Ξεκινώ μια ακόμα σειρά μεταφράσεων άρθρων ερπετικής θεματολογίας για το
Reptiles Greece,
που όπως και την προηγούμενη φορά τα δημοσίευα κι εδώ. Η πηγή του συγκεκριμένου άρθρου είναι το
lllreptile.com

Μετάφραση: Bolko

Η επώαση των αβγών των ερπετών του Jonathan Rheins

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για την αύξηση της δημοτικότητας των ερπετών και των αμφιβίων στις Ηνομένες Πολιτείες (κι αλλού). Οι άνθρωποι ενημερώνονται περισσότερο για τις ποιότητές τους ως κατοικίδια, και κατανοούν περαιτέρω τις ειδικές τους ανάγκες στην αιχμαλωσία. Η τρέχουσα τάση των ερπετοχομπιστών δεν είναι απλώς η κατοχή κατοικιδίων αλλά η απόκτηση αναπαραγόμενων ζευγαριών των αγαπημένων τους ειδών και η προσπάθεια αναπαραγωγής τους στην αιχμαλωσία.

Όταν αυτό γίνεται υπεύθυνα, είναι πολύ καλός τροπος για να επεκτείνουμε το σκοπό του χόμπι μας. Επιτρέπει τους εκτροφείς ν’αναπτύξουν υγιέστερα, πολυχρωμότερα ζώα, και βοηθά στη μείωση της ζήτησης για ζώα πιασμένα από τη φύση. Αν και μερικά είδη αναπαράγονται στην αιχμαλωσία σε τεράστιους αριθμούς, άλλα παράγονται μόνο περιστασιακά, ενώ ακόμα άλλα ακόμα παρουσιάζουν προβλήματα που θα πρέπει να ανακαλύψουμε και να υπερνικήσουμε. Άσχετα από το συγκεκριμένο είδος, η σωστή φροντίδα και το επιτυχές ζευγάρωμα είναι μόνο η μισή εξίσωση. Με την εξαίρεση των ζωοτόκων ειδών, το τελικό αποτέλεσμα της αναπαραγωγής στην αιχμαλωσία είναι τα αβγά. Αβγά που στις περισσότερες περιπτώσεις θα απαιτήσουν τεχνητή επώαση για τη διασφάλιση της σωστής εμβρυικής ανάπτυξης και της τελικής εκκόλαψης.

Όλα τα ωοτόκα ερπετά έχουν προσαρμοστικές στρατηγικές που τα επιτρέπουν να γεννούν τα αβγά τους σε κατάλληλες περιοχές στη φύση. Ακόμα και τα ερημικά είδη γνωρίζουν ότι για να αποτρέψουν τη γρήγορη αφυδάτωση των αβγών τους, τα αβγά θα πρέπει ν’αποτεθούν σε βαθιά, υγρά λαγούμια, προστατευμένα από τον καυτο ήλιο. Ομοίως τα τροπικά ζώα θα πρέπει να βρουν κατάλληλες περιοχές για φωλιά που θα παρέχουν σταθερή θερμοκρασία, αλλά χωρίς να επιτρέπουν τα αβγά να υγραίνονται υπερβολικά.

Σ’αυτό το άρθρο, σκοπεύω να δώσω στον αναγνώστη βασικές κατευθυντήριες γραμμές για ν’ακολουθήσει όταν έρθει η ώρα για την επώαση μιας γέννας αβγών ερπετών. Τα συγκεκριμένα σχήματα διαχείρισης και κύκλου αναπαραγωγής ανά είδος ποικίλουν πολύ για να συμπεριληφθούν εδώ, παρόλα αυτά θα πρέπει να διερευνηθούν προσεκτικά από τον ενδιαφερόμενο εκτροφέα.

Η ωοτοκία

Τα εγκυμονούντα θηλυκά θα πρέπει να τρέφονται με εξαιρετικά καλά ισορροπημένη διατροφή, μαζί με αυξημένες θερμίδες για την υποστήριξη της αυξημένης δαπάνης ενέργειας σχετιζόμενης με την ανάπτυξη και την εναπόθεση των αβγών. Επιπροσθέτως, η πρόσληψη διατροφικού ασβεστίιου θα πρέπει να παρακολουθείται στενά, αφού η ασβεστοποίηση των αβγών μέσα στο θηλυκό απαιτεί υψηλά ποσά ασβεστίου, τα οποία αν δεν υπάρχουν, θ’αφαιρεθούν από το αίμα, κι επομένως από το σκελετικό ιστό.

