Αν παραπονιόμαστε για την αρνητική αντιμετώπιση των ερπετών στην Ελλάδα, θά’πρεπε να βλέπαμε την κατάσταση σ’άλλες χώρες για να παρηγορηθούμε. Θεωρούμε πως εδώ στην Ελλάδα τα ερπετά τυγχάνουν αρνητικής ή και εχθρικής παράλογης αντιμετώπισης ως απόρροια ιουδαιοχριστιανικών επιρροών για τον κατηραμένο όφι, γενικού υποσυνείδητου φόβου που ενισχύεται και διαιωνίζεται από τις ιουδαιοχριστιανικές διδασκαλίες ή ό,τι άλλου θεωρήσει ο καθένας. Η αλήθεια είναι ότι πολλοί άνθρωποι, όχι μόνο στην Ελλάδα, βλέπουν αρνητικά τα ερπετά κι αυτό σίγουρα προέρχεται εν μέρει από τα παραπάνω. Οι φόβοι αυτοί γεννούν μύθους, που στην Ελλάδα έχουμε πολλούς, όπως: ότι το λιακόνι (Chalcides ocellatus) είναι δηλητηριώδες, ότι το σαμιαμίδι (Hemidactylus turcicus) είναι κι αυτό δηλητηριώδες (στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν άλλες δηλητηριώδεις σαύρες πέρα από δύο αμερικάνικα είδη των ερήμων γένους Heloderma), ότι το κατούρημα της χελώνας ή του βατράχου προκαλεί σπυριά, ότι τα φίδια φέρουν το δηλητήριο στη γλώσσα τους κι όταν τη βγάζουν έχουν απαραίτητα απειλητική διάθεση, ότι τα φίδια δεν έχουν κόκκαλα, ότι όλα τα φίδια ή όσα είναι χαμηλά και σέρνονται κατ’επέκτασιν είναι επικίνδυνα κ.ά. Κάποιες φορές μάλιστα αυτοί οι φόβοι συνδέονται και με μεταφυσικές ή μαγικές πεποιθήσεις π.χ. ταν φίδια είναι όργανα του Σατανά. Ενίοτε όμως αυτές οι μεταφυσικές πεποιθήσεις μπορεί να φτάνουν ως και στο άλλο άκρο π.χ. ότι τα φίδια, ή, συνήθως κάποια μη δηλητηριώδη είδη, φέρνουν καλή τύχη, ή ότι το αγιόφιδο (Telescopus Falax είναι προστατευόμενο της Παναγίας) (κυρίως στη Λευκάδα).

Οι περισσότεροι μύθοι για τα ερπετά έχουν χάσει σημαντικά τη δύναμή τους στις αστικές τουλάχιστον και στις περισσότερο ανεπτυγμένες περιοχές της χώρας, ένας όμως παραμένει και διαιωνίζεται, ο υπερβολικός φόβος των φιδιών. Οι περισσότεροι σκοτώνουν τα φίδια όπου τα βρουν, θεωρώντας τα από απλώς επικίνδυνα που καλό είναι να μην υπάρχουν κοντά μας έως κακόβουλα ή και πονηρά όντα που θέλουν το κακό μας. Η πραγματικότητα φυσικά απέχει πάρα πολύ απ’αυτό – τα φίδια όχι μόνο δε θέλουν το κακό μας, αλλά προσπαθούν ν’αποφύγουν τις συναντήσεις με μεγάλα ζώα συμπεριλαμβανομένων κι εμάς όσο γίνεται. Κι ας μην ξεχνάμε και το σπουδαίο ρόλο τους στο γενικο οικοσύστημα ως αρπακτικά τρωκτικών κυρίως ή και ως θηράματα μεγαλύτερων ζώων.

