Κάποτε παλιά το 2011 είχα κάνει ένα θέμα
για την αδυναμία αντιμετώπισης της τρομώδους νόσου απ’την Ελλάδα,
όπου είχα αναφέρει ως αντίθετο εντελώς παράδειγμα την Κύπρο, η οποία είχε σχεδόν εξαλείψει τη νόσο, σύμφωνα τουλάχιστον με τα νέα τότε. Όπως φαίνεται όμως, απλώς λόγω των έντονων προσπαθειών εκείνο το διάστημα αφαιρέθηκαν μόνο τα συμπτωματικά ή τα πιο ευπρόσβλητα ζώα, έμειναν όμως αυτά που ήταν στην επώαση με αποτέλεσμα και φέτος νά’χουμε πάλι αρκετά κρούσματα. Τα στοιχεία γράφτηκαν
το Μάιο του 2012,
οπότε μπορεί νά’χουμε εξελίξεις από τότε, θετικές ή κι αρνητικές. Τότε 716 κοπάδια στην Κύπρο βρίσκονταν υπό απομώνωση εξαιτίας ύπαρξης κρουσμάτων τρομώδους νόσου, και δε μπορούσαν να διαθέσουν τα προΪόντα τους. Οι κυπριακές αρχές προειδοποιούσαν τον κόσμο να μην αγοράζει ασήμαντο κρέας από ιδιότες παραγωγούς, μόνο το ήδη ελεγμένο και σφραγισμένο απ’τα επίσημα σφαγία. Αυτό θά’πρεπε να κάνουμε κι εδώ στην Ελλάδα και παντού, μιας και δε μπορούμε ποτέ νά’μαστε σίγουρη αν κάποιος βοσκός μας πουλάει κρέας από ένα άρρωστο ζώο, ιδίως μ’αυτήν την επικίνδυνη πάθηση, για να το ξεφορτωθεί. Τα μέτρα ωστόσο στα σφαγεία δεν ήταν επαρκή. Όπως και σ’όλη την ΕΕ, τα υλικά ειδικού κινδύνου (εγκέφαλος, νωτιαίος μυελός, σπλήνας κλπ) αφαιρούνταν από ζώα πάνω από 1 έτος για την αποφυγή της μεγαλύτερης συσσώρευσης πριόν εκεί σε περίπτωση που επώαζαν την ασθένεια, αν και στην πραγματικότητα όλο το σώμα θα περιέχει έστω και λίγο πριόν κατά την επώαση, ενώ η κτηνιατρική επιτροπή της Κύπρου πρότεινε τη σφαγή ζώων μέχρι 3 ετών, παρομοίως μ’άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το μέτρο αυτό ωστόσο δεν είναι επαρκές? τα ζώα θα μπορούσαν να βρίσκονται στη φάση επώασης όλο εκείνο το διάστημα, με τα παθολογικά πριόν συσσωρευόμενα στους ιστούς τους οι οποίοι θα καταναλώνονταν έπειτα. Επίσης η τρομώδης νόσος δύναται να εμφανιστεί τόσο νωρίς έως και στα 2 χρόνια, και μπορούμε να υποθέσυμε πως κάποιος θα μπορούσε να στείλει το ζώο του για σφαγή και πώληση κανονικά σύμφωνα με το παραπάνω μέτρο εφόσον δεν είχε έντονα συμπτώματα για να διαφύγει της απομόνωσης της μονάδας του. Επίσης τα σφαγεία είχαν κανονίσει μια μέρα της εβδομάδας οπότε έσφαζαν ζώα των προσβεβλημένων μονάδων (τα προΪόντα δεν πωλούνταν υποτίθεται, αλλά τα ζώα σφάζονταν), τα οποία έπειτα θα μπορούσαν να ελεγχθούν για τρομώδη νόσο. Δηλαδή ακόμα κι αν υποθέσουμε πως τα υπόλοιπα ζώα δεν είχαν την πάθηση, η επιτροπή σφαγής κι επεξεργασίας ζώων από προσβεβλημένες μονάδες στον ίδιο χώρο θα μπορούσε να μολύνει το κρέας όλων των υπολοίπων εφόσον τα πριόν είναι εξαιρετικά ανθεκτικές πρωτεΐνες. Παρά τα προφανή ημίμετρα λοιπόν, η Κύπρος λέει πως προσπαθεί μ’αυτές τις μεθόδους να περιορίσει τη νόσο. Η ευρωπαΪκή γνωμάτευση αναμένεται στο τέλος του έτους.

