Στις 15 Οκτωβρίου, μια αλεπού εμφανίστηκε να τρέχει στην πλατεία του χωριού του Παλαιοκάστρου της Κοζάνης, όπου δάγκωσε ένα μικρό σκυλί. Οι κάτοικοι έπειτα την κυνήγησαν και τη σκότωσαν με πέτρες και ξύλα. Προφανώς επειδή κάποιοι παραξενεύτηκαν απ’την αλλόκοτη συμπεριφορά του ζώου και κάλεσαν τους αρμόδιους, κατέφτασαν στο μέρος σύντομα κλιμάκιο της κτηνιατρικής υπηρεσίας Κοζάνης με τον επικεφαλής της Αναστάσιο Δούρδα, οι οποίοι έλαβαν δείγματα και επιβεβαιώθηκε τελικά ότι
η αλεπού έπασχε από λύσσα.
Πάνω από 10 μέρες μετά το γεγονός,
η περιοχή σε ακτίνα 50 χιλιομέτρων τέθηκε σε καραντίνα,
προφανώς για την καταστολή της τυχόν εξάπλωσης της νόσου. Ο εμβολιασμός όλων των οικόσιτων ζώων είναι απαραίτητος σύμφωνα με τους κτηνιάτρους για το σταμάτημα της εξάπλωσης.

Το περιστατικό αυτό φαίνεται να προκάλεσε μεγάλη ανησυχία, μιας και το τελευταίο κρούσμα λύσσας στην Ελλάδα ήταν το 1987, πριν 25 χρόνια δηλαδή, σε σκύλο σε κρουασγιερόπλοιο απ’την Τουρκία. Οι εγχώριες περιπτώσεις είχαν σταματήσει ακόμα παλαιότερα, ενώ περιπτώσεις σε ανθρώπους είναι άγνωστες για το μεγαλύτερο μέρους του 20ου αιώνα. Η Ελλάδα ως εκ τούτου θεωρήθηκε χώρα ελεύθερη λύσσας από τον Παγκόσμιο Οργανισμό υγείας, μαζί μ’άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Πορτογαλία, οι Σκανδιναβικές χώρες, η Αγγλία, η Ισλανδία κι άλλες χώρες του κόσμου όπως η Ιαπωνία, η ΤαΪβάν, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία κλπ. Για να καταταχθεί μια χώρα ως ελεύθερη λύσσας θα πρέπει να μην έχει σημειώσει κρούσμα για 5 συνεχόμενα χρόνια, επομένως εμείς θα ξαναμπούμε σ’αυτήν την ασφαλή κατηγορία εάν στα 5 επόμενα χρόνια δεν υπάρξει νέο κρούσμα. Κάποιες απ’τις παραπάνω ελεύθερες λύσσας χώρες δεν είχαν ποτέ κρούσματα, λόγω της νησιωτικής τους απομόνωσης. Πλέον η κατάσταση της Ελλάδας άλλαξε έπειτα από έγκαιρη ειδοποίηση του ΠΟΥ.

Η
λύσσα
είναι σοβαρή ιογενείς νευρολογική νόσος. Προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα όλων των θηλαστικών, αλλά είναι πολύ περισσότερο διαδεδομένη στα σαρκοφάγα και στις νυχτερίδες. Η μόλυνση γίνεται συνήθως μέσω του σάλιου ενός μολυσμένου ζώου, το οποίο συνήθως παρουσιάζει αλλαγές στη συμπεριφορά και θα δαγκώσει οτιδήποτε. Η περίοδος επώασης εξαρτάται από το ποσό του ιού που εναποτέθηκε, το μέγεθος του ζώου, καθώς και την ανθεκτικότητά του, στον άνθρωπο διαρκει συνήθως 1-3 μήνες. Ο ιός στο διάστημα αυτό συμπεριφέρεται πολύ ύπουλα ώστε ν’αποφύγει το ανοσοποιητικό σύστημα, πολλαπλασιαζόμενος αρχικά στον ιστό γύρω απ’το τραύμα και μετακινούμενος προς το τέλος της επώασης μέσω των νεύρων στο κνσ, όπου υπερπολλαπλασιάζεται κι εξαπλώνεται σ’όλο το σώμα. Τότε εμφανίζονται και τα συμπτώματα. Τα πρώτα συμπτώματα είναι γενικά οποιασδήποτε μολυσματικής ασθένειας με πυρετό, κατάπτωση κλπ. Έπειτα όμως αναπτύσσεται οξεία εγκεφαλίτιδα με μυικούς σπασμούς, ακραίες συναισθηματικές καταστάσεις, φωτοφοβία, ηχοφοβία, υδροφοβία (αποφυγή του νερού λόγω σοβαρών λαρυγγικών σπασμών κατά την κατάποση που τρομάζουν τον ασθενή), σιελόρροια, επιθετικότητα, κατάθλιψη, φόβος, παραισθήσεις, και στο τέλος κώμα και θάνατος από αναπνευστική και καρδιακή ανεπάρκεια. Μετά την εκδήλωση των συμπτωμάτων ο θάνατος είναι σχεδόν σίγουρος, αν και έχουν καταγραφει ελάχιστες περιπτώσεις που επέζησαν από μόνοι τους ή με υποστήριξη. Το μόνο διάστημα όπου μπορεί να γίνει θεραπεία ειναι κατά το χρόνο επώασης, οπότε μπορούν να ενεθούν αντιλυσσικά εμβόλια ή κι αντιλυσσικός ορός με έτιμα αντισώματα σε συνδυασμο με εμβόλια στον ασθενή, ανάλογα την περίπτωση. Στα ζώα και σε ανθρώπους που εργάζονται σε επικίνδυνα περιβάλλοντα, γίνεται και προληπτικός εμβολιασμός. Παγκόσμια μέρα κατά της λύσσας είναι η 28 Σεπτεμβρίιου.

