Ο ανθρώπινος νους είναι ένα πολυπλοκότατο σύστημα με πολλά υποσυστήματα που δουλεύουν σε πλήρη συνεργασία μεταξύ τους για την παραγωγή του τελικού αποτελέσματος που μπορεί να είναι σκέψη, αντίληψη ή συμπεριφορά. Όταν κάτι δυσλειτουργήσει, το όλο σύστημα παρουσιάζει διάφορα και πολλές φορές δύσκολα προβλήματα. Οι
ψευδαισθήσεις,
όχι παραισθήσεις, ή παραληρητικές ιδέες, είναι πίστεις για πράγματα ίσως πιθανά αλλά απίθανα ή αδύνατα στη συγκεκριμένη περίπτωση, π.χ. ότι η αστυνομία κατασκοπεύει κάποιον, ή εντελώς παράλογα, που αναγνωρίζονται ως γνήσια τρέλα από τα υπόλοιπα άτομα, π.χ. ότι η κουνέλα του ασθενούς είναι συνδεδεμένη μ’ένα παντοδύναμο τσιπ που τον παρακολουθεί συνεχώς όπου κι αν βρίσκεται στον πλανήτη γη διαπερνώντας τα πάντα, εκτός από το βράχο Ουλουρού της Αυστραλίας, και στέλνει τα δεδομένα μέσω της λάμπας του δωματίου του σε όντα του Σείριου, κι αν ξεφύγει η συμπεριφορά του σύμφωνα με τα όρια που έθεσαν αυτοί θα πυροδοτηθεί βομβίδιο μέσα στο κεφάλι του που θα του καταστρέψει τον εγκέφαλο, και μετά το σώμα του θα το
κάνουν πρωτεΪνούχο σκόνη
για συμπληρώματα διατροφής. Ο ασθενής διατηρεί την πίστη του παρά τις αποδείξεις για το αντίθετο, και ίσως θεωρήσει τους υπόλοιπους τρελούς που προσπαθούν να τον παραπλανήσουν, γι’αυτό και η θεραπεία τέτοιων ασθενών με ψυχοθεραπεία είναι δύσκολη. Επίσης για να χαρακτηριστεί μια πίστη ως ψευδαισθησιακή θα πρέπει να μη συμφωνεί με τις ιδέες του πολιτισμού ή της κοινωνικής υποομάδας του ασθενούς. Για παράδειγμα η πίστη πολλών Ασιατών ότι τα όργανά τους θα συρρικνωθούν μέσα στο σώμα τους και μπορεί να τους σκοτώσουν (κόρο) μπορεί να μας φαίνεται εντελώς παράλογη, αλλά σ’εκείνες τις περιοχές αναγνωρίζεται ως πραγματικό πρόβλημα (πολιτιστικό σύνδρομο). Ψευδαισθήσεις μπορούν να προκληθούν παροδικά από ορισμένα φάρμακα ή ουσίες, αλλά συνήθως είναι χαρακτηριστικά ψυχικών ασθενειών π.χ. σχιζοφρένιας ή ψυχωτικής διαταραχής γενικότερα, ψυχωτικής κατάθλιψης ή διπολικής διαταραχής, ή σωματικών π.χ. εγκεφαλικού επεισοδίου, εγκεφαλικού τραύματος, άνοιας κ.ά. Κοινά θέματα παραληρητικών ιδεών είναι η καταδίωξη (ότι τον καταδιώκουν, συνωμοτούν εναντίον του), το μεγαλείο (ότι κάποιος είναι κάποιο σημαντικό πρόσωπο ή έχει ιδιαίτερη αποστολή), η υπερβολική ζήλια (ότι ο ερωτικός του σύντροφος ή σύζυγος τον απατά), κ.ά.

