στέκεται

βόσκει

Φέτος τον Αύγουστο που ήμουν διακοπές στο χωριό (Πύργοι Κοζάνης), ο θείος μου έτυχε σ’ένα λαχείο ένα αρνάκι. Βασικά ήθελε να το πάρει για να το δείξει στα μικρά παιδάκια του. Δυστυχώς έτσι γίνεται, πολύς κόσμος παίρνει ζώα μόνο και μόνο για να τα χαρούν τα παιδιά και μετά από κανέναν μήνα τα παρατάνε. Εγώ δε συμφωνώ με αυτό. Τουλάχιστον το αρνί θα το σφάξουν. Τέλος πάντων το ζώο ήρθε στο τέλος του μήνα και τα παιδάκια υπερενθουσιάστηκαν σε σημείο να το ζαλίζουν. Ήταν ένα αρσενικό γεννημένο τα Χριστούγεννα με ατροφικά κέρατα. Θεωρείται δηλαδή ζυγούρι κι όχι αρνί: αρνί λέγεται το ζώο ηλικίας μέχρι 2 μηνών, ζυγούρι μέχρι ενός έτους και από εκεί και πέρα πρόβατο, όπως διάβασα.
Το σώμα του καλυπτόταν από πυκνό μαλλί, που μέσα του μπλέκονταν χόρτα κι άλλες βρομιές. Στην πραγματικότητα, τα άγρια πρόβατα και μερικές ήμερες φυλές δεν έχουν μαλλί, αλλά κανονικό τρίχωμα που ανανεώνουν ετησίως. Το μαλλί άλλωστε θα δυσχέραινε την επιβίωση του ζώου στη φύση.
Τα πρόβατα είναι ζώα κοπαδιού, και η κύρια άμυνά τους είναι να συγκεντρώνονται όλα μαζί και να τρέχουν πανικόβλητα. Δεν είναι καθόλου επιθετικά, γι’αυτό και πολλά σαρκοφάγα ζώα όπως οι λύκοι μπορούν να τα σκοτώσουν με ευκολία. Αν και φαίνονται χοντρά και δυσκίνητα ζώα, μπορούν να τρέξουν και να πηδήξουν κάποιες φορές. Αυτό που είχαμε, όταν πανικοβαλλόταν, έτεχε γρήγορα και κάποτε πηδούσε.
Το επιστημονικό όνομα του προβάτου είναι Ovis aries (πρόβατο κριός) κι ανήκει στην τάξη των αρτιοδάκτυλων θηλαστικών. Οι οπλές των ποδιών του αποτελούνται δηλαδή από δύο δάχτυλα, κι όχι από ένα όπως στα ιπποειδή.

Αν και θεωρούνται κοινώς ζώα χαμηλής νοημοσύνης,
διάβασα ότι
έχουν κι αυτά κάποιες ικανότητες. Για παράδειγμα μπορούν ν’αποτυπώνουν πρόσωπα άλλων προβάτων και ανθρώπων και να τα θυμούνται για χρόνια, κι έχουν επίσης πολύ καλό προσανατολισμό. Το ζώο που είχαμε, όταν μια φορά το διώξαμε από την αποθήκη όπου έμενε, πήγε να ξαναμπεί από την πόρτα που υπήρχε στην άλλη μεριά, αλλά βλέποντάς την κλειστή, ξαναγύρισε.
Τα κοπάδια τους δεν είναι ανοργάνωτα όπως φαίνονται, αλλά έχουν ιεραρχία με τ’αρσενικά υψηλότερα. Επίσης μέσα στο κοπάδι δημιουργούνται ομάδες με βάση συνήθως τη συγγένεια, π.χ. θηλυκά με τους απογόνους τους κι αυτές κινούνται ως μικρότερες υπομονάδες.

Η υγεία του ζώου που είχαμε ωστόσο επιδεινώθηκε σημαντικά, είχε διάρροια και μειωμένη όρεξη και κινητικότητα, γιατί βρήκε κι έφαγε μεγάλες ποσότητες σιταριού και κουνελίνης. Το πεπτικό σύστημα των μηρυκαστικών είναι όμως εξελιγμένο να πέπτει μεγάλες ποσότητες χόρτου χαμηλής θρεπτικής αξίας, κι όχι τόσο πλούσια τροφή. Τώρα ζει ακόμα κι έχει ανακάμψει, αλλά το πιθανότερο είναι να σφαγεί στο εγγύς μέλλον.

