Προχθές το βράδυ ψάχνοντας στο γκουγκλ για το αν ζώα με τρομώδη νόσο αυτοτραυματίζονται, γιατί έτσι διάβασα κάπου, και αν άνθρωποι με Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ έχουν παρόμοια συμπτώματα έπεσα τυχαία πάνω σ’ένα ιστολόγιο πολύ μεγαλύτερου ενδιαφέροντος.

Το εν λόγω ιστολόγιο έχει να κάνει με την επιστήμη και είναι από μια Αμερικανίδα των βορειοδυτικών περιοχών των Η.Π.Α. με διδακτορικό στην κοινωνική ψυχολογία των πρωτευόντων, κι έχει επομένως ασχοληθεί αρκετά μ’αυτήν την επιστήμη. Στο ιστολόγιο βάζει πολλά και διάφορα ενδιαφέροντα πράγματα, κυρίως για θέματα εξελικτικής ψυχολογίας. Επίσης έως πρόσφατα έγραφε άρθρα σε εφημερίδες και ακόμα κάνει κατασκευές με χαρτί κι άλλα ανακυκλωμένα υλικά. Έχει ένα μικρό κοριτσάκι και δύο σκυλιά, τα οποία παρακολουθεί τακτικά και τ’αναφέρει συχνά μέσα στα πλαίσια της εξελικτικής ψυχολογίας. Πιστεύει ότι ο φυσικότερος τρόπος να μεγαλώσει ένα παιδί για τα πρώτα του χρόνια είναι σύμφωνα με τα πρότυπα των πρωτευόντων, με συχνή επαφή κι απασχόληση δηλαδή, μην τρομάξετε, όχι να το κρεμάει στα δέντρα! Αυτή επίσης αρέσκεται να παρακολουθεί τη συμπεριφορά και τις σχεδόν αδιόρατες εκφράσεις προσώπων όπως πολιτικών κατά τις δημόσιες συζητήσεις τους και να βγάζει συμπεράσματα. Το ιστολόγιο βρίσκεται
εδώ.Έχει τίτλο
Ξεκίνησε το 2006 και τελειώνει το καλοκαίρι του 2011, όμως δεν αποκλείεται να ξαναγράψει, γιατί όπως είδα τα δύο τελευταία χρόνια γράφει πολύ αραία, επειδή όπως λέει την έχει φάει η δουλειά. Πάντως το περιέχόμενο είναι πολύ καλό, και για ν’ανεβάσω λίγο το ενδιαφέρον θα παραθέσω περιληπτικά μερικά από τα θέματα και τις μελέτες.

Το Πρώτο στο οποίο έπεσα μέσω του γκουγκλ, αυτό για την
αυτοτραυματιστική συμπεριφορά των ζώων,
είχε να κάνει με μία μελέτη που έψαχνε γιατί άνθρωποι αλλά και ζώα εκδηλώνουν τέτοιες συμπεριφορές σε καταστάσεις στρες οι οποίες θεραπεύονται τόσο δύσκολα. Βρέθηκε λοιπόν ότι ο τρόπος ανατροφής δεν προδιαθέτει σε τέτοιες συμπεριφορές, αλλά η κοινωνική απομόνωση και το στρες μπορεί να τις πυροδοτήσει. Οι άνθρωποι χαρακόνονται με ξυράφια, τραβάνε τις τρίχες τους, καίγονται με σπίρτα, ενώ τα υπόλοιπα πρωτεύοντα συνηθίζουν να δαγκώνονται, οι παπαγάλοι ξεπουπουλιάζονται, και οι γάτες και οι σκύλοι γλείφονται υπερβολικά. Παρόλο που αυτές οι συμπεριφορές μας φαίνονται παράλογες και μαζοχιστικές, στην πραγματικότητα έχει βρεθεί ότι μειώνουν το στρες και κάνουν αυτόν που τις κάνει να νιώθει λίγο καλύτερα, και εν τέλει μπορούν να γίνουν εθιστικές. Η μόνη θεραπεία που δούλεψε στα ζώα ήταν η συχνή συναναστροφή με άλλους. Στους ανθρώπους, επειδή η συνεχής παρακολούθηση δεν είναι εφικτή, χορηγούνται και φάρμακα.