Κάθε είδος είναι ελαφρώς διαφορετικό, αλλά ως γενικός κανόνας, τα θηλυκά που είναι γνωστό ή υποπτευόμενο πως εγκυμονούν θα πρέπει να τους παρασχεθεί μια κατάλληλη περιοχή εναπόθεσης των αβγών. Αυτό μπορεί να είναι τόσο απλό όπως ένα μικρό δοχείο τάπερ γεμάτο με υγρή άμμο ή χώμα. Τα περισσότερα θηλυκά ενστικτωδώς θα ψάξουν αυτές τις καταλληλότερες σχετικά με το υπόλοιπο περιβάλλον περιοχές για ν’αποθέσουν τα αβγά τους. Επιτρέποντας το θηλυκό να γεννήσει τα αβγά του κατευθείαν σ’ένα υγρό μέσο, μειώνετε σημαντικά την πιθανότητα της αφυδάτωσης και θανάτου των αβγών πριν μπορείτε να τα ανακτήσετε και να τα μεταφέρετε σ’μια κατάλληλη εκκολαπτική μηχανή. Στην πραγματικότητα, μερικά ερπετά θα αναβάλουν την εναπόθεση των αβγών εάν δεν έχει παρασχεθεί μια κατάλληλη περιοχή. Στην καλύτερη περίπτωση αυτό θα οδηγήσει σε επαναπορρόφηση των αβγών, και στη χειρότερη περίπτωση, μπορεί να οδηγήσει σε μεταωορηξιακή δυστοκία, η οποία μπορεί να χρειαστεί κτηνιατρική βοήθεια.

Η ανάκτηση των αβγών

Σύντομα μετά την εναπόθεση, τα έμβρυα των ερπετών ξεκινούν την ανάπτυξη. Εκτός από το έμβρυο, κάθε αβγό περιέχει έναν κρόκο πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά, αμνιακό υγρό, κι ένα χώρο αέρος. Συνήθως μέσα σε 3-4 μέρες (αλλά και τόσο σύντομα όσο και σε 24 ώρες) μετά την εναπόθεση, το αβγό «κάθεται», δηλαδή το έμβρυο κατακάθεται στον πυθμένα του αβγού με το χώρο αέρος στην κορυφή. Αφού έχει γίνει αυτό, τα αβγά δε θα πρέπει να γυριστούν, και θα πρέπει να μετακινθούν όσο το δυνατόν λιγότερο, αφού η διαταραχή αυτής της εσωτερικής διάταξης μπορεί γρήγορα να οδηγήσει στο θάνατο των αναπτυσσόμενων ερπετών. Ευτυχώς, τα περισσότερα αβγά ανακτώνται από τους κατόχους σύντομα μετά τη γέννηση, αλλά πάραυτα, για να είστε ασφαλείς προτείνω να είστε πολύ προσεκτικοί για το γύρισμα των αβγών κατά την μετακίνησή τους από το σημείο που αποτέθηκαν στον εκκολαπτήρα. Όταν σκάβετε τα αβγά (υποθέτοντας ότι θάφτηκαν) θα πρέπει να σημάνετε την κορυφή κάθε αβγού μ’ένα μολύβι, ώστε να βεβαιωθείται ότι παραμένουν με τον ίδιο προσανατολισμό κατά την επώαση. Πολλοί πεπειραμένοι εκτροφείς προσπερνούν αυτό το βήμα, αλλά μέχρι ν’αποκτήσετε βαθιά κατανόηση της διαχείρισης των αβγών, είναι καλή ιδέα να σημαίνετε τα αβγά σας.

