Αυτές τις μέρες, δεν ξέρω για ποιον λόγο, ψάχνω στο Διαδίκτυο βγια θάνατο και διαχείρηση των πτωμάτων, και κυρίως το βράδυ στο youtube. βρήκα λοιπόν και βίντεο για την καύση κι αυτό έγινε έναυσμα για το παρόν άρθρο.

Η καύση του νεκρού σώματος είναι εξίσου παλιό έθιμο με την ταφή, κι έχει εφαρμοστεί παραδοσιακά σε πολλούς πολιτισμούς. Στην Αρχαία Ελλάδα για παράδειγμα αλλού, όπως στην Αθήνα, γινόταν συνήθως ταφή, ενώ αλλού, όπως στη Μακεδονία, γινόταν καύση κι έπειτα τοποθέτηση των λειψάνων σε τάφο, προς τιμήν του Ηρακλή, προπάτωρα τον Μακεδόνων, ο οποίος πέθανε από φωτιά. Καύση επίσης γινόταν σε εξαιρετικές περιπτώσεις ακόμα και σε περιοχές όπου συνηθιζόταν η ταφή, οπότε υπήρχαν πολλοί νεκροί για ν’απομακρυνθούν γρήγορα τα σώματα, όπως σε νεκρούς πολέμων. Στον Επιτάφιο του Περικλή για παράδειγμα αναφέρεται ότι οι πρώτοι Αθηναίοι νεκροί του Πελοποννησιακού Πολέμου κάηκαν, κι έπειτα τα οστά τους ενταφιάστηκαν. Ακόμα και στην εποχή του Ομήρου γινόταν η καύση. Επομένως όσοι επικαλούνται τη μη ελληνικότητα του εθίμου για να επιχειρηματολογήσουν κατά της πρακτικής πλανώνται, αλλ’ακόμα κι αν δεν ήταν εληνικό αυτό δε σημαίνει πως είναι κάτι το κακό. Η καύση στη μετέπειτα ευρωπαϊκη ιστορία εφαρμοζόταν σπάνια, μόνο σε περιπτώσεις πολλών νεκρών από πολέμους, λοιμούς και λιμούς. Στους πολιτισμούς ωστόσο των Ινδιών και της Άπω Ανατολής η καύση ήταν και παραμένει ο κοινότερος τρόπος διαχείρησης του νεκρού λόγω θρησκευτικών πεποιθήσεων, ενώ καύση παρατηρείται ακόμα και σε πρωτόγονους πολιτισμούς της Αυστραλίας και της Νέας Γουινέας ως μέρος της νεκρόσιμης τελετής εκείνων των φυλών. Σήμερα φυσικά η καύση έχει επεκταθεί σ’όλον σχεδόν τον κόσμο, αποβάλλωντας συχνά τα θρησκευτικά της στοιχεία. Μπορούμε να πούμε πως έχει ενσωματωθεί στο Δυτικό Πολιτισμό. Σήμερα οι άνθρωποι δεν καίγονται μόνο για θρησκευτικούς λόγους. Άλλοι επιλέγουν την καύση για το χαμηλότερο κόστος της, για λιγότερη επιβάρυνση στους συγγενείς ή και για δυσκολία με την ιδέα της ταφής.

Η διαδικασία της καύσης σήμερα φαίνεται πολύ βιομηχανική, αλλά συγχρόνως είναι και φθηνή και γρήγορη. Το κρεματόριο είναι ένας μικρός και στενός χώρος στο σχήμα περίπου του φερέτρου, μέσα στο οποίιο σπρώχνεται ο νεκρός, άλλοτε μέσα σε κανονικό φέρετρο κι άλλοτε σε χαρτοκιβώτιο. Εκεί ένα φλόγιστρο που λειτουργεί με πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ξύλο ή προπάνιο καίει το σώμα σε θερμοκρασία 800-1000 βαθμών Κελσίου, οπότε τα πάντα εξαϋλώνονται διαφεύγοντας ως αέρια ψηλά απ’την καμινάδα, αλλά τα οστά παραμένουν, αν και θραυσμένα κι αδύναμα. Αυτά θρυμματίζονται σ’ένα μύλο ώστε να γίνουν σκόνη, και τοποθετούνται σε ένα δοχείο ως στάχτη για να δωθούν στους συγγενείς. Έπειτα μπορούν να διατηρηθούν σε τεφροδόχο, να ταφούν, να σκορπιστούν στα βουνά, στη θάλασσα ή οπουδήποτε αλλού, ακόμα και
να εκτοξευτούν στο διάστημα.
Η όλη διαδικασία διαρκεί λίγο περισσότερο από μια ώρα, σε αντίθεση με την ταφή που είναι χρονοβόρος και δύσκολη, κι επίσης συχνά τα λείψανα χρειάζονται εκταφή έπειτα από μερικά χρόνια. Στα παρακάτω βίντεο μπορείτε να παρακολουθήσετε κανονικά τη διαδικασία:

