δεντρολίβανο τον Ιούνιο

Ένα κατ’εξοχήν μεσογειακό φυτό, το δεντρολίβανο είναι κατάλληλο για καλλιέργεια σε ποικίλες συνθήκες και χρήσιμο όσον αφορά τις φαρμακευτικές και μαγειρικές του χρήσεις.

Το επιστημονικό του όνομα είναι Rosmarinus officinalis (ροσμαρίνος ο φαρμακευτικός) και ανήκει στην οικογένεια των χειλανθών, οικογένεια που περιλαμβάνει πολλά άλλα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά όπως η ρήγανη, ο
βασιλικός,
ο
δυόσμος
κ.ά. Το «rosmarinus» προέρχεται από το λατινικό «ros» πρβλ. δρόσος, τη δροσιά και το «Marinus», θαλασσινός, δηλαδή η θαλασσινή δροσιά, επειδή συχνά αναπτύσσεται πρασινίζοντας ξερές περιοχές κοντά στη θάλασσα. Το φυτό χρησιμοποιούταν ως θυμίαμα κατά την αρχαιότητα κι επίσης είναι ξυλώδες, εξού και το κοινό του ελληνικό όνομα.

Είναι ξυλώδης πυκνός θάμνος με στρευλούς βλαστούς και πυκνά, έντονα αρωματικά, σχεδόν βελονοειδή φύλλα, χνουδωτά, γκριζοπράσινα από πάνω και γκριζόλευκα από κάτω. Ανθίζει με μικρά γαλάζια, λευκά, ρόδινα ή ιώδη άνθη στις μασχάλες των φύλλων κοντά στις κορυφές των βλαστών την άνοιξη και το καλοκαίρι, αν κι εγώ τά’χω παρατηρήσει ν’ανθίζουν και χειμώνα. Σε θερμά κλίματα ανθίζουν όλο το χρόνο. Την περίοδο που δεν ανθίζουν αναπτύσσονται με μέτριο ρυθμό. Η μορφή τους εξαρτάται από την ποικιλία, από ψηλούς θάμνους 1,5 έως και σπανιότερα 2 μ. έως κοντότερες και έρπουσες μορφές.

Το φυτό καλλιεργείται εύκολα στο μεσογειακό κλίμα, αλλά και σε πιο ηπειρωτικές τοποθεσίες. Ευδοκιμεί στα περισσότερα καλά αποστραγγιζόμενα εδάφη, συμπεριλαμβανομένων και των ασβεστωδών, σε ζεστή θέση με άφθονο ήλιο. Αντέχει την ξηρασία, δεν προσβάλλεται εύκολα από ασθένειες ούτε τρώγεται από ζώα, αντέχει αρκετά το κρύο, αν κι αυτό εξαρτάται από την συγκεκριμένη ποικιλία, και ζει κανονικά στις παραθαλάσσιες περιοχές. Δεν ανέχεται ωστόσο το υπερβολικό νερό.
Μπορεί να φυτευθε΄πι σε γραμμές, συστάδες, περιμετρικά, μονά, ΄πη σε δοχεία. Πολλαπλασιάζεται εύκολα με μοσχεύματα (κλαδιά), τα οποία θα πρέπει να είναι 8-15 εκ., προτιμότερα με λίγο φλοιό και ξύλο του γονικού τους κλαδιού. Αυτά φυτεύονται απευθείας στο χώμα και συνήθως επιβιώνουν.

Στη μαγειρική το δεντρολίβανο χρησιμοποιείται συχνά σε ψητά κρέατα εξαιτίας του δυνατού αρώματος και γεύσης του, αλλά ο λανθάνοντας λόγος είναι για την αντιβακτηριακή του δράση σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες.

Το φυτό περιέχει πολλές φαρμακευτικά ενεργές ουσίες, όπως καρνοσικό και ροσμαρινικό οξύ, δύο αντιοξειδωτικά, καμφορά, καφεϊκό οξύ, ουρσολικό οξύ, βετουλινικό οξύ, ροσμαρδιφαινόλη και ροσμανόλη. Έχει αποδειχθεί η αντιφλεγμονώδης, η αντιμικροβιακή (π.χ. κατά Staphylococcus aureus, E. coli, Vibrio cholerae, και του μύκητα Candida albicans) και η αντικαρκινική του δράση μ’ενεργοποίηση αντικαρκινικών ενζύμων, ενώ μπορεί ν’ασκεί νευροπροστατευτική δράση λόγω των αντιοξειδωτικών που περιέχει.
Παραδοσιακά χρησιμοποιείται ως αντισπασμωδικό, αντιασθματικό, τονωτικός της καρδιάς, κατά της αϋπνίας, της ζαλάδας, της γρίπης, της τριχόπτωσης, και της αναιμίας.
Μελέτες για την επίδρασή του στη μνήμη έδειξαν ότι σε θαλάμους όπου εράζονταν άνθρωποι όπου διοχετεύθηκε οσμή δεντρολιβάνου οξύνθηκε η μνήμη των υποκειμένων, αλλά με βραδύτερη ανάκλυση.
Χρειάζεται τέλος προσοχή για την αποφυγή λήψης μεγάλης δόσης, διότι οι τερπενικές κετόνες του αιθερίου ελαίου του βοτάνου είναι γνωστό ότι έχουν επιληπτογόνο δράση προκαλώντας κρίσεις σε επιληπτικά άτομα, αλλά σπανιότατα ακόμα και σε υγιή.

Σύμφωνα με το μύθο η Αφροδίτη καλύφθηκε με δεντρολίβανο μετά την ανάδυσή της από τη θάλασσα. Επίσης οι Αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν το φυτό καλό τονωτικό της μνήμης και συχνά φορούσαν στεφάνια του σε εξεταζόμενους μαθητές. Κατά τον ευρωπαΪκό Μεσαίωνα το φυτό συνδέθηκε με τον έρωτα και τις μάγισσες και αποτελούσε συστατικό ερωτικών φίλτρων. Ήταν ακόμα συστατικό του ξιδιού των τεσσάρων κλεφτών, ένα ξίδι με βότανα που πιστευόταν ότι έδιωχνε την πανούκλα.

Πηγές:
άρθρο της αγγλικής wikipedia
η φαρμακολογία του δεντρολίβανου
άρθρο για το δεντρολίβανο στο valentine.gr
λίγα λόγια για το δεντρολίβανο econews.gr
παράδοση και παραδοσιακές φαρμακευτικές χρήσεις

Advertisements