Σήμερα ήμουν σε μια εκδρομή οργανωμένη από τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών στο γνωστό οχυρό του Ρούπελ. Χάρη στο Σύνδεσμο έχω επισκεφθεί πολλά μέρη της Ελλάδας ιδιαίτερης σημασίας. Από παρέα είχα άλλους 4 συμμαθητές, ενώ όλη η ομάδα ήταν περίπου 40 άτομα. Στο Ρούπελ είχα ξαναπάει ακόμα άλλες δύο φορές, αλλά τώρα πήγα και για την παρέα επίσης.

Η εκδρομή στην περιοχή ήταν αρχικά κανονισμένο να είναι διήμερη και θα περιελάμβανε κι άλλα μέρη, αλλ’επειδή κόστιζε αρκετά και δε μαζεύτηκε κόσμος έγινε ημερήσια. Το πρόγραμμά μας είχε ως εξής: επίσκεψη στο Ρούπελ, μετά στα Λουτρά (όσοι ήθελαν έμπαιναν μέσα, εμείς και πολλοί άλλοι μείναμε για καφέ), μετά για φαγητό, και τέλος στο μεγάλο εμπορικό κέντρο στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα.

Θα πω λίγα λόγια συνοπτικά για το οχυρό του Ρούπελ, το μέρος για το οποίο άλλωστε πήγαμε κυρίως.
Το οχυρό λοιπόν αυτό αποτελεί μέρος της «Γραμμής Μεταξά», μιας γραμμής οχυρών κατά μήκος των ελληνοβουλγαρικών συνόρων. Η κατασκευή του ξεκίνησε το 1935, αλλά δεν πρόλαβε να ολοκληρωθεί πλήρως έως την έναρξη του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου. Η λέξη «Ρούπελ» προέρχεται από το βυζαντινό «ρουπέλιον» ή «ρωπέλιον», ένα δάσος δηλαδή ευλύγιστων δέντρων όπως πουρνάνια, όπως μας είπαν.
Το οχυρό είναι χτισμένο στο όρος Τσιγκέλι, κι έλεγχε την Στενωπό Ρούπελ μαζί με το γειτονικό οχυρό «Παλιουριώνες» μεταξύ του όρους Τσιγκέλι, που είναι στα νοτιοδυτικά του όρους Όρβηλος και Σουλτανίτσα, το ανατολικό μέρος της οροσειράς Κερκύνη ή Μπέλες. Η στενωπός έχει κατεύθυνση βορρά-νότου στενεύοντας στα νότια, μέσ’από την οποία περνά ο ποταμός Στρυμώνας.
Το οχυρό αποτελούταν από συγκροτήματα και μεμονωμένες κατασκευές με συνολική έκταση 250 μ., ενώ το υπόγειο μέρος των αποθκών, των καταφυγίων και των λοιπών χώρων είχαν ανάπτυγμα 1849 μ., με συνολικό μήκος στωών 6 χλμ. Υπάρχουν τρεις όροφοι: ένας σχεδόν εισόγιεος και δύο υπόγειοι. Επισκέψιμα είναι μόνο η εξωτερική περιοχή και 500 μέτρα του πρώτου ορόφου, τα υπόλοιπα είναι στρατιωτικό μυστικό, όπως άλλωστε κι όλη η Γραμμή Μεταξά, και η διείσδυση απαγορεύεται. Γι’αυτο το λόγο επίσης απαγορεύεται η φωτογράφιση, προφανώς σύμφωνα με το νόμο περί κατασκοπίας. Οι ξεναγοί είναι στρατιώτες.
Το οχυρό έπαιξε σπουδαίο ρόλο στην αντίσταση κατά των Γερμανών κατά το 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Την περίοδο που αναμενόταν γερμανική επίθεση, ήταν επανδρωμένο με 1000 περίπου άνδρες υπό 27 αξιωματικών. Η επίθεση έγινε στις 6 Απριλίου του 1941 στις 5-15 το πρωί από γερμανικές και βουλγαρικές δυνάμεις 2000 αβδρών με 120 πυροβολικά, αλλά και αεροπορία την οποία εμείς δεν είχαμε, από την απέναντι βουλγαρική Πεδιάδα της Μαρινούπολης. Η επίθεση ξεκίνησε με σφοδρότατο πυροβολικό και συνεχείς αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Εντούτοις η καλά προστατευμένη θέση του οχυρού δυσχέρεινε σημαντικά την επιχείρηση του εχθρού. Ταυτόχρονα στάλθηκαν και τμήματα πεζικού για να χτυπήσουν γειτονικά οχυρά, ενώ κάποια τμήματα πάνω σε λαστιχιένιες λέμβους κατέπλεαν το Στρυμώνα. Η δράση τους ωστόσο είχε προβλεφθεί, και οι προσπάθειες αυτές ανακόπηκαν αμέσως, ενώ οι βάρκες εμποδίστηκαν με υποβρύχιο συρματόπλεγμα το ποίο τις ανέτρεψε πνίγοντας τους στρατιώτες. Γενικά οι επιθέσεις συνεχίζονταν έως τη νύχτα της 7ης Απριλίου χωρίς νά’χουν κάποιο αποτέλεσμα, παρόλες τις προσπάθειες του εχθρού. Από το απόγευμα της 7ης Απριλίου όμως το Ρούπελ άρχιζε να προσβάλλεται από τα πυρά της αεροπορίας, χωρίς όμως σημαντικές βλάβες. Η επιθέσεις συνεχίστηκαν έως τις 3 το απόγευμα της 9ης του μήνα. Λίγο αργότερα Γερμανοί κύρηκες πλησίασαν στα οχυρά αναγγέλοντας τη συνθήκη που υπογράφηκε από τη Στρατιά της Κεντρικής Μακεδονίας ζητώντας την παράδοση του οχηρού. Την πρόταση απέρριψε αμέσως ο διοικητής του οχηρού ταγματάρχης Γεώργιος Δουράτσος δίνοντας την ηρωική απάντηση «Τα οχηρά δεν παραδίδονται, καταλαμβάνονται.» Τελικά η παράδοση έγινε τη 10η Απριλίου, οπότε ο διοικητής έλαβε διαταγή κατάπαυσης πυρός. Τα γερμανικά στρατεύματα κατέβηκαν τελικά από τα σύνορα με την τότε Γιουγκοσλαβία.
Ο Γερμανός συνταγματάρχης που κατέλαβε το Ρούπελ έδωσε συγχαρητήρια στοον πρώην διοικητή του και οι στρατιώτες δε φονεύθηκαν, σε αντίθεση με την τύχη πολλών σε γειτονικά οχυρά. Έπειτά οι εχθροί κατέστρεψαν τα εναπομείναντα οπλικά συστήματα, γι’αυτό και όλα τα πυροβόλα είναι πλέον κατεστραμμένα, όχι όλα λόγω της μάχης. Οι απώλειες των ελλήνων ανέρχονται στους 40 νεκρούς και 150 τραυματίες, ενώ αυτές των εχθρών ήταν πολλαπλάσιες. Στην είσοδο της περιοχής του οχυρού υπάρχουν τιμητικές στήλες προς τιμήν των πεσόντων.