Σύμφωνα με
διεθνεις στατιστικές,
το ποσοστό των αποτεφρώσεων στις ανεπτυγμένες χώρες αυξάνεται ετησίως, με υψηλότερα ποσοστά σε χώρες όπου η πρακτική εφαρμοζόταν παραδοσιακά (Ιαπωνία 99%), και μέτρια προς αρκετά υψηλά σ’άλλες χώρες, π.χ. Καναδάς 68%, Σκανδιναβικές χώρες έως κι 70% σε πυκνοκατοικημένες περιοχές λόγω έλλειψης χώρου για τάφο, ΗΠΑ 40%, με υψηλότερα ποσοστά στις δυτικές και χαμηλότερα στις νότιες συντηριτικότερες πολιτείες, Αυστραλία 65%, Νέα Ζηλανδία 70%, και Πολωνία μόνον 6%. Χαμηλότερα ποσοστά παρατηρούνται στο μουσουλμανικό και τον ορθόδοξο κόσμο, όπου το ετήσιο ποσοστό υπολογίζεται κάτω του 10%. Αν κι ο μουσουλμανισμός απαγορεύει την καύση, η ορθόδοξη χριστιανική θρησκεία δεν έχει κάποιον συγκεκριμένο κανόνα κατά της πρακτικής? αφού το σώμα εφόσον πεθάνει, χάνει την ψυχή κι άρα την ουσιαστική αξία του, η οποία θ’αναστηθεί αργότερα με νέο σώμα, επομένως το φθαρτό σώμα μπορεί να πάθει οτιδήποτε. Πάραυτα λόγω παράδοσης ταφής, η καύση δε συνηθίζεται ή κι αποθαρρύνεται ως ασέβια προς το νεκρό, κι αυτή η άποψη γίνεται προσπάθεια δικαιολογηθεί από τους λειτουργούς και συμμάχους της εκκλησίας με βάση ένα χωρίο στην Παλαιά Διαθήκη, όπου λέει ο Θεός στον Αδάμ ότι απ’το χώμα ξεκίνησε κι εκεί θα καταλήξει, το οποίο ωστόσο μπορεί να ερμηνευθεί συμβολικά, όπως έχει γίνει και σε πολλά άλλα χωρία, ότι δηλαδή ξεκινάμε απ’το τίποτα και τελειώνουμε πάλι στο τίποτα. Ενδεικτικά μερικά πύρινα κείμενα κατά της αποτέφρωσης είναι
αυτό
και
αυτό.
Ακόμα εφόσον ο χριστιανισμός έχει απορρίψει τους περισσότερους κανόνες της εβραϊκής Παλαιάς Διαθήκης, τότε γιατί εμμένει συγκεκριμένα σ’αυτόν, ο οποίος κιόλας δεν αφορά κανένα δόγμα; Ακόμα όμως κι αν η απαγόρευση της καύσης αποτελούσε επίσημο κανόνα της εκκλησίας, ποιος θα είχε την εξουσία να καταπατήσει το δικαίωμα ενός ανθρώπου για ελεύθερη διαχείριση του σώματός του μεταθάνατον; Ένα κοσμικό ανεπτυγμένο δυτικό κράτος δε θά’πρεπε να επιβάλλει ως νομοθεσία τους θρησκευτικούς κανόνες, ούτε να καθυστερεί να εκσυγχρονιστεί εξαιτίας της εκκλησίας, όπως έγινε στη χώρα μας. Και πάλι θα μιλήσουν οι θλιβεροί αριθμοί,
τώρα χρονολογίες:
Στη Γαλλία λοιπόν η καύση νομιμοποιήθηκε ως ριζοσπαστικός νεωτερισμός αρχικά κατά τη Γαλλική Επανάσταση του 1879, κι αργότερα ρυθμίστηκε περαιτέρω το 1887, στην Βρετανία το 1884, στην Αυστραλία το 1901, στη Γερμανία το 1934 (επί Χίτλερ μάλιστα), στην Ισπανία το 1945, ενώ στην Ελλάδα το… 2006! Κι αυτό ίσως καθυστερούσε ακόμα περισσότερο εάν ο τότε δήμαρχος της Αθήνας το 1987 Μιλτιάδης Έβερτ δεν έκανε επίσημη πρόταση στην Εκκλησία της Ελλάδος για το δικαίωμα της αποτέφρωσης, αφού πριν το θέμα ήταν ανύπαρκτο στην Ελλάδα. Ακόμα στην Ελλάδα δεν έχει εγκατασταθεί κρεματόριο, με αποτέλεσμα όσοι επιθυμούν ν’αποτεφρωθούν να επιβαρύνουν τους συγγενείς με τη μεταφορά τους στη Βουλγαρία, όπου υπάρχει ένα και πλουτίζει από μας που ακόμα δεν έχουμε. Πολλά γραφεία τελετών παρέχουν υπηρεσίες μεταφοράς προς κι από τη Βουλγαρία για σκοπούς καύσης, όπως
αυτό
και
αυτό.
Η
Επιτροπή για τη Θεσμοθέτηση του Δικαιώματος της Αποτέφρωσης των Νεκρών,
μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Αποτέφρωσης, προσπαθεί πιέζοντας τους αρμόδιους φορείς για τη δημιουργία κρεματορίου. Περιέχει πολλές πληροφορίες και βιβλίο με πολυμέσα, κι επίσης δημοσιεύει τα νέα για την αποτέφρωση των νεκρών στην Ελλάδα.