Αφορμή γι’αυτό το άρθρο, μιας και θα έγραφα έτσι κι αλλιώς γι’αυτά κάποτε, ήταν το σημερινό άρθρο του γνωστού για τους τακτικούς μου αναγνώστες Zyklon b για τα
πολιτιστικά καθορισμένα σύνδρομα,
ενώ επίσης ενδιαφέροντα ήταν και δύο άρθρα ενός άλλου συγγραφέα της σελίδας για μερικές
παράξενες φοβίες,
π.χ. φόβος προς τον αριθμό 666, φόβος προς το τυρί, φόβος προς τα πολλά μαλλιά, ακόμα και φόβος για ανάπτυξη φοβίας!, ενώ το παλαιότερό του άρθρο είχε να κάνει με τις
δικές του φοβίες,
που όμως δε μου φάνηκαν τόσο παράλογες όπως προϊδεάστηκα πριν το διαβάσω. Για παράδειγμα φοβάται να κοιτάξει απ’το ματάκι της πόρτας, για να μην τον πυροβολήσουν. Πολύ καλό επίσης ήταν ένα παλαιότερο άρθρο του Zyklon b σχετικά με
παράξενα ψυχιατρικά φαινόμενα,
τα οποία θεωρώ άξια περιληπτικής αναφοράς πριν αρχίσω με τις παράξενες ψευδαισθήσεις, λόγω ιδιαίτερης φύσης και μεγάλου φορτίου «ανωμαλίας», που θα κάνουν πιο ενδιαφέρον το Ιστολόγιο.
Η ψευδαίσθηση Capgras (Κάπγκρας), είναι μια κατάσταση στην οποία ο ασθενής πιστεύει ότι ένα πολύ κοντινό του πρόσωπο έχει αντικατασταθεί από έναν ολόιδιο απατεώνα. Συνεπώς συμπεριφέρεται επιφυλακτικά προς αυτών. Μπορεί ν’αποτελεί σύμπτωμα σχιζοφρένιας, άνοιας ή τραυματισμού.
Η σωματοπαραφρέναι είναι μια κατάσταση στην οποία ο ασθενείς πιστεύει ότι ένα μέλος του σώματός του στην πραγματικότητα δεν ανήκει σ’αυτόν, αλλά είναι ξένο, ενός άλλου. Συνήθως εμφανίζεται έπειτα από εγκεφαλικό. Ο ασθενής μπορεί να φτάσει στην ακραία κατάσταση της αποτεμνοφιλίας, οπότε θα προσπαθήσει ν’ακρωτηριάσει το συγκεκριμένο μέλος, κι επειδή οι γιατροί δε θα του το κάνουν, μπορεί να προσπαθήσει και μόνος του. Μετά τον ακρωτηριασμό νιώθει μία αίσθηση ξαλαφρώματος. Είχα βρει παλαιότερα μια περίπτωση σε μια σελίδα, αλλά προς το παρόν την έχω χάσει.
Στην ψευδαίσθηση Cottard (Κοτάρ) ο ασθενής πιστεύει ότι κάποιο εσωτερικο όργανο του λείπει, ότι είναι νεκρός και ίσως ότι, εφόσον είναι νεκρός, δεν πρόκειται να πεθάνει. Συχνά σύμπτωμα σχιζοφρένιας ή άλλων παρόμοιων διαταραχών.
Στη διαδική τρέλα (γαλλιστί folie a deux) δύο πολύ δεμένα σχιζοφρενικά άτομα σε ψυχιατρείο μπορεί να μοιράζονται τις ίδιες ψευδαισθήσεις, και είτε ο πιο κυρίαρχος επιβάλλει την ψύχωσή του στον άλλον, είτε ανατροφοδοτούνται ισοδύναμα μέχρι να φτάσουν σε μια κοινή πεποίθηση. Μπορεί όμως ν’αφορά και περισσότερους από δύο.
Το σύνδρομο Tourette (Τουρέτ) είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από πολύπλοκα κινητικά ή και φωνητικά τικ. Οι ασθενείς νιώθουν υπερβολικά την ανάγκη να τα εκφράσουν και τα καταπιέζουν δύσκολα. Σε μερικές περιπτώσεις τα φωνητικά τικ μπορεί να περιλαμβάνουν βρισιές.
Τελειώνει με το σύνδρομο τουWilliams (Ουίλιαμς), μία όχι ψυχολογική, αλλά γενετική πάθηση, στην οποία λείπουν 26 γονίδια του 7ου χρωμοσώματος. Τ’άτομα αυτά παρουσιάζουν παράξενη εμφάνιση, προβλήματα στην καρδιά, νοητική υστέρηση, αλλά το πιο αξιοσημείωτο, καλό χειρισμό του λόγου, ενθουσιώδη συμπεριφορά και έλλειψη επιφυλακτικότητας προς τους ξένους, γι’αυτό έχει ονομαστεί και «η χαρά του παιδεραστή».

