Έχετε αναρωτηθεί ποτέ για το λόγο επιτυχίας των Εβραίων; Γιατί οι Εβραίοι θεωρούνται παραδοσιακά καλοί έμποροι και τραπεζίτες; Γιατί ακόμα και σήμερα συνεχίζουν νά’χουν την ίδια φήμη όντας δεινοί μεγαλοεπιχειρηματίες ή κατέχοντας θέσεις-κλειδιά σε μεγάλες τράπεζες κι επιχειρήσεις; Γιατί αποτελούν δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό των αποφοίτων μεγάλων πανεπιστημίων, των επιστημόνων, των μεγαλοδικηγόρων και των νομπελιστών; Γιατί το Ισραήλ έγινε ταχύτατα ένα δυτικού τύπου κράτος, ενώ οι γείτονές του παραμένουν ακόμα βουτιγμένοι στο μουσουλμανικό φονταμενταλισμό; Και πώς τα κατάφεραν όλα αυτά, και όχι μόνο πώς τα κατάφεραν, αλλά και πώς επιβίωσαν, όντας διασκορπισμένοι σε μικρές κοινότητες παγκοσμίως, χωρίς επίσημο κράτος, και υπό διάφορους διωγμούς για τόσους αιώνες; Και ένα βασικό ερώτημα: ποιος να ήταν άραγε ο πραγματικός λόγος των αιματηρών πολλές φορές διωγμών που υπέστησαν, παρόλο που αποτελούσαν μικρό ποσοστό της χώρας όπου ζούσαν, και γιατί ακόμα και σήμερα αντιμετωπίζονται με επιφυλακτικότητα, φόβο, και εμπλέκονται σε θεωρίες συνωμοσίας περί κυριαρχίας του κόσμου;

Ένα αναμφίβολα είναι το στοιχείο που κάνει τους Εβραίους τόσο ξεχωριστούς: η εξαιρετική τους νοημοσύνη. Δεν είναι κι αυτό μέρος προπαγάνδας με σκοπό να μας πείσει ότι είμαστε «κατώτεροι» για να δεχτούμε την εξουσία τους, έχει μετρηθεί από επιστήμονες πολλάκις, και για τους σκεπτικιστές συνωμοσιολόγους, και από μη Εβραίους.

Επίκέντρο των μελετών είναι κυρίως οι Ευρωπαιοεβραίοι ή Ασκεναζίμ (Ashkenazim), η ομάδα που τείνει να ξεπερνά σε πολλούς τομείς τον υπόλοιπο πληθυσμό. Οι Ασκεναζίμ έχουν μακραίωνη ιστορία ήδη απ’το Μεσαίωνα και η αφετηρία τους ήταν η Γερμανία, σιγά-σιγά όμως εξαπλώθηκαν στην υπόλοιπη ανατολική Ευρώπη. Σήμερα αποτελούν το 80% του εβραΪκού πληθυσμού, και μόνο το 0,25% του συνολικού παγκόσμιου πληθυσμού. Το υπόλοιπο ποσοστό των Εβραίων αποτελείται κυρίως από Ισπανοεβραίους (Σεφαρδίμ), και μικρότερες ομάδες όπως Ανατολίτες Εβραίους (Μισραχίμ) και τοπικές κοινότητες, π.χ. οι Ρωμανιώτες (Εβραίοι της Ελλάδας, ξεχωριστοί από τους Σεφαρδίτες που ήρθαν αργότερα).

Σύμφωνα με τους επιστήμονες λοιπόν, ο δείκτης νοημοσύνης των Εβραίων τοποθετείται ψηλότερα από το μέσο όρο των Λευκών (100) κατά ένα πέμπτο έως και μία ολόκληρη τυπική απόκλιση. Η τυπική απόκλιση είναι μία απόκλιση του μέσου όρου που αναμένεται να παρατηρείται σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού, και στην περίπτωση του δείκτη νοημοσύνης είναι 15 βαθμοί. Ο Steven Pinker του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ λοιπόν σε μια διάλεξή του το 2007 για τους Εβραίους, τα γονίδια και τη νοημοσύνη είπε ότι ο δείκτης νοημοσύνης τους έχει υπολογιστεί από 108 έως 115. Ο μεγάλος Βρετανός επιστήμονας της νοημοσύνης Richard Lynn, ο συγγραφέας του βιβλίου «Η νοημοσύνη των Αμερικανών Εβραίων» τους τοποθετεί λίγο χαμηλότερα, πάλι όμως ψηλότερα από το μέσο όρο, στο 107,5. Οι τρεις συγγραφείς της περίφημης ερευνητικής αναφοράς «Η φυσική ιστορία της νοημοσύνης των Ασκεναζίμ» του 2004, ο Henry Harpending, ο Jason Hardy, και ο Gregory Cochran του Πανεπιστημίου της Γιούτα, αναφέρουν ότι τα υποκείμενά τους βρίσκονται στο 75% έως και μία σταθερή απόκλιση πάνω από το μέσο όρο των Ευρωπαίων, στο 112-115 δηλαδή. Ο Charles Murray στο δοκίμιό του «Ο Εβραίος ιδιοφυΐα» του 2007, μας δίνει μια κλίμακα από 107 έως 115, θεωρώντας το 110 ως ένα λογικό μέσο όρο.

