Πριν λίγο καιρό το καλοκαίρι είχα μια συζήτηση μ’ένα φίλο μου από τη Νάουσα, μια ιστορική πόλη, για την περίπτωση εμφάνισης κάποιας κρίσης σήμερα και την αντίδρασή μας σ’αυτήν. Η συζήτηση ξεκίνησε απ το κατά πόσο ήταν λογικό κατά την
επανάσταση του 1822 στη Νάουσα
τόσοι πολλοί άνθρωποι να φονευθούν απ’τους Τούρκους επειδή δεν ήθελαν να μεταστραφούν στο ισλάμ, και ότι μερικές γυναίκες για να μην πέσουν στα χέρια των Τούρκων, διέπραξαν ομαδική αυτοκτονία με τα παιδιά τους στον καταρράκτη της Αράπιτσας. Εγώ πίστευα πως αυτό ήταν αρκετά παράλογο και υπερβολικό, αλλά μάλλον σκεφτόμουν σύμφωνα με τη σύγχρονη εποχή, ενώ αυτός πίστευε ότι υπηρετούσαν τα ελληνικά ιδεώδη. Αργότερα η συζήτηση στράφηκε στο σήμερα, και πώς θ’αντιδρούσαμε σε μια νέα κρίση (λέγοντας κρίση εννοώ μια πολύ σοβαρή κατάσταση, όπως πόλεμος ή μεγάλη εσωτερική αναταραχή, στην οποία τίθεται σε κίνδυνο η ασφάλεια ή και η ζωή μας).
Ο φίλος μου θεωρούσε σωστο να συμμετάσχει ενεργά στον αγώνα, ακόμα και να πολεμάει ή τουλάχιστον να προσφέρει άλλου είδους υποστήριξη, ενώ αντίθετα εγώ έλεγα ότι θα έψαχνα κάποιον τρόπο ν’απαλλαχθώ.
Και μετά έκανα την καίρια ερώτηση: «Αν γινόταν πόλεμος σήμερα στην Ελλάδα και υπήρχε η δυνατότητα να φύγεις στο εξωτερικό θα τό’κανες;» Και μου λέει ότι μάλλον δε θά’φευγε, αλλά θα παρέμενε στον αγώνα, ή κι αν έφευγε θα προσπαθούσε να βοηθήσει από μακριά. Εγώ πάντως θά’φευγα χωρίς δεύτερη σκέψη, για λόγους που θα αναλύσω παρακάτω. Και μου λέει λοιπόν πως αυτό θά’ταν άκρως εγωιστικό ότι δηλαδή θά’φευγα χωρίς να βοηθήσω κανέναν. Απαντάω όμως ότι δεν είναι ακριβώς έτσι. Θα βοηθούσα οικεία μου άτομα αν αυτό ήταν δυνατόν, αλλά θα δύσταζα πολύ να διακινδυνεύσω να βοηθήσω περισσότερο, επειδή μπορεί η προσπάθεια που θά’κανα να είχε μικρό αποτέλεσμα, ή και ολέθριες συνέπειες (π.χ. να με συλάβει ο εχθρος και να με σκοτώσει).

Οι λόγοι για τους οποίους θα έφευγα εύκολα στο εξωτερικό σε τέτοια περίπτωση είναι πολλοί:
Πρώτον επειδή αν και οι περισσότεροι πόλεμοι γίνονται κυρίως για κυριαρχικούς και οικονομικούς λόγους, συχνά για ν’ακολουθήσει ο λαός, ο πραγματικός τους σκοπός ντύνεται με διάφορες μεγάλες ιδέες και αξίες, διαφορετικές ανάλογα με την περίσταση και την εποχή. Ακόμα και οι αγώνες της αντίστασης, που συχνά μας φαίνονται ιδεολογικοί, έχουν ως στόχο την απόκτηση εξουσιάς για μια ομάδα. Εγώ δε θα διακινδύνευα για να χάσω ότι ήδη έχω αποκτήσει, να μην επωφεληθώ καθόλου ή και να σκοτωθώ για τίποτα. Επίσης οι ιδέες και οι αξίες για τις οποίες υποτίθεται ότι θα πολεμήσω μπορεί να μην υποστηρίζονται από μεγάλο μέρος του κόσμου, ή όπως είπα, επειδή αλλάζουν ανάλογα με τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες της κάθε εποχής, στο μέλλον ίσως χάσουν την αξία τους, επομένως μπορεί να σκοτωθώ για κάτι που μπορεί να μην έχει ουσιαστική αξία. Για παράδειγμα, η θρησκεία και η τιμή των γυναικών στην εποχή του ’21 μπορεί να ήταν πολύ σημαντικές αξίες, σήμερα όμως έχουν ατονήσει αρκετά. Άρα θα μπορούσα να διαφύγω στο εξωτερικό συνεχίζοντας τη δουλειά μου σ’ένα ασφαλές περιβάλλον ως γνήσιος ιδιότης, κι αν είχα καταφέρει κάτι σημαντικό, δε θα το έχανα, αλλά θα προοόδευα περισσότερο.
Δεύτερον επειδή είμαι άτομο με αναπηρία (έχω μειωμένη όραση) κι ως εκ τούτου μειονεκτώ σε συνθήκες πολέμου. Για παράδειγμα, αν πολεμούσα ενεργά, θά’ταν πολύ πιθανότερο να σκοτωθώ εγώ παρά κάποιος σωματικά ικανότερος. Γι’αυτό και η στράτευση δεν είναι υποχρεωτική για μένα. Ακόμα όμως κι αν άνηκα στον άμαχο πληθυσμό, πάλι θα ήμουν ένας πολύ ευκολότερος στόχος για εχθροπραξίες. Σε περίπτωση μεγάλης εσωτερικής αναταραχής, όπως εμφύλιος πόλεμος ή καταστροφική οικονομική κρίση, πάλι θα ήμουν ο πιο εύκολος στόχος. Για παράδειγμα, αν υποθετικά είχα κάτι παραπάνω, όπως λίγα περισσότερα χρήματα ή ένα απλό σπίτι και κάποιος άλλος όχι, θά’ταν πολύ ευκολότερο γι’αυτόν να επιτεθεί σ’εμένα για να τα πάρει παρά κάποιον άλλον με τα ίδια ή και περισσότερα με πιθανώς καλύτερη άμυνα.
Τέλος επειδή η πνευματική εργασία, αυτό το οποίο μάλλον θα ακολουθήσω, είναι σχεδόν άχρηστη σε περίοδο πόλέμου, θά’ταν πολύ καλύτερο να συνεχίσω στο ασφαλές, ειρηνικό περιβάλλον του εξωτερικού παρά να ζω υπό συνεχή φόβο, αβεβαιότητα και κίνδυνο στη χώρα μου. Δεν έχω δουλειά στον πόλεμο. Ακόμα κι αν υπήρχε κάποιο ασφαλές μέρος στη χώρα μου όπου θα μπορούσα να καταφύγω σε μια τέτοια περίπτωση, πάλι θα προτιμούσα να μεταναστεύσω στο εξωτερικό εξετίαςτης ελευθερίας, της ειρήνης και των περισσότερων ευκαιριών που θα υπήρχαν εκεί, κάτι πολύ καλύτερο από τη ζωή ενός κρυμμένου αμάχου.

Για τους παραπάνω σοβαρούς λόγους λοιπόν θα προτιμούσα να διαφύγω στο εξωτερικό παρά να παραμείνω στη χώρα σε περίοδο μεγάλης κρίσης. Για όσους ερμηνεύουν τη στάση μου ως απόρροια συμφεροντολογικής συμπεριφοράς και δειλίας, έχω να πω ότι κάθε άνθρωπος έχει διαφορετικές απόψεις. Πιστεύω ότι πάντοτε θα υπάρχουν άνθρωποι που θα είναι πρόθυμοι να πολεμήσουν κι άλλοι που δε θά’ναι.

Εννοείται πως όλα αυτά είναι καθαρά θεωρητικοί στοχασμοί, γιατί, ως απλός θνητός, δε μπορώ να γνωρίζω τι θα συμβεί στο μέλλον. Θα μπορούσε να υπάρχει η πιθανότητα η μάχη για κάποιον στόχο να με συνέφερε πραγματικά, και τότε ίσως σκεφτόμουν να συμμετάσχω.

Εσείς λοιπόν, αναγνώστες, πώς θ’αντιδρούσατε σε μια τέτοια περίπτωση;

Advertisements