολύ κρύο, αλά πάλι για καλό και για κακό ένα μόσχευμα θα παίρνω κάθε φθινόπωρο. Είναι φυτό της οικογένειας των χειλανθών (lamiaceae), όπως και το
Φασκόμηλο,
ο
Βασιλικός,
Η μέντα, κι άλα, με όλα τα χαρακτηριστικά αυτής της οικογένειας – τετραγωνικοί βλαστοί με αντίθετα οδοντωτά φύλλα, κάλυψη από τριχίδια κι άνθη σε σταχυοειδείς ταξιανθίες πάνω απ’το φύλλωμα με συνενωμένα σέπαλα και πέταλα, χωρισμένα σε δύο χείλη κι οργανωμένα κατά ψευδοσπονδύλους, δηλ. δύο ξεχωριστές ομάδες ανθέων στο ίδιο επίπεδο που δίνουν την εντύπωση ενός σπονδύλου. Το επιστημονικό όνομα του συγκεκριμένου φυτού είναι Solenostemon scutellarioides, παλαιότερα γνωστό ως S. blumei και μια παραλλαγή του ως S. Pumilus, ενώ παλαιότερα άνηκε στο σήμερα διασπασμένο κι ανύπαρκτο γένος Coleus (κωλεός), γι’αυτό και στ’αγγλικά το «coleus” είναι η κοινή ονομασία του φυτού. Εμείς εφηύραμε πιο εύστοχο και περιγραφικό όνομα.

Το φυτό αυτό αρχικά ήταν ιθαγενές των τροπικών περιοχών της Νοτιοανατολικής Ασίας, ενώ μέλη του ίδιου γένους μπορούν να βρεθούν εκτός από τις τροπικές περιοχές της Ασίας, και στις τροπικές περιοχές της Αφρικής, της Αυστραλίας και πολλών ενδιάμεσων νησιών. Σήμερα ωστόσο το είδος έχει εξαπλωθεί χάρη στον άνθρωπο και σ’άλλα μέρη του κόσμου με κατάλληλο κλίμα, π.χ. στην τροπική Αμερική. Είναι θάμνος ξυλώδης στη βάση ύψους 0,5-1 μέτρου και σχεδόν τόσου πλάτους, ενώ σπανιότερα μπορεί να φτάσει τα 2 μέτρα. Τα τριχίδια που τον καλύπτουν είναι σκληρά και πιο μακριά σε σχέση μ’αυτά άλλων γνωστών φυτών της ίδιας οικογένειας, δίνοντάς του την άλλη αγγλική κοινή ονομασία της ζωγραφισμένης τσουκνίδας (painted nettle), αλλά φυσικά δεν τσιμπάνε. Το κύριο χαρακτηριστικό του είναι ωστόσο τα χρωματιστά στο κέντρο φύλλα του, με χρώματα όπως κόκινο, ιώδες, ρόδινο, πορτοκαλί διαφόρων αποχρώσεων. Πάνω στο χρώμα, το σχήμα και τον κυματισμό του φύλλου έχουν δημιουργηθεί πολλές ποικιλίες.

Το φυτό καλλιεργείται εύκολα, σε οποιοδήποτε κλίμα, απλώς όπως είπα στις ψυχρότερες περιοχές θα χρειαστεί προστασία το χειμώνα. Ευδοκιμεί καλύτερα σε υγρό και πλούσιο έδαφος με καλή αποστράγγιση και πολύ φως, αν κι ο υπερβολικός ήλιος μπορεί ν’ατονίσει τα χρώματα ορισμένων ποικιλιών. Μπορεί να κλαδευτεί για πιο στρογγυλό σχήμα. Σε κατάλληλες συνθήκες το φυτό ανθίζει με μικρές ιώδεις ταξιανθίες, οι οποίες όμως ξοδεύουν πολλή ενέργεια απ’το φυτό και γι’αυτό πολλοί καλλιεργητές τις κόβουν. Μετά την άνθιση ή μετά από μερικά χρόνια ανάπτυξης, το φυτό ψηλώνει πολύ κι αραιώνει, οπότε θα χρειαστεί ένα καλό κλάδεμα για την ανανέωσή του. Πολλαπλασιάζεται εύκολα, είτε με σπόρο από τις κάψες που σχηματίζονται μετά τη γονιμοποίηση των ανθέων, ο οποίος για να βλαστήσει χρειάζεται φως κι έτσι θα πρέπει να τοποθετηθεί στην επιφάνεια ελαφρού χώματος, και σε δύο βδομάδες μετά τη βλάστηση τα νέα φυτά θ’αρχίζουν να εμφανίζουν το χρώμα τους, είτε με μοσχεύματα που ριζώνουν εύκολα χωρίς ορμόνη ριζοβολίας, τα οποία μπορούν να τοποθετηθούν είτε πρώτα στο νερό μέχρι να ριζώσουν, είτε απευθείας στο έδαφος.

Το φυτό, όπου καλλιεργήθηκε, γενικώς δεν είχε κάποια άλλη χρήση πέρα από καλλωπιστικό. Οι Ινδιάνοι Μαζατέκοι του Μεξικού ωστόσο υποστηρίζουν ότι το φυτό έχει παραισθησιογόνες ιδιότητες όπως η γηγενής εκεί
Salvia divinorum,
Και το χρησιμοποιούν σαμανικά. Το φυτό αυτό δενέχει μελετηθεί από την επιστήμη διεξοδικά για πιθανές τέτοιες ιδιότητες, που προφανώς δεν έχει. Πιθανότατα όποια αποτελέσματα επέρχονται στους χρήστες του είναι απόρροια του
Φαινομένου placebo,
Η προφανής δράση δηλαδή μιας αδρανούς ουσίας μέσω καθαρά αυθυποβολής. Αυτό μάλλον ισχύει, επειδή συνήθως αναφέρονται πολύ ελαφριά αποτελέσματα έπειτα από κατανάλωση τεραστίων ποσοτήτων φύλλων, π.χ. 80 μεγάλα, ενώ γενικώς οι απόψεις διίστανται, και διάφοροι υποστηρίζουν ότι μπορούν νά’χουν ψυχοενεργά αποτελέσματα από το τσάι πολλών φύλλων ή απ’το χυμό τους, από το κάπνισμά τους, άλλοι επιμένουν ότι μόνο τα φρέσκα έχουν ιδιότητες κι άλλοι ότι τα ξερά. Το θέμα είναι πολύ μπερδεμένο, κι επειδή υπάρχουν τόσες πολλές απόψεις και τα’αποτελέσματα είναι αμφιλεγόμενα, πιθανόν όλος ο χαμός είναι τελικά ένα πλακέμπο. Το φυτό πάντως δε θεωρείται τοξικό αν καταναλωθεί από ζώα.

Πηγές και ιστοσελίδες:
Καλλιέργεια του ωραιόφυλλου
Άρθρο για το ωραιόφυλλο στην αγγλική Wikipedia
Ενότητα για το ωραιόφυλλο στο erowid

Advertisements