Ο κόκκινος κάκτος μου 18/11/2012. Από τότε που τον αγόρασα δεν έχει δείξει σημάδια αισθητής ανάπτυξης, αν και τον μεταφύτευσα σε λίγο μεγαλύτερο γλαστράκι επειδή οι ρίζες του ήταν πιεσμένες. Το υποκείμενο έχει 3 πλευρές ενώ το εμβόλιο 8.

Προχθές την Παρασκευή, ο συγγραφέας Zyklon b του fridge.gr (γνωστά όλα αυτά για τους τακτικούς μου αναγνώστες)
έγραψε για τους κάκτους.
Το άρθρο του μου έλυσε μια σημαντική απορία που είχα ως τότε, τι είδους κάκτοι είναι εκείνες οι κόκκινες ή πορτοκαλί τραχιές σφαίρες σαν κοράλια ή αποξηραμένα μεγάλα κόπρανα πάνω σ’έναν όρθιο, γωνιώδη και πράσινο βλαστό. Η αλήθεια είναι ότι δεν είναι μόνο ένα είδος φυτού.

Θα σας το πω με τον ίδιο παραλληλισμό που μας έκανε κι ο συγγραφεύς. Στην αρχή του άρθρου του, μας λέει για την απαράδεκτη πράξη της τοποθέτησης ψεύτικων ανθέων στους κάκτους για καθαρά εμπορικούς λόγους. Μας το παραλληλίζει παραστατικά σαν νά’ταν ένα εξογήινο είδος που σε πιάνει, σου ανοίγει κάτι τρύπες στο κεφάλι και σου καρφώνει κάτι ερμαφρόδιτα πουτσομουνιά για να κάνεις μεγαλύτερη εντύπωση στο σκλαβοπάζαρο. Μην παραξενεύεστε, το ίδιο γίνεται και με τους κάκτους, μιας και τα άνθη είναι τα ερμαφρόδιτα αναπαραγωγικά τους όργανα. Σ’αυτήν την περίπτωση όμως δεν περιορίζονται να σου κάνουν απλές τρύπες. Σε πιάνουν οι εξωγήινοι, σου ανοίγουν αρκετά μεγάλο μέρος του σώματος (ο εγκέφαλος ωστόσο ψιλοχρειάζεται, πρέπει πάλι να μπορείς να φας!), και στο τεράστιο άνοιγμα σου συνδέουν με τη μέθοδο της
παραβίωσης
ένα παραμορφωμένο μαϊμουνάκι με ατροφικό κεφαλάκι και κατσαρά μαλλάκια, το οποίο θα μεγαλώσει ώστε να σε καλύψει εντελώς, για να κάνεις ακόμα μεγαλύτερη εντύπωση στο σκλαβοπάζαρο. Στην πραγματικότητα θα σ’αγοράσουν κυρίως για το τερατογενετικό ζωάκι που κουβαλάς, εσύ απλώς θα τρως γι’αυτό και θα το στηρίζεις κάπου.

Έτσι γίνεται και μ’αυτό το είδος κάκτου. Ο ψηλός πράσινος γωνιώδης βλαστός που βλέπετε είναι κάκτος του γένους υλόκερος (Hylocereus) συνήθως, ενώ η κόκκινη σφαίρα είναι συνήθως φυτό του είδους
Gymnocalycium mihanovichii
(γυμνοκαλύκιο του μιχάνοβιτς), το οποίο φέρει μια γενετική μετάλλαξη η οποία δεν το επιτρέπει να παραγάγει χλωροφύλλη για να φωτοσυνθέσει μόνο του. Ως εκ τούτου, εμβολιάζεται πάνω σ’ένα τροφικά αυτόνομο φυτο για να επιβιώσει και ν’αναπτυχθεί. Το κόκκινο χρώμα προέρχεται από τις ανθοκυανίνες που έχει το φυτό, οι οποίες κανονικά καλύπτονται απ’τη χλωροφύλλη, όπως γίνεται και με τα κόκκινα φθινοπωρινά φύλλα. Μερικά φυτά ωστόσο έχουν αυτήν τη χρωστική σε πολύ ψηλά ποσοστά, και φαίνονται κατακόκκινα χωρίς νά’χει πρόβλημα η χλωροφύλλη τους.