Αυτή η τρομακτική ασθένεια σκοτώνει περίπου 50.000 ανθρώπους το χρόνο, με τη συντριπτική πλειοψηφία στην Αφρική και στη Νότια Ασία. Έπειτα στη σειρά έρχεται η Νοτιοανατολική Ασία και τα γύρω νησιά (Ινδονησία, Φιλιππίνες κλπ), η Λατινική Αμερική, μετά η Βόρεια Αμερική και στο τέλος η Ευρώπη. Η αυστραλία πρακτικά δεν έχει κρούσματα. Οι δύο τελευταίες ανεπτυγμένες περιοχές του κόσμου λοιπόν αναφέρουν σχεδόν όλα τα κρούσματά τους σε άγρια ζώα, λίγα σε οικόσιτα και σπανιότατα σε ανθρώπους. Η Αμερική λόγω της αχανούς της έκτασης και των πολλών άγριων ζώων αδυνατεί να εξαφανίσει την ασθένεια, ενώ πολλές ευρωπαϊκές χώρες προσπαθούν γι’αυτόν το σκοπό, κι αρκετές τον έχουν φαιομενικά φτάσει.

Γιατί όμως εγώ, που ως γνωστον φοβάμαι τις σπάνιες ασθένειες και θ’ανησυχούσα πολύ στην εμφάνιση κάποιας τέτοιας, δεν ανησύχησα πολύ γι’αυτήν την περίπτωση; Επειδή απλούστατα δεν πίστεψα ποτέ ότι η λύσσα εξαφανίστηκε απ’την Ελλάδα. Πρώτον η Ελλάδα βρίσκεται σε επικίνδυνη Θέση, με συνορεύουσες τις Νοτιοβαλκανικές χώρες και την Τουρκία όπου η νόσος έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις. Μάλιστα η περίπτωση της συγκεκριμένης αλεπούς συμπίπτει με μια έξαρση λύσσας στα Σκόπια. Δεύτερον ο εμβολιασμός στα οικόσιτα ζώα συχνά παραλείπεται, ιδίως στα χωριά και στα κυνηγόσκυλα, για τα οποία κυκλοφορεί ο μύθος μεταξύ των κυνηγών ότι χάνουν την οξύτητα της όσφρησής τους με τον εμβολιασμό. Τρίτον, εξαιτίας αυτής της κατάστασης, δε μπορούμε να γνωρίζουμε αν σποραδικά εμφανίζονταν ως τώρα κρούσματα σε άγρια ζώα στη χώρα μας που δεν εντοπίστηκαν ποτέ από ανθρώπους ή σε άγρια ή οικόσιτα ζώα σε απομακρυσμένα χωριά (υπάρχουν δυστυχώς ακόμα τέτοια), όπου οι κάτοικοι αδυνατούν ν’αναφέρουν την περίπτωση, ή σ’άλλες καταστάσεις όπου υπάρχουν άνθρωποι, αλλά είναι πολύ βιαστικοί ή αδιάφοροι για να το αναφέρουν, π.χ. βιαστικοί οδηγοί στο δρόμο με το αυτοκίνητο. Και τέταρτον, ακόμα κι αν ήμασταν πραγματικά ελεύθεροι από λύσσα, πάλι δε θα μπορούσαμε να το αποδείξουμε. Ακόμα και παραδοσιακά ελεύθερες λύσσας χώρες, όπως η Αγγλία, η Ολλανδία, αλλά και η Αυστραλία, αποδείχθηκαν νά’χουν λύσσα στους πληθυσμούς των νυχτερίδων τους. Οι νυχτερίδες είναι πολλές, γρήγορες, ζουν κατά μεγάλες ομάδες αλλ’εξαπλώνονται και παντού, και οι πιο ύπουλοι φορείς της ασθένειας, διότι μπορούν να δαγκώσουν με τα μικροσκοπικά δοντάκια τους έναν άνθρωπο ή ζώο χωρίς να το καταλάβει και χωρίς ν’αφήσουν σημαντική πληγή, κι επίσης δεν τις ελλέγχει σχεδόν κανείς. Γι’αυτό και τα κριτήρια κατάταξης μιας χώρας ελεύθερης λύσσας δεν περιλαμβάνουν τις νυχτερίδες. Οι νυχτερίδες ομως αυτές μπορεί να δαγκώσουν κάποιο χερσαίο ζώο ή άνθρωπο, οδηγώντας σε σποραδικές εμφανίσεις της νόσου. Παρόλα αυτά οι νυχτερίδες ειναι χρησιμότατες για τα οικοσυστήματα όπου ζουν, και δεν πρέπει να ενοχληθούν. Ο μόνος τρόπος προστασίας απ’τη λύσσα είναι ο εμβολιασμός λοιπόν, άσχετα αν η χώρα όπου βρισκόμαστε αναφέρει ή όχι κρούσματα. Γι’αυτό το λόγο λοιπόν δεν ανησύχησα ιδιαίτερα για το πρόσφατο γεγονός.