Από τα παραπάνω η ψευδαίσθηση του Κοτάρ, αλλά πολύ περισσότερο η ψευδαίσθηση Κάπγκρας με τρόμαξαν πραγματικά. Για μια στιγμή σκέφτηκα πώς θα ήταν αν είχα αυτήν την ψευδαίσθηση και νόμιζα π.χ. ότι η μητέρα μου έχει αντικατασταθεί από έναν κατάσκοπο μυστικής υπηρεσίας. Για λίγο πανικοβλήθηκα μην το πιστέψω στην πραγματικότητα, αλλά γρήγορα όμως το έβγαλα απ’το μυαλό μου.

Τώρα πάμε στις άλλες παράξενες ψευδαισθήσεις που παρέλειψε ο Zyklon b, εξίσου παράλογες και κάποτε τρομακτικές.
Στην
ψευδαίσθηση Φρεγκόλι
ο ασθενής πιστεύει ότι διαφορετικά άτομα είναι στην πραγματικότητα ένας συγκεκριμένος που αλλάζει εμφάνιση ή μεταμφιέζεται. Συχνά η ψευδαίσθηση έχει καταδιωκτικό περιεχόμενο, δηλ. ότι αυτός ο συγκεκριμένος τον καταδιώκει. Το όνομά της το πήρε από τον Ιταλό ηθοποιό Leonardo Fregoli, ο οποίος άλλαζε ταχύτατα εμφάνιση στη σκηνή. Σύμπτωμα σχιζοφρένιας ή παρόμοιας διαταραχής, τραύματος, άνοια, επιληψίας κ.ά. Κάποιες φορές εμφανίζεται έπειτα από θεραπεία με φάρμακα που αυξάνουν το νευροδιαβιβαστή ντοπαμίνη, όπως το Levodopa για το Πάρκινσον. Τα υψηλά επιπεδα αυτού του νευροδιαβιβαστεί έχουν συνδεθεί με ψυχωτικές καταστάσεις γενικότερα.
στη
διαμεταμόρφωση
ο ασθενής πιστεύει ότι διάφορα άτομα μεταμορφώνονται σε κάποιους άλλους, και εξωτερικά και ψυχικά, και το ίδιο μπορεί να συμβεί και για τοποθεσίες. Σύμπτωμα συνήθως νευροεκφυλιστικών παθήσεων όπως το Αλτσχάιμερ.
Στο
σύνδρομο των υποκειμενικών διπλών
ο ασθενής πιστεύει ότι υπάρχει ένα ή περισσότερα αντίγραφα του εαυτού του με διαφορετική όμως προσωπικότητα και ζωή. Κάποιες φορές μπορεί να πιστεύει ότι μέρος ή ολόκληρη η προσωπικότητά του έχει μεταφερθεί σ’ένα άλλο άτομο.
Οι τρεις παραπάνω διαταραχές μαζί με την ψευδαίσθηση Κάπγκρας αποτελούν την ομάδα των
ψευδαισθησιακών συνδρόμων προβληματικής ταυτοποίησης.
Σ’αυτά ο ασθενής αδυνατεί να συνδέσει στο νου του τα ερεθίσματα που λαμβάνει με το αντικείμενο στο οποίο παραπέμπουν, αναγκάζοντάς τον υποσυνείδητα να καλύψει κάπως το πρόβλημα. Πολλές φορές μπορούν να συνυπάρχουν πάνω από μία τέτοιες διαταραχές σ’έναν ασθενή. Όπως είπα μπορεί να προέρχονται από νευρολογικές διαταραχές, εγκεφαλικά επεισόδια, τραυματισμούς του εγκεφάλου (εδώ ανήκουν και εγκεφαλικές επεμβάσεις), ή και ψυχικές διαταραχές (κι αυτές έχουν νευροχειμική βάση, απλώς ξεχωρίζονται για ιστορικούς και πρακτικούς λόγους).

Κοντινές με τις παραπάνω είναι η ψευδαίσθηση των ψευδαισθησιακών συντρόφων, όπου ο ασθενής πιστεύει ότι άψυχα αντικείμενα όπως μαλακά παιχνίδια είναι συνειδητά όντα, και ο κλονικός πολλαπλασιασμός του εαυτού, όπου πιστεύει ότι ο εαυτός του έχει πολλαπλά αντίγραφα του εαυτού του, πανομοιότυπα και σωματικά και ψυχολογικά, και η
αναδιπλασιαστική παραμνησία
όπου ο ασθενής νομίζει ότι ένας τόπος υπάρχει δυο φορές ή ότι ο τόπος στον οποίον βρίσκεται είναι στην πραγματικότητα μέρος μιας άλλης, συνήθως πιο οικείας, περιοχής.

