Σήμερα έψαχνα για επιγενείς ρίζες από φύλλα (επιγενή λέγονται τα φυτικά όργανα που βγαίνουν σε μέρη που δε θα περιμέναμε όπως ρίζες από βλαστούς) κι έπεσα πάνω σε κάτι πολύ ενδιαφέρον, σ’ένα άρθρο με παρατηρήσεις για ριζοβολία φύλλων κυκαδόφυτων.
Για τα κυκαδόφυτα είχα αναφέρει
εδώ.
Είναι μια αρχαία διαίρεση φυτών κυρίως της τροπικής ζώνης φοινικοειδούς δομής με πτεροειδή μεγάλα φύλλα και χοντρούς υπέργειους ή υπόγειους κορμούς που βγάζουν κώνους για την αναπαραγωγή. Σήμερα υπάρχουν περίπου 300 είδη εκ των οποίων πολλά απειλούνται. Λόγω της σπανιότητάς τους είναι αντικείμενο συλλογής. Παρόλο που πολλά είδη πολλαπλασιάζονται με σπόρο ή με μοσχεύματα, ο ρυθμός ανάπτυξης και αναπαραγωγής τους είναι πολύ αργός και πολλά είδη είναι σπανιότατα στην καλλιέργεια, με αποτέλεσμα αρκετά άτομα να ξεριζόνονται παράνομα από το φυσικό τους περιβάλλον για να καλύψουν τις ανάγκες των συλλεκτών. Οι επιστήμονες προσπαθούν να βρουν μεθόδους ευκολότερου πολλαπλασιασμού των φυτών αυτών για τη μείωση της παράνομης συλλογής.
Στο συγκεκριμένο άρθρο περιγράφεται μια νέα μέθοδος πολλαπλασιασμού κυκαδόφυτων με φύλλα. Η πιο διαδεδομένη βλαστητική μέθοδος αναπαραγωγής είναι με μοσχεύματα: παρακλάδια που προέρχονται από επιγενή μάτια ανάμεσα στις παλιές βάσεις των φύλλων, οι τυχόν ρίζες και φύλλα αφαιρούνται, και μετά φυτεύονται σε ελαφρύ χώμα σε ζεστό περιβάλλον ώσπου σε λίγους μήνες θα δώσουν ένα μικρό φυτό.

Η νέα μέθοδος χρησιμοποιεί μόνο φύλλα. Η μελέτη αυτού του τρόπου βασίζεται στην παρατήρηση ότι πολλά μέρη αυτών των φυτών (ρίζες, βλαστοί, φύλλα), ακόμα και τα φτερά (επιμέρους τμήματα) των φύλλων μπορούν να ριζοβολήσουν υπό τις κατάλληλες συνθήκες.

Απ’όλα τα γένη που δοκιμάστηκαν, παρατηρήθηκε ότι φύλλα των γενών Cycas, Encephalartos, Zamia, Dioon, Microcycas ριζοβόλησαν, ενώ αυτά των Stangeria, Bowenia, Lepidozamia, Ceratozamia, και Macrozamia δεν έχουν ριζώσει επιτυχώς έως τώρα.
Επίσης παρατηρήθηκε ότι νεαρά πρόσφατα σκληρυνθέντα φύλλα είναι προτιμότερα από τα παλαιότερα, τα οποία μπορούν να γεράσουν πριν προλάβει να δημιουργηθεί κάλλος (ο ιστός που κλείνει τις πληγές των φυτών) και ρίζες. Παρακάτω τα βήματα που ακολουθούνται για την επιτυχή ριζοβολία σε μορφή οδηγίών από το άρθρο από μετάφρασή μου:

