Bufo bufo

Bufo bufo

κοινός φρύνος

Bufo terrestris

χερσαίος φρύνος, νοτιοανατολικές η.π.α.

Οι φρυνίδες (φρύνοι) είναι μία πολύ μεγάλη και επιτυχημένη (περίπου 35 γένη και 500 είδη) οικογένεια της τάξης των ανούρων που σήμερα είναι εξαπλωμένη σ’όλες τις ηπείρους του κόσμου, εκτός από την Αυστραλία και την Ανταρκτική. Οι οικογένεια των φρύνων ανήκει στην υπόταξη των νεοβατραχίων, στην οποία βρίσκονται τα περισσότερα σημερινά είδη βατράχων.

Το όνομα «φρύνος» προέρχεται από τα Αρχαία Ελληνικά, όπου σήμαινε το χρώμα καφέ. Το «brown» έχει ετυμολογική συγγένεια.

Οι φρύνοι δεν απέχουν πολύ από τους βατράχους, είναι απλά μία οικογένεια βατράχων, εντούτοις έχουν κάποια χαρακτηριστικά που τους ξεχωρίζουν από αυτούς. Έχουν συνήθως χοντρότερο και πλαδαρότερο σώμα από τους βατράχους και κοντότερα άκρα. Ο σκελετός τους είναι δυνατότερος και το δέρμα παχύτερο και στη ραχιαία επιφάνεια τραχύ. Κινούνται με μικρά άλματα ή περπατώντας αργά. Δεν έχουν δόντια και ο θωρακικός τους χόνδρος είναι διαφορετικός από αυτόν των βατράχων. Τα χρώματά τους είναι συνήθως καφέ, πράσινο ή άλλα μουντά χρώματα. Όλα αυτά είναι προσαρμογές για τη χερσαία ζωή που βοηθούν τους φρύνους να ανταπεξέρχονται καλύτερα στο χερσαίο περιβάλλον, να μειώνουν τους τραυματισμούς, να αποκτούν καλύτερο καμουφλάζ και να αντέχουν περισσότερο στην αφυδάτωση σε σχέση με άλλα αμφίβια. Ως αμφίβια όμως δεν μπορούν ν’αποφύγουν την αφυδάτωση εντελώς και γι’αυτό, ακομα και αν ζουν σε ξηρές περιοχές περνούν την ημέρα σε μέρη με υψηλή υγρασία και δραστηριοποιούνται κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Η αναπαραγωγική τους συμπεριφορά και η ανάπτυξή τους είναι ίδια μ’αυτήν των βατράχων, αλλά παρουσιάζει και κάποιες διαφορές. Ενώ οι περισσότεροι βάτραχοι γεννούν τα αβγά τους μεμονωμένα ή ανά ομάδες, οι φρύνοι τα γεννούν σε ζευγαρωτές αλυσίδες που μπορούν να φτάσουν το μήκος μερικών μέτρων. Εξαίρεση αποτελεί το γένος νηκτοφρυνοειδής (nectophrynoides) του οποίου τα αυγά εκκολάπτονται σε ανεπτυγμένα φρυνάκια και όχι γυρίνους. Επίσης, μία ιδιαιτερότητα των αρσενικών φρύνων είναι το όργανο του Bidder, το οποίο θα λειτουργήσει ως ωοθήκη αν οι όρχεις του σταματήσουν να λειτουργούν, μετατρέποντάς τον σε θηλυκό. Πολλά είδη μεταναστεύουν κατά την αναπαραγωγική περίοδο κατά μεγάλους πληθυσμούς κοντά στους τόπους όπου γεννήθηκαν για ν’αναπαραχθούν.

Οι φρύνοι τρέφονται με ασπόνδυλα και τα μεγαλύτερα είδη και με σπονδυλωτά, όπως μικρά ερπετά, αμφίβια και τρωκτικά. Για την αποφυγή των εχθρών τους βασίζονται στο καμουφλάζ, στη νυκτόβια δραστηριότητα και στην τάση τους να κρύβονται, αλλά αν απειληθούν θα φουσκώσουν το σώμα τους και θα σηκωθούν στα άκρα τους δίνοντας την εντύπωση ότι είναι μεγαλύτεροι για να τρομάξουν τον εχθρό, μπορεί να κατουρήσουν συνήθως αν κάποιος τους σηκώσει από το έδαφος και συχνά απελευθερώνουν τοξικές ουσίες για να αποτρέψουν τον εχθρό από ένα ζεύγος παρωτοειδών αδένων οι οποίοι βρίσκονται πάνω και πίσω από τα τύμπανα που έχουν σχήμα εξογκώματος και από άλλους μικρότερους αδένες σε όλο το σώμα τους. Οι τοξίνες των φρύνων λέγονται γενικά φρυνοτοξίνες. Είναι αλκαλοειδή και γλυκοζίδες, και διαφορετικά είδη εκκρίνουν και αρκετά διαφορετικές ουσίες και αναλογίες των ουσιών αυτών. Κάποια είδη Όπως ο θαλάσσιος φρύνος (bufo marinus) έχουν πολύ τοξικό δηλητήριο αν καταποθεί το οποίο μπορεί να σκοτώσει ένα αρκετά μεγάλο ζώο όπως ένα σκύλο. Στον άνθρωπο προκαλεί σοβαρά συμπτώματα. Το δηλητήριο άλλων ειδών φρύνου όπως του φρύνου του Κολοράντο (bufo alvarius) περιέχει ψυχοενεργές ουσίες (5-meo-dmt και φρυνοτενίνη) που φέρνουν ψυχοδηλωτικά αποτελέσματα, όταν καπνιστούν.

Bufo alvarius

φρύνος Κολοράντο, φρύνος ερήμου Σονόρα

 Παρόλα αυτά, οι ουσίες των περισσοτέρων ειδών φρύνου όπως των ευρωπαϊκών ειδών είναι ακίνδυνες για τον άνθρωπο όταν έρθουν σ’επαφή με το δέρμα και προκαλούν ερεθισμό ή ελαφριά συμπτώματα αν καταποθούν ή έρθουν σ’επαφή με τους βλενογόνους. Επίσης, παρόλη τη χημική άμυνά τους, κάποια ζώα τους τρώνε.

Η οικογένεια των φρύνων είναι αρκετά παλιά, πρωτοεμφανίστηκε στην ύστερη παλαιόκαινο πριν από περίπου 57000000 χρόνια και παραμένει επιτυχημένη και ευπροσάρμοστη ως σήμερα.

Bufo americanus

αμερικανικός φρύνος

Οι φρύνοι και ειδικότερα αυτοί του γένους bufo (φρύνος) λόγω της προσαρμοστικότητάς τους και της ανθεκτικότητάς τους μπορούν να ζήσουν εύκολα σε αιχμαλωσία, χωρίς να απαιτούν ειδικές συνθήκες, εντούτοις η αναπαραγωγή τους όμως είναι πιο δύσκολη. Το γένος bufo περιλαμβάνει τους ευρωπαϊκούς φρύνους, καθώς και φρύνους άλλων περιοχών. Είναι συνήθως αρκετά μεγάλοι και εύκολα παρατηρήσιμοι και χρειάζονται μόνο τα βασικά στο περιβάλλον τους για να επιβιώσουν. Γενικά, χρειάζονται ένα περιβάλλον ανοιχτό, όχι φορτωμένο με διακοσμήσεις, με υπόστρωμα ένα μείγμα άμμου-χώματος για να σκάβουν, βράχους, κοίλα ξύλα και φλοιούς κάτω από τα οποία θα κρύβονται, ένα ρηχό μπολ με αποχλωριωμένο νερό για να μπαίνουν μέσα και να ενυδατώνονται, θερμοκρασία δωματίου (15-25 βαθμοί Κελσίου), μέτρια υγρασία, καμία συμπληρωματική λάμπα και διατροφή με διάφορα ασπόνδυλα όπως γρύλλους, σκουλήκια, προνύμφες, κατσαρίδες, πεταλούδες, μύγες και μικρότερα έντομα για μικρότερα άτομα και νεογέννητα ποντικάκια για αρκετά μεγάλους φρύνους. Τα νεαρά φρυνάκια πρέπει να τρέφονται κάθε μέρα ενώ οι ενήλικοι κάθε 2-3 μέρες και τα εύκρατα είδη πέφτουν σε νάρκη το χειμώνα. Το καπάκι θα πρέπει να είναι καλά ασφαλισμένο, γιατί μπορούν ν’αποδράσουν εύκολα πηδώντας. Το ύψος δεν είναι τόσο σημαντικό, όσο η επιφάνεια.

Ένας κατάλογος με τα γένη της οικογένειας των φρύνων μπορεί να βρεθεί στο:

http://en.wikipedia.org/wiki/True_toad

Bufo cognatus

φρύνος των μεγάλων πεδιάδων, δυτικές η.π.α. και β. Μεξικό

Στην Ελλάδα βρίσκουμε δύο είδη φρύνου, τον κοινό ευρωπαϊκό φρύνο bufo bufo Λινναίος, 1758 και τον πράσινο φρύνο bufo viridis Λαουρέντι, 1768. Ο κοινός φρύνος, b. bufo είναι ένα αρκετά μεγαλόσωμο είδος φρύνου και από τα μεγαλύτερα άνουρα της Ευρώπης. Είναι εξαπλωμένο σ’όλη την Ευρώπη εκτός από την Ιρλανδία και πολλά νησιά της Μεσογείου. Το ανατολικό άκρο της εξάπλωσής του φτάνει στο Ιρκούτσκ της Σιβηρίας και το νότια στις ορεινές περιοχές της βορειοδυτικής Αφρικής στο Μαρόκο, στην Αλγερία και στην Τυνησία. Μπορεί να έχει διάφορες ονομασίες ανάλογα με την κάθε περιοχή, όπως χωματόφρυνος, μπράσκα, ασκουβάζα, βούζα, μπουσάκα. Μπορεί να βρεθεί στην Ηπειρωτική Ελλάδα, στην Πελοπόννησο, στην Εύβοια, στην Κέρκυρα, στη Λευκάδα, στην Κεφαλονιά, στην Άνδρο, στη Σάμο, πιθανόν και σε άλλα νησιά. Στην Ελλάδα απαντάται το υποείδος b. b. spinosus. Είναι ο μεγαλύτερος φρύνος της Ελλάδας, 20 εκατοστά, σπάνια περισσότερο. Τα θηλυκά μεγαλύτερα από τα αρσενικά. Συναντάται σε πολλά περιβάλλοντα, ακόμα και σε μεγάλα υψόμετρα και ξηρές περιοχές. Είναι εδαφόβιος και νυκτόβιος, αν και μπορεί να παρατηρηθεί κατά την ημέρα στην περίοδο αναπαραγωγής. Τρέφεται με ασπόνδυλα και τα μεγαλύτερα άτομα και με μικρά σπονδυλωτά. Η αναπαραγωγή του παρόμοια με άλλα είδη ανούρων. Το θηλυκό γεννά αλυσίδες αβγών μήκους 5 μέτρων και μεγάλα θηλυκά μπορεί να γεννήσουν ως και 8000 αβγά. . Όταν απειληθεί, φουσκώνει και σηκώνεται ψηλά και αν πιαστεί εκκρίνει τοξίνες. Αυτές οι τοξίνες δεν πτωούν κάποιους θηρευτές όπως τα νερόφιδα.

Bufo viridis

πράσινος φρύνος

Bufo viridis

ζευγάρωμα πράσινων φρύνων

Το άλλο είδος, ο πράσινος φρύνος b. viridis είναι ένα πολύ ανθεκτικό και προσαρμοστικό είδος φρύνου. Είναι εξαπλωμένο σ’όλη την ηπειρωτική Ευρώπη, στην Ασία ως τη Μέση Ανατολή και στη Β. Αφρική και μπορεί να βρεθεί σε πολύ ακραία περιβάλλοντα όπως μεγάλα υψόμετρα, στέπες, ημιερήμους, ακόμα και σε αστικές συνθήκες. Στην Ελλάδα μπορεί να βρεθί στην ηπειρωτική χώρα, στην Πελοπόννησο, στην Εύβοια, στην Κρήτη, στην Κέρκυρα, στη Λευκάδα, στην Κεφαλονιά, Στη Ζάκυνθο, στη Θάσο, στη Σαμοθράκη, στη Λήμνο, στη Λέσβο, στη Χίο, στη Σάμο, στη στη Ρόδο, στη Σύμη, στην Τήλο, στην Κω, στη Λέρο, στην Κάλιμνο, στην Πάτμο, στα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων εκτός του συμπλέγματος Μήλου, πιθανόν και σε άλλα νησιά. Μικρότερος από τον κοινό φρύνο στα 10 εκατοστά, συνήθως όμως μικρότερος και σπάνια μεγαλύτερος. Ότι ισχύει για το b. bufo ισχύει και γι’αυτό το είδος. Οι αλυσίδες των αβγών είναι όμως μικρότερες μήκους 4 μέτρων και τα θηλυκά μπορούν να γεννήσουν από 9000-15000 αβγά. Δεν τρέφονται με σπονδυλωτά. Σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας μπορεί να έχει διάφορες ονομασίες, όπως πρασινόφρυνος, ζάμπα ή ζιάμπα. Όπως σχεδόν όλοι οι φρύνοι, έτσι και ο b. bufo είναι νυκτόβιος, αλλά κάποιες φορές μπορεί να δραστηριοποιηθεί και τη μέρα, πιο συχνά από το b. bufo. 

Bufo calamita

καλαμίτης φρύνος

Στη β. Ευρώπη ζει ένα ακόμα είδος, ο καλαμίτης φρύνος epidalea calamita Λαουρέντι, 1768 ο οποίος είναι μικρότερος από τους δύο προηγούμενους και έχει μακρύτερα άκρα.

Σχέση με τον άνθρωπο

Οι φρύνοι στο παρελθόν έπαιζαν σημαντικό ρόλο στους μύθους και στις δοξασίες διάφορων λαών του κόσμου. Σε άλλους πολιτισμούς είχαν αποκτήσει θεία υπόσταση, σε άλλους ήταν απλώς σύμβολα, σε άλλους μέσα θεραπείας και σε άλλους σύμβολα του κακού ή ακόμα και δαιμονικές ή σατανικές δυνάμεις.

Λόγω της παράξενης και άσχημης εμφάνισής τους, της νυκτόβιας δραστηριότητάς τους και της τοξικότητάς τους, οι φρύνοι στην μεσαιωνική Ευρώπη θεωρήθηκαν δυνάμεις του σκότους ή και σατανικοί. Αυτό δεν ξεκίνησε στη μεσαιωνική Ευρώπη. Παλαιότεροι πολιτισμοί είχαν παρόμοιες ιδέες για τους φρύνους. Στο ζωροαστρισμό οι φρύνοι θεωρήθηκαν φορείς σκοτεινών δυνάμεων και το 600 π.Χ. λέγεται ότι εκδόθηκε διάταγμα στην Περσία για τη θανάτωση όλων των φρύνων. Κατά την ύστερη αρχαιότητα είχαν αναπτυχθεί διάφορες δοξασίες όσον αφορά τους φρύνους. Ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος ο πρεσβύτερος καταγράφει διάφορες τέτοιες δοξασίες. Η παρουσία ενός φρύνου μπορεί να σωπάσει όλους τους ανθρώπους σ’ένα δωμάτιο, ένα μικρό κόκαλο από τη δεξιά πλευρά ενός φρύνου θα εμποδίσει το βρασμό του νερού και ένα κόκαλο από την αριστερή αποθεί τους άγριους σκύλους κ.ά. Εκτός από τις αρχαίες επιδράσεις, οι Ευρωπαίοι σίγουρα θα δέχθηκαν επιδράσεις από τον Ιουδαϊσμό και τις Εβραϊκές αντιλήψεις μέσω της Παλαιάς Διαθήκης. Κατά τους Εβραίους, όλα είναι δημιουργήματα του Θεού (Γιαχβέ), αλλά ορισμένα ζώα είναι ακάθαρτα και δεν είναι κατάλληλα για βρώση. Μέσα σ’αυτά περιλαμβάνονται και όλα τα ερπετά και αμφίβια, τα οποία χαρακτηρίζονται ως (βδεληρά και ακάθαρτα) όντα. Με τέτοιες αντιλήψεις είναι εύκολο ν’αναπτυχθούν παράλογε δεισιδαιμονίες και προλήψεις για τέτοια ζώα.

Ο φρύνος το Μεσαίωνα είχε συνδεθεί με το διάβολο. Πιστευόταν ότι μπορούσε να δηλητηριάσει ανθρώπους και συχνά ήταν ένα από τα ζώα των μαγισσών. Σύμφωνα με την παράδοση του Ντόρσετσαϊρ της Αγγλίας, όταν κάποιος επιχειρούσε να βγάλει έναν φρύνο από ένα σπίτι ή κελάρι, θα έπρεπε να προσέξει πολύ μην βλάψει το φρύνο, αλλιώς θα μπορούσε να υποστεί την οργή της μάγισσας στην οποία το πνεύμα του φρύνου ανήκε. Άλλες φορές ο φρύνος ήταν ένα σημάδι με τη βοήθεια του οποίου αναγνωριζόταν οι μάγισες. Κατά την παράδοση των Βάσκων, οι μάγισσες έφεραν το σημάδι του ποδιού του φρύνου. Στα Πυρηναία, η εικόνα ενός φρύνου θα μπορούσε να βρεθεί στο αριστερό μάτι της μάγισσας.

Η μάγισσα επίσης πιστευόταν ότι χρησιμοποιούσε τους φρύνους στη λατρεία του Διαβόλου κατακρεουργώντας το σώμα τους. Μερικές φορές οι φρύνοι χρησιμοποιούνταν ως συστατικό φίλτρων. Περιττώματα φρύνου χρησιμοποιούνταν ως συστατικό πτιτικών φίλτρων από τις μάγισσες των Βάσκων. Ένα άλλο φίλτρο αποτελείτο από ένα μείγμα σάλιου φρύνου και ζωμό από ζοχό. Το φίλτρο αυτό αλοιφόταν πάνω στη μάγισσα με σκοπό να την κάνει αόρατη. Μπράντι ανακατεμένο με στάχτη φρύνου πιστευόταν ότι θεράπευε τη μέθη. Εάν ένας φρύνος βαπτιζόταν με το όνομα ενός εχθρού και μετά βασανιζόταν μέχρι θανάτου, το θύμα υποτίθεται ότι υπέφερε τα ίδια.

Μερικές φορές ο Διάβολος εμφανιζόταν στη μάγισσα με μορφή φρύνου. Τότε η μάγισσα έπρεπε να το φιλήσει στο στόμα ως ένδειξη υποταγής.

Εκτός από τη σύνδεσή τους με τις μάγισσες και το Σατανά, υπήρχαν και πολλές άλλες δεισιδαιμονίες γύρω από  τους φρύνους. Το σάλιο του φρύνου (οι φρύνοι στην πραγματικότητα δεν έχουν σάλιο, αλλά βλένα όπως και όλα τα αμφίβια) πιστευόταν ότι ήταν δηλητηριώδες. Επίσης ο φρύνο μπορούσε να αμυνθεί φτίνοντας ή εξέμοντας δηλητηριώδη φωτιά. Αν ένας φρύνος δάγκωνε έναν άνθρωπο, ο μόνο τρόπος για να τον διώξουν ήταν να ρίξουν βραστό νερό πάνω του. Στη θέα ενός φρύνου, για να προληφθούν οποιαδήποτε κακά αποτελέσματα, κάποιος έπρεπε να φτίσει ή σκοτώσει το φρύνο με μία πέτρα. Εθεωρείτο επίσης κακοτυχία αν ένας φρύνος πηδούσε πάνω από το πόδι κάπου και σε κάποιες περιοχές της Ευρώπης αυτό σήμαινε επερχόμενο θάνατο. Η ανάσα ή το βλέμμα ενός φρύνου ήταν και αυτά επικίνδυνα. Αν η ανάσα του φρύνου ερχόταν σ’επαφή μ’έναν άνθρωπο, αυτό μπορούσε να τον μολύνει. Μια άλλη δεισιδαιμονία έλεγε ότι αυτούς τους οποίους ένας φρύνος τους κοίταζε επίμονα, θα βασανίζονταν από σπασμούς και ταχυπαλμίες και άλλα συμπτώματα. Επιπλέον, οι φρύνοι ήταν μεγάλης σημασίας σε ορισμένες μορφές πειραματικής μαντικής. Πιστευόταν ότι αν κάποιος έβαζε την καρδιά και το αριστερό πόδι ενός φρύνο πάνω στο στόμα ενός κοιμόμενου ανθρώπου, αυτός θα μπορούσε ν’αποκαλύψει ότι το ρωτούσες.

Πιστευόταν ακόμα ότι ο φρύνος είχε μια μαγική πέτρα μέσα στο κεφάλι του, η οποία, όταν εξαγόταν πιστευόταν ότι προστάτευε τον κάτοχό της εντοπίζοντας την παρουσία δηλητηρίου. Η πέτρα θα μπορούσε να ζεσταθεί ή αν βρισκόταν σε δαχτυλίδι άλλαζε χρώμα και γινόταν πιο χλωμή στην παρουσία δηλητηρίου. Ο φρύνος επίσης πιστευόταν ότι είχε δηλητήριο και οι μάγισσες το χρησιμοποιούσαν σε πτιτικές αλοιφές. Στην πραγματικότητα οι φρύνοι είναι δηλητηριώδη ζώα, αλλά κανένα ευρωπαϊκό είδος δεν μπορεί να βλάψει τον άνθρωπο.

Παρόλο που ο φρύνος σχετιζόταν με τις σκοτεινές δυνάμεις ήταν επίσης συνδεδεμένος με τη θηλυκή γονιμότητα. Σε μερικές περιοχές της Ευρώπης οι γυναίκες που ζητούσαν από το Θεό να είναι γόνιμες και να κάνουν παιδιά ανέθεταν αγαλματίδια φρύνων σε διάφορες άγιες τοποθεσίες. Λεγόταν επιπλέον στη Ρουμανική παράδοση ότι αν κάποιος σκότωνε ένα φρύνο, ήταν ικανός να σκοτώσει και τη μητέρα του. Στη μυθολογία των Τσιγκάνων η βασίλισσα των νεραϊδών λέγεται ότι κατοικεί σ’ένα κάστρο με το σχήμα ενός χρυσού φρύνου. Στη Σκωτία υποστηριζόταν ότι αν κάποιος φορούσε μία αποξηραμένη γλώσσα φρύνου στο στήθος του, θα μπορούσε να ρίξει όποια γυναίκε ήθελε.

Οι φρύνοι επίσης χρησιμοποιήθηκαν από κομπογιαννήτες γιατρούς για να θεραπεύσουν ασθένειες όπως η φυματίωση των λεμφαδένων και οι ρευματισμοί. Στο Ντέβονσαϊρ της Αγγλίας, το πίσω πόδι ενός αποξηραμένου φρύνου τοποθετείτο μέσα σε μία μετάξινη σακουλίτσα και φοριόταν στο λαιμό του ασθενούς για να θεραπεύσει τη φυματίωση. Στην περίπτωση των ρευματισμών, ολόκληρος ο φρύνος καιγόταν ώστε να γίνει στάχτη και μετά ο υπόλοιπος τρόπος θεραπείας παρέμενε ο ίδιος. Σε άλλες περιπτώσεις το πάσχων μέλος του ανθρώπου κοβόταν από το φρύνο, ο υπόλοιπος φρύνος θαβόταν και το κομμάτι τυλιγόταν σε περγαμινή και φοριόταν στο λαιμό του ασθενούς. Κάθε χρόνο το Μάιο στο Ντόρσετσαϊρ γινόταν παζάρι όπου οι κομπογιαννήτες έφτιαχναν διάφορα φυλακτά από φρύνο και τα πουλούσαν.

Οι μάγοι του Κέιμπριτζσαϊρ είχαν τη μεγαλύτερη ιστορία, αφού συνέχισαν την τέχνη τους ως το 1930. Λεγόταν ότι αυτοί οι μάγοι μπορούσαν να εξουσιάσουν οποιοδήποτε άλογο. Τη δύναμη αυτήν την έπαιρναν από ένα τελετουργικό στο οποίο έγδερναν ένα φρύνο και μετά άφηναν τα μυρμήγκια να τον καθαρίσουν και ν’αφήσουν μόνο τα κόκαλά του. Τα κόκαλα αυτά μετά παρέμεναν και μεταφέρονταν στην τσέπη του μάγου μέχρι να κλάψουν. Μετά, σε μία νύχτα με πανσέληνο ο μάγος θα έπαιρνε τα κόκαλα και θα τα έρχινε σε τρεχούμενο νερό. Τα κόκαλα μετά θα ούρλιαζαν και ένα από αυτά θα επέπλεε αντίθετα στο ρεύμα και θα άφηνε τα υπόλοιπα. Ο μάγος μετά θα έπιανε γρήγορα αυτό το κόκαλο και θα το πήγαινε είτε σε νεκροταφείο είτε σε στάβλο για τρεις ακόμα νύχτες. Μετά θα υποβαλόταν στην τελευταία δοκιμασία όπου ο Διάβολος ο ίδιος θα προσπαθούσε να κάνει το μάγο να παραδώσει το κόκαλο. Αν ο μάγος κατάφερνε να κρατήσει το κόκαλο θα λάμβανε όλες τις δυνάμεις για τις οποίες είχε δουλέψει με τόση επιμέλεια.

Αυτά όσον αφορά τη μεσαιωνική Ευρώπη. Σε άλλους πολιτισμούς ο φρύνος δεν είχε καμία σύνδεση για το κακό και μπορούσε να σημαίνει πολλά άλλα πράγματα ή ακόμα να είναι και θεός.

Στην Κίνα ο φρύνος συμβολίζει την αρνητική δύναμη του γιν, το οποίο είναι το θηλυκό στοιχείο και αντιτίθεται στο θετικό γιανγκ, το οποίο είναι το αρσενικό στοιχείο. Είναι επίσης σύμβολο της Σελήνης.

Σε πολλούς μύθους και θρύλους της Αρχαίας κίνας, ο φρύνος ήταν ένας μάγος, καλός χειριστής των ξορκιών και ειδικός στις αποδράσεις, αλλά ήταν επίσης ο φύλακας των αληθεινών, δυνατών μυστικών του κόσμου, όπως αυτό της αθανασίας. Πολλοί θρύλοι έχουν να κάνουν με τον περιπλανώμενο σοφό ονομαζόμενο Λιου Χαϊ και το φρύνο σύντροφό του, τον τσ’αν τσου. Ο φρύνος γνωρίζει το μυστικό της αιώνιας ζωής και λόγω της φιλίας του με το σοφό αποκαλύπτει το μυστικό σ’αυτόν. Στην Ιαπωνία ένας παρόμοιος θρύλος έχει να κάνει με το Γκάμα-Σέννιν επίσης γνωστό ως Κοσενσέι, έναν σοφό γέρο άντρα με καμπουριασμένο σώμα και σπυριάρικο πρόσωπο. Αυτός περιπλανάται με το φρύνο συντροφό του, ο οποίος του διδάσκει τις μυστικές δυνάμεις των βοτάνων, μαζί με το μυστικό της αθανασίας.

Οι Ινδιάνοι Ολμέκοι του Μεξικού πίστευαν σ’ένα θεό φρύνο της αναγένησης, ο οποίος έτρωγε το δέρμα του. Αναγενάται τρώγοντας τον εαυτό του, παγιδευμένος σ’έναν κύκλο θανάτου και αναγένησης, όπως οι άνθρωποι και όπως ο ίδιος ο φυσικός κόσμος. Αυτή η αντίληψη είναι αντίστοιχη με τον ουροβόρο του Παλαιού Κόσμου.

Οι φρύνοι ως σύμβολα ή και ως θεότητες ή δαιμονικές δυνάμεις είχαν σημαντική θέση στους μύθους και τις πεποιθήσεις πολλών λαών στο παρελθόν. Άλλες φορές ήταν σύμβολα θανάτου, άλλες φορές θεωρούνταν δαιμονικές δυνάμεις, άλλες φορές ήταν σύμβολα του θηλυκού στοιχείου, της βροχής και της γονιμότητας, άλλες φορές της αναγένησης, άλλες φορές κατείχαν τα μυστικά της ζωής και του θανάτου ή της ιατρικής. Οι λόγοι όμως που οδήγησαν στη σύνδεση του φρύνου με τόσες πολλές δυνάμεις και τη δημιουργία τόσων μύθων γύρω από το φρύνο δεν είναι απολύτως γνωστοί. Ίσως η άσχημη εμφάνισή του, το δηλητήριό του, η νυκτόβια δράση του, η κρυπτική του τάση, η εμφάνισή του μετά από βροχές ή σε υγρά μέρη ή η μεταμόρφωσή του από γυρίνο, πυροδώτησαν όλη αυτήν τη μυθολογία και τη δεισιδαιμονία.

Ο φρύνος υπάρχει ως σύμβολο και στην αλχημεία. Στην αλχημεία ο μαύρος φρύνος αναπαριστά την πρώτη ύλη. Με την ένωσή του με τον αετό, ο φρύνος εξαγνίζεται και μεταμορφώνεται στο φτερωτό φρύνο.

Σήμερα όλες οι δεισιδαιμονίες του μεσαίωνα έχουν εκλείψει. Στην Ευρώπη ακόμα παραμένουν μερικά κατάλοιπα. Στα αγγλικά toad (φρύνος) έχει και τη μεταφορική σημασία του κακού ανθρώπου, ενώ το μυστικιστικό δηλητηριώδες και παραισθησιογόνο μανιτάρι «amanita muscaria» Ονομάζεται σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες φρυνόσκαμνο ή παρόμοιες εκφράσεις που έχουν σχέση με το φρύνο (toadstool αγγλικά, paddhe stool παλαιά δανικά, paddehat δανικά, padde(n)stoel ολλανδικά, paddenstol μέσα κάτω γερμανικά, paddockstool σκοτικά και  Krötenschwamm γερμανικά). Ο φρύνος συνδεόταν και με το μανιτάρι αυτό, αφού συμβόλιζε την τοξικότητα και τις χθόνιες δυνάμεις. Επίσης, σήμερα στην Ευρώπη αλλά και στην Ελλάδα, από πολλούς ο φρύνος δε θεωρείται από τα καλύτερα ζώα και πιστεύεται πως είναι υπερβολικά δηλητηριώδης και από τη φύση του φέρει κάτι σιχαμερό και κακό πάνω του. Στην πραγματικότητα, οι φρύνοι δεν βλάπτουν τους ανθρώπους, ποτέ δεν επιτίθενται ενεργητικά, απελευθερώνουν την τοξίνη τους μόνο αν απειληθούν σοβαρά, π.χ. αν κάποιος τους σηκώσει. Αυτή η τοξίνη είναι αρκετά αβλαβείς και αν δεν έρθει σε επαφή με ευαίσθητα σημεία, δε θα προκαλέσει τίποτα. Αντίθετα, ο φρύνος είναι ένα πολυ ωφέλιμο ζώο, αφού τρέφεται με πολλά ασπόνδυλα καταστρεπτικά για τις καλλιέργειες, όπως κάμπιες, προνύμφες άλλων εντόμων, ρυγχωτά σκαθάρια, κρεμμυδοφάγους, γυμνοσάλιαγγες και σαλιγκάρια και γρύλλους.

Δυστυχώς πολλά είδη φρύνου αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα επιβίωσης σήμερα. Απειλούνται κυρίως από τα χημικά απόβλητα που αποβάλλονται στις υδάτινες περιοχές όπου ζουν και προκαλούν προβλήματα στην ανάπτυξή τους. Απειλούνται από την αλλαγή του κλίματος, την ανάπτυξη και άρα καταστροφή φυσικών περιοχών, τα ατυχήματα από τα αυτοκίνητα στους δρόμους και από άλλες αιτίες. Πολλοί φρύνοι σκοτώνονται στους δρόμους κάθε χρόνο κατά την περίοδο αναπαραγωγής, όπου μεγάλος αριθμός αμφιβίων επιστρέφει στον τόπο γεννησής τους για να αναπαραχθεί. Το είδος bufo periglenes (χρυσός φρύνος) ο οποίος ζούσε σε μία πολύ μικρής έκτασης περιοχή σ’ένα ορεινό τροπικό νεφοδάσος πάνω από την πόλη του Μοντεβέρντε τις Κόστα Ρίκα, εθεάθη τελευταία στις 15 ΜαΊου του 1989 και από τότε δεν ξαναφάνηκε. Από την παγκόσμια ένωση για την προστασία της φύσης κατατάσσεται ως εξαφανισμένο είδος.

Bufo periglenes

χρυσός φρύνος

Atelopus zeteki

atelopus zeteki, Παναμάς

Το γένος atelopus (ατελόποδας περιλαμβάνει μερκιούς άτυπους φρύνους. Αυτοί οι φρύνοι ζουν σε τροπικά δάση με υψηλή υγρασία σε μεγάλα υψόμετρα στην κεντρική και νότια Αμερική, κοντά σε ρυάκια. Έχουν ζωηρά χρώματα, είναι ημερόβιