φτέρη Nephrolepis exaltata


μέρος φύλλου

Το φυτό των φωτογραφιών προστέθηκε σήμερα στη συλλογή μου. Το αγόρασα σήμερα από το ανθοπωλείο μαζί με κάποιες γλάστρες που χρειαζόμουν για μεταφυτεύσεις. Τον τελευταίο καιρό έψαχνα για φτέρες, και σήμερα βρήκα μία τελικά. Είναι το κοινότερο καλλιεργούμενο είδος καλλωπιστικής φτέρης, η νεφρολεπίς φτέρη (Nephrolepis exaltata). Ως εκ τούτου θά’πρεπε να κάνω έτσι κι αλλιώς ένα θέμα στο Ιστολόγιο, αφού λάμβανα συνεχώς αναζητήσεις για την καλλιέργεια αυτού του φυτού, αλά το παραμέλησα μέχρι που το απέκτησα κι εγώ.

Το επιστημονικό της όνομα είναι «νεφρολεπίς η εξοχότατη (Nephrolepis exaltata)», αλλ’επειδή είναι το γνωστότερο είδος του γένους της νεφρολεπίδος, αναφέρεται συνήθως ως νεφρολεπίς φτέρη. Είναι είδος που ευδοκιμεί σε τροπικά και υποτροπικά κλίματα και μπορεί να βρεθεί να φύεται σε υγρά δάση και βάλτους στη Φλόριντα των Η.Π.Α., στο Μεξικό, στην Κεντρική Αμερική, στα νησιά της Καραϊβικής, στη βόρεια Νότια Αμερική, στα νησιά του Ειρηνικού και στην τροπική Αφρική. Το γένος ανήκει στην οικογένεια τον λομαριοψιδών, αν και κατ’άλλες πηγές ταξινομείται στους πολυποδιίδες ή και σε δική της οικογένεια, τους νεφρολεπίδες, και στην τάξη των πολυποδιωδών, μια μεγάλη τάξη φτερών. Η τάξη αυτή μαζί μ’αρκετές άλλες ανήκει με τη σειρά της στην ομοταξία ή υποδιαίρεση των πτεριδόψιδων ή των λεπτοσποριαγγειακών φτερών, τη δεύτερη πιο επιτυχημένη ομάδα φυτών μετά τα αγγειόσπερμα (ανθοφόρα) με 10000 είδη.
Το φυτό είναι ριζωματώδες, με ομάδες σύνθετων φύλλων, όπως άλλωστε και οι περισσότερες φτέρες. Τα φύλλα είναι μεγάλα, μήκους 50-250 εκ. και πλάτους 6-15 εκ., και σύνθετα πτεροειδή αποτελούμενα από έναν κεντρικό άξονα (ράχη) με μικρότερα τριγωνικά, ελαφρώς οδοντωτά και κυμματιστά, τουλάχιστον στη δική μου ποικιλία, φυλλάρια (φτερά), εναλλάξ πάνω στον άξονα. Τα νεαρά φύλλα είναι μαλακότερα και πιο ανοιχτόχρωμα και ξετυλίγονται από το έδαφος, όπως γίνεται σ’όλες τις φτέρες. Τα σποριαγγειά είναι οργανωμένα κατά σορούς κοντά στο περιθώριο των φυλλαρίων.
Ο φυσικός τύπος του φυτού έχει όρθια φύλλα, αλλά έχουν δημιουργηθεί διάφορες ποικιλίες με διαφορετικά χαρακτηριστικά φυλλώματος, όπως πολυσύνθετα φύλλα ή, η πιο κοινή καλλιεργούμενη ποικιλία, κρεμαστά ή σχεδόν κρεμαστά. Αυτή συναντάται ευκολότερα και αυτήν πιθανότατα έχω κι εγώ. Λέγεται και φτέρη της Βοστόνης (Boston fern), επίστ. ονομασία Nephrolepis exaltata var. bostoniensis διότι η μετάλλαξη αυτή ανακαλύφθηκε σε μία αποστολή φυτών αυτού του είδους από τη Φιλαδέλφια στη Βοστόνη το 1894.