Η τρομώδης νόσος (scrapie) είναι μια μεταδόσιμη σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια των αιγοπροβάτων γνωστή από τον 18ο αι. στην Ευρώπη, συγγενική με τη νόσο των τρελών αγελάδων και τη νόσο Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ στον άνθρωπο. Όλες αυτές οι παθήσεις προκαλούνται από την παθολογική μορφή της πρωτεΐνης πριόν, η οποία επηρεάζει με κάποιον τρόπο της φυσιολογικές αντίστοιχες του σώματος μετατρέποντάς τες στο τοξικό σχήμα της. Αυτές οι παθήσεις είναι νευροεκφυλιστικές και πάντοτε θανατηφόρες με περίοδο επώασης χρόνια. Η αντιμετώπισή τους είναι εξαιρετικά δύσκολη, διότι και τα πριόν είναι ανθεκτικά και πολλά ζώα/άνθρωποι δε μπορούν να εντοπιστούν επειδή βρίσκονται στην επώαση. Στα πρόβατα το κύριο μέτρο αντιμετώπισης συνίσταται στην αναπαραγωγή γενετικά ανθεκτικότερων ατόμων, των οποίων η πρωτεΐνη πριόν αντέχει περισσότερο στη μεταβολή στο μη φυσιολογικό σχήμα, αν κι αυτά προσβάλλονται πάλι, απλώς έχουν πολύ μεγαλύτερη περίοδο επώασης, επομένως δε φαίνεται πως είναι μολυσμένα κι έτσι ίσως μεταδίδουν τη νόσο στον άνθρωπο με την κατανάλωση. Τα γενετικά ανθεκτικά άτομα επίσης προσβάλλονται το ίδιο εύκολα από άτυπες μορφές της νόσου όπως το νορβιγικό 1998 (nor98). Η μεταδοσιμότητα της τρομώδους νόσου στον άνθρωπο είναι σχετικά μικρή, διότι οι πρωτεΐνες των δύο ειδών δε μοιάζουν τόσο πολύ για μια εύκολη μετατροπή, αν και μπορεί να γίνει. Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως η περίοδος επώασης θά’ναι μεγαλύτερη απ’τη διάρκεια ζωής του ατόμου. Αυτό δε σημαίνε ωστόσο ότι το πριόν δε μπορεί να προσαρμοστεί στον άνθρωπο, όπως έχει γίνει και μ’άλλα είδη, και να μεταδίδεται έπειτα ευκολότερα μεταξύ ανθρώπων, π.χ. μέσω ιατρικών διαδικασιών. Η μόνη ανακρίβεια του άρθρου βρίσκεται στο τέλος λοιπόν, όπου γράφει πως η τρομώδης νόσος μεταδόθηκε αποδεδειγμένα στον άνθρωπο με τη μορφή της νέας παραλλαγής του Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ. Η νέα παραλλαγή προήλθε απ’τη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών (νόσο τρελών αγελάδων), όχι απ’τα πρόβατα.

Πάντως υπάρχει μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην Κύπρο κι εμάς. Ενώ η Κύπρος προσπαθεί με κάποια μέτρα τουλάχιστον να περιορίσει την τρομώδη νόσο, εμείς ακόμα δεν είμαστε ικανοί για καμία συντονισμένη απόφαση προς αυτόν τον σκοπό.

Υπάρχει κι ακόμα μια απειλή που η Κύπρος θα δυσκολευτεί ν’αντιμετωπίσει. Ακόμα κι αν εξάλειφε εντελώς την τρομώδη νόσο, η πρωτεΐνη θα μπορούσε να μεταφερθεί από πρόβατα και το περιβάλλον της Βόρειας Κύπρου, όπου το υπανάπτυκτο ψευδοκράτος που έχει δημιουργηθεί απ’τους Τούρκους είναι γεμάτο προβλήματα, και η τρομώδης νόσος είναι φυσικά τελευταία ή εκτός προτεραιοτήτων του. Εκεί σημειώνονται κρούσματα, αν κι όχι υπερβολικά, και παίρνονται δήθεν μέτρα για την αντιμετώπισή τους.

Advertisements