χελωνάκι πριν το αφήσω στη φύση

Το μικροσκοπικό χελωνάκι στο χέρι μου της παραπάνω εικόνας του είδους testudo hermanni το βρήκα στην άκρη του δρόμου στο χωριό μου, Πύργοι Κοζάνης, στις διακοπές του Πάσχα. Και λίγες άλλες φορές έχω βρει τόσο μικρά χελωνάκια, αλλ’αυτό ήταν ειδική περίπτωση. Το χελωνάκι αυτό είχε πατηθεί την προηγούμενη μέρα κατά λάθος από ένα φίλο μου με το ποδήλατο όπως ισχυρίστηκε, αν και φαινόταν σε πολύ καλή κατάσταση για να είναι πατημένο. Μάλλον πέρασε απλώς ξυστά από δίπλα. Ακόμα κι αν δεν ήταν πατημένο, ήταν πολύ στρεσσαρισμένο, υποτονικό και νωχελικό, ίσως λόγω χαμηλών θερμοκρασιών. Το μετέφερα σπίτι για να το δείξω στα ξαδερφάκια μου, μικρά παιδάκια που είναι ανυπόμονα να μάθουν για τα ζώα, και να του παράσχω λίγη υποστήριξη. Το έβαλα σ’ένα ταπεράκι και του έδωσα λίγο νερό, μήλο και μαρούλι. Την επόμενη μέρα μου φάνηκε πως είχε δυναμώσει λίγο, αν και πάλι δεν το παρατήρησα να κινείται πολύ.
Υπήρχαν δύο εναλλακτικές: ή να το κρατούσα για λίγο μέχρι να έρθει ξανά η ζέστη και να γίνει καλά ή να το άφηνα στη φύση κι ό,τι γινόταν. Αν και ήθελα να το υποστηρίξω για κάποιο χρονικό διάστημα, τελικά αποφάσισα να το αφήσω στην τύχη του, επειδή τα παιδάκια συνεχώς το ενοχλούσαν και το μέρος όπου βρισκόταν δεν είχε καθόλου ησυχία. Ήταν πολύ αγχωτική η κατάσταση αυτή για μένα. Καλύτερα όμως να πέθαινε στη φύση παρά από μας.

Εδώ έγκειται και το ερώτημα εάν είναι σωστό να θεραπεύουμε ή να υποστηρίζουμε ένα τραυματισμένο ή άρρωστο ζώο από τη φύση ή να το αφήνουμε στην τύχη του. Αν δεν υπήρχε κάποιος άνθρωπος να το περιθάλψει, το ζώο αυτό πιθανότατα θα πέθαινε είτε από επιπλοκές της ασθένειας ή του τραύματός του, είτε από κάποιο θηρευτή ο οποίος θα το έβρισκε πολύ εύκολα. Έτσι λειτουργεί η φύση. Όταν παρεμβαίνουμε εμείς σώζοντας ένα αδύναμο ζώο από σχεδόν βέβαιο θάνατο, διαταράσσουμε τη φυσική πορεία. Η ίδια η φυσική επιλογή δρα ακριβώς πάνω σ’αυτό αφαιρώντας συνεχώς τους οργανισμούς που δεν επιβιώνουν και προσαρμόζοντας το είδος ακόμα καλύτερα στο περιβάλλον του. Σύμφωνα δηλαδή μ’αυτό το σκεπτικό, θα πρέπει, αν βρούμε ζώο σε δύσκολη κατάσταση, να το αφήνουμε όπως είναι χωρίς καμία παρέμβαση. Η παρέμβασή μας έχει καθαρά συναισθηματικά και μερικές φορές λανθασμένα ηθικά κίνητρα. Η περίθαλψη πάντως σε κάποιες περιπτώσεις θα πρέπει να γίνεται, π.χ. στην περίπτωση ενός απειλούμενου μ’εξαφάνιση είδους σημαντικό για το οικοσύστημα ή ενός είδους που τραυματίζεται πολύ συχνά από την ανθρώπινη δραστηριότητα, π.χ. από οχήματα στους δρόμους.

Παραπάνω είπα για λανθασμένα ηθικά κίνητρα, τα οποία διαχώρισα από τα απλά συναισθηματικά κίνητρα. Όντως υπάρχει μία μειοψηφία ανθρώπων που θεωρεί ηθικά απαράδεκτη την κατάσταση στη φύση, όπου το ένα ζώο τρώει το άλλο και τα άρρωστα και τα τραυματισμένα πεθαίνουν αργά και βασανιστικά. Σύμφωνα με αυτούς, οι οποίοι είναι φιλόσοφοι που προσυπογράφουν στον αρνητικό ωφελιμισμό, δηλαδή την προσταγή να μειωθεί ο πόνος στο σύμπαν, είμαστε ηθικά υποχρεωμένοι ως ανθρωπότητα να σταματήσουμε αυτήν τη σφαγή. Υποστηρίζουν μέτρα όπως τη γενετική τροποποίηση ή την εξαφάνιση των θηρευτών, τη γενετική τροποποίηση των χορτοφάγων ώστε να μην αυξήσουν τον πληθυσμό τους τόσο ώστε να αυτοκαταστραφούν, και φυσι΄κα τη μετάβαση σε μια χορτοφαγική διατροφή για την ανθρωπότητα. Η κρίσεις τους βασίζονται περισσότερο σε θεωρητικές σκέψεις παρά σε αδιάσειστες επιστημονικές αποδείξεις για το πόσο πόνο νιώθουν τα ζώα σε διάφορες άσχημες καταστάσεις στη φύση. Επίσης πού σταματάμε με αυτήν τη λογική; Νιώθουν όλα τα ζώα τον ίδιο πόνο; Ακόμα και τα έντομα και τα σκουλήκια; Με τα φυτά, τους μύκητες, τα άλλα ευκαρυωτικά και τα βακτήρια τι γίνεται; Υπάρχουν πολλές αυθαιρεσίες σε αυτήν τη σχολή. Πώς ακριβώς θα επιτευχθούν όλα αυτά που λένε, και ποιες θα είναι οι συνέπειες; Και από πού και ως πού έχουμε το δικαίωμα να επιβάλλουμε την ηθική μας στη φύση; Ποιος μετράει και νοιάζεται για το συνολικό πόνο στο σύμπαν, εφόσον οι φιλόσοφοι που προτείνουν μια τέτοια προσέγγυση δεν είναι θρήσκοι; Μετράει μόνο ο πόνος, ή έχει αξία και η ηδονή στη φύση; Υποτίθεται ότι όταν γίνουν αυτές οι παρεμβάσεις στο οικοσύστημα, η ανθρωπότητα θα έχει περάσει στη φάση της μοναδικότητας έχοντας συνενωθεί πλήρως με την τεχνητή νοημοσύνη και θα παύσει να προκαλεί πόνο στον εαυτό της. Το θέμα είναι αρκετά ενδιαφέρον και θα το αναλύσω διεξοδικότερα σε μελλοντικό άρθρο. Όμως να θυμάστε κάτι απλό, ακόμα και αν δε σας αρέσει, η επώδυνη φυσική επιλογή μας γέννησε, και καλά θα κάνουμε να αφήσουμε τη φύση όπως την βρήκαμε, διότι σε περίπτωση που εξαφανιστούμε στο μέλλον, η ίδια διαδικασία μπορεί να γενήσει κάποιο ον νοητικά και ηθικά ανώτερο ακόμα και από εμάς.

Advertisements