Θορυβήθηκα για να γράψω αυτό το άρθρο διαβάζοντας σήμερα στις λέξεις κλειδιά, που χρησιμοποιούν πολλοί χρήστες ψάχνοντας και βρίσκουν το ιστολόγιο, «πρακτικές λύσεις για εξόντωση φιδιών». Έπειτα αναλογίστηκα τον τεράστιο αριθμό των ανθρώπων που σκοτώνουν συστηματικά αυτά τα ζώα και τον επίσης τεράστιο ετήσιο αριθμό σκοτωμένων φιδιών από ανθρώπινες δραστηριότητες. Θυμήθηκα επίσης σε πόσους φόνους φιδιών (περίπου 9) έχω παρασταθεί και για πόσους άλλους έχω ακούσει, και σ’όλες τις περιπτώσεις οι άνθρωποι σκοτώνουν το φίδι με μανία και μίσος, πιστεύοντας μάλιστα ότι κάνουν μια καλή πράξη! Όλοι αυτοί οι φόνοι γίνονται καθαρά μόνο για ένα λόγο: γιατί οι άνθρωποι φοβούνται υπερβολικά τα φίδια και τα θεωρούν τρομερά, καταχθόνια κι άκρως επικίνδυνα ζώα. Όμως η αλήθεια δεν είναι αυτή. Στην Ελλάδα τουλάχιστον, από τα 23 είδη φιδιών που έχουμε, μόνο 3 είδη οχιάς θεωρούνται σχετικά επικίνδυνα, και το δάγκωμά τους είναι πλήρως ιάσιμο. Ο χρόνος που μεσολαβεί από το δάγκωμα έως τα σοβαρά συμπτώματα είναι παραπάνω από αρκετός για να πάει κάποιος στο νοσοκομείο, έστω κι αν δαγκώθηκε σε απομακρυσμένη περιοχή. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι έχει να καταγραφεί θάνατος από φίδι στην Ελλάδα εδώ και πολλές δεκαετίες. Τέλος τα φίδια δεν κυνηγούν τους ανθρώπους για να τους δαγκώσουν. Θα δαγκώσουν μόνο σε περίπτωση που κινδυνεύει η ζωή τους άμεσα, και πάλι όχι χωρίς προειδοποίηση. Συνήθως προσπαθούν να μένουν απαρατήρητα ή να κρυφτούν σ’ένα ασφαλές μέρος για να διαφύγουν της προσοχής των εχθρών τους (εμάς κι άλλα ζώα). Δε θα σπαταλήσουν το πολύτιμο για το κυνήγι δηλητήριό τους σε κάθε μικρή απειλή, γι’αυτό και συχνά τα αμυντικά δαγκώματα είναι στεγνά, χωρίς έγχυση δηλητηρίου. Είναι τελικά από τα παραπάνω τόσο επικίνδυνα τα φίδια όπως λέγεται;
Αντίθετα, τα φίδια είναι πολύ ωφέλιμα ζώα. Τρέφονται με επιζήμια για τον άνθρωπο τρωκτικά όπως ποντίκια κι αρουραίους, μειώνοντας τους πληθυσμούς τους. Σε μικρή ηλικία μπορεί να τραφούν και μ’έντομα όπως ακρίδες. Άρα μας απαλλάσσουν από καταστροφικά κι ενοχλητικά ζώα, που η καταπολέμησή τους αλλιώς θα κόστιζε πολύ και θα καθιστούσε απαραίτητη τη χρήση επιβλαβών χημικών. Εδώ να επισημάνο κάτι σημαντικό. Μπορεί τα ποντίκια κι άλλα παρόμοια ζώα να τα θεωρούμε καταστροφικά ή ανεπιθύμητα, αλλά για το οικοσύστημα είναι απαραίτητα. Μπορεί να χρειαστεί να τα καταπολεμήσουμε στις ιδιοκτησίες μας, αλλά σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει να προσπαθήσουμε να τα εξαλείψουμε απ’τη φύση. Με τέτοιες ενέργειες διαταράσσουμε την ισορροπία του οικοσυστήματος κι όπως ξέρουμε, ένα μη ισορροπημένο οικοσύστημα προκαλεί τελικά και στον άνθρωπο προβλήματα. Τέλος της μεγάλης παρένθεσης, πίσω πάλι στα φίδια λοιπόν.
Αντί λοιπόν να εξοντώνετε αυτά τα ωφέλιμα ερπετά όπου τα βρίσκετε, υπάρχουν πολύ καλύτεροι τρόποι
απώθησής τους
από την ιδιοκτησία σας. Τα χημικά απωθητικά δεν έχει αποδειχθεί ότι προσφέρουν κάποιο πλεονέκτημα, αντίθετα μπορεί κάποια να είναι τοξικά και για το υπόλοιπο οικοσύστημα. Ο μόνος τρόπος αποτελεσματικής απώθησης φαίνεται να είναι η μετατροπή της ιδιοκτησίας σας σε αφιλόξενο περιβάλλον γι’αυτά, με την καταπολέμηση των πληθυσμών της τροφής τους (τρωκτικά) και την αφαίρεση ή την καταστροφή πιθανών κρυψονών για τα φίδια.
Ουσιαστικά δεν υπάρχει κάποιος σημαντικός λόγος να σκοτώνουμε φίδια. Εδώ στην Ελλάδα ούτε τρώμε φίδια για να τα κυνηγάμε για κρέας, ούτε το δέρμα τους χρησιμοποιούμε (το δέρμα το παίρνουν από πολύ μεγαλύτερα είδη τροπικών συνήθως περιοχών), ούτε μας είναι κάποιο επιζήμιο ζώο για τις καλλιέργειες ή κάποια άλλη δραστηριότητα όπως τα ποντίκια. Εδώ θα πρέπει να επισημάνω μια σημαντική διαφορά των φιδιών σε σχέση με τα ποντίκια, τα ποντίκια, τουλάχιστον ακόμα, δεν απειλούνται μ’εξαφάνιση, αναπαράγονται ταχύτατα, και στις περιοχές με ανθρώπινη δραστηριότητα, επειδή υπάρχει πολλή τροφή και λείπουν οι εχθροί τους, ο αριθμός τους κάποιες φορές αυξάνεται υπερβολικά. Αντίθετα τα φίδια ζουν σε πιο συγκεκριμένα περιβάλλοντα, αναπτύσσονται και αναπαράγονται βραδύτερα και πολλά είδη απειλούνται μ’εξαφάνιση από την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι η φόνευση των φιδιών δεν είναι λύση, όπως έλεγε αυτός που έκανε την αναζήτηση, αλλά φέρνει ακόμα περισσότερα προβλήματα σ’ένα οικοσύστημα που διαταράσσουμε συνεχώς. Εκτός αυτού, είναι αναμφίβολα μια απάνθρωπη πράξη. Τώρα όλα τα παραπάνω μπορεί να προβληματίσουν κάποιον έστω και με ψήγματα οικολογικής συνείδησης, αλλά σε κάποιον ξεροκέφαλο κι εντελώς αδιάφορο πιστεύω ότι πιθανότατα δε θα φέρουν κανένα αποτέλεσμα. Όσο και να προσπαθείς να μεταπεισεις (πρήζεις σύμφωνα με τη σκέψη τους) αυτούς τους ανθρώπους, δε θ’αλλάξει τίποτα, και το μόνο που θα έχεις καταφέρει είναι να έχεις ξοδέψει πολλή σάλιο και ενέργεια άσκοπα.

Ενημέρωση 12/7/2012: Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες
ο φόβος μας για τα φίδια έχει πιθανόν γενετική βάση.
Μπορεί αυτή η ικανότητα να προστάτευε τους προγόνους μας από δυνητικούς κινδύνους, σήμερα όμως που γνωρίζουμεείναι περιττή. Δεν είναι πλήρως ενστικτώδης, αλλά μαθαίνεται, αν και σχεδόν μηχανικά, με το παραμικρο αρνητικό ερέθισμα που συνοδεύεται με φίδι σε νεαρή ηλικία. Επομένως μπορούμε να τον καταπολεμήσουμε.

Advertisements