Το δεύτερο άρθρο που διάβασα ήταν για
ένα πουλί που μυρίζει πορτοκάλι.
Το πουλάκι αυτό ζει στις βόρειες θάλασσες και κατά το ζευγάρωμα το ένα απλώνει στο άλλο μια ουσία που εκκρίνεται από τροποποιημένα πούπουλα στη ράχη που μυρίζει σαν πορτοκάλι. Το είδος αυτό είναι η αίθια ή λοφιοφόρος (Aethia cristatella), ζει σε τεράστιες αποικίες στο Βερίγγιο Πορθμό. Οι επιπλέον πληροφορίες από την
αγγλική wikipedia.

Παρακολουθώντας το παιδάκι της να χρησιμοποιεί λίγο περισσότερο τα αριστερό χέρι, αναρωτήθηκε αν το επιδέξιο χέρι μας αναπτύσσεται από τότε. Παρακάτω αναλύει για τους δεξιόχειρες και τους αριστερόχειρες. Αυτή η τάση παρατηρείται κυρίως στους ανθρώπους και προέρχεται από τη μεγαλύτερη εξειδίκευση των εγκεφαλικών ημισφαιρίων. Για παράδειγμα, οι περισσότεροι άνθρωποι επεξεργάζονται τη γλώσσα στο αριστερό ημισφαίριο και τη νοητή κίνηση των αντικειμένων στο δεξιό. Το 90% των δεξιοχείρων επεξεργάζεται τη γλώσσα στο αριστερό, ενώ στους αριστερόχειρες το ποσοστό είναι 70%, και οι υπόλοιποι την επεξεργάζονται και στα δύο ή στο δεξιό, γι’αυτό ίσως τείνουν να είναι συχνότερα δυσλεκτικοί, αν και γι’αυτο δε μας δίνει καμία μελέτη.
Παρακάτω παραθέτει τα στοιχεία που βρήκε από διάφορες έρευνες σχετικά με την απορία της. Από τους πέντε μήνες λοιπόν της κύησης τα έμβρυα αρχίζουν να εμφανίζουν εξειδίκευση στα ημισφαίρια. Ερευνητές μέτρησαν το μέγεθος των δύο ημισφαιρίων σε εκατό έμβρυα με υπέρηχο και βρήκαν το αριστερό ελαφρώς μεγαλύτερο. Τα έμβρυα αρχίζουν να ρουφούν τους αντίχειρές τους από πολύ νωρίς, κι έχει βρεθεί ότι προτιμούν το δεξύ ήδη από τις 15 εβδομάδες. Ακόμα τα νεαρά πρωτεύοντα τείνουν να γυρίζουν δεξιά το κεφάλι στην αριστερή θηλή του θηλυκού για να πιουν γάλα, ενώ και ο άνθρωπος και άλλα πρωτεύοντα κρατούν τα βρέφη με το αριστερό συνήθως χέρι. Τα παραπάνω αμφισβητούν την ιδέα ότι μόνο το ανθρώπινο είδος παρουσιάζει διαφοροποίηση στη λειτουεγία των ημισφαιρίων.

Μπορούν οι μάνες να επιλέξουν το φύλο του παιδιού τους;
Αν και το αρσενικό στα θηλαστικά θεωρείται ότι καθορίζει το φύλο των απογόνων, έχει παρατηρηθεί ότι ρόλο παίζει και η κατάσταση του θηλυκού. Θηλυκά σε καλύτερη υγεία ή κοινωνικά κυρίαρχα τείνουν να γεννούν περισσότερους γιους, ενώ τα μειονεκτούντα περισσότερες κόρες. Αυτό στην πραγματικότητα έχει εξελικτικό νόημα, αφού τα αρσενικά συνήθως ανταγωνίζονται έντονα για τα θηλυκά και κάποια ως αποτέλεσμα ίσως δε θ’αναπαραχθούν ποτέ, ενώ ακόμα και κατώτερα θηλυκά συνήθως ζευγαρώνουν, επομένως το αρσενικό θα είναι πιο επιτυχήμένο μόνο αν έχει μεγαλώσει καλά. Αυτή η υπόθεση λέγεται υπόθεση Trivers-Willard.
Σε μια μεταανάλυση (ανάλυση προηγούμενων μελετών) 100 μελετών γι’αυτό το θέμα που έγινε από τη δρ. Elissa Cameron του ινστιτούτου έρευνας θηλαστικών της Νότιας Αφρικής βρέθηκε πάνω-κάτω ότι θηλυκά με καλύτερη υγεία κατά το διάστημα της σύλληψης ήταν πιθανότερο να κάνουν γιους.
Πέρα απ’τα θηλαστικά, το φαινόμενο αυτό έχει παρατηρηθεί και σε ψάρια, έντομα, ακόμα όμως και σε ανθρώπους. Οι εξηγήσεις είναι πολλές αλλά καμία ακόμα πλήρως επιβεβαιωμένη, όπως ότι ευθύνεται η τεστοστερόνη ή τα κορτικοστεροειδή, ορμόνες του στρες, τα επίπεδα γλυκόζης του θηλυκού κ.ά. Το σίγουρο είναι ότι το αρσενικό έμβρυο χυ είναι γενικά πιο ευαίσθητο από το θηλυκό και πιθανόν χρειάζεται επιπλέον υποστήριξη. Δεν ξέρουμε ακόμα όμως αν το θηλυκό επιλέγει με κάποιον μηχανισμό το σπέρμα ή τα έμβρυα συγκεκριμένου φύλου.