Υπάρχει ακόμα ένα πρόβλημα όσον αφορά τη συλλογή πρόσφατα γεννημένων αβγών. Σε μερικά είδη (κυρίως με τα φίδια) τα αβγά αποτίθενται σ’ένα σωρό και θα κολλήσουν μεταξύ τους 12 ώρες περίπου μετά την εναπόθεση. Όταν τα αβγά έχουν εναποτεθεί πρόσφατα μόλις τα εντοπίσετε, και χωρίζονται εύκολα, τότε χωρίστε τα. Χωρίζοντας τα αβγά, μπορείτε να εξασφαλίσετε ότι αν ένα αβγό σαπίσει αργότερα κατά την επώαση, οποιαδήποτε μούχλα ή μύκητες δε θα επηρεάσουν απαραίτητα τα άλλα υγιή αβγά. Εάν δε διαχωρίζονται αρκετά εύκολα, τότε μην τα εξαναγκάζετε. Η πράξη αυτή μπορεί να οδηγήσει στη ρήξη ενός ή και των δύο αβγών και στην απώλεια δύο μικρών. Συνήθως, αυτές οι ομαδικές γέννες μπορούν να επωαστούν επιτυχώς όπως ακριβώς είναι. Θα πρέπει απλώς να χρησιμοποιήσετε ένα μεγαλύτερο δοχείο για να κρατήσετε τα αβγά κατά την επώαση.

Το μέσο επώασης

Υπάρχει ποικιλία προΪόντων που έχουν αποδειχθεί κατάλληλα ως μέσα επώασης, δηλαδή η ουσία στην οποία τα αβγά βρίσκονται απευθείας καθώς αναπτύσσονται. Όταν διαλέγετε ένα μέσο, υπάρχουν μερικοί παράγοντες που θα πρέπει να προσμετρηθούν. Χρειάζεστε κάτι που θα διατηρεί το νερό και θα διατηρεί την υγρασία στο δοχείο των αβγών, κάτι αποστειρωμένο (ή κοντά σ’αυτό) και κάτι που δε θα επιτρέψει υπερβολική ανάπτυξη μούχλας ή μυκήτων. Οι περισσότεροι εκτροφείς και χομπίστες καταληγουν στον περλίτη ή στο βερμικουλίτη ως το μέσο επιλογής τους. Και τα δύο αυτά έχουν αποδειχθεί πολύ επιτυχή, και οδηγούν σε υψηλά ποσοστά εκκολάψεων. Και οι δύο αυτές ουσίες είναι παραδείγματα φυσικού πυριτικού πετρώματος Όταν θερμανθεί σε σωστή θερμοκρασία, διαστέλλονται πολλές φορές απ’τον αρχικό τους όγκο, παράγοντας ένα πολύ ελαφρύ, απορροφητικό υλικό που απ’τη φύση του αντέχει στο μούχλιασμα. Υπάρχουν επιχειρήματα και από τις δύο πλευρές όσον αφορά πιο προΪόν είναι καλύτερο. Κάποιοι λένε ότι ο περλίτης παρέχει μεγαλύτερη ροή αέρος, άλλοι επιμένουν ότι ο βερμικουλίτης έχει καλύτερες μυκητοανθεκτικές ιδιότητες. Ακόμα άλλοι ανακατεύουν και τα δύο για να πάρουν το καλύτερο από κάθε κόσμο. Η δική μου ειλικρινής άποψη είναι ότι εάν όλες οι άλλες συνθήκες είναι οι κατάλληλες, οτιδήποτε από τα δύο θα λειτουργήσει τέλεια.

Η άμμος, το χώμα, και ο κονιορτοποιημένος φλοιός καρύδας είναι λίγα άλλα μέσα που έχουν δοκιμαστεί. Εντούτοις, αυτά τα μέσα προσφέρουν πολύ περισσότερη επαφή μεταξύ του αβγού και του μέσου και λιγότερη ροή αέρος, οδηγώντας ενδεχομένως σε σαπισμένα ή πνιγμένα αβγά.

Άσχετα με το τι διαλέξατε, θα πρέπει να μένει υγρό καθ’όλη τη διάρκεια της περιόδου επώασης. Διάφορες πηγές δίνουν ποικίλες αναλογίες νερού με μέσο οι οποίες θα δώσουν το τέλειο μείγμα. Ευτυχώς, υπάρχει ένας γενικός κανόνας που μπορεί ν’ακολουθηθεί και να σας δώσει ένα αποδεκτό μέσο χωρίς τη χρήση μαθηματικών ή βαρών. Απλώς προσθέστε νερό στο ηγρό μέσο σας μέχρι ν’αρχίζει να σβολιάζει, αλλά να μη στάζει όταν σφίγγεται. Θα θέλετε να διατηρήσετε αυτήν τη σύσταση μέχρι την τελείωση της περιόδου επώασης.