Σε άλλες χώρες η κατάσταση είναι καλύτερη, σ’άλλες όμως, που τυχαίνει δυστυχώς νά’χουν μεγάλο αριθμό ερπετικών ειδών, πολύ, μα πολύ χειρότερη. Αν διαβάσετε παρακάτω για την κατάσταση των ερπετών στην υπανάπτυκτη Βόρεια Αφρική, θ’αναθεωρήσετε με μιας την άποψή σας για την Ελλάδα.

Το άρθρο προέρχεται από το
Tortoise Trust,
μια μεγάλη σελίδα κυρίως για τις χερσαίες χελώνες, την κατάστασή τους στη φύση και τη φροντίδα τους στην αιχμαλωσία, κυρίως Βρετανών συγγραφέων. Οι Βρετανοί ανέκαθεν είχαν ιδιαίτερη αγάπη για τις μεσογειακές χερσαίες χελώνες, όπως άλλωστε και κοντινές βόρειες χώρες, και κάποτε (περίπου δεκαετίες 1960-70) γίνονταν κρυφές εξαγωγές από την Ελλάδα κι άλλες μεσογειακές χώρες προς το Βορρά. Ευτυχώς τώρα τα ερπετικά μας είδη, όπως κι όλης της Ευρώπης, προστατεύονται από κοινοτική νομοθεσία, και οι Βόρειοι αποκτούν τις χελώνες τους από νόμιμες συνήθως πηγές, π.χ. από νόμιμους εκτροφείς. Και δεν ήταν μόνο αυτό το κακό, η αφαίρεση των χελωνών από το ιθαγενές οικοσύστημα, αλλά και ότι η συντριπτική πλειονότητα των ζώων πέθαινε λίγο καιρό μετά την άφιξη και αγορά της από κακή φροντίδα. Ακόμα και σήμερα κυκλοφορούν πολλές λανθασμένες οδηγίες για τη φροντίδα των χελωνών, που δυστυχώς ακόμα οδηγούν τους αρχάριους ερπετοκατόχους σε λάθος βήματα και τελικά στην ταλαιπωρεία, εξασθένηση και και στο θάνατο του ζώου. Η παραπάνω σελίδα λοιπόν είναι η μεγαλύτερη αγγλόφωνη σελίδα για τις χερσαίες χελώνες (τόσο εξειδικευμένη ελληνική φυσικά δεν υπάρχει, έχουμε όμως κι εμείς μια εξαιρετική ιστοσελίδα για ερπετά, το
Reptiles Greece).

Ένας από τους δύο συγγραφείς του άρθρου είναι ο Άντι Χάιφιλντ, ερπετολόγος που έχει μελετήσει εκτεταμένα τις χερσαίες χελώνες τις Βόρειας Αφρικής, κι έχει συνεισφέρει με πληθώρα άρθρων στη σελίδα.

Το συγκεκριμένο άρθρο γράφτηκε πριν λίγα χρόνια, όμως είναι σχεδόν απίθανο ν’άλλαξε κάτι από τότε, μιας κι αυτές οι πρωτόγονες φονταμενταλιστικές κοινωνίες είναι γνωστό ότι μπορούν να μείνουν αναλλοίωτες για δεκαετίες, αν όχι αιώνες.

Μετάφραση: Bolko

Παράδοση, μύθος κι εκμετάλλευση των ερπετών στο Μαρόκο και την Τυνησία

Andy C. Highfield και Jane R. Bayley

Και το Μαρόκο και η Τυνησία διαθέτουν μια ποικίλη και εκπληκτική ερπετοπανίδα. Δυστυχώς, και στις δύο χώρες, η πρώτη εισαγωγή στα ερπετά που βιώνουν οι περισσότεροι επισκέπτες είναι όταν συναντούν ζώα να προσφέρονται προς πώληση. Μερικές φορές, τα ερπετά συλλέγονται ειδικά για πώληση στους τουρίστες – αυτό είναι μείζον πρόβλημα, ιδίως στην Τυνησία -, αλλ’υπάρχουν επίσης και πολλές μακραίωνες παραδοσιακές μορφές εκμετάλλευσης.