1. Αφαιρέστε ένα υγιές φύλλο από το φυτό δότη (το φύλλο θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 4 μηνών, καλά σκληρυμμένο). Αυτό μπορεί να είναι η άκρη ενός μεγάλου φύλλου, ή η βάση. Καλύτερα δουλεύουν μοσχεύματα μήκους 2′. Μουλιάστε ολόκληρο το μόσχευμα σε διάλυμα υποχλωριώδους νατρίου 10% για 10 λεπτά για ν’αποθαρρύνεται τα βακτήρια και τα μυκητικά σπόρια.
2. Ξεπλύνετε το μόσχευμα σε νερό βρύσης και τινάξτε το για να στεγνώσει. Μουλιάστε την κομμένη άκρη σε διάλυμα ριζοβολίας b1 για 10 λεπτά, μετά βυθίστε την άκρη σ’εμπορική σκόνη ριζοβολίας & ΜΥΚΗΤΟΚΤΌΝΟ όπως Rootone, ή παρόμοιο.
3. Βράστε αρκετή σκληρή άμμο για να γεμίσετε μία μικρή, καθαρή πλαστική γλάστρα για περίπου 20 λεπτά. Στραγκίστε και αφήστε την να κρυώσει.
4. Γεμίστε τη μικρή πλαστική γλάστρα με την άμμο και τοποθετήστε την σε τριβλίο πέτρι. Κάντε μια τρύπα στην άμμο μ’ένα αποστειρωμένο κουτάλι. Τοποθετήστε τη βάση του μοσχεύματος στην άμμο και βάλτε το έτσι ώστε να γέρνει σε χαμηλή γωνία.Χτυπήστε κάτω την άμμο για να κρατήσει το μόσχευμα στη θέση του.
5. Τοποθετήστε τη γλάστρα στον υγρό θάλαμο. Για τα νέα μοσχεύματα, ψεκάζετε ελαφρά με απεσταγμένο νερό μία φορά τη μέρα για δύο μήνες. Κρατάτε τη θερμοκρασία στους 32 βαθμούς κατά τη διάρκεια της μέρας, όχι χαμηλότερη από 24 βαθμούς τη νύχτα. Διατηρείτε την υγρασία στο 80-90%. Ρυθμίστε ένα νεφελοποιητή να δουλεύει τέσσερις φορές τη μέρα. Βάλτε το φωτισμό του υγρού θαλάμου σ’ένα χρονοδιακόπτη: 16 ώρες αναμμένο, 8 σβηστό.
6. Όταν έχουν σχηματιστεί κάλλος και ρίζες, μεταφέρετε το μόσχευμα στη δικτυωτή γλάστρα της αεροπονικής μονάδας Aerojet με τον πυθμένα της κομμένο. Τοποθετήστε το μίσχο του μοσχεύματος μέσ’από τρύπα του στομίου Neoprene και τοποθετήστε τη γλάστρα της αεροπονικής μονάδας κάτω από φώτα για φυτά. Αναμείξτε ανά γαλλόνι (3 λίτρα) νερού: (2,8 γραμμάρια λιπάσματος βάσης 5-11-26, 3,5 γραμμάρια 15,5-0-0 νιτρικό ασβέστιο, 1,12 γραμμάρια θειικό μαγνήσιο, ph=6,0-6,5)
7. Παρακολουθείτε την ανάπτυξη των ριζών. Όταν οι ρίζες γίνουν πολύ μεγάλες για το δίσκου ψεκασμού της αεροπονικης μονάδας, αφαιρέστε το μόσχευμα από τη δικτυωτή γλάστγρα και μεταφέρετέ το σε μια βαθιά γλάστρα γεμισμένη με ελαφρόπετρα, άμμο, και χώμα. Τοποθετήστε το σε φωτεινή σκιά, διατηρείται υο υγρό και λιπαίνετε.

Προφανώς η μέθοδος μπορεί ν’απλοποιηθεί, αλλ’αυτό μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ταχύτητα ριζοβολίας. Για παράδειγμα αν οι ώρες φωτός και η θερμοκρασία είναι χαμηλότερα, ο μεταβολισμός του φύλλου θα μειωθεί με αποτέλεσμα η εμφάνιση ριζών να καθυστερήσει. Η αεροπονική μονάδα δεν είναι απαραίτητη, αλλ’εκεί η ανάπτυξη των ριζών παρατηρήθηκε ότι ήταν γρηγορότερη σύμφωνα με το άρθρο. Στην αεροπονική οι ρίζες των φυτών ψεκάζονται περιοδικά με το διάλυμα του νερού και το θρεπτικών συστατικών, ενώ στην υδρονπονική είναι βυθισμένες σ’αυτό. Δεν είναι φυσικά αναγκαίο να χρησιμοποιηθούν οι ίδιες μάρκες προΪόντων με τις προτεινόμενες. Το υποχλωριώδες νάτριο που αναφέρεται είναι η κοινή χλωρίνη.