Είναι από τις ευκολότερες φτέρες στην καλλιέργεια. Καλλιεργείται και ως φυτό εξωτερικού και ως εσωτερικού χώρου. Εξαιτίας των κρεμαστών φύλλων της βοστονιανής ποικιλίας, είναι κατάλληλο και για κρεμαστά καλάθια. Το φυτό για να ευδοκιμήσει χρειάζεται πλούσιο υγρό χώμα, και ημισκιερή ή σκιερή θέση, ενώ σ’εσωτερικό χώρο αναπτύσσεται καλύτερα σε φωτεινή θέση, όχι όμως στον ήλιο. Η υγρασία γύρω από το φυτό θα πρέπει να είναι υψηλή, κι αυτό επιτυγχάνεται τοποθετώντας τη γλάστρα σ’ένα πιατάκι με βρεγμένο χαλίκι ή βότσαλα ή ψεκάζοντας το φυτό με νερό. Το χώμα δε θα πρέπει ποτέ ν’αφεθεί να στεγνώσει εντελώς και το φυτό θα πρέπει να λιπαίνεται μηνιαία με ελαφρύ διάλυμα ισορροπημένου υγρού λιπάσματος. Το χειμώνα το φυτό χρειάζεται προστασία από την παγωνιά σε μια δροσερή και φωτεινή θέση. Μπορεί να χάσει μέρος του φυλλώματός του, αλλά την άνοιξη θα επανέλθει. Αν ωστόσο δεν προλάβεται να το προστατεύσεται και περάσει μια ελαφριά παγωνιά έως τους -1 βαθμούς, το φύλλωμα θα καταστραφεί ολοκληρωτικά, αλλά το φυτό θα επανέλθει και πάλι την άνοιξη.
Ο πολλαπλασιασμός γίνεται με διαίρεση του ριζώματος αφαιρώντας ένα τμήμα ριζώματος με καλές ρίζες και λίγα φύλλα και φυτεύοντάς το σε παρόμοιο έδαφος και συνθήκες ώστε να δώσει ένα νέο φυτό. Ο πολλαπλασιασμός με σπόρια είναι δύσκολος και μπορεί οι απόγονοι να μην έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά με τη συγκεκριμένη καλλιεργούμενη ποικιλία ή και η συγκεκριμένη ποικιλία που πρόκειται να πολλαπλασιαστεί κατ’αυτόν τον τρόπο να είναι στείρα.
Εγώ δεν έχω κανένα πρόβλημα με τις ανάγκες αυτού του φυτού, αφού το καλοκαίρι χρησιμοποιώ
σύστημα αυτόματου ποτίσματος
ενώ για το χειμώνα έχω ένα φωτεινό και δροσερό μέρος όπου βάζω τα ευπαθή φυτά.

Με τον καιρό και σ’ένα μεγάλο δοχείο η φτέρη αυτή μπορεί ν’αποκτήσει μεγάλες διαστάσεις με το πυκνό, σχεδόν αδιαπέραστο φύλλωμά της να κρέμεται προς όλες τις κατευθύνσεις. Ιδιαίτερα όμορφη εικόνα είναι όταν ο ήλιος χτυπάει στο βρεγμένο φύλλωμα της φτέρης με τις αμέτρητες σταλίτσες να λάμπουν παντού.

Η ιστορία της καλλιέργειας του φυτού είναι αρκετά μεγάλη. Ιδιαίτερα δημοφιλές ήταν στη Βρετανία στη βικτοριανή εποχή οπότε καλλιεργούταν ως φυτό εσωτερικού χώρου. Εκείνη την εποχή επίσης άρχισαν να δημιουργούνται μερικές από τις ποικιλίες της. Σήμερα έχει γίνει η κοινότερη καλλιεργούμενη φτέρη παγκοσμίως.

Πηγές και ιστοσελίδες:
άρθρο της αγγλικής wikipedia
Nephrolepis exaltata καλλιέργεια

Ενημέρωση 10/12/2012: Η φτέρη των φωτογραφιών στην αρχή αυτού του άρθρου έχει αποβιώσει δυστυχώς. Βγάζοντάς την έξω την άνοιξη, αφού έκοψα σχεδόν όλα τα παλιά φύλλα, άρχικά έπαθε λίγο σοκ απ’τον ήλιο που χτύπησε τα φρέσκα φυλλαράκια της (οι φτέρες αυτού του είδους δε θα πρέπει να εκτίθενται πολύ στον ήλιο, κι αυτή πολύ λίγο τον έβλεπε), έπειτα έμεινε κάπως αδρανής, αργότερα ξαναπέταξε φύλλα, αλλά μάλλον λόγω κακής αποστράγγισης, αφού δεν υπήρχε τόση φυτική μάζα για να απομακρύνει απ’το χώμα το νερό, σάπισε και ξεράθηκε. Το φθινόπωρο ωστόσο την αντικατέστησα με μια άλλη φτέρη του είδους, την οποία ο ανθοπώλης μου έδωσε δωρεάν επειδή ήταν σε κάκιστη κατάσταση με πολλά ξερά και μαραμένα φύλλα. Αφού συνήλθε τις επόμενες ημέρες, έπειτα πάλι κατέπεσε, αλλά σύντομα άρχισε να βγάζει πολλά νέα φύλλα, ώσπου ήρθε ο βαρύς χειμώνας και πριν 5 μέρες την έφερα σε προστατευμένο μέρος. Ένα ψέκασμα νερού κάθε 1-2 μέρες ήταν απαραίτητο ώστε αυτή η φτέρη να επανέλθει.

Ενημέρωση 26/6/2013: Δυστυχώς ούτε αυτήν τη φτέρη την έχω πια. Δεν ξεκίνησε καλά την ανάπτυξη την άνοιξη και ξεράθηκε. Δε μπορώ να βρω κάποιο λάθος που έκανα. Αν και πολύ όμορφο είδος, τελικά δεν είναι και τόσο εύκολο, ιδίως κατά τη διαχείμαση. Τώρα έχω ένα άλλο ανθεκτικότερο είδος παρόμοιας δομής, αν κι όχι τόσο πυκνό όπως μια νεφρολεπίς.

Advertisements