Ολόκληρο το φυτό.

Η βάση μιας συστάδας φύλλων.

Δύο φύλλα από κοντά.

Πριν δύο μέρες, ψάχνοντας για Βασιλικό Να φυτέψω για το καλοκαίρι, βρήκα στο ανθοπωλείο που πήγα και μια φτέρη εύκρατου κλίματος και την πήραν κι αυτήν. Το συγκεκριμένο είδος το’χω συναντήσει παλαιότερα προς πώληση και σ’άλλα καταστήματα, και μια φορά το είχα βρει φυτεμένο σε ζαρντινιέρες έξω. Το είδος αυτό είναι αειθαλές, μιας και όσες φορές το πέτυχα χειμώνα, είχε όλα τα φύλα του, ενώ αντέχει κανονικά στο κλίμα μας, αφού δεν το’χω συναντήσει ποτέ με κάποια προστασία. Ο υπάλληλος από εκεί που το αγόρασα, επειδή ρώτησα αν σίγουρα αντέχει στο κρύο, με διαβεβαίωσε πως είναι πολύ ανθεκτικό είδος και αειθαλές. Καλλιεργείται όπως οι περισσότερες φτέρες, δηλαδή χρειάζεται υγρασία στο έδαφος, αλλά καλή αποστράγγιση, και μέτριο έως έντονο φως, αν κι αυτό το είδος μπορεί να προσαρμοστεί στον ήλιο. Το πρόβλημά μου τώρα είναι η αναγνώριση του ακριβούς είδους. Μπορεί ν’ανήκει στο γένος Dryopteris,Polystichum, πού;

Η φτέρη αυτή μοιάζει αρκετά με την άλλη κοινή σε καλλιέργεια αλλά τροπική φτέρη, τη
νεφρολεπίδα φτέρη,
Τόσο πολύ ώστε αρχικά δυσκολεύτηκα να πειστώ πως επρόκειτο για διαφορετικό είδος, νομίζοντας πως ήταν απλώς μια ποικιλία της προηγούμενης. Αργότερα κατάλαβα όμως τις διαφορές της. Σημαντική της διαφορά είναι ότι είναι πολύ λιγότερο πυκνή, και δε δημιουργεί επιφανειακά ριζώματα. Μπορεί μερικά ριζώματα να σηκώνονται απ’το έδαφος και μετά να ξαναμπαίνουν, αλλ’αυτό γίνεται εξαιτίας του μικρού χώρου της γλάστρας. Τα φύλλα της επίσης, που ξεπερνούν εύκολα τα 60 εκατοστά, είναι πολύ πιο σκληρά και λιγότερο ευλύγιστα, ώστε όταν κάμπτονται σπάνε πιο εύκολα, ενώ οι βάσεις τους είναι χνουδωτές. Τα φυλλάρια μοιάζουν κάπως μ’αυτά τις νεφρολεπίδος φτέρης, όντας κι αυτά εναλλάξ πάνω στο φύλλο, χωρίς μίσχο κι οδοντωτής περιφέρειας, αλλά είναι σκληρότερα, πιο λογχοειδή παρά τριγωνικά, με πιο αμβλεία κορυφή, εντονότερο κεντρικό νεύρο, κι ασύμμετρο σημείο ένωσης του φυλλαρίου με το φύλλο. Όταν επιπλέον είναι ακόμα νεαρά τα φύλλα πριν ξετυλιχτούν, καλύπτονται ολόκληρα από έντονο χνούδι. Οι συστάδες τέλος των φύλλων είναι πιο αραιές μεταξύ τους και πιο συμπαγείς. Όσα ριζώματα φαίνονται στην επιφάνεια είναι λεία και χωρίς τρίχες ή λέπια. Αυτό το διάστημα η φτέρη βρίσκεται σε μια θέση με λίγες ώρες ήλιο τη μέρα στο μπαλκόνι, και θα μεταφυτευθεί σε κανένα μήνα, αφού έχει κάνει ακόμα λίγα φύλλα. Το χώμα της γλάστρας της είναι πολύ ελαφρύ, ένα μίγμα οργανικού χώματος, άμμου και χαλικιών, με διάφορα ξυλαράκια, φυλλαράκια και καρπούς από ακακίες, υποδηλώνοντας ότι μεγάλωσε σε εξωτερικο χώρο, αν και ως επίγειο (μη επιφυτικό) είδος θα μπορούσε να βρίσκεται και σε βαρύτερο χώμα.