Ο χρόνος δημιουργίας κάλλου και ριζοβολίας είναι περίπου 3 μήνες, ενώ σύμφωνα με τις παρατηρήσεις που έγιναν με το γένος Encephalartos, ο σχηματισμός ματιού και νέων φύλλων παίρνει άλλα 3-4 χρόνια. Για τα υπόλοιπα είδη ακόμα δεν είναι γνωστό πόσο.
Το άρθρο επίσης επισημαίνει την περίπτωση το φύλλο να μην κάνει ποτέ μάτι, και να παραμείνει, όπως το λέει, απλά ένα κλονικό τέρας (clonal monster). Προσπαθώντας να διαλευκάνουν αυτό το ζήτημα οι επιστήμονες συμβουλεύτηκαν παλαιότερες μελέτες που είχαν ασχοληθεί με τη δομή του μεριστώματος (αναπτυσσόμενου φυτικού ιστού) των κυκαδόφυτων και το συμπέρασμα είναι ότι αυτά τα φυτά έχουν ένα σχετικά διάχυτο μερίστωμα, επομένως υποθέτουν ότι και τα φύλλα μπορούν να παραγάγουν από μόνα τους μάτι βλαστού, χωρίς να χρειάζεται να υπάρχει μικρό τμήμα βλαστού όπως υποστήριζαν άλλοι, μολονότι ακόμα αυτό δεν έχει αποδειχθεί.

Το άρθρο θα το βρείτε σε μορφή pdf
εδώ.

Πάντως, λόγω της δυσκολίας της διαδικασίας και της αβεβαιότητας του αποτελέσματος δε μου φαίνεται και τόσο καλή μέθοδος πολλαπλασιασμού κυκαδόφυτων, εκτός κι αν τελειοποιηθεί μελλοντικά.

Το δεύτερο άρθρο που βρήκα έχει να κάνει με μία τεχνική που ανακάλυψε ο ιδιοκτήτης ενός φυτωρίου στις Η.Π.Α., ο οποίος κόβοντας τακτικά φύλλα από τα κυκαδόφυτά του κατάφερε να τ’αναγκάσει ν’αναπτυχθούν γρηγορότερα. Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις του, όταν αφαιρούσε πολλά φύλλα το φυτό αντιδρούσε παράγοντας νέα, για να τ’αντικαταστήσει, αλλά πέρα απ’αυτό παρατήρησε και αύξηση στη διάμετρο του κορμού των υποκειμένων του. Ωστόσο η τεχνική αυτή στρεσάρει τα φυτά, ιδίως τα φυτά με μικρό κορμό ή σπορόφυτα, από τα οποία τελευταία έχει σκοτώσει μερικά προσπαθώντας να τα εφαρμόσει αυτό το πείραμα ενώ είχαν ακόμα μόνο το πρώτο τους φύλλο. Παρόμοια αύξηση παρατήρησε και στα παρακλάδια μεγαλύτερων φυτών, οπότε αφαιρώντας τα φύλλα τους μόλις έβγαιναν κατάφερνε να τ’αναγκάζει να παράγουν συνεχώς νέα και ν’αυξάνονται σε μέγεθος, ενώ έχει καταφέρει ν’αυξήσει τον αριθμό τους πολύ γρηγορότερα απ’ό,τι στα φυτά ελέγχου εφαρμόζοντας εντατικά αυτήν την τεχνική. Τέλος με τη συχνή λίπανση παταφέρνει ασυνήθιστα μεγάλη ετήσια παραγωγή φύλλων. Το άρθρο θα το βρείτε
εδώ.

Advertisements