Παραδοσιακή ιατρική και μαγεία

Η παραδοσιακή ιατρική με τη χρήση βοτάνων και μερών ζώων είναι συχνά η μόνη μορφή εύκολα διαθέσιμης ιατρικής θεραπείας στην αγροτική βορειοαφρικανική κοινωνία, και μια πίστη στη μαγεία και στη μαύρη μαγεία είναι επίσης ευρέως διαδεδομένη. Πολλές απ’αυτές τις πίστεις έχουν αλλάξει λίγο ανά τους αιώνες. Οι περισσότεροι βοτανοθεραπευτές γνωρίζουν μια υπερβολικά μεγάλη ποικιλία φυτών που διαθέτουν ιατρικές ιδιότητες και το παράπηγμα του βοτανοπώλη είναι πάντοτε ένα από τα πιο πολύχρωμα σ’ολόκληρο το παζάρι, ή παραδοσιακή αγορά. Συνήθως προσφέρεται μια τεράστια σειρά προσεκτικά οργανωμένων μπαχαρικών, ελαίων, αρωμάτων, ιατρικών βοτάνων και μαγικών παρελκομένων. Πολλές από τις βοτανικές θεραπείες βασίζονται σε μια βαθιά γνώση και κατανόηση των χημικών ιδιοτήτων ενός φυτού, και είναι εκπληκτικά αποτελεσματικές. Άλλες, λιγότερο καλά βασισμένες πίστεις, είναι συνδεδεμένες με πολλά μέρη ζώων. Δεν είναι άρα εκπληκτικό η συνάντηση μιας ποικιλίας ερπετών να παίζουν ρόλο σ’αυτό το αρχαίο σύστημα.

Χαμαιλέοντες

Ο χαμαιλέοντας, Chamaeleo chamaeleon, πωλείται συχνά από παραδοσιακούς βοτανοθεραπευτές και παραπήγματα μπαχαρικών στα παζάρια. Πιστεύεται ευρέως ότι αυτό το αινιγματικό πλάσμα κατέχει ιδιαίτερες μαγικές δυνάμεις. Σε πολλά μέρη, ο χαμαιλέοντας, μολονότι εντελώς αβλαβής, αντιμετωπίζεται επίσης με πολύ φόβο. Είναι αποδεκτό ευρέως, για παράδειγμα, ότι το δάγκωμά του είναι πάντοτε θανατηφόρο. Ως αποτέλεσμα, πολλοί άνθρωποι σκοτώνουν τους χαμαιλέοντες μόλις τους βλέπουν. Οι γυναίκες που φοβούνται ότι οι σύζυγοί τους μπορεί να αποπλανώνται συχνά καταφεύγουν στη χρήση κρυμμένου κρέατος ή οστών χαμαιλέοντα στο φαγητό του άντρα τους με την πίστη ότι αυτό θ’αποκαταστήσει την πίστη του. Η διατροφή των ίδιων των χαμαιλεόντων επίσης παρανοείται ευρέως, με πολλούς καταστηματάρχες να υποστηρίζουν ότι τα πλάσματα τρέφονται μόνο με φύλλα μέντας. Η πραγματική τους εντομοφάγος φύση σπάνια αναγνωρίζεται. Κατά συνέπεια, λίγοι επιβιώνουν στην αιχμαλωσία για πολύ. Ένας σημαντικός αριθμός χαμαιλεόντων συλλέγεται κάθε χρόνο για την τροφοδότηση των αγορών παραδοσιακών γιατρικών στο Μαρόκο. Μια μικρή έρευνα μόλις ενός μεσαίου μεγέθους παζαριού αποκάλυψε συνολικά 23 ζώα να προσφέρονται προς πώληση σε δυο διαφορετικά παραπήγματα. Γράφοντας το 1814 στο «Μια μαρτυρία για την αυτοκρατορία του Μαρόκο», ο Τζάκσον σχολίασε:

«Πολλά ιατρικά αποτελέσματα αποδίδονται στη σάρκα του χαμαιλέοντα` και πολλά περίεργα αποτελέσματα αποδίδονται στον υποκαπνισμό μ’αυτόν όταν είναι αποξηραμένος. Οι εξασθενημένοι άνθρωποι προσφεύγουν σ’αυτόν, και συνεπώς πωλείται σ’όλα τα φαρμακεία του Μαρόκο, του Φας κι άλλων τόπων.»

