Υδρόβιο άποδο αμφίβιο Typhlonectes natans, από Wikipedia.

Η σειρά των ασυνήθιστων ενυδρειακών οργανισμών συνεχίζεται, τώρα μ’ένα σπανιότατο υδρόβιο αφίβιο που δεν είναι ούτε σαλαμάνδρα ούτε βάτραχος. Ανήκει αντίθετα στην τάξη των τυφλών, απόδων, ή γυμνοφίονων αμφιβίων (caecilia/apoda/gymnophiona), και μοιάζει πολύ περισσότερο με χέλι, σκουλήκι η φίδι παρά με αμφίβιο. Δε θα πω πολά τώρα γι’αυτήν την ομάδα, διότι είναι αρκετά ιδιαίτερη ώστε να χρειάζεται δικό της άρθρο. Περιιορίζομαι στο να πω πως είναι η λιγότερο μελετημένη ομάδα αμφιβίων, εξαιτίας της κρυπτικής τους φύσης μέσα στο χώμα και τη λάσπη, περιλαμβάνοντας περίπου 150 είδη μέχρι πρόσφατα σε 5, τώρα όμως σε 6 οικογένειες. Είναι σχεδόν η εντελώς τυφλά, χρησιμοποιώντας προεξοχές σαν μουστάκια, καθώς και την αίσθηση της όσφρησης για την εύρεση λείας, η οποία είναι κυρίως μικρά ασπόνδυλα του εδάφους. Έχουν το πιο στερεό κεφάλι απ’όλα τα αμφίβια, για να πιέζουν στο χώμα στο σκάψιμο, ενώ και το μυικό τους σύστημα και το στόμα, το οποίο βρίσκεται κάτω απ’το ρύγχος είναι προσαρμοσμένα γι’αυτόν το σκοπό. Είναι επίσης τα μόνα σημερινά αμφίβια που διατηρούν έστω και υπολειμματικά την επιδερμική κάλυψη των προγονικών αμφιβίων, η οποία ήταν οστέινες φολίδες και πλάκες, με τη μορφή μικροσκοπικών ασβεστωδών φολίδων βυθισμένων στο δέρμα. Για την αναπαραγωγή τους πολλά δεν είναι γνωστά, αν και πολλά είδη φαίνεται να γονιμοποιούν εσωτερικά όπως οι περισσότερες εξελιγμένες σαλαμάνδρες, και να γεννούν μικρά αντί γι’αυγά. Λίγα σχετικά μ’άλλες ομάδες αμφιβίων είδη παράγουν τοξικές ουσίες προς αποτροπή των εχθρών. Έως τώρα, όσα είδη ανακαλύφθηκαν κατάγονται απ’την τροπική ζώνη, αν και δεδομένης της μυστικής τους φύσης δε θα εκπλαγώ αν ακούσω για κάποιο εύκρατο είδος. Μέσα σ’αυτήν την ομάδα υπάρχουν και υδρόβια είδη, τα οποία σπανιότατα πωλούνται προς χομπίστες ενυδρείων. Το παρακάτω είναι άρθρο του
kingsnake.com,
μιας μεγάλης αμερκανικής πύλης για τα ερπετά, σχετικα με τη φροντίδα στο ενυδρείο ενός υδρόβιιο νοτιοαμερικανικού είδους, του Typhlonectes natans.

Μετάφραση: Bolko

Τα άποδα – τα ξεχασμένα αμφίβια
Του Terry Gampper

Μπορεί να τά’χετε δει σε ενυδρεία καταστημάτων κατοικιδίων και πιθανόν να σκεφτήκατε ότι ήταν χέλια ή μεγάλα υδρόβια σκουλήκια. Η ετικέτα στο ενυδρείο θα μπορούσε να τα ταυτοποιεί ως Sicilian worms (σικελικά σκουλήκια, γιατί μοιάζει πολύ με τη λέξη caecilians, το ταξινομικό όνομα της ομάδας), rubber eels (λαστιχόχελα), ή ακόμα και black worms (μαυροσκούληκα). Ο υπάλληλος του καταστήματος κατοικιδίων δεν έχει ιδέα του τι είναι, ώστε προσπερνάτε το ενυδρείο ψάχνοντας για πιο αναγνωρίσιμα πλάσματα όπως βατράχους και σαλαμάνδρες. Εκείνοι που απλώς προσπερνούν μπορεί να μην ξέρουν ότι αυτά είναι απ’τα πιο ασυνήθιστα κι εκπληκτικά πλάσματα στον κόσμο των αμφιβίων. Ώστε τι είναι αυτά τα παράξενα ζώα; Είναι άποδα αμφίβια, η τρίτη ομάδα αμφιβίων – και η ξεχασμένη!