Σ’ένα άλλο θέμα
ενώ είχε ακόμα το μωρό στην κοιλιά της και τό’νιωθε να κλοτσάει, έψαχνε αν οι συχνότερες εμβρυικές κινήσεις σχετίζονται με την ιδιοσυγκρασία του βρέφους και ίσως και με την προσωπικότητα του ατόμου αργότερα. Υπέθετε ότι το μωρό που κλοτσάει περισσότερο γίνεται πιο έντονο κι εξωστρεφές. Τελικά βρήκε μια μελέτη στην οποία βρέθηκε ότι τα μωρά με περισσότερες κινήσεις γίνονταν πιο δραστήρια έως και υπερδραστήρια, αλλά ευκολότερα να ηρεμήσουν, δίνοντας στο τέλος και την παραπομπή. Δεν παρακολούθησε ωστόσο η μελέτη τα παιδιά αυτά αργότερα για να τα συγκρινει, ούτε έχει γίνει καμία μελέτη απ’ό,τι έχω ψάξει μεταξύ της εμβρυικής κίνησης και του δείκτη νοημοσύνης. Προφανώς όμως όπως φαίνεται η προσωπικότητα κι ο χαρακτήρας έχουν μια βασική γενετική βάση, πάνω στην οποία χτίζονται τα υπόλοιπα.

Ενδιαφέρον είναι επίσης ένα από τα πολλά
πειράματα του ψυχολόγου Henry Harlow.
Αυτός λοιπόν έκανε διάφορα πειράματα στις μαϊμούδες που σήμερα θα τα θεωρούσαμε ανήθικα ή και εγκληματικά, που όμως μας έδωσαν χρήσιμα δεδομένα για τις επιπτώσεις πρώιμων τραυμάτων και ελλειπούς κοινωνικοποίησης στη μετέπειτα ανάπτυξη του ατόμου. Σ’αυτό το πείραμαα ο Χάρλοου πήρε μικρά μαϊμουνάκια από τις μάνες τους και τα έβαλε σε περιβάλλον με άλλα μαλακά υποκατάστατα. Παρατήρησε ότι τα μικρά προσκολλώνταν σε οποιοδήποτε μαλακό και μαλλιαρό υποκατάστατο, κι έδειχναν μεγάλο άγχος όταν αυτό απομακρυνόταν. Το αντικείμενο αυτό μπορούσε να είναι από μία κατασκευή που να μοιάζει λίγο με μαΪμούνι έως και το πάνινο δάπεδο. Ακόμα και σε περιπτώσεις που η «μάνα» πού έδινε το γάλα ήταν μεταλλική, τα μικρά τη χρησιμοποιούσαν μόνο όταν είχαν ανάγκη φαγητού και πάλι προσκολλώνταν στη μαλακιά. Παρόλο που τα μαϊμουνάκαι αυτά μπορούσαν να εξερευνήσουν ένα περιβάλλον με αυτοπεποίθηση αν η «μάνες» τους ήταν κοντά, δε μπόρεσαν ποτέ να επικοινωνήσουν σωστά μ’άλλα μέλη του είδους τους κατά την ενηλικίωση, αφού έλλειπε η πραγματική φροντίδα και επικοινωνία από την κρίσιμη ηλικία. Αυτό έδειξε ότι σ’ένα κοινωνικό είδος με σύνθετες σχέσεις, η στέρηση σημαντικών εμπειριών κατά τη μικρή ηλικία επιφέρει ανεπανόρθωτα αποτελέσματα στην κοινωνικοσεξουαλική του ανάπτυξη. Ο Χάρλου έκανε πολλά τέτοια πειράματα, και θά’πρεπε μια φορά να του κάνω μια δημοσίευση.
Ίσως λόγω της τάσης αυτής τα μικρά πρωτεύοντα να προτιμούν οτιδήποτε μαλακό και ζεστο και τα ανθρώπινα παιδιά ν’αγαπάνε πολύ τα λούτρινα αρκουδάκια, έτσι τουλάχιστον υποθέτει αυτή.