Λίγα έχουν αλλάξει σε σχεδόν 200 χρόνια, όπως θα επιβεβαιώσει αμέσως μια επίσκεψη στο Φας σήμερα.

Στην Τυνησία, είναι επίσης παραδοσιακή πρακτική η σφαγή ενός χαμαιλέοντα και η ταφή του στα θεμέλια ενός νέου κτιρίου ως προστασία κατά του κακού ματιού, ή της κακής τύχης. Ο χαμαιλέοντας επίσης πιστεύεται, σε κάποια μέρη, ότι είναι ισχυρός εχθρός των φιδιών,σ τα οποία επιτίθεται και τα σκοτώνει με τον ακόλουθο τρόπο` ο χαμαιλέοντας προχωρά κατά μήκος του κλώνου ενός δέντρου, κάτω απ’το οποίο το φίδι κοιμάται. Βάζοντας τον εαυτό του ακριβώς πάνω απ’το κεφάλι του φιδιού, ο χαμαιλέοντας εκτοξεύει ένα κολλώδες νήμα σάλιου, το οποίο, κατά την επαφή του με το φίδι το σκοτώνει σύντομα.

Σκίγκοι

Αν και χρησιμοπιούνται σπάνια για ιατρικούς ή μαγικούς σκοπούς, οι σκίγκοι αντιμετωπίζονται συχνά με φόβο, κι ως αποτέλεσμα μπορεί να σκοτώνονται όποτε συναντώνται. Αυτό ισχύει ειδικότερα για τα Chalcides spp. Τα οποία κινούνται κατά τρόπο παρόμοιο μ’αυτόν ενός φιδιού, ή τα μεγαλύτερα είδη όπως το Eumeces algeriensis για τα οποία πιστεύεται λανθασμένα ότι έχουν θανατηφόρο δάγκωμα.

Χερσαίες χελώνες και νεροχελώνες

Αν και οι χερσαίες χελώνες και οι νεροχελώνες έχουν χρήσεις στην παραδοσιακή ιατρική και μαγεία στο Μαρόκο και στην Τυνησία, οι αριθμοί που χρησιμοποιούνται είναι λίγοι σε σύγκριση με την εκμετάλλευσή τους για τουριστικά αναμνηστικά. Οι παραδοσιακές πίστεις σχετικά με τις χερσαίες χελώνες και τις νεροχελώνες ποικίλουν σημαντικά από τη μία τοποθεσία στην άλλη. Γενικά είναι αποδεκτό, εντούτοις, ότι αυτά τα ζώα δε θα πρέπει να τρώγονται συστηματικά αφού η κοπροφαγική τους συνήθεια τις καθιστά «ακάθαρτες» κατά την ισλαμική παράδοση. Τα αυγά τους και η σάρκα τους μπορεί να καταναλωθούν ως φάρμακο για στομαχικά ενοχλήματα ή ως θεραπεία για πυρετούς, μια πίστη με μεγάλο ρεύμα σ’όλη τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Το αίμα μιας χερσαίας χελώνας επίσης πιστεύεται ότι είναι μια βέβαιη θεραπεία για τα κονδυλώματα. Σε κάποια χωριά, πιστεύεται ότι οι χελώνες είναι επικίνδυνες, ιδίως για τα παιδιά, κι ότι ένα παιδί που ακούει το συρριγμό τους όταν ενοχλούνται μπορεί να τυφλωθεί. Σε τέτοια χωριά, οι χελώνες συχνά σκοτώνονται όποτε βρίσκονται, συνήθως συνθλίβοντάς τες μ’ένα βαρύ βράχο. Άλλα χωριά βλέπουν τις χερσαίες χελώνες με μεγαλύτερη εύνοια, εντούτοις, και πιστεύουν ότι η μαγεία της χελώνας είναι ισχυρότερη απ’αυτήν των φιδιών. Όπου αυτή η πίστη είναι διαδεδομένη οι χελώνες κρατούνται συχνά ως κατοικίδια με την ελπίδα ότι η παρουσια τους θα αποθαρρύνει τα φίδια να μπουν στο σπίτι. Οι νεροχελώνες ιδιαίτερα πιστεύεται πως φιλοξενούν ισχυρά τζίνι, ή πνεύματα του νερού, ιδίως αυτές που ζουν κοντά σε ιερές πηγές. Θεωρείται μεγάλη κακοτυχία η βλάβη μιας τέτοιας νεροχελώνας.