Οι Ασκεναζίμ Εβραίοι επομένως ανήκουν στις πιο έξυπνες ομάδες του ανθρώπινου πληθυσμού. Ξεπερνούν κατά 8 βαθμούς την επίσης έξυπνη ομάδα των βορειοανατολικών Ασιατών, και κατά 40% τον παγκόσμιο μέσο όρο, ο οποίος είναι μόνο 79,1 κατά Richard Lynn και Tatu Vanhanen στο βιβλίο τους «Νοημοσύνη και παγκόσμια ανισότητα».

Η νοημοσύνη τους όμως δεν είναι ομοιόμορφφα υψηλή σ’όλους τους τομείς. Είναι μέτριοι σε οπτική και χωρική νοημοσύνη, με μέσο όρο το 98 σύμφωνα με μια μελέτη, ενώ αντίθετα είναι κατά πολύ ανώτεροι στη λεκτική και μαθηματική νοημοσύνη. Μία μελέτη μαθητών της γεσίβα (παραδοσιακό εβραϊκό σχολείο) έβγαλε μέσο όρο της λεκτικής νοημοσύνης τους το 125,6. Αντίθετα, οι Ασιάτες τείνουν να τα πηγαίνουν πολύ καλύτερα στη χωροοπτική νοημοσύνη.

Και τα παραπάνω ευρήματα δεν υποστηρίζονται μόνο από τους συγκεκριμένους επιστήμονες ή ασαφείς παρατηρήσεις για την επιτυχία των Εβραίων, αλλ’έχουμε ακριβή ποσοστά επιτυχίας σε διάφορους τομείς που τα υποστηρίζουν. Για παράδειγμα το ποσοστό Ασκεναζίμ νομπελιστών από το 1901 έως το 2010 είναι 21,5%, παρόλο που το ποσοστό που κατέχουν στον πληθυσμό της κάθε χώρας είναι πολλύ μικρό. Για την περίπτωση των Η.Π.Α. το ποσοστό των νομπελιστών Εβραίων για την ίδια περίοδο είναι 36%, παρόλο που μόνο το 2,1% της χώρας αποτελούν Εβραίοι. Για το 1950 και μετά, το ποσοστό είναι 29%. Έχει υπολογιστεί ότι η επιτυχία τους σ’αυτό το θέμα είναι 117 φορές μεγαλύτερη από τον πληθυσμό τους (μόνο 0,25% του παγκόσμιου πληθυσμού).

Στην Ουγγαρία του 1930, μολονότι μόλις το 6% του πληθυσμού αποτελούταν από Εβραίους, οι Εβραίοι αποτελούσαν το 55,7% των γιατρών, το 49,2% των δικηγόρων, το 30,4% των μηχανικών, το 59,4% των τραπεζιτών, ενώ κατείχαν το 49,4% της μεταλλουργικής βιομηχανίας, το 41,6% των βιομηχανιών κατασκευής μηχανών, το 72,8% των βιομηχανιών ρούχων, και ως ενοικιαστές, λάμβαναν το 45,1% του εισοδήματος των ενοικίων της Βουδαπέστης. Παρόμοια επιτυχία είχαν και σε γειτονικά κράτη, όπως στην Πολωνία και στη Γερμανία.

Στις Η.Π.Α. σήμερα, παρόλο που οι Εβραίοι αποτελούν μόνο το 2,1%, αντιπροσωπεύουν το 30% των καθηγητών μεγάλων πανεπιστημίων, 21% των μαθητών του Συνδέσμου του Κισσού (ένωση ισχυρών πανεπιστημίων στις ΗΠΑ), το 25% των βραβευμένων με το βραβείο During για την επιστήμη των υπολογιστών, το 25% των βραβευμένων με το μετάλλιο του Field για τα μαθηματικά, το 23% των πιο πλούσιων Αμερικανών, και το 38% των παραγωγών ταινιών βραμβευμένων με Όσκαρ.

Δεν είναι επίσης τυχαίο ότι το 50% των παγκοσμίων πρωταθλητών σκακιστών αποτελούν παραδοσιακά οι Εβραίοι.