Τα δοχεία των αβγών

Αυτό είναι κάτι αρκετά απλό. Τα μικρά αβγά μπορούν να τοποθετηθούν εύκολα σε μικρά κουπάκια ή σε δοχεία τάπερ με ανοιγμένες τρύπες αερισμού. Συνήθως επωάζω τα αβγά μου καλυμμένα, δηλαδή τα δοχεία όπου βρίσκονται έχουν καλά κλειστά καπάκια, αλλά με ανοίγματα αερισμού επίσης. Διαφορετικά είδη θα χρειαστούν διαφορετικά επίπεδα υγρασίας, για να μην αναφερθεί ότι κάθε εκκολαπτήρας θα λειτουργεί ελαφρώς διαφορετικά. Είναι στη διάθεσή σας ν’αποφασίσετε ποια μέτρα είναι απαραίτητα για την εξασφάλιση των συγκεκριμένων αβγών σας.

Να έχετε κατά νου, εάν επιλέξετε να χρησιμοποιείτε τα κοινά καπακωμένα κουπάκια για να επωάσετε τα αβγά σας, ότι το μέσο επώασής σας θα πρέπει να είναι κάτω από τις τρύπες αερισμού στις πλευρές των κουπών.

Η επιλογή του εκκολαπτήρα

Εκκολαπτήρας μπορεί θεωρητικά νά’ναι οποιαδήποτε συσκευή που διατηρεί σταθερή θερμοκρασία. Ιδανικά θα χρειαστείτε μία που θα είναι καλά μονωμένη ώστε να περιοριστούν οι θερμοκρασιακές διακυμάνσεις και που να επιτρέπει εύκολη οπτική εξέταση των αβγών σας. Οι εκκολαπτήρες μπορεί να είναι ιδιοκατασκευές ή αγορασμένοι. Η κατασκευή ενός σπιτικού εκκολαπτήρα είναι πέραν του σκοπού αυτού του άρθρου, αλλά πληροφορίες υπάρχουν εάν διαλέξετε ν’ακολουθήσετε αυτόν το δρόμο. Στην πράξη, η αγορά ενός εκκολαπτήρα είναι πιθανόν ασφαλέστερη επιλογή γι’αυτούς που είναι νέοι στον κόσμο της αναπαραγωγής των ερπετών. Υπάρχει πολύ μικρότερη πιθανότητα αποτυχίας εάν ξεκινήσετε με μια συσκευή που σχεδιάστηκε ειδικά για τους σκοπούς σας, παρά με την αναπροσαρμογή ενός παλιού ενυδρείου ή ψύκτη. Οι εκκολαπτήρες του τύπου Hovabator, είναι προς το παρόν τα πλέον χρησιμοποιούμενα μοντέλα από τους χομπίστες. Έχουν λογικές τιμές, είναι εύκολοι στη χρήση, και διαθέσιμοι με ποικιλία επιλογών. Είχα επιτυχία με την εκκόλαψη μεγάλης ποικιλίας αβγών χρησιμοποιώντας αυτούς τους εκκολαπτήρες συμπεριλαμβανομένων γενειοφόρων δράκων, διαφόρων γκέκο, διαφόρων κολουβροειδών, όπως επίσης και γεννών βασιλικών και ταπιτωδών πυθώνων. Οι Hovabators είναι διαθέσιμοι από το http://www.llreptile.com ξεκινώντας κάτω από τα 40 δολλάρια.

Όποιον τύπο εκκολαπτήρα κι αν καταλήξετε να χρησιμοποιείτε, βεβαιωθείτε ότι το κάνετε σε συνάρτηση μ’ένα ακριβές θερμόμετρο. Η γνώση της θερμοκρασία στο θάλαμο όπου βρίσκονται τα αβγά είναι πολύ σημαντικό, αν και η ακριβής απαιτούμενη θερμοκρασία θα ποικίλει από είδος σε είδος.