Σαύρες

Οι μεγάλες σαύρες, όπως η Agama impalearis, ο Trapelus mutabilis και η Uromastix acanthinurus (οι ακανθόουρη σαύρα) πιστεύεται γενικά πως όλες διαθέτουν δηλητηριώδες δάγκωμα και ως εκ τούτου αντιμετωπίζονται ευρέως με φόβο. Εμφανίζονται επίσης σε πολλές παραδοσιακές και μαγικές συνταγές. Μια παραγεμισμένη ουρομάστιγα είναι ένα απ’τα αρκετά περίεργα αντικείμενα που παραδοσιακά στολίζουν το παράπηγμα του πωλητή βοτάνων και μπαχαρικών. Στα νότια του Μαρόκο, τα μπιμπερό για τα βρέφη φτιάχνονται επίσης παραδοσιακά απ’αυτό το είδος. Ένας αριθμός πολύ περίεργων πεποιθήσεων περιβάλλουν το βαρανό της ερήμου, Varanus Griseus. Μερικοί φυλέτες της ερήμου πιστεύουν πως αυτή η σαύρα φέρει τις ψυχές των προγόνων τους, και σε τέτοιες περιοχές το ζώο θεωρείται ιερό, και δε βλάπτεται. Οι Τουαρέγκ επίσης πιστεύουν ότι το κεφάλι του είναι ένα ισχυρό φυλακτό κατά των δαγκωμάτων των φιδιών. Στις περισσότερες άλλες περιοχές, μολαταύτα, λίγες θετικές γνώμες υπάρχουν και το ζώο σκοτώνεται όποτε βρίσκεται. Οι περισσότεροι άνθρωποι φαίνεται να πιστεύουν ότι ο βαρανός της ερήμου είναι υπερβολικά επιθετικός και ότι μπορεί να πηδήξει σε ύψος αρκετών δεκάδων εκατοστών, για να δαγκώσει επίτηδες έναν άνθρωπο στο πρόσωπο. Ακόμα κι ένα χτύπημα απ’το μαστίγιο της ουράς του μπορεί νά’χει σοβαρές συνέπειες, προκαλώντας στειρότητα ή εσωτερική αιμοραγία. Λέγεται επίσης ότι οι πεινασμένοι γκρίζοι βαρανοί επιτίθενται σε μεγάλες καμήλες.