Ο εμβολιασμός στα φυτά είναι αντίστοιχος της μεταμόσχευσης. Ένα μέρος φυτού μεταμοσχεύεται σ’ένα άλλο για διάφορους λόγους, όπως καλύτερη υποστήριξη από ένα ανθεκτικότερο φυτό, αναπαραγωγή μιας συγκεκριμένης ποικιλίας, δημιουργία παράξενων ή πρωτότυπων φυτών, κλπ. Το φυτό που δέχεται τον εμβολιασμό λέγεται υποκείμενο, ενώ το άλλο εμβόλιο ή μόσχευμα. Αν και τα φυτά δεν έχουν τόσο μεγάλο πρόβλημα συμβατότητας όπως τα ζώα, πάλι έχουν σημαντικούς περιορισμούς. Συνήθως οι εμβολιασμοί επιτυγχάνουν μόνο μεταξύ φυτών ιδίου είδους ή και συγγενικών, ενώ μερικές φορές γίνεται να επιτύχει εμβολιασμός μεταξύ φυτών της ίδιας οικογένειας, με την οικογένεια των κάκτων (cactaceae) ένα καλό παράδειγμα, όπου σχεδόν όλα τα μέλη είναι συμβατά, παρά τις εντονότατες εξωτερικές τους διαφορές. Εμβολιασμός πέρα από οικογένεια δε γίνεται. Ωστόσο και στους κάκτους ως υποκείμενα προτιμώνται συγκεκριμένα ανθεκτικά είδη, όπως αυτά των γενών Hylocereus και Trichocereus, πάνω στα οποία μπορεί να τοποθετηθεί σχεδόν οτιδήποτε, ενώ όπως μας είπε ο Zyklon b στο άρθρο του, για φυτά πολύ μικρής διαμέτρου χρησιμοποιούνται κάκτοι του γένους Pereskiopsis (το γένος Pereskiopsis πήρε αυτό το όνομα γιατί μοιάζει πολύ με τα φυτά του γένους Pereskia, ένα πρωτόγονο γένος κάκτων που περισσότερο μοιάζει με τα προγονικά συμβατικά φυτά παρά με κάκτους). Έχει δηλαδή λεπτούς βλαστούς και αναγνωρίσιμα φύλλα, όπως τα περισσότερα ανθοφόρα φυτά.

Τα είδη του γένους
Hylocereus
είναι 7, όλα ψηλοί αναρριχώμενοι κάκτοι της κεντρικής και νότιας Αμερικής, με γνωστότερο τον H. undatus που δίνει τον εδώδιμο καρπό πιτάγια ή δρακόφρουτο (dragon fruit). Τα περίπου 70 είδη του γένους
Gymnocalycium
είναι αντίθετα μικροί σφαιρικοί κάκτοι, που σπάνια ξεπερνούν τα 15 εκατοστά σε διάμετρο, της Νότιας Αμερικής με μικρά αγκαθάκια και κάλυκες ανθέων απροστάτευτους από τρίχες ή αγκάθια, εξού η ονομασία τους.