Πολλοί άνθρωποι επιθυμούν ν’αποτεφρωθούν μετά το θάνατό τους. Η μητέρα μου για παράδειγμα λέει από τότε που θυμάμαι πως τελευταία επιθυμία της είναι ν’αποτεφρωθεί. Εγώ πλέον έχω συνηθίσει στην ιδέα, κι αν κάποτε στο μέλλον πεθάνει πριν από εμένα, νιώθω εσωτερικά αναγκασμένος οπωσδήποτε να σεβαστώ την επιθυμία της και να τη στείλω στη Βουλγαρία γι’αποτέφρωση, εάν ακόμα εδώ δεν έχει εγκατασταθεί κρεματόριο. Δεν θέλει, όπως λέει, να ταφεί στο σκοτεινό, υγρό χώμα και να φαγωθεί απ’τα σκουλήκια, διότι αυτό είναι που της προκαλεί το μεγαλύτερο φόβο για το θάνατο. Επίσης θέλει ν’αποφύγει έστω και την ελάχιστη πιθανότητα να ταφεί ζωντανή χωρίς ελπίδα σωτηρίας, ενώ με την καύση, ακόμα κι αν υπάρχει η θεωρητική πιθανότητα να ζει, δε θα προλάβει ν’αντιδράσει. Όπως λέει για πλάκα: «Εγώ δε θα δώσω την ικανοποίηση στα σκουλήκια να φάνε το τέλειό μου σώμα.»
Και δεν είναι μόνο η μητέρα μου που θέλει ν’αποτεφρωθεί. Θυμάμαι ακόμα και την πρώην καθηγήτρια αγγλικών μου, Ελληνίδα γεννημένη στην Αυστραλία, η οποία προτιμούσε να καεί παρά ν’αποσυντεθεί στο έδαφος. Επίσης όσο αυτή ζούσε στην Αυστραλία, είχε γίνει δωρητής οργάνων α, δηλαδή με δυνατότητα να δώσει όλα τα μέρη του σώματός της εφόσον ήταν κατάλληλα για δωρεά μετά το θάνατό της, το οποίο με την έλευσή της στην Ελλάδα έπαυσε να ισχύει. Και σίγουρα θα υπάρχουν πολλοί άλλοι που επιθυμούν την αποτέφρωση. Εγώ ο ίδιος δεν έχω αποφασίσει τι θά’θελα να πάθω μετά το θάνατό μου, πιθανόν επειδή πιστεύω πως βρίσκεται ακόμα μακριά, πιθανόν επειδή δε με πολυνοιάζει για το τι θα γίνει εφόσον εεγώ δε λειτουργώ. Πάντως δε δέχομαι ορισμένες καταλήξεις, όπως να γίνω αντικείμενο μαθήματος ανατομίας σε ιατρικούς φοιτητές χωρίς να προσφέρω κάτι σημαντικό. Γι’αυτόν το σκοπό υπάρχουν πολλά πτώματα στα αζήτητα. Αν επέλεγαμοίρα σχετική με την ιατρική επιστήμη, πιθανόν θα γινόμουν δωρητής οργάνων ή θά’δινα τον εγκέφαλό μου για χαρτογράφηση προς πιθανή «ανάστασή» μου στο μέλλον.

Ας εκσυγχρονιστούμε ως κράτος και ως κοινωνία επιτέλους. Το θέμα της αποτέφρωσης των νεκρών είναι ένα μόνο από τα πολλά τα οποία μας τοποθετούν αρκετά πιο πίσω σχετικά με τις ανεπτυγμένες ευρωπαΪκές χώρες. Ας διώξουμε τα κατάλοιπα της εκκλησιαστικής καταπίεσης και των άλλων προβλημάτων που μας δέρνουν, και ίσως καταφέρουμε να προχωρήσουμε με το βήμα των πραγματικά ανεπτυγμένων κρατών.

Advertisements