Κάποιες επιπλέον πληροφορίες, πιο σχετικές με τη θεματολογία του ιστολογίου, έτσι για να τρομάξετε λίγο.
Στα πρόβατα και σπανιότερα στις κατσίκες εμφανίζεται η τρομώδης νόσος ή
scrapie,
μια μεταδόσιμη σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια προκαλούμενη από μια πρωτεΐνη, την πρωτεΐνη πρίον, η οποία όταν πάρει λάθος σχήμα μπορεί να κάνει τη φυσιολογική μορφή της πρωτεΐνης κατ’εικόνα της. Η αύξηση των κακοδιπλωμένων προτεϊνών είναι εκθετική με αποτέλεσμα ο εγκέφαλος να καταστραφεί. Συγγενικές ασθένειες είναι η σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών ή νόσος των τρελών αγελάδων και η νόσος Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ στους ανθρώπους. Όπως όλες οι μσε, η πορεία της εξελίσσεται ταχύτατα και οδηγεί πάντοτε στο θάνατο. Είναι μεταδοτική ανάμεσα στα πρόβατα και η πρωτεΐνη που την προκαλεί μπορεί να παραμείνει στο περιβάλλον επ’αόριστον. Έχει κύρια εξάπλωση στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, συμπεριλαμβανομένης και της χώρας μας και της Κύπρου. Προς το παρόν, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, και οι δυο μεγάλες κτηνοτροφικές χώρες, δεν έχουν αναφέρει κανένα κρούσμα της τυπι΄κης επιδημικής μορφής της νόσου, παρόλα αυτά σπάνια αναφέρουν κρούσματα άτυπης τρομώδους νόσου όπως του υπότυπου nor98, τα οποία θεωρείται ότι είναι σποραδικά και εμφανίζονται σε ζώα μεγάλης ηλικίας.
Περισσότερα για την τρομώδη νόσο στην Ελλάδα και την Κύπρο:
εδώ.
Η περίοδος επώασης είναι 2-4 χρόνια, ενώ πιο ανθεκτικά ζώα μπορεί να δείξουν συμπτώματα πολύ αργότερα. Κύρια συμπτώματα στα πρόβατα είναι: αλλαγές στη συμπεριφορά, αστάθεια, τρόμος, έντονο κι επίμονο ξύσιμο, σπασμοί και κατάρρευση. Ο μόνος τρόπος πρόληψης είναι η επιλογή ανθεκτικότερων φυλών στην ασθένεια. Τα μολυσμένα ζώα μπορούν να ταυτοποιηθούν μ’ένα διαγνωστικό τεστ που παίρνει λίγο λεμφικό υγρό για εξέταση, πριν εμφανίσουν συμπτώματα.
Υποτίθεται ότι η τρομώδης νόσος δε μεταδίδεται στον άνθρωπο, αν και εργαστηριακές μελέτες έδειξαν ότι μπορεί το συγκεκριμένο στέλεχος πρίον να είναι απλώς λιγότερο αποτελεσματικό να μεταλλάσει το ανθρώπινο υγειές πρίον, επιμηκύνοντας έτσι πολύ την περίοδο επώασης. Οι αλλοιώσεις που δημιουργεί στον εγκέφαλο τόσο σε διαγονιδιακά ανθρωποποιημένα ως προς την πρωτεΐνη πρίον ποντίκια, όσο και σε μακάκους, που μιμούνται πιστά την παθολογία στον άνθρωπο, είναι όμοιες με τη σποραδική Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ στους ανθρώπους. Μήπως πολλά κρούσματα υποτηθέμενης σποραδικής, δηλαδή φαινομενικά άνευ λόγου και αιτίας, Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ προέρχονται από την τρομώδη νόσο; Γι’αυτό το λόγο, δηλαδή ότι η μεταδοσιμότητά της στον άνθρωπο είναι χαμηλή, χρησιμοποιείται ως το κύριο μοντέλο για τη μελέτη και την κατανόηση των μσε.
Είναι η πλέον συχνότερη και παλαιότερα αναγνωρισμένη μσε, με το πρώτο γνωστό κρούσμα το 1732 στη Σκοτία. Ωστόσο, για να προληφθεί πιθανή μετάδοση στους ανθρώπους, πολλές ευρωπαϊκές χώρες αφαιρούν το υλικό ειδικού κινδύνου (κυρίως νευρικός ιστός) από τα σφάγια και απαγορεύουν την κατανάλωση φαγητών με εγκέφαλο ή νωτιαίο μυελών προβάτων.
Τα παραπάνω ήταν απλά πληροφοριακά. Το πρόβατο που είχαμε πιθανότατα δεν είχε κάτι τέτοιο, ούτε ξέρω για κανένα κρούσμα στην περιοχή των Πύργων.

Ενημέρωση 27/11/2011: Το αρνάκι τελικά το σφάξανε. Όσο για την τρομώδη νόσο,
η Ελλάδα αδυνατεί να εφαρμόσει
το πρόγραμμα εκρίζωσης επιβεβλημένο από την ΕυρωπαΪκή Ένωση, ενώ αντίθετα η Κύπρος έχει σημειώσει τεράστια επιτυχία.