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι ψευδαισθήσεις που εμφανίζονται συνήθως ύστερα από εγκεφαλικό επεισόδιο, οι οποίες μπορεί να φαίνονται εντελώς παράλογες ή και ψυχολογικής προέλευσης στους παρατηρητές. Ο Zyklon b μας έδωσε ως παράδειγμα την σωματοπαραφρένια, αλλά δεν είναι η μόνη φαινομενικά ανεξήτητη τέτοια κατάσταση. Μια εξίσου περίεργη είναι η
ανοσογνωσία.
Ο ασθενής με ανοσογνωσία δεν έχει συναίσθηση της αναπηρίας του, πράγμα που μπορεί ν’αποδίδεται ως ψυχολογική άνρηση από τους παρατηρητές, αλλά έχει καθαρά νευρολογική βάση. Γνωρίζω προσωπικά μια τέτοια περίπτωση. Ο πατέρας μιας καλής φίλης της μητέρας μου, ο οποίος ήταν ήδη για μερικά χρόνια κατάκοιτος σε άσχημη κατάσταση, έπαθε εγκεφαλικό κι έχασε την όρασή του, όμως για κάποιον χρόνο μετά επέμενε ότι έβλεπε κανονικά. Η συγκεκριμένη περίπτωση ίσως είχε και λίγο άνοια.

Κάποιες φορές ωστόσο οι ψευδαισθήσεις ξεφεύγουν τόσο πολύ απ’την πραγματικότητα, ώστε να αγγίζουν ταόρια της φαντασίας ή και του μεταφυσικού. Το
σύνδρομο της Ιερουσαλήμ
έχει παρατηρηθεί σε άτομα που επισκέφθηκαν αυτήν την πόλη, και περιλαμβάνει έντονες εμμονές ή και γνήσιες ψευδαισθήσεις θρησκευτικού περιεχομένου. Για παράδειγμα κάποιος μπορεί να παρακινεί τους ανθρωπους να μετανοήσουν, να πιστεύει ότι είναι ο Μεσίας ή να ισχυρίζεται πως επικοινωνεί με το Θεό. Συνήθως τα άτομα που έπαθαν το σύνδρομο δεν είχαν προϋπάρχουσα ψυχική διαταραχή. Το φαινόμενο έχει παρατηρηθεί και σε χριστιανούς, και σ’Εβραίους και σε μουσουλμάνους, καθώς και σ’άλλες πόλεις θρησκευτικής ή ιστορικής σημασία πέρα απ’την Ιερουσαλήμ όπως η Μέκα και η Ρώμη. Στην τυπική περίπτωση, ο ασθενής αρχικά νιώθει γενικά συμπτώματα, όπως άγχος και ταραχή. Έπειτα εκφράζει την επιθυμία ν’αποσπαστεί από την τουριστική ομάδα ώστε να περιηγηθεί την πόλη μόνος του. Εδώ ο υποψιασμένος ξεναγός ίσως κανονίσει για βοήθεια. Στη συνέχεια αποκτά εμμονή με την καθαριότητα, το μπάνιο και το κόψιμο των νυχιών, φτιάχνει ένα μακρύ ως τον αστράγαλο λευκό φόρεμα συχνά απ’τα σεντόνια του ξενοδοχείου, και νιώθει την ανάγκη ν’απαγγείλει αποσπάσματα της Βίβλου ή ύμνους και ψαλμούς φωναχτά. Εδώ ίσως οι άλλοι ανησυχήσουν και κανονίσουν για βοήθεια. Στο τέλος συνήθως παρελαύνει προς έναν ιερό τόπο της πόλης, όπου θα δώσει ένα συγκεχυμένο κήρυγμα προτρέποντας συνήθως την ανθρωπότητα να υιοθετήσει έναν υγιεινότερο, απλούστερο και ηθικότερο τρόπο ζωής. Έως τώρα έχουν καταγραφεί περίπου 42 τέτοιες περιπτώσεις. Η ψύχωση συνήθως παρέρχεται έπειτα από λίγες μέρες έως εβδομάδες από την επιστροφή από την Ιερουσαλήμ. Αξιοσημείωτη είναι η περίπτωση του Αυστραλού τουρίστα Denis Michael Rohan, ο οποίος με την πίστη της θείας αποστολής, αποπειράθηκε να βάλει φωτιά στο τέμενος Αλ Άξα το 1969.