Η παρηγοριά βοηθάει στη μείωση του στρες μετά από άσχημο γεγονός.
Παρατηρήθηκε σε αιχμάλωτους χιμπατζήδες ότι τα θύματα επίθεσης που πλησιάζονταν από κάποιον τρίτο που τους ΄αγκάλιαζε ή φιλούσε φαινόταν πιο χαλαροί και πιο ήρεμοι, ενώ αλλιώς αγχώνονταν κάνοντας διάφορες μικρές συμπεριφορές όπως εμείς θα παίζαμε μ’ένα μικρό αντικείμενο όταν θα νιώθαμε αμήχανα.

Το ψεύτικο χαμόγελο είναι διαφορετικο από το γνήσιο.
Αυτό ήταν γνωστό εδώ και πολλά χρόνια. Κάποιος καλός παρατηρητής μπορεί να διακρίνει αν ένας άνθρωπος χαμογελάει από γνήσια χαρά ή προσποιητά. Ορισμένοι μύες κάτω απ’τα μάτια του συσπώνται μόνο στο γνήσιο χαμόγελο, όχι όμως στο προσποιητό. Το εκπληκτικό είναι ότι παρόμοια συμπεριφορά παρατηρείται και στους χιμπατζήδες. Όταν ένας χιμπατζής προσπαθεί να κατευνάσει έναν αντίπαλο, χαμογελά με τα δόντια έξω αλλά το στόμα κλειστό, κι αυτό είναι το χαμόγελο που βλέπουμε στις εικόνες, επειδή είναι προσποιητό και μπορεί να το μάθει, ενώ όταν χαίρεται πραγματικά χαμογελάει με το πάνω χείλος κατεβασμένο. Εξελικτικά η ένδειξη του κλειστού στόματος θεωρείται πως σημαίνει ότι ο χιμπατζής δεν πρόκειται να δαγκώσει, ενώ το κατεβασμένο χείλος στο χαρούμενο χαμόγελο κρύβει τους μεγάλους κι επικίνδυνους κυνόδοντες. Οι άνθρωποι μετατόπισαν την έκφραση στα μάτια, αφού δεν έχουν τόσο μεγάλους κυνόδοντες για να δείξουν.

Εάν ψάξετε στα άρθα και σ’όλες τιης μελέτες που παραθέτει θα δείτεότι σχεδόν όλες οι συμπεριφορές μας, οι συνήθειές μας, οι σχέσεις μας, ακόμα και οι πλέον ασήμαντες, έχουν ανάλογο και σ’άλλα πρωτεύοντα, μία ακόμα τρανή αποδειξη της εξέλιξης. Αυτός είναι και ο σκοπός της εξελικτικής ψυχολογίας, να βρει τις απαρχές της ανθρώπινης φύσης.

Πέρα από τα εξελικτικά ψυχολογικά θέματα, έχω βρει και μερικά άλλα ενδιαφέροντα, όπως π.χ. την πιθανή
σχέση χειμερινής κατάθλιψης με λιγότερη πρόσληψη βιταμίνης d,
και ότι
όλοι οι γαλαζομάτηδες έχουν έναν κοινό πρόγονο.
Σύμφωνα με μια γενετική μελέτη όλοι οι γαλαζομάτηδες, από Δανούς έως Ιορδανούς, έχουν έναν κοινό πρόγονο που έζησε πριν απο 10000 χρόνια. Εικάζεται ότι οι πρώτοι γαλαζομάτηδες ήταν οι Πρωτοϊνδοευρωπαίοι.

Καλό ψάξιμο στη σελίδα λοιπόν, θα βρείτε πολλά και καλά.

Advertisements