Διακόπτω τη ροή των δημοσιεύσεών μου μ’ένα έκτακτο σπάνιο εύρημα. Σήμερα, είχαμε πάει σ’ένα χωράφι να μαζέψουμε σαλιγκάρια. Το μέρος είναι γνωστό κοίτασμα μαλακίων και δυστυχώς αυτο το ξέρουν πολλοί και τα μαζεύουν. Μαζέψαμε τελικά κοντά στα 5-7 κιλά, τα περισσότερα από κάθε άλλη φορά, αλλ’αυτό δεν είναι το κύριο θέμα.

Ψάχνοντας για τα μαλάκια που ήταν κάτω από πεσμένα περσινά καλάμια και χώμα, βρήκα ξαφνικά κάτι σαν πέτρα ίσα με την επιφάνεια του εδάφους. Πιάνοντάς το προσεκτικά κατάλαβα ότι είχε χελωνοειδή επιφάνεια. «Ωραία,» είπα, «βρήκα έναν ολόκληρο σκελετό χελώνας με το καβούκι και τα υπόλοιπα λεπτότερα κοκκαλάκια που έψαχνα. Τοο έβγαλα και ήταν μια ζωντανή χελώνα σε χειμέραι νάρκη! Πρώτη φορά έχω βρει ζώο σε χειμέρια νάρκη! Αρχικά δεν μπορούσα να διαπιστώσω ότι ήταν πράγματι ζωντανή, πάντως είχε όλα τα μέλη της και δε μύριζε πτώμα. Αργότερα όμως το ένα εμπρός άκρο της κινήθηκε ανεπαίσθητα, κι άκουσα τη χαρακτηριστική συρρικτική αναπνοή της χελώνας που κάνει όταν μαζεύεται μέσα. Το ζώο ήταν ακριβώς όπως ένα παγωμένο μαλάκιο, σκουλήκι, έντομο, φυτό ή άλλος ποικιλόθερμος οργανισμός, κρύο και χωρίς γενικά σημεία ζωής. Όλα τ’ανοίγματα στο σώμα της, ακόμα και τα μεγάλα ανοίγματα του κελύφους, ήταν μπουκωμένα με λάσπη κι απόρησα πώς μπορούσε ν’αναπνέει μ’αυτό το γύψο, και πώς θά’βγαινε αργότερα. Χρειάστηκε λίγο σκάψιμο μέχρι να βρω τις φολίδες της και την ουρά της.

Η χελώνα ωστόσο ήταν έτοιμη να ξαναβγεί στον έξω κόσμο. Βρισκόταν στην επιφάνεια του εδάφους, ενώ κανονικά σε πλήρη χειμέρια νάρκη είναι θαμένες μέσα. Πιθανόν τη σταμάτησε προσωρινά το λίγο χιόνι που έπεσε εδώ χθες, το οποίο όμως έλιωσε αμέσως. Τη χελώνα δεν την άφησα στο σημείο ακριβώς που τη βρήκα, αλλά λίγα μέτρα δίπλα στην επιφάνεια κάπως προστατευμένη με καλάμια, ώστε να τη χτυπήσει γρήγορα ο ήλιος.

Ήταν του είδους Testudo hermanni, μιας και μόνο αυτό το είδος ζει εδώ πέρα, μεσαίου μεγέθους αρσενική. Λόγω χειμέριας νάρκης είχε αδυνατίσει κάπως και ήταν σχετικά ελαφρότερη από το αναμενόμενο.

Όμως αυτή η χελώνα είχε πάνω της κάτι ιδιαίτερο κι ανησυχητικό. Από το μπροστινό τμήμα του ραχιαίου θυραίού (το πάνω μέρος του καβουκιού) έλειπαν δύο μεγάλα πλευρικά κομμάτια πάνω απ’το άνοιγμα, και όλο το εμπρός μέρος ήταν κάπως φαγωμένο. Στο πίσω μέρος επίσης υπήρχε ένα φαγωματάκι με ακανόνιστο κόψιμο από τη δεξιά πλευρά. Από μπροστά ήταν τόσο κατεστραμμένη, ώστε φαίνονταν και λίγο από πάνω τα νύχια των μπροστινών άκρω. Έχω δει τραυματισμένες χελώνες, αλλά ποτέ τόσο σοβαρή περίπτωση. Συνήθως βρίσκεις ζώα με μικροφαγώματα στην περιφέρεια ή μικρά βαθουλώματα, ξυσίματα φολίδων, και μικροραγίσματα στην επιφάνεια. Η πιο σοβαρή περίπτωση που θυμάμαι ήταν ένα βαθύ εγκάρσιο κόψιμο στο ένα τρίτο του μήκους του καβουκιού από μπροστά, εκεί περίπου δηλαδή που σταματά το μπροστινό άνοιγμα κι αρχίζει η γέφυρα, σε μια τεράστια θηλυκή χελώνα πριν τρία χρόνια, που ωστόσο είχε κλεισει. Το τραύμα φαινόταν επιτηδευμένο, σαν κάποιος διεστραμμένος να ήθελε να κόψει με πριόνι μια άκακη χελωνούλα. Στη σημερινή περίπτωση φαινόταν πως το τραύμα είχε επουλωθεί, αλλά δε μπορώ να είμαι σίγουρος αν πράγματι έκλεισε ή απλά λόγω κρύου φαίνεται έτσι. Σκέφτομαι ότι αν είναι πρόσφατο πόσο θα πονάει η χελωνούλα μόλις αρχίζει ν’ανακτά τις αισθήσεις της και πόσο ευάλωτη θα είναι σε μολύνσεις, αν φυσικά προλάβει να ζήσει λίγο ακόμα, γιατί εκείνο το μέρος ισοπεδώνεται συχνά από ελκυστήρες. Την αιτία του τραύματος δε μπορώ να τη γνωρίζω, όμως μπορει να είναι από σαρκοφάγο ζώο που την έπιασε και τη δάγκωσε από μπροστά, από πτώση, από άνθρωπο, δεν ξέρω.