Φίδια

Όλα τα φίδια, χωρίς εξαίρεση, αντιμετωπίζονται με πολύ φόβο από τους κοινούς ανθρώπους και καμία διάκριση δεν γίνεται μεταξύ δηλητηριωδών και μη δηλητηριωδών ειδών. Τα φίδια σκοτώνονται πάντοτε όποτε βρίσκονται.
Το γήτεμα φιδιών, φυσικά, έχει συσχετιστεί για πολύ καιρό με το Μαρόκο και τη Βόρεια Αφρική. Τα φίδια που χρησιμοποιούνται συχνότερα είναι οι αιγυπτιακές κόμπρες (Naja haje), οι οχιές (Vipera lebetina) και η φουσκωτή οχιά (Bitis arietans). Οι γητευτές φιδιών συνήθως εμφανίζονται στις ανοιχτές αγορές, ή τα παζάρια, και γρήγορα συγκεντρώνουν ένα μεγάλο πλήθος. Αντίθετα με την κοινή πίστη, αυτό δεν είναι συνήθως δραστηριότητα στοχευμένη κυρίως προς τους τουρίστες, εκτός από τα παραλιακά θέρετρα ή τους μείζονες τουριστικούς προορισμούς. Οι σημερινοί γητευτές φιδιών συνήθως χρησιμοποιούν ένα σύστημα δημόσιας ανακοίνωσης λειτουργούμενο με μπαταρίες μέσω του οποίου παροτρύνουν το κοινό τους ν’αγοράσει μικρά φυλλάδια που περιέχουν μαγικά ξόρκια για προστασία από δάγκωμα φιδιού ή άλλα μαγικά ξόρκια. Το κοινό προκαλείται συχνά να βηματίσει μπροστά και να πλησιάσει τα φίδια` «25 ντιρχάμ αν κάποιος τολμά ν’αγγίξει αυτά τα επικίνδυνα φίδια!». Παρότι τα 25 ντιρχάμ (περίπου τρία δολλάρια) είναι ισοδύναμα με το μεροκάματο για πολλούς, αυτή προσφορά δε δίνεται ποτέ. Περισσότερα φίδια βγαίνουν από μια σειρά κουτιών ή σάκων, τυγχάνουν σκληρής μεταχείρησης από το γητευτή και την οικογένειά του, και πάλι ξανά η αποτελεσματικότητα των ξορκιών στο βιβλιαράκι που πωλείται διαφημίζεται δυνατά. Ένας βοηθός κινείται μέσα στο πλήθος μαζεύοντας χρήματα σε αντάλλαγμα το βιβλίο.
Μία κοντινή εξέταση ττων φιδιών αποκαλύπτει το μυστικό του γητευτή. Τα στόματα των φιδιών είναι προσεκτικά ραμμένα με λεπτό σπάγκο. Μόλις ένα μικρό κενό ααφήνεται ωστόσο για να επιτρέπει τη γλώσσα του φιδιού να βγαίνει. Μιας και είναι σχεδόν οικουμενική η πίστη ότι το δηλητηριώδες δάγκωμα δίνεται με τη διχαλωτή γλώσσα, αυτή η απάτη είναι πλήρως αποτελεσματική. Τα φίδια που αντιμετωπίζονται έτσι συχνά παθαίνουν θανατηφόρες μολύνσεις του στόματος, και φυσικά, δε μπορούν να φάνε. Ζουν αρκετά όμως για να παράσχουν ένα καλό θέαμα, εντούτοις, κι όταν είναι εμφανώς άρρωστα απορρίπτονται για ν’αντικατασταθούν από πρόσφατα πιασμένα άτομα.
Στους τουριστικούς προορισμούς, όπως η φημισμένη Πλατεία Γκεμάα ελ Φνα στο Μαρακές, κυριολεκτικά δεκάδες γητευτών φιδιών ενασχολούνται με το εμπόριό τους. Ο ανυποψίαστος τουρίστας που φωτογραφίζει αυτές τις δραστηριότητες είναι πιθανό να βρεθεί αποδέκτης επιθετικών απαιτήσεων 20 δολλαρίων ή περισσότερο για κάθε φωτογραφία εάν δεν έχει συμφωνηθεί από πριν μία ευνοΪκότερη τιμή.

