φύλλο αγριοτριανταφυλλιάς


άνθη αγριοτριανταφυλλιάς

Η αγριοτριανταφυλλιά ε.ο. rosa canina (σκυλοτριανταφυλλιά, διότι εθεορείτο κατώτερη από της καλλιεργημένες ποικιλίες) είναι ένα θαμνώδες, ημιαναρριχητικό φυτό στην οικογένεια των ροδιδών και στην υποοικογένεια των ροδοειδών. Ιθαγενές της Ευρώπης και της δυτικής Ασίας. Είναι αρκετά κοινό στην Ελλάδα. Ζει σε δασώδεις περιοχές και θαμνότοπους ή στις άκρες των δρόμων. Αναπτύσσεται σε διαφόρους τύπους χώματος, από αμμώδες ως αρκετά αργιλώδες και σε διάφορα ph, αλλά δεν αντέχει την ξηρασία ούτε την έκθεση στη θάλασσα. Ανέχεται και το απ’ευθείας ήλιο και την ημισκιά.
Είναι ένας φυλλοβόλος θάμνος ύψους 1-5 μέτρων και σπάνια υψηλότερος. Το φυτό είναι ημιαναρριχώμενο, δηλαδή οι βλαστοί του είναι ευλύγιστοι και ακουμπάνε πάνω σε άλλα φυτά για τη στήριξή τους, αλλά δεν αναρριχώνται ενεργητικά. Οι μακριοί βλαστοί είναι λείοι, πράσινοι ή μοβ και καφετιάζουν όσο ξυλοποιούνται με την ηλικία και καλύπτονται από σκληρά, μυτερά, αγγιστρωτά αγκάθια με βάση 15 χιλιοστών που βοηθούν το φυτό στην αναρρίχιση. Τα αγκάθια προέρχονται από εκφύσεις της επιδερμίδας του βλαστού και όχι από τροποποιημένους βλαστούς ή φύλλα όπως σε άλλα φυτά. Το φυτό εξαπλώνεται με παραφυάδες. Συχνά πάνω στους βλαστούς εμφανίζονται καφέ τριχωτές τούφες οι οποίες δημιουργούνται ως αντίδραση του φυτού σε τσιμπήματα παρασιτικών σφηκών. Παλαιότερα νόμιζα ότι οι τούφες αυτές ήταν κάποιο παρασιτικό φυτό, αν και φαίνονταν πλήρως συνδεδεμένες με το κλαδί όπου βρίσκονταν. Τα σκουροπράσινα φύλλα φύονται εναλλάξ, είναι σύνθετα φτεροειδή, με 5-7 ωοειδή φυλλάρια 15-40 χιλιοστά σε μήκος, τα οποία έχουν πριονωτές άκρες και είναι συνήθως λεία. Τα μεγάλα παράφυλλα στη βάση του μίσχου μπορεί να φτάσουν σε μήκος τα 2 εκατοστά. Οι μίσχοι φέρουν λίγα αγκαθάκια. Τα φύλλα και οι βλαστοί, αν τραυματιστούν, βγάζουν ένα άρωμα.
Τα άνθη του φυτού βγαίνουν αργά την άνοιξη σε συστάδες των 1-5, είναι αρωματικά, ερμαφρόδιτα, διαμέτρου 4-6 εκατοστών με 5 πλατιά πέταλα που χωρίζονται σε δύο λοβούς χρώματος λευκού-ανοιχτού ροζ, (αν και κάποιες φορές μπορεί να είναι πιο σκούρο ροζ) και 5 σέπαλα με μυτερές άκρες. Τα θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα στο εσωτερικό του άνθους δεν είναι ενωμένα. Οι βάσεις των σεπάλων, των πετάλων και των στημόνων συνενόνωνται δημιουργώντας το υπάνθιο, διαγνωστικό χαρακτήρα της οικογένειας. Η επικονίαση γίνεται με τα έντομα. Ο ωοειδής, πορτοκαλοκόκκινος, μήκους 1,5-2 εκατοστών (σπάνια μεγαλύτερος) καρπός ή κυνόροδο ωριμάζει αργά το καλοκαίρι-φθινόπωρο. Πρόκειται στην πραγματικότητα για ψευδοκαρπό, ο οποίος αποτελείται από το υπάνθιο το οποίο περικλείει πολλά τριχωτά αχένια που περιέχουν τους σπόρους. Οι τρίχες αυτές είναι σκληρές και ερεθιστικές. Οι καρποί παρέχουν τροφή σε πουλιά και μικρά θηλαστικά.
Ο καρπός είναι μία από τις πλουσιότερες πηγές
βιταμίνης c.
Περιέχει επίσης και άλλες βιταμίνες σε μικρότερη ποσότητα: α, β1, β2, ε, κ και φλαβονοειδή. Παραδοσιακά χρησιμοποιούταν για την καταπολέμηση της κόπωσης, των γαστρεντερικών προβλημάτων, ως μαλακτικό, ως στυπτικό, ως διουρητικό, ως γαργάρα για το στόμα και το λαιμό, για την υγεία των οφθαλμών, για τη θεραπεία από κρυολογήματα, γρίπη και ως αντισκορβουτικό, ιδιότητες που οφείλει στις ιδιότητες των βιταμινών και αντιοξειδωτικών φλαβονοειδών που περιέχει. Πρόσφατα, το φυτό αποδείχθηκε μετά από επιστημονικές μελέτες ότι ανακουφίζει τον πόνο και τη δυσκαμψία που σχετίζονται με την οστεοαρθρίτιδα, χωρίς να παρουσιάζει τις παρενέργειες των συμβατικών φαρμάκων (οι σύνδεσμοι στο τέλος).
Ο καρπός μπορεί να γίνει σιρώπι, γλυκό του κουταλιού ή μαρμελάδα, τα οποία αποτελούν άριστα διατροφικά συμπληρώματα ή να αποξηρανθεί και να γίνει τσάι. Πιο σπάνια τρώγεται ωμός. Μεγάλη προσοχή χρειάζεται στο καθάρισμα του καρπού για οποιαδήποτε χρήση, αφού κάτω από το σαρκώδες μέρος βρίσκονται οι σκληρές τρίχες που είναι ερεθιστικές για το πεπτικό και αναπνευστικό σύστημα και πρέπει να αφαιρεθούν. Ο καρπός δεν είναι τοξικός.
Το φυτό δεν καλλιεργείται συχνά. Λίγες ποικιλίες έχουν δημιουργηθεί, μία από τις οποίες δε φέρει αγκάθια. Φυτεύεται κάποιες φορές στη φύση σε αποψιλωμένες περιοχές για την καταπολέμηση τις διάβρωσης. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ρίζα πάνω στην οποία εμβολιάζονται καλλιεργημένες πικιλίες. Γενικά καλλιεργείται όπως μια τριανταφυλλιά, αλλά υπάρχουν κάποιες σημαντικές διαφορές. Το κλάδεμα θα πρέπει να γίνεται μόνο στους άρρωστους, τραυματισμένους, κατεστραμμένους ή σ’αυτούς που ξεφεύγουν πολύ απ’το σχήμα βλαστούς. Αυτό γιατί η αγριοτριανταφυλλιές όπως και πολλές παλιές καλλιεργημένες ποικιλίες, ανθίζουν μόνο σε βλαστούς της προηγούμενης χρονιάς και η μερική αφαίρεσή τους θα επειρεάσει αρνητικά την ανθοφορία. Επίσης, το φυτό ανθίζει μόνο μια φορά το χρόνο, έτσι τα μαραμένα άνθη δε θα πρέπει ν’αφαιρεθούν, ώστε να ωριμάσουν σε καρπούς. Το φυτό Χρειάζεται στήριξη ή δέσιμο σε πέργκολα, κάγκελα, δέντρα κλπ. Σε σχέση με πολλές καλλιεργημένες ποικιλίες, η αγριοτριανταφυλλιά είναι ανθεκτικότερη σε ασθένειες και προσβολές από έντομα. Ο πολλαπλασιασμός από σπόρο δεν προτιμάται, επειδή οι σπόροι αργούν πολύ να βλαστήσουν (έως και δύο χρόνια). Περισσότερη επιτυχία έχουν τα μοσχεύματα, τα οποία μπορούν να παρθούν είτε ως μοσχεύματα ημιώριμου ξύλου με ένα μικρό κομμάτι ξύλου και φλοιού από το γονικό βλαστό το καλοκαίρι, είται ως ώριμο ξύλλο μήκους 20-25 εκατοστών το φθινόπωρο. Τα μοσχεύματα θα πρέπει να φυτευθούν σ’ένα προστατευμένο μέρος μέχρι ν’αρχίσουν την ανάπτυξη. Τον πρώτο χρόνο τα φυτά μπορεί να μην αναπτυχθούν πολύ. Επίσης πολλαπλασιάζεται με διαίρεση των παραφυάδων το χειμώνα και φύτευση στην οριστική θέση ή καταβολάδες που παίρνουν 1 χρόνου ώσπου να ριζώσουν.