Πάντως δεν είναι η μόνη φορά που έχω βρει κρύο ερπετό. Παλιά, πριν περίπου 5-8 χρόνια, θυμάμαι πως είχαμε βρει μια μισοπαγωμένη χελώνα στα χόρτα δίπλα στο δρόμο την ίδια εποχή με την ξαδέρφη μου. Ήταν 15 Απριλίου ακριβώς, και το θυμάμαι γιατί τότε ήταν τα γενέθλιά της και είχε χαρεί πολύ. Ο καιρός τύχαινε νά’ταν πιο ζεστός τότε και γι’αυτό τη βρήκαμε μισοσυνειδητή στην επιφάνεια. Ήταν μια μεγάλη θηλυκή σχετικά αδύνατη και πολύ αργοκίνητη, και η μόνη γρήγορη κίνηση που έκανε ήταν να μαζεύει μέσα το κεφάλι της βγάζοντας το χαρακτηριστικό ήχο. Μόλις τη σηκώναμε τέντωνε τα μπροστινά της άκρα μπροστά και τα πίσω προς τα μπρος, και μάζευε το κεφάλι της με την παραμικρή κίνηση. Δε μπορούσε ν’αντιδράσει πολύ έτσι κι αλλιώς, γι’αυτό προστάτευε τόσο πολύ το πιο σημαντικό της μέρος, το μυαλάκι της. Όταν την αφήσαμε κάτω στην αυλή του σπιτιού, θυμάμαι ότι πήγαινε πάντα στον ήλιο και ξεκινούσε να τρώει τα χορτα με πολλή όρεξη.

Ο Δαρβίνος τελικά δεν ήταν υπερβολικός όταν έλεγε πως στην εξερεύνησή του στην Αργεντινή τύχαινε να είναι χειμώνας και σκάβοντας έβρισκε διάφορα ποικιλόθερμα – αράχνες, σαύρες, φίδια, έντομα – ναρκωμένα κάτω απ’το χώμα. Μάλλον αν ξέρεις πού να ψάξεις, βρίσκεις.

Μαζί μ’αυτό το γεγονός όμως συνέβη και κάτι δυσάρεστο. Κάπου κοντά στο μέρος της χελώνας είχε βρεθεί μια οχιά, που την σκότωσαν αμέσως. Επειδή είναι δηλητηριώδες δε σημαίνει ότι μας είναι τόσο μεγάλη απειλή. Όπως μου είπαν, το φίδι κινούταν, σκέφτομαι μάλλον λόγω μικρότερου όγκου και συνεπώς ικανότητα γρηγορότερης θέρμανσης. Οι σαύρες πάντως ήδη έχουν αρχίσει να δραστηριοποιούνται, αφού λόγω μικρότερου όγκου ζεσταίνονται γρηγορότερα. Αλλ’ομοίως ψύχονται και γρηγορότερα, κι αυτό μπορεί να τους αποβεί μοιραίο αν δεν προλάβουν να βρουν καταφύγιο σε απότομη παγωνιά.

Για τα σαλιγκάρια όμως θα πρέπει να κάνω ξεχωριστή δημοσίευση, γι’αυτήν την παραμελημένη αλλά σημαντική τροφή.

Η προγραμματισμένη ροή των δημοσιεύσεων θα συνέχιζε με λίγα θέματα που αφορούν το Δαρβίνο, και μετά με διάφορα άλλα. Τελευταία δημοσίευα πολλά άρθρα για φυτά που είχα στο μυαλό μου, αν και δεν εξαντλήθηκαν όλα τα είδη που σκεφτόμουν πρόσφατα, μπορούν όμως να περιμένουν γι’αργότερα.

Advertisements