Εδώ να κλείσω με ειδική αναφορά στην Αυστραλία. Η Αυστραλία λόγω απομόνωσης θεωρούταν ελεύθερη λύσσας, ώσπου το 1996, κατά δειγματοληπτική έρευνα στις νυχτερίδες για την εξάπλωση του ιού χέντρα στις νυχτερίδες, ενός νεοανακαλυφθέντος αυστραλιανού ιού που μπορει να μεταδοθεί και στον άνθρωπο, εντοπίστηκε μια μ’έναν παρόμοιο ιό στη βόρεια Νέα Νότια Ουαλία (πολιτεία της Αυστραλίας που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο ανατολικό μέρος της χώρας), ο οποίος ονομάστηκε
αυστραλιανός ιός της λύσσας των νυχτερι΄δων.
Ο ιός έκτοτε έχει ανιχνευθεί σε αρκετά είδη νυχτερίδας σ’όλη την Αυστραλία, όχι όμως στα διπλανά νησιά, κι έχει σκοτώσει δύο ανθρώπους στο Κουίνσλαντ. Πιθανότατα κατέφθασε στην ήπειρο με την άφιξη των νυχτερίδων εκεί, η οποία είναι γεωλογικά αρκετά πρόσφατη, κι εξελίχθηκε στη συγκεκριμένη ξεχωριστή παραλλαγή. Η περίοδος επώασης είναι συντομότερη απ’την κοινή λύσσα και η διάρκεια των συμπτωμάτων μεγαλύτερη. Θεραπεύεται ωστόσο με τα ίδια εμβόλια κι ορούς όπως η κοινή λύσσα.

Ενημέρωση 18/11/2012: Η κατάσταση δυστυχώς εξελίσσεται χειρότερα από ό,τι έλπιζα, με
δεύτερο κρούσμα
τώρα σε ποιμενικό σε κοπάδι στην Ιεροπηγή της Καστοριάς. Με αφορμή το γεγονός έγινε μεγάλη σύσκεψη στην Καστοριά με συνάντηση των αρμόδιων ομάδων – κτηνιατρικής υπηρεσίας, αστυνομίας, νοσοκομείων, κυνηγετικών συλλόγων, κτηνοτρόφων, καθώς και με τον αντιπεριφερειάρχη της Δυτικής Μακεδονίας. Αυτό στο οποίο κατέληξαν είναι το προφανές, ο εμβολιασμός όλων των σκύλων και των άλλων ζώων στην περιοχή. Αν δε γίνει αυτό, θα καταλήξουμε σαν Σκόπια και Αλβανία. Ο βοσκός της συγκεκριμένης περίπτωσης για παράδειγμα έπρεπε να εμβολίαζε τα σκυλιά του από πριν.

Advertisements