Το εμβολιασμένο σύμπλεγμα υλοκηρέα-γυμνοκαλυκίου λοιπόν έχει κάποιες καλλιεργητικές ιδιαιτερότητες σε σχέση με τα δύο συστατικά είδη του μεμονωμένα. Επειδή το ππροβληματικό μόσχευμα δεν είναι τόσο καλά προστατευμένο απ’τις ακτίνες του ήλιου, το σύμπλεγμα θα πρέπει να τοποθετείται σε έντονο φως, αλλ’όχι σε απευθείας ήλιο, ή τουλάχιστον σε λιγότερες ώρες απευθείας ήλιου. Επίσης το μόσχευμα είναι πιο ευαίσθητο σε μυκητικές μολύνσεις, και μπορεί να σαπίσει και να πέσει. Ακόμα όμως κι αν όλα πάνε καλά, συνήθως μετά από μερικά χρόνια το μόσχευμα πέφτει, διότι εκ φύσεως έχει πολύ βραδύτερη ανάπτυξη απ’το υποκείμενο. Ωστόσο γίνεται μια παραφυάδα του, που μπορεί να βγάλει αν αναπτυχθεί καλά, ή ένα μέρος του να ξαναεμβολιαστεί πάλι στο φυτό. Εναλλακτικά κρατάτε μόνο τον υλοκηρέα και τον αφήνεται να ψηλώσει μόνος του. Σε αντίθεση με τον άνθρωπο που έχει υποστεί παραβίωση απ’τους εξωγήινους για καλύτερη εντύπωση στο σκλαβοπάζαρο, το φυτό αναγεννάται πολύ ευκολότερα και συνεχίζει να ζει, ν’αναπτύσσεται και ν’αναπαράγεται και μετά τον αποχωρισμό του παρασίτου του.

Τώρα που γνωρίζω τη φύση αυτού του φυτού, μάλον θα προσθέσω ένα στη συλλλογή μου ως κάτι αξιοπερίεργο.

Ενημέρωση 25/9/2012: Σήμερα απέκτησα ένα τέτοιο σύμπλεγμα φυτών, όπως δείχνει και η φωτογραφία του άρθρου.
Ενημέρωση 19/3/2015: Το πρώτο μου φυτό πέθανε μετά από έναν και κάτι χρόνο μέσα στο χειμώνα. Το εμβόλιο άρχισε να σαπίζει και να χωρίζεται εξωτερικά από το υποκείμενο, αλλά και το υποκείμενο μαράθηκε. Τα άνοιξα για να δω το εσωτερικό τους. Πράγματι το εμβόλιο ήταν πλήρως συνδεδεμένο με το υποκείμενο, κι επίσης και οι δύο κάκτοι άρχισαν στο εσωτερικό να ξυλοποιούνται. Αγόρασα ξανά το σύμπλεγμα πέρυσι το φθινόπωρο, το οποίο θα μεταφυτεύσω σε μεγαλύτερο γλαστράκι τώρα την άνοιξη, γιατί βρίσκεται σε πολύ μικρό. Το περίεργο μ’αυτήν την περ΄/ιπτωση ήταν ότι προσπάθησε να φωτοσυνθέσει! Το χειμώνα άφησα το γλαστράκι παρατημένο πλαγιαστά μαζί με τους άλλους κάκτους, αφού θ’ασχολούμουν μαζί του την άνοιξη για να το μεταφυτεύσω. Μέσα στο διάστημα από Δεκέμβρη μέχρι Φλεβάρη πέταξε μία παραφυάδα από την πάνω πλευρά του. Συχνά οι κάκτοι πετούν νέα ανάπτυξη αν πέσουν οριζόντια, ώστε να ξαναπροσανατολιστούν στο φως. Παρότι δεν έχει χλωροφύλλη, εξακολουθεί να έχει φωτοαντίληψη και να συμπεριφέρεται όπως τα φωτοσυνθετικά φυτά, αφού οι φωτοϋποδοχείς είναι ξέχωρες πρωτεΐνες από το φωτοσυνθετικό σύστημα, ανάλογες με τους φωτοϋποδοχείς στα μάτια των ζώων. Η διακλάδωση έχει περίπου 1 εκατοστό διάμετρο, με τις πλευρές και τα αγκάθια της κανονικά, και θεωρητικά μπορώ να την κόψω και να την εμβολιάσω σε άλλον κάκτο.

Advertisements