Το πρόβλημά μου είναι μόνο η αναγνώριση του είδους. Σίγουρα θα πρόκειται για κοινότατο είδος που όμως είναι δύσκολο να βρω το επιστημονικό όνομά του. Ψάχνοντας σε ελληνικές σελίδες αυτό που βρίσκω είναι η αναφορά αυτού του είδους ως φτέρης εξωτερικού χώρου απλά, αλλ’όχι το επιστημονικό όνομα, ενώ σε ξένες σελίδες δεν ξέρω ακριβώς πώς να την αναζητήσω, γιατί υπάρχουν πάμπολλες αειθαλείς εύκρατες φτέρες, με κατά τόπους άλλα τα κοινά είδη. Τι μπορεί να είναι;

Ενημέρωση 20/2/2014: Η φτέρη είναι πέραν κάθε αμφιβολίας Nephrolepis cordifolia (Νεφρολεπίς η καρδιόφυλλος), ένα τροπικό και υποτροπικό είδος άμεσα συγγενικό με την κοινή νεφρολεπίδα φτέρη, εξού και η ομοιότητα στην εμφάνιση. Το επίθετο «καρδιόφυλλος» το πήρε από την ασύμμετρη βάση των φυλλαρίων, αν και δε μοιάζουν καθόλου με καρδιά, γιατί είναι πολύ μακρύτερα. Τα χνουδωτά νεαρά φύλλα δεν είναι κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό συγκεκριμένου είδους, είναι στοιχείο σχεδόν όλων των φτερών, απλώς στη νεφρολεπίδα φτέρη που είχα παλαιότερα, επειδή είχε μικρά φύλλα, δεν ήταν πολύ εμφανές. Όπως κι άλλα μέλη του γένους Nephrolepis, η φτέρη αυτή παράγει πολλά επιφανειακά ριζώματα που φεύγουν αρκετά μακριά απ’το φυτό για να το επεκτείνουν, απλώς η δική μου, τότε που την αγόρασα, δεν είχε ακόμα πολλά. Αργότερα η γλάστρα γέμισε με τέτοια ριζώματα! Είναι σαν λεπτά σχινάκια με χνουδωτές κορυφές, αν κι εδώ να σημειώσω πως το χνούδι της συγκεκριμένης φτέρης δεν είναι πραγματικό χνούδι (τριχώματα), που είναι συνήθως μονοκύτταρες δομές της επιδερμίδας του φυτού, αλλά επιμηκυμένα λέπια, που είναι πολυκύτταρες και παχύτερες προεκτάσεις της επιδερμίδας. Το κύριο διαγνωστικό χαρακτηριστικό ωστόσο του είδους είναι τα άφθονα κονδυλίδια που φέρει στα ριζώματά του, τα οποία εντόπισα όταν το μεταφύτευσα πρώτη φορά. Αυτά είναι σφαιρικές, σκληρές, καφέ και χνουδωτές δομές πάνω στα ριζώματα ποικίλου μεγέθους, από 1 έως 3 εκατοστά, τα οποία αποταμιεύουν νερό, θρεπτικά συστατικά και άμυλο για την ενδυνάμωση του φυτού σε δύσκολες συνθήκες ή την υποστήριξη της αναγέννησης του φυτού ακόμα κι από πολύ μικρά τμήματα ριζώματος χωρίς πολλή αποθηκευμένη ενέργεια. Είναι το ανθεκτικότερο μέλος του γένους, αν κι ως τροπικό δεν αντέχει τις βαριές παγωνιές, επομένως στην Ελλάδα μπορεί να ζήσει χωρίς προστασία μόνο σε θερμές ή παραθαλάσσιες περιοχές. Η φτέρη μου είχε μεγαλώσει πάρα πολύ όλο το καλοκαίρι, κι επειδή δεν ήθελα να την μεταφυτεύσω ξανά – όσο χώρο κι αν της δώσεις θα τον καταλάβει όλον, όπως με κάθε ριζωματώδες φυτό -, τώρα τον Ιανουάριο την έσπασα σε μικρότερα κομμάτια, τα οποία θα δώσω σε διάφορους ή θα φυτέψω κάτω, επειδή όμως ακόμα δε ζέστανε ο καιρός, οι διαιρέσεις δεν αναπτύχθηκαν καθόλου έως τώρα.

Advertisements