Η παρακολούθηση των αβγών

Κατά την επώαση, θα πρέπει να ελέγχετε τακτικά όχι μόνο τη θερμοκρασία στον εκκολαπτήρα, αλλά και την κατάσταση των αβγών επίσης. Τα αβγά που είναι πολύ ζεστά, πολύ κρύα, πολύ υγρά ή πολύ ξηρά μπορούν όλα να χαλάσουν σε διάφορα στάδια της επώασης, και θα πρέπει να γνωρίζετε αν αυτό ξεκινά να γίνεται. Αβγά που αρχίζουν να μουχλιάζουν μπορεί να’ναι υπερβολικά υγρά, αν και η υπερβολική υγρασία δεν είναι πάντοτε η αιτία. Παρομοίως, αβγά που δεν έχουν αρκετή υγρασία μπορεί ν’αρχίσουν να καταρρέουν, αν κι αυτό δε θα πρέπει να συγχυστεί με το φυσιολογικό βαθούλωμα που γίνεται αμέσως πριν την εκκόλαψη.

Εάν τα αβγά σας ή το μέσος σας φαίνονται αρκετά υγρά, μπορείτε ν’αφήσετε το δοχείο ακάλυπτο για μια μέρα ή περίπου τόσο επιτρέποντας την εξάτμιση της υπερβολικής υγρασίας. Για τα ξηρά αβγά «που εμφανίζονται με κατάρρευση ή ξηρό μέσο», μπορείτε να προσθέσετε νερό. Κάντε το αυτό αργά, αφού είναι ευκολότερο να προσθέσετε περισσότερο νερό παρά να το απομακρύνετε έπειτα. Προσθέστε το νερό στάζοντάς το στην περίμετρο του δοχείου των αβγών, αποφεύγοντας το απευθείας βρέξιμο των αβγών.

Οι χρόνοι επώασης θα ποικίλουν από το ένα ζώο στο άλλο, έτσι βεβαιωθείτε να ψάξετε τις ειδικές πληροφορίες για το είδος με το οποίο δουλεύετε, και πάντοτε σημαίνετε το κουπάκι με την ημερομηνία της γέννησης των αβγών. Ανάλογα με τις θερμοκρασίες σας και την υγρασία, ο χρόνος επώασης μπορεί να είναι βραχύτερος ή μακρύτερος από το μέσο που αναφέρεται στα βιβλία ή αλλού. Μην πετάτε αβγά εάν δεν είστε απολύτως σίγουροι ότι είναι νεκρά, ή αποτελούν άμεση απειλή στα υπόλοιπα υγιή αβγά.

Η εκκόλαψη

Με τη συντριπτική πλειονότητα των ειδών δηλαδή αυτά με τα μαλακά αβγά, το αβγό θα λακουβιάσει και θ’αρχίσει να καταρρέι σύντομα πριν την εκκόλαψη. Αυτό είναι σημάδι ότι η εκκόλαψη πλησιάζει, και θα πρέπει να προετοιμάσετε τις εγκαταστάσεις για τα μικρά σ’αυτό το διάστημα εάν δεν τό’χετε κάνει ήδη.

Η ίδια η εκκόλαψη συνήθως ξεκινά με το νεογέννητο να κάνει μια σχισμή στο αβγό (γνωστό ως ξεπέταγμα). Μπορεί μετά να βγάλει το κεφάλι του έξω, ή να παραμείνει μέσε στο αβγό με μόνο τα ρουθούνια του εκτεθημένα ενώ παίρνει τις πρώτες του αναπνοές. Μερικά ζώα θα πάρουν μόνο λίγες ώρες για να βγουν εντελώς, ενώ άλλα μπορεί να παραμείνουν στο αβγό, ακόμα και μετά το ξεπέταγμα, για μέρες. Μην τα βιάζετε. Θα ΒΓΟΥΝ ΌΠΟΤΕ ΕΊΝΑΙ ΈΤΟΙΜΑ. Εάν ανησυχείτε ότι έχετε ένα υγιές μικρό που απλώς δε μπορεί να βγει απ’το αβγό για τον έναν ή τον άλλο λόγο, συμβουλευτείτε έναν τοπικό κτηνίατρο ή έναν πιο πεπειραμένο εκτροφέα για οδηγίες.