Χρησιμοποίηση των ερπετών για τουριστικά αναμνηστικά

Στα νότια του Μαρόκο, είναι κοινό θέαμα η συνάντηση πωλητών Uromastix acanthinurus στην άκρη του δρόμου. Οι σαύρες συνήθως είναι δεμένες με σπάγκο, και συχνά κρατούνται κρεμασμένες, στην απόσταση του χεριού. Επίσης συναντώνται αποξηραμένα ή παραγεμισμένα παραδείγματα. Στην Τυνησία, μεγάλοι αριθμοί σκίγκων και φιδιών σκοτώνονται, ξεραίνονται στον ήλιο, και στήνονται χονδροειδώς σε κουτιά παρουσίασης προς πώληση στους τουρίστες, μαζί μ’έναν ακόμα μεγαλύτερο αριθμό σκορπιών. Οι χερσαίες χελώνες, εντούτοις, αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς αναμνηστικών. Δύο συγκεκριμένοι τρόποι χρησιμοποίησης είναι ιδιαίτερα κοινοί, και μπορούν να βρεθούν σε καταστήματα παντού στο Μαρόκο, διακοσμητικά φαναράκια χρησιμοποιώντας είτε ένα είτε δύο ραχιαίους θυραίούς (το ραχιαίο τμήμα του κελύφους) για το καθένα και διακοσμητικά μουσικά όργανα σαν ταμπουράδες, το καθένα χρησιμοποιώντας ένα ραχιαίο θυραιό ως αντηχείο.

Ο Raxworthy (1983) στην αναφορά του για την ερπετοπανίδα του Καπ Ριρ του Μαρόκο, μετά από μία μηνιαία αποστολή στη χώρα, δήλωσε:

«Η κλίμακα παραγωγής ταμπουράδων από χελώνες ήταν σαφώς αρκετά μεγάλη. Τα περισσότερα καταστήματα αναμνηστικών θα είχαν σε έκθεση περίπουβ 10 με 20 απ’αυτά τα αντικείμενα και μπορεί να’χουν περισσότερα στο απόθεμα. Στο Αγκαντίρ, το Μαρακές και το Τανγκιέρ υπήρχε ένας πολύ μεγάλος αριθμός καταστημάτων που πουλούσαν αυτούς τους ταμπουράδες. Με κάποιους χονδροειδείς υπολογισμούς ο αριθμός των ταμπουράδων ιδωμένων στην αποστολή ήταν περίπου 1.500.»

Τα επόμενα χρόνια έχουν δει δυστυχώς λίγα σημεία όποιας πτώσης στο εμπόριο. Οι ντόπιοι αναφέρουν ότι οι ταμπουράδες δεν είναι παραδοσιακά αντικείμενα και ότι το εμπόριο ξεκίνησε ως μέσω χρήσης των πτωμάτων των χελωνών που πέθαιναν πρόωρα κατά την εποχή των μεγάλων ζωντανών εξαγωγών (1947-1976).
Ορισμένα καταστήματα προσφέρουν παρόμοια όργανα φτιαγμένα από κολοκύθες ή κεραμικά δοχεία. Το εμπόριο σ’αυτά τα ανανεόσιμα και πιο ανθρώπινα εναλλακτικά θα πρέπει να ενθαρρυνθεί. Ότι το εμπόριο των αναμνηστικών προερχόμενων από χελώνες έχει υπερβολικά καταστρεπτικό αντίκτυπο στους επιζώντες πληθυσμούς χελωνών είνε πέραν αμφιβολίας και βελτιωμένη νομοθεσία για την προστασία των χελωνών, μαζί με προσπάθειες εκπαίδευσης στοχευμένης στην πειθώ των τουριστών να μην αγοράζουν τέτοια αντικείμενα, θα πρέπει να είναι η μεγαλύτερη προτερεότητα προστασίας στο Μαρόκο.
Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Τζάκσον, που εκδόθηκε το 1814, οι χερσαίες χελώνες (αφθονούν στη Βαρβαρία και στο Σους, όπου, το απόγευμα μιας ζεστής μέρας, κανείς μπορεί να μαζέψει μια δεκάδα στη διάρκεια μιας ώρας». Ο σημερινός ερπετολόγος θα’ταν τυχερός να συναντήσει την ίδια ποσότητα σε μια εβδομάδα……

Στην Τυνησία, η εκμετάλλευση των χελωνών είναι επίσης ευρέως διαδεδομένη, με και ζωντανά και νεκρά άτομα προς ανοιχτή πώληση πρακτικά σε κάθε τουριστικό κέντρο στη χώρα. Υπάρχουν τοπικοί νόμοι που το απαγορεύουν αυτό στη θεωρία, αλλά στην πράξη δεν εφαρμόζονται ποτέ. Η Τυνησία αποτελεί επίσης μια πηγή χονδρικού εμπορίου για πολλά παρανόμως συλλεγμένα ζώα τα οποία έπειτα μεταφέρονται λαθραία στην Ευρώπη.
Αν και οι περισσότερες παραδοσιακές μορφές χρησιμοποίησης δεν αποτελούν προς το παρόν άμεση απειλή για την επιβίωση των ειδών, οι αυξανόμενοι ανθρώπινοι πληθυσμοί αυξάνουν τη ζήτηση για τέτοια προΪόντα. Σε συνδυασμό μ’άλλες πιέσεις, όπως η απώλεια των ενδιαιτημάτων και η αυξημένη μηχανοποίηση της γεωργίας, εντούτοις, ακόμα και οι παραδοσιακές μορφές χρησιμοποίησης αποτελούν μακροπρόθεσμα απειλή. Είναι μόνο με τη βελτίωση της κατανόησης του κοινού για τα ερπετά που οι πανάρχαιες πεποιθήσεις μπορούν ν’αντικατασταθούν βαθμιαία από τη γνώση του ζωτικού ρόλου αυτών των ζώων στο οικοσύστημα. Η αβλαβής φύση των περισσοτέρων ειδών επίσης θα πρέπει να τονιστεί, μαζί με ακριβείς πληροφορίες για την αποφυγή δαγκωμάτων δηλητηριωδών φιδιών και τη θεραπεία τέτοιων δαγκωμάτων αν συμβούν. Ο φόβος και η παράδοση θα πρέπει να εκτοπιστούν από την πραγματική γνώση. Η δημόσια εκπαίδευση, ιδίως στα σχολεία και στα πανεπιστήμια είναι υψηλή προτερεότητα, και αρκετά τέτοια προγράμματα γίνονται τώρα.

Ο αντίκτυπος του τουρισμού είναι ισχυρότερος. Πάρα πολύ μεγάλοι αριθμοί ερπετών, ιδίως χελώνες, βρίσκονται υπό εκμετάλλευση προς το παρόν για το μόνο σκοπό της τροφοδότησης των επισκεπτών με αναμνηστικά ή παράνομα κατοικίδια. Πάλι, η δημόσια εκπαίδευση είναι σημαντική, αλλά αυτό θα πρέπει να συνδυαστεί με αποτελεσματικά αποτρεπτικά μέτρα στοχευμένα στους παράνομους συλλέκτες και εμπόρους. Εάν πρόκειται να διατηρήσουμε τη μοναδική ερπετοπανίδα της Βόρειας Αφρικής για μελλοντικές γενιές, αυτά τα προβλήματα θα πρέπει ν’αντιμετωπιστούν τώρα, προτού είναι πολύ αργά.

Αναφορές:

  • • Akhmisse, Mustapha (1985) Medecine, Magie et Sorcellerie au Maroc. Casablanca. 253 pp.
    • Highfield, A.C. and Bayley, J. R (1996) The trade in tortoise-derived souvenir products in Morocco. Traffic Bulletin 16 (1):33-35.
    • Jackson, J. G. (1814) An Account of the Empire of Morocco. 3rd Edition. London. 325 pp.
    • Raxworthy, C. J., Rice, S. Smith, D. and Claudius, F. (1983) A study of the reptile fauna of Cap Rhir, Morocco. University of London Natural History Society.

  • Πώς σας φαίνεται η Ελλάδα τώρα;

    Advertisements