Υπάρχουν πάνω από 150 είδη απόδων παγκοσμίως σε 35 γένη και σε τουλάχιστον 4 οικογένειες. Οι αριθμοί είναι αβέβαιοι διότι αυτά τα ζώα είναι τόσο μυστικά, ώστε πολύ λίγα είναι γνωστά γι’αυτά. Τα άποδα ανήκουν στην τάξη των απόδων (apoda) ή των γυμνοφίονων (gymnophiona). Οι σαλαμάνδρες και οι τρίτονες ανήκουν στην τάξη των κερκοφόρων (caudata), και οι βάτραχοι και οι φρύνοι στην τάξη των ανούρων (anura). Αυτές οι τρεις ομάδες αποτελούν την τάξη των αμφιβίων (amphibia). Οι πέντε οικογένειες των απόδων περιλαμβάνουν:

1. τυφλίδες (caecilidae): βρίσκονται στην Κολομβία (Νότια Αμερική)
2. ιχθυοφιίδες (ichthyophiidae): η εξάπλωσή τους περιλαμβάνει αρκετή απ’τη Νότια Ασία απ’την Ινδία έως την Ινδονησία
3. ρινοτρηματίδες (rhinatrematidae): από την τροπική Νότια Αμερική
4. τυφλονηκτίδες (typhlonectidae): από την Κολομβία και τη Βενεζουέλα (Νότια Αμερική)
5. σκωληκομορφίδες (scolecomorphidae): απ’την τροπική Αφρική

Αν και είδη καθεμίας των οικογενειών συναντώνται περιστασιακά στην αγορά κατοικιδίων, κατά πολύ τα πλέον διαθέσιμα ανήκουν στην οικογένεια των τυφλονηκτιδών. Η εστίαση αυτού του άρθρου θα καλύπτει το υδρόβιο άποδο αμφίβιο.

Οι ψαράδες στα νερά των νοτιοαμερικανικών ποταμών συχνά πιάνουν το υδρόβιο άποδο, Typhlonectes natans (τυφλονήκτης/τυφλός κολυμβητής ο κολυμβητικός). Προτιμούν να ζουν σε καθαρά ρυάκια με βραχώδη βυθό και τείνουν ν’αποφεύγουν τους πιο λασπώδεις, αργοκίνητους παραποτάμους. Επειδή μοιάζουν και συμπεριφέρονται σαν χέλια, συχνά πολλούνται έτσι.

Εξάπλωση: Αυτά τα ζώα ζουν στους ποταμούς της βορειοδυτικής Νότιας Αμερικής. Η εξάπλωσή τους περιλαμβάνει την κεντρική και νότια Βενεζουέλα δυτικά ως την κεντρική Κολομβία.

Μήκος: 50 εκ.

Περιγραφή: Το χρώμα είναι μπλε-μαύρο ή σκούρο γκρι-μαύρο. Το σώμα είναι πλευρικά πεπλατυσμένο και μ’ένα μικρό ουραίο πτερύγιο, συχνά συγχέεται με χέλι. Το στόμα είναι αποτραβηγμένο πίσω από ένα πολύ μακρύ ρύγχος. Το δέρμα είναι χαλαρό δίνοντας μια ρυτιδωμένη εμφάνιση και το χαλαρό δέρμα παρέχει αρκετή επιφάνεια για την απορρόφηση του οξυγόνου απ’το νερό. Οι πνεύμονές τους είναι αρκετά μειωμένοι σε μέγεθος. Η όρασή τους είναι πο΄λύ φτωχή. Το σώμα έχει δυνατούς μύες και το δέρμα είναι πολύ γλοιώδες κάνοντάς τα δύσκολα στο κράτημα. Η παρατήρησή τους στο νερό είναι σκέτη ευχαρίστηση, διότι είναι πολύ χαριτωμένοι κολυμβητές. Κάποτε αυτά τα αμφίβια ταυτοποιούνται ως Typhlonectes compresicauda (πλατύουρος τυφλονήκτης), ένα καφετί χρωματισμένο άποδο απ΄το ποτάμιο σύστημα του Αμαζονίου, το οποίο εισάγεται σπάνια.