Συνήθως προτείνω την παραμονή των μικρών στον εκκολαπτήρα για 24 ώρες μετά την εκκόλαψη. Αυτό τα επιτρέπει να επανέλθουν από το στρες της εκκόλαψης χωρίς το πρόσθετο σοκ μιας σημαντικής θερμοκρασιακής μεταβολής. Επιπροσθέτως, η κίνηση των ήδη εκκολαμμένων αδελφών μπορεί να παρακινήσει τα ανεκκόλαπτα μικρά να εγκαταλείψουν το αβγό. Εάν ασχολείστε με γαλακτόφιδα ή άλλα δυνητικά κανιβαλιστικά είδη, τότε μπορεί να θέλετε να μεταφέρετε τα νεογέννητα στους δικούς τους χώρους μόλις εμφανίζονται.

Συμπέρασμα

Παρά την πολυπλοκότητα του εξεταζόμενου θέματος, η επώαση των αβγών των ερπετών είναι στην πραγματικότητα όχι και τόσο δύσκολη εάν πάρετε τα κατάλληλα μέτρα και κάνετε την επαρκή έρευνα. Κρατήστε στο μυαλό σας ότι αυτό το άρθρο είναι απλά ένας εισαγωγικός οδηγός, και δε θα πρέπει να συγχυστεί με μια εξαντλητική αναφορά. Βεβαιωθείτε να ψάξετε προσεκτικά τις εξειδικευμένες ανάγκες των ζώων που αναπαράγετε, αφού μπορεί να διαφέρουν με τον έναν ή τον άλλον τροπο από τις κατευθυντήριες γραμμές που δόθηκαν εδώ.

Και το πιο σημαντικό, ποτέ μην παραδοθείτε! Ακόμα και οι πιο πεπειραμένοι εκτροφείς έχουν χαλασμένες γέννες αβγών ή δυσλειτουργίες του εκκολαπτήρα. Αυτό συμβαίνει. Δεν έχουμε να κάνουμε με μια τέλεια επιστήμη εδώ. Στο τέλος, αξίζει τον κόπο ο αφιερωμένος χρόνος και προσπάθεια για να παράγετε τη δική σας γέννα χαρούμενων, υγιών, μικρών ερπετών.

Σημειώσεις:
1. Ο παραπάνω οδηγός είναι πολύ γενικός. Για τα περισσότερα είδη ερπετών πάντως οι ιδανικές θερμοκρασίες επώασης είναι γύρω στους 25-29 βαθμούς Κελσίου, φυσικά είναι απαραίτητη η αναζήτηση για οποιοδήποτε συγκεκριμένο είδος. Οι υγρασίες που απαιτούν επίσης τα περισσότερα είναι υψηλοτερες απ’ό,τι θ’αναμενόταν για αβγά, εφόσον στα περισσότερα είδη το κέλυφος είναι ελαφρά μόνο ασβεστοποιημένο και μαλακό, σαν περγαμινή όπως περιγράφεται. Μια φορά έτυχε να συναντήσω αβγά σαύρας στη φύση, και φωτογραφία μπορείτε να δείτε
εδώ.
Ορισμένες ομάδες ερπετών όμως, όπως πολλά γκέκο, λίγες χελώνες και οι κροκόδειλοι γεννούν σκληρότερα αβγά, σαν αυτά των πουλιών. Τα γκέκο με τα σκληρά αβγά είναι συνήθως δενδρόβια και τα προσκολλούν σε στερεές επιφάνειες μακριά απ’το έδαφος.
2. Σε πολλά είδη ερπετών, όπως στα τουατάρα, σ’όλα τα κροκοδείλια, στις περισσότερες χελώνες και σε λίγες σαύρες, το φύλο των απογόνων εξαρτάται από τη θερμοκρασία στα πρώτα στάδια της επώασης, γι’αυτό είναι απαραίτητη η αναζήτηση πληροφοριών για το κάθε είδος.
3. Τα κανιβαλιστικά είδη δε θ’αλληλοφαγωθούν αμέσως μετά τη γέννησή τους, συνήθως τα φίδια περνούν από μια μεταεκκολαπτική έκδυση 10-12 μέρες μετά τη γέννηση, κι από τότε μόνο μπορούν να φάνε. Όλα τα ερπετά γεννιούνται με υπόλειμα του λεκηθικού σάκου (σάκου του κρόκου), ο οποίος τα τρέφει για τις λίγες πρώτες μέρες ή και εβδομάδες, ανάλογα πάντοτε με το είδος και το μεταβολισμό του.

Advertisements