Τώρα που μιλάω για διαταραχή σχετιζόμενη με συγκεκριμένη περιοχή, έχω ν’αναφέρω μερικές ακόμα. Το
σύνδρομο του Stendhal
ή σύνδρομο της Φλωρεντίας μπορεί να εμφανιστεί σε κάποιους που επισκέπτονται ένα μέρος με εξαιτετικής ποιότητας ή μεγάλης ποσότητας τέχνη και προκαλεί άγχος, ταχυπαλμία, παραισθήσεις, ακόμα και λιποθυμία. Πρωτοαναφέρθηκε από το Γάλλο συγγραφέα Henri-Marie Beyle με ψευδώνυμο Stendhal (Στεντάλ), ο οποίος το βίωσε επισκεπτόμενος τη Φλωρεντία το 19ο αι.
Έχει παρατηρηθεί ακόμα και το
σύνδρομο του Παρισιού,
μία μορφή οξέος πολιτισμικού σοκ κάποιων Ιαπώνων τουριστών κατά την επίσκεψή τους στο Παρίσι με συμπτώματα ψυχολογικής αποδιοργάνωσης. Πρωτοδιαγνώστηκε το 1986 και ο πιθανός λόγος είναι η απογοήτευση των τουριστών βλέποντας την πραγματικότητα αντί της ιδανική εικόνας του Παρισιού των γιαπωνέζικων ΜΜΕ και περιοδικών, καθώς και οι τεράστιες πολιτιστικές διαφορές και τα προβλήματα επικοινωνίας μεταξύ των δύο λαών.

Τέλος της μικρής παρένθεσης. Τώρα έχω να παρουσιάσω μια από τις πλέον μυστηριώδεις και τρομακτικές ψευδαισθησιακές διαταραχές, την
κλινική λυκανθρωπία.
Είναι ό,τι λέει τ’όνομά της κι όχι κάτι λιγότερο. Ο ασθενής πιστεύει κανονικά πως μεταμορφώνεται σε λύκο ή άλλο ζώο όπως σκύλο, άλογο, βοοειδές, γάτα, ύαινα, τίγρη, πουλί, βάτραχο ήακόμα και μέλισσα, και μπορεί να συμπεριφέρεται ανάλογα, π.χ. να σέρνεται, να γρυλλίζει ή να βοσκάει. Η κατάσταση είναι υπερβολικά σπάνια, και μόνο 30 περιπτώσεις έχουν καταγραφεί ως σήμερα, ωστόσο ίσως είναι γνωστή από την αρχαιότητα, για παράδειγμα στο βιβλίο του Δανιήλ της εβραϊκης Παλαιάς Διαθήκης αναφέρεται ότι ο βασιλιάς της Βαβυλώνας Νεμπουκαντνεζάρ πίστευε ότι μεταμορφωνόταν σε βόδι.
Η λυκανθρωπία είναι ένας τρόπος έκρασης της ψύχωσης, και τα αίτιά της είναι κυρίως πολιτιστικά, όμως ίσως υπάρχει και νευρολογική βάση. Έχει βρεθεί σε μία μελέτη δύο πασχόντων ότι τα μέρη του εγκεφάλου υπεύθυναγια την αντίληψη του σχήματος του σώματος παρουσιάζουν διαφορετική δραστηριότητα απ’ό,τι σε υγιή άτομα, κι αυτό ίσως εξηγεί την υποκειμενική αίσθησης πραγματικής σωματικής μεταμόρφωσης.
Επειδή όμως ο άνθρωπος μπορεί να σκέφτεται εξίσου παράξενα και σε μη ψυχωτικές καταστάσεις, θα πρέπει να πω και για τη
δυσφοράι για το είδος
μία κατάσταση ανάλογη της δυσφορίας του φύλου – όπως ένας άνθρωπος νιώθει παγιδευμένος στο σώμα του αντίθετου φύλου, εδώ νιώθει παγιδευμένος στο σώμα του λάθος είδους! Τι άλλο θ’ακούσω! Μάλιστα μία σχεδόν άγνωστη οργάνωση με το όνομα Ίδρυμα Ιπποειδών Ονείρων (Equine Dream Foundation) φιλοδοξεί να καθιερώση τη λεγόμενη μορφολογική ελευθερία, το δικαίωμα του καθενός να τροποποιεί το σώμα του όπως θέλει.