Διαθεσιμότητα: Δεν είναι κοινώς διαθέσιμα στα καταστήματα κατοικιδίων.

Φροντίδα στην αιχμαλωσία: Το ενυδρείο θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 75 εκατοστά μακρύ γεμάτο με περίπου 37 εκατοστά νερού. Το υπόστρωμα θα πρέπει νά’ναι χαλίκι καλυμμένο με αρκετούς βράχους με λείες άκρες διατεταγμένους κατά τρόπο ώστε να σχηματίζουν σύρραγγες και σπήλαια. Οι βράχοι θα πρέπει να είναι λείοι για να προστατευτεί το ευαίσθητο κι ευάλωτο δέρμα. Το ενυδρείο θα πρέπει να οξυγονώνεται και νά’χει αφθονία υδρόβιων φυτών. Το νερό θα πρέπει να περνά σωστή κατεργασία (αποχλωρίωση, κλπ) και να’ναι υψηλής ποιότητας. Ένα σύστημα διήθησης βραδείας ροής θα κρατά το νερό κρυστάλλινα διαυγές. Ένα σφιχτό καπάκι είναι υποχρεωτικό μιας κι αυτά τα υδρόβια αμφίβια είναι έξυπνοι ειδικοί της απόδρασης. Διατηρήτε τη θερμοκρασία του νερού γύρω στους 27 βαθμούς Κελσίου. Ο φωτισμός θα πρέπει να’ναι χαμηλός. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένας σωλήνας φθορισμού φυσικού φωτός χαμηλών βατ. Οι προτιμώμενες τροφές περιλαμβάνουν υδρόβια σκουλήκια κι έντομα, μικρά ψάρια, και ψιλοκομμένους γεωσκώληκες. Αυτές οι τροφές καταναλώνονται μετά μανίας. Τα υδρόβια άποδα μπορούν να διατηρηθούν με τα περισσότερα τροπικά ψάρια. Έχει σημειωθεί ότι ορισμένα είδη σ’αυτήν την ομάδα μπορούν να διατηρηθούν σε περιβάλλον ημιενυδρείου (που να περιέχει και στεριά). Τα αιχμάλωτα είδη είναι γνωστά να θάβονται στο χώμα κατά τη μέρα και να βγαίνουν έξω το βράδυ στο νερό για να φάνε. Φαίνονται νά’ναι εντελώς ευχαριστημένα να ζουν όμως και σ’ένα πλήρως υδάτινο περιβάλλον.

Αναπαραγωγή: Η γονιμοποίηση είναι εσωτερική και τα είδη στο γένος Typhlonectes γεννούν ζωντανά μικρά, παρόλα αυτά τα μικρά δεν αναπτύσσουν σύνδεση με το τοίχωμα της μήτρας.

Άλλες πληροφορίες: Πολύ λίγα είναι γνωστά για τα άποδα. Υπάρχει μεγάλη έλλειψη πληροφοριών για τη φυσική ιστορία και τη διαχείριση στην αιχμαλωσία γι’αυτά τα αμφίβια. Εάν τό’χετε πάρει στα σοβαρά να διατηρήσετε αυτά τα ζώα, έχετε μια ευκαιρία να συμβάλλεται σπουδαία σττην κατανόηση της διατροφής, της διαχείρισης, της αναπαραγωγής, της ασθένειας και της διάρκειας ζωής αυτών των ζώων στην αιχμαλωσία. Είναι πολύ ανθεκτικά στην αιχμαλωσια και θά’ναι μια ασυνήθιστη προσθήκη για το ενυδρείο σας.

Σίγουρα αν συναντούσα ένα τέτοιο θα τό’παιρνα, εάν φυσικά ή τιμή ήταν προσιτή. Είναι σπανιότατα και μοναδικά ζώα.

Σημείωση: Το είδος έχει μεταφερθεί στην οικογένεια των τυφλιδών (caecilidae), μαζί προφανώς με τα υπόλοιπα μέλη των τυφλονηκτιδών. Πηγή μου η Wikipedia.

Advertisements