θηλυκό άτομο στους Πύργους Κοζάνης, δική μου φωτογραφία

Το προηγούμενο θέμα μου αναφερόταν στους σκαραβαίους, τα γνωστά κοπροφάγα κολεόπτερα (σκαθάρια) που είχαν επίσης ιερή σημασία στην αρχαία αιγυπτιακή θρησκεία. Το παρόν αναφέρεται στους ελαφοκάνθαρους ή ελαφοκέρατους, ένα άλλο μεγάλο σκουρόχρωμο κι ενδιαφέρον είδος κολεόπτερου.
Το είδος Lucanus cervus είναι το γνωστότερο είδος ελαφοκάνθαρου της οικογένειας των λουκανιδών κυρίως ευρωπαΪκής εξάπλωσης, η οποία περιλαμβάνει πολλά παρόμοια παρόμοια έντομα σε σχεδόν όλα τα μέρη του κόσμου. Διακρίνεται πολύ εύκολα από το σκούρο (καφέ ή μαύρο) χρώμα του, την αργή του συνήθως κίνηση, και τις δαγκάνες που φέρει μπροστά. Οι δαγκάνες αυτές είναι πολύ μεγαλύτερες στ’αρσενικά, όπου χρησιμοποιούνται για τις μάχες μεταξύ τους, και αν και κάνουν το έντομο να φαίνεται τρομακτικό, στην πραγματικότητα είναι εντελώς άκακο. Εάν το πιάσετε ίσως σας δαγκώσει, αλλά αυτό δεν είναι και κάτι σημαντικό. Η ηφή του εντόμου είναι πολύ λεία και σκληρή.
Τα θηλυκά γεννούν τ’αβγά τους μέσα σε σάπιο ξύλο, απ’το οποίο τρέφονται οι προνύμφες. Οι προνύμφες έχουν διάφανο πράσινο χρώμα με έξι πορτοκαλί πόδια και πορτοκαλί κεφάλι με δυο καφετιές μεγάλες κοφτερές δαγκάνες με τις οποίες τεμαχίζουν το ξύλο. Μπορούν να βρεθούν σε πρέμνα, δέντρα και θάμνους μεγάλης ηλικίας, σάπια ξύλα περιφράξεων και πασάλων, ακόμα και σε σωρούς κομποστοποίησης. Φέρουν κτενοειδείς τρίχες στα άκρα τους με τις οποίες επικοινωνούν μ’άλλες προνύμφες τρίβοντάς τες. Οι προνύμφες περνούν από πολλά στάδια ανάπτυξης που διαρκούν 4-6 χρόνια (μεγάλο διάστημα για έντομο) μέχρι να μπουν στο κουκούλι. Τα κουκούλια παραμένουν στο έδαφος για 3 μήνες σύμφωνα με τις μελέτες του εντομολόγου Charlie Morgan και μετά βγαίνουν τα ενήλικα για ν’αναπαραχθούν. Τα ενήλικα ζουην περίπου από Μάιο έως Σεπτέμβριο, και σ’εκείνο το διάστημα τρέφονται με νέκταρ και χυμό δέντρων, ενώ τα αρσενικά επιδίδονται σε μάχες αναμεταξύ τους για τα θηλυκά χρησιμοποιώντας τις δαγκάνες τους. Έχω παρακολουθήσει μια τέτοια μάχη: Τα δύο αρσενικά μπορεί να παλεύουν γι’αρκετή ώρα, προσπαθώντας το ένα να εκσφαινδωνίσει το άλλο. Όταν τελικά ο ένας εκσφαινδωνίζεται, ο νικητής πετά μακριά. Τα έντομα αυτά πετούν αδέξια το βράδυ κάνοντας ένα βαρύ βόμβο. Συνήθως κάποιος βρίσκει αρσενικά παρά θηλυκά, εξαιτίας του ότι είναι πιο κινητικά και πετούν συχνότερα. Το θηλυκό της φωτογραφίας είναι το δεύτερο έως τώρα που έχω βρει, ενώ το πρώτο ήταν ένα νεκρό και διαμελισμένο. Ο κύριος τρόπος άμυνας αυτών των εντόμων είναι να παραμένουν ακίνητα σαν νεκρά, κάνοντάς τα έτσι εύκολα στη φωτογράφιση και στη σύλληψη.
Δυστυχώς το είδος απειλείται εξαιτίας της αφαίρεσης των νεκρών δέντρων και ξύλο από τα δάση. Στη Γερμανία για παράδειγμα το είδος βρίσκεται σε πολύ κρίσιμη κατάσταση, γι’αυτό και προστατεύεται από την ΕΕ.
Έχουν αναγνωριστεί 4 υποείδη του εντόμου:

  • Lucanus cervus cervus αρεσενικά: 35-92 χιλιοστά, Θηλυκά: 35-45 χιλιοστά, Καταγωγή: δυτική, κεντρική, ανατολική Ευρώπη.
    L. c. akbesianus: Α.: 50-100 χιλ., θ.: 40-45 χιλ., κ.: Συρία, Τουρκία.
    L. c. judaicus: α.: 50-100 χιλ., θ.: 40-50 χιλ., κ.: Συρία, Τουρκία.
    L. c. turcicus: α.: 35-75 χιλ., θ.: 35-40 χιλ., κ.: Βουλγαρία, Ελλάδα, Τουρκία.
  • Τα παιδιά στη ρωμαΪκή εποχή έδεναν ένα τέτοιο σκαθάρι στην άκρη ενός σπάγγου για να πετάει, όπως ακριβώς κάνουν σήμερα σε πολλά μέρη της Ελλάδα με τους χρυσομπάμπουρες, εξού και το ιταλικό όνομα «cervo volante» και το γαλλικό «cerf-volant» για το χαρταετό από το λατινικό «cervus volans (ιπτάμενο ελάφι)».

    Πηγές και ιστοσελίδες:
    άρθρο της αγγλικής wikipedia
    Το είδος κινδυνεύει στη Γερμανία.

    Παρακολουθήστε επίσης μια μάχη μεταξύ αρσενικών:

    Advertisements