Και κλείνω με πραγματικές περιπτώσεις που, ως πραγματικές, φαίνονται ακόμα πιο τρομακτικές και περίεργες. Πηγή μου είναι ένα θέμα
ένα θέμα ενός ξένου φόρουμ
όπου άτομα με ψυχικές ασθένειες που βρίσκονταν στο δρόμο της θεραπείας ή είχαν θεραπευτεί τελείως συζητούσαν για τις πιο αλλόκοτές τους ψευδαισθήσεις. Αυτές λοιπόν είναι:

  • Ότι οι γονείς ενός ήταν πράκτορες της CIA που τον υιοθέτησαν σε ηλικία ενός έτους και μετά στα τριάντα του χρόνια θ’αρνούταν ότι είναι ο γιος τους και η εξετάσεις dna δε θα έδειχναν τίποτα γιατί ήταν υιοθετημένος. Επίσης πίστευε ότι όλο το περιεχόμενο της τηλεόρασης είχε να κάνει μ’αυτόν και κάθε φορά που μιλούσε κάποιος από εκει θα υπενισσόταν κάτι γι’αυτόν. Είχε φτάσει μάλιστα στο σημείο να γράψει για τη συνωμοσία με σκοπό να την εκδώσει.
    Ότι μία γυναίκα ήταν πολύ ιδιαίτερη για να είναι η γυναίκα του, αλλά ήταν παντρεμένη με παιδιά και δεν ήθελε να τον μιλήσει στο τηλέφωνο. Ο ίδιος επίσης πίστευε ότι επρόκειτο ν’ανακαλύψει κάτι, ότι έπαιρνε μυστικά μηνύματα απ’το Θεό, κι ότι ένας συγκεκριμένος παρουσιαστής ειδήσεων μιλούσε σ’αυτόν στις ειδήσεις κάθε απογεύματος.
    Ότι εξογήινοι έρχονταν να κατακτήσουν τον κόσμο και ήταν δική του δουλειά να μας σώσει.
    Ότι η κυβέρνηση δηλητηρίαζε τα σάντουιτς με λουκάνικο στο συγκεκριμένο κατάστημα που τ’αγόραζε, αλλά μόνο το μισό, γι’αυτό έτρωγε το μισό και πετούσε το υπόλοιπο.
    Ότι έγραψαν ένα βιβλίο για αυτήν. Επίσης η ίδια πίστευε ότι ο άντρας της ηταν σε μια συνωμοσία εναντίον της με σκοπό να την αναγκάσει ν’αυτοκτονήσει.
    Ότι ένας έκανε μια έντονη συζήτηση με το Φιντέλ Κάστρο απ’την τηλεόραση, και λίγο αργότερε ελικόπτερα πέταξαν πάνω απ’το σπίτι του. Το τελευταίο πραγματικό. Επίσης νόμιζε πως είχε υιοθετηθεί από ένα νοσοκομείο ως μέρος ενός πειράματος για το ποσοστό συμβολής των γονιδίων και του περιβάλλοντος στα ψυχολογικά χαρακτηριστικά. Το νοσοκομείο όπου γενήθηκε συμμετείχε στην πραγματικότητα σε τέτοια πειράματα με υιοθεσίες, κι αυτό ενέτεινε το άγχος του ακόμα περισσότερο.
  • Τρομακτικά δε φαίνονται τα παραπάνω; Δε θα πρέπει όμως ν’αγχώνεστε για το αν έχετε κάτι τέτοιο, διότι οι ασθενείς με ψευδαισθήσεις αδυνατούν όπως είπα και στην αρχή να δεχτούν ότι η πεποίθησή τους δεν ισχύει, και ως εκ τούτου κατηγορούν τους άλλους για άρνηση της αλήθειας. Συνήθως όσοι μιλούν για τις ψευδαισθήσεις τους είτε έχουν θεραπευτεί είτε έχουν καταπιέσει σε μεγάλο βαθμό τα συμπτώματά τους με θεραπεία. Η θεραπεία προς το παρόν γίνεται με αντιψυχωτικά φάρμακα, φάρμακα με πολλές και σοβαρές παρενέργειες, κάποτε εξίσου σοβαρές με την ίδια την πάθηση, που όμως μειώνουν τα ανεπιθύμητα συμπτώματα.

    Advertisements