Το ενδιαφέρον των επιστημώνων φυσικά δεν περιορίζεται στη μελέτη των στατιστικών δεδομένων και στη μέτρηση της νοημοσύνης των Εβραίων, αλλά επεκτείνεται στην αναζήτηση του λόγου της ανάπτυξης τέτοιας εξαιρετικής νοημοσύνης. Οι περισσότερες θεωρίες εξηγούν το φαινόμενο ως αποτέλεσμα δαρβινικής φυσικής επιλογής, με μικρότερο το ρόλο της περιβαλλοντικής υποστήριξης. Στη σημαντικότερη τέτοια μελέτη «Η φυσική ιστορία της νοημοσύνης των Ασκεναζίμ» των Gregory Cochran, Jason Hardy, και Henry Harpending που εκδόθηκε το 2005, υποστηρίζεται ότι οι ιδιαίτερες συνθήκες υπό τις οποίες οι Εβραίοι Ασκεναζίμ ζούσαν στη μεσαιωνική Ευρώπη δημιούργησαν μια έντονη εξελικτική πίεση για την ανάπτυξη υψηλής λεκτικής και μαθηματικής νοημοσύνης, αλλ’όχι χωρικής. Το επιχείρημά τους στηρίζεται σε τέσσερις προΫποθέσεις:

  • 1. Οι σημερινοί Εβραίοι Ασκεναζίμ έχουν υψηλό μέσο όρο μαθηματικής και λεκτικής νοημοσύνης κι ένα ασυνήθιστο γνωστικό προφίλ σε σύγκριση με άλλες εθνικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των Σεφαρδιτών και των Ανατολιτών Εβραίων.
    2. Περίπου από το 800 έως το 1650 μ.Χ. οι Εβραίοι Ασκεναζίμ ήταν μια σχεδόν γενετικά απονωμένη ομάδα. Όταν οι Ασκεναζίμ Εβραίοι παντρεύονταν μη Εβραίους, συνήθως έφευγαν από την εβραϊκή κοινότητα. Λίγοι μη Εβραίοι παντρεύονταν στην εβραϊκή κοινότητα.
    3. Κατά την ίδια περίοδο, οι νόμοι απαγόρευαν τους Ασκεναζίμ Εβραίους να ασκούν τα περισσότερα επαγγέλματα, συμπεριλαμβανομένων της γεωργίας και των τεχνών, και τους έσπρωξαν στα οικονομικά, στη διαχείριση, και στο διεθνές εμπόριο. Οι πλούσιοι Εβραίοι είχαν αρκετά περισσότερα παιδια΄ανά οικογένεια από τους φτωχούς Εβραίους. Έτσι, γονίδια για γνωστικά χαρακτηριστικά όπως λεκτικό και μαθηματικό ταλέντο, τα οποία κάνουν κάποιον επιτυχημένο στα λίγα πεδία που οι Εβραίοι μπορούσαν να δουλέψουν, ευνοήθηκαν. Γονίδια για άσχετα χαρακτηριστικά, όπως οι χωροοπτικές ικανότητες, υποστηρίζονταν από λιγότερη εξελικτική πίεση απ’ό,τι στο γενικό πληθυσμό.
    4. Οι σημερινοί Εβραίοι Ασκεναζιμ πάσχουν από έναν αριθμο συγγενών παθήσεων και μεταλλάξεων σε υψηότερα ποσοστά από τις περισσότερες άλλες εθνικές ομάδες. Αυτές περιλαμβάνουν τη νόσο Tay-Sachs, τη νόσο του Gaucher, το σύνδρομο του Bloom και την αναιμία του Fanconi, και μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 και BRCA2. Τα αποτελέσματα αυτών των μεταλάξεων συγκεντρώνονται μόνο σε λίγους μεταβολικους δρόμους, υποδεικνύοντας ότι έχουν προέλθει από εξελικτική πίεση κι όχι από γενετική μετατόπιση (γενετική κατανομή λόγω τυχαίας αναπαραγωγής). Μια ομάδα αυτών των ασθενειών επηρεάζει την αποθήκευση των σφιγγολιπιδίων, που δευτερεύων αποτέλεσμα αυτού είναι η αυξημένη ανάπτυξη των νευρικών αξόνων και δενδριτών. Τουλάχιστον μία από τις ασθένειες σ’αυτήν την ομάδα, η συστροφική δυστονία, έχει ανεκδοτικά βρεθεί ότι συσχετίζεται με εξαιρετικά υψηλό δείκτη νοημοσύνης. Μια άλλη ομάδα επηρεάζει την επιδίόρθωση του dna, μία υπερβολικά επικίνδυνη μορφή μετάλλαξης η οποία είναι θανατηφόρος στους ομοζυγώτες. Οι συγγραφείς υποθέτουν ότι αυτές οι μεταλλάξεις προσφέρουν ένα γνωστικό πλεονέκτημα στους ετεροζυγώτες μειώνοντας τις αναστολές στη νευρική ανάπτυξη, ένα όφελος που δε θα ξεπερνούσε το κόστος του εκτός αν ήταν σ’ένα περιβάλλον που ανταμοιβόταν καλά.
  • Άλλες εξελικτικές ιδέες που έχουν προταθεί είναι: η μακραίωνη παράδοσης της μελέτης στον εβραικό πολιτισμό, η σημασία της μελέτης της Τοράχ για την κοινωνική επιτυχία στις εβραΪκές κοινότητες, η εφαρμογή της εκπαίδευσης των γιων απ’τους πατέρες τους ως θρησκευτικό καθήκον, του οποίου το κόστος οδήγησε σε πολλές μεταστροφές από την εβραϊκή θρησκεία μειώνοντας τον ευραϊκό πληθυσμό, και ότι οι Εβραίοι χαμηλότερης νοημοσύνης ήταν ευκολότερος στόχος κατά τους διωγμούς.

    Πολλοί επιστήμονες ωστόσο αμφισβητούν τα ευρήματα των τριών επιστημόνων προβάλλοντας διάφορα αντεπιχειρήματα. Για παράδειγμα έχει βρεθεί ότι πολλές, όχι όμως όλες, από τις γενετικές ασθένειες των Εβραίων προήλθαν στην πραγματικότητα από γενετική μετατόπιση κι όχι από εξελικτική πίεση. Η νόσος Tay-Sachs για παράδειγμα εμφανίστηκε το 800-900, όταν ο πληθυσμός των Εβραιων ήταν πολύ μικρός, πριν εξαπλωθεί σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Επίσης έχει βρεθεί ότι οι Ασκεναζίμ έχουν μεγαλύτερο ποσοστό ευρωπαϊκής επιμειξίας απ’ό,τι προβλέπει η θεωρία των τριών επιστημόνων, σύμφωνα με αναλύσεις του χρωμοσώματος υ. Υπάρχει ακόμα και πρόβλημα όσον αφορά την πραγματική αναπαραγωγική επιτυχία των Εβραίων με τις συγκεκριμένες ικανότητες. Στη μεσαιωνική Ευρώπη οι πλούσιες οικογένειες Εβραίων κληρονομούσαν στους απογόνους τους τον πλούτο και την κοινωνική θέση, και θα ήταν δύσκολο για άτομα άλλης κοινωνικής θέσης ν’ανέβουν πιο πάνω, ακόμα κι αν είχαν καλύτερες ικανότητες.

    Θεωρείται επίσης ότι η κληρονόμηση του πλούτου, οι ανεπτυγμένες κοινωνικές ικανότητες και τα κοινωνικά δίκτυα, η προθυμία λήψης κινδύνων, όλα ίσως έπαιξαν ρόλο στην επιτυχία των Εβραίων, δεν αποκλείεται όμως αυτά τα χαρακτηριστικά να σχετίζονται με την υψηλή νοημοσύνη.

    Τέλος είναι γνωστό ότι το μελετηρό πνεύμα του εβραϊκού πολιτισμού είχε αναπτυχθεί πολύ παλαιότερα από την κοινωνική τους απομόνωση στην Ευρώπη, και άρα δε μπορούμε να πούμε ότι είναι αποτέλεσμα εξελικτικής πίεσης.

    Κύριες πηγές:

    άρθρο της αγγλικής wikipedia
    και
    ένα άλλο άρθρο.

    Επίσης:
    Η φυσική ιστορία της νοημοσύνης των Ασκεναζίμ
    σε pdf και
    το άρθρο του Steven Pinker.
    Γράφτηκε πριν τη διάλεξή του.

    Δε μπορούμε ν’αμφισβητήσουμε ότι η νοημοσύνη των Ασκεναζίμ Εβραίων είναι εξαιρετικά υψηλή. Αυτό έχει αποδειχθεί πολλάκις και από επιστημονικές μελέτες, αλλά προπαντώς από την τεράστια επιτυχία τους σ’όλους τους τομείς. Η άρνηση των δεδομένων δηλώνει περισσότερο άγχος για την κατάστασή μας και φθόνο για την επιτυχία και τον πλούτο τους παρά δυσπιστία. Τώρα, που γνωρίζουμε το λόγο της επιτυχίας τους, πιστεύω ότι μπορούμε να υποθέσουμε για τον πραγματικό λόγο των έντονων, κάποτε αιματηρών, διωγμών που δέχτηκε σ’όλη της την ιστορία αυτή η εθνική ομάδα. Είναι άραγε έκφραση φθόνου για την επιτυχία τους από τους κατοίκους των χωρών που ζούσαν; Μήπως οι κάτοικοι εκείνων των χωρών τους θεωρούσαν ανταγωνιστές και απειλή της δικής τους ευημερίας; Κάποιες απλές υποθέσεις.

    Advertisements