Ενημέρωση τέλη Αυγούστου: Έφαγα ένα κομματάκι από ωμό ώριμο καρπό αγριοτριανταφυλλιάς. Μοιάζει λίγο στη γεύση με τ’άλλα συγγενικά μέλη της οικογένειας, τη φράουλα και το βατόμουρο. Οι τρίχες είναι πολύ ενοχλητικές. Αν τις πιάσεις και δεν τις βγάλεις όλες από το χέρι σου και μετά ακουμπήσεις ένα άλλο μέρος του σώματος π.χ. το λαιμό, το μάγουλο, θα ξύνεται για αρκετή ώρα. Είναι πολύ κοινή στο χωριό μου (Πύργοι Κοζάνης) και συναντάται σ’όλα τα περιβάλλοντα που προανέφερα. Την έχω επίσης βρει και σε αρκετές άλλες περιοχές.

Πηγές και σελίδες:
Η αγριοτριανταφυλλιά καταπολεμά την οστεοαρθρίτιδα.
αγριοτριανταφυλλιά στο ιστολόγιο του Kartson
αγριοτριανταφυλλιά ΚΠΕ Καστοριάς
αγριοτριανταφυλλιά
άρθρο της αγγλικής wikipediaπληροφορίες για την αγριοτριανταφυλλιά
φαρμακευτικές πληροφορίεςκαρποί αγριοτριανταφυλλιάς
πληροφορίεςπληροφορίες για φαρμακευτικές ιδιότητες

Advertisements