Το μέρος αυτό είχε και παλαιότερη ιστορία. Ήδη από τους βυζαντινούς χρόνους αποτελούσε στρατηγική σημασίας τόπος όπου δόθηκαν πολλές αποφασιστικές μάχες εναντίον των Βουλγάρων. Αργότερα χρησιμοποιήθηκε και κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Πριν τον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο στη θέση αυτήν είχε χτιστεί ένα οχυρό, το οποίο όμως παραδόθηκε με διαταγή του υπουργείου στρατιωτικών πριν καν την έναρξη του πολέμου!

Πηγαίνοντας εκεί ένιωσα θαυμασμό για το πώς πόρεσε να χτιστεί αυτό το πολύπλοκο δαιδαλώδες σύστημα και μάλιστα υπογείως με τόση ακρίβεια και μυστικότητα, και ακόμα περισσότερο για την σθεναρή άμυνα που επέδειξαν οι Έλληνες παρόλη την αριθμητική και τεχνολογική υπεροχή του εχθρού. Η τοποθεσία είναι μία ώρα και λίγο από τη Θεσσαλονίκη και προτείνω όσοι σχεδιάζεται να πάτε κάποια εκδρομή προς τα εκεί, να πάτε να το επισκεφθείται, αξίζει τον κόπο.

Κάποιες επιπλέον σελίδες για το οχυρό αλλά και πηγές, αφού ήταν αδύνατο να θυμάμαι ακριβώς ό,τι μας είπαν εκεί:
επίσημη ιστοσελίδα του Ρούπελ
άρθρο της βικιπαίδειας
τουριστικός οδηγός Σερρών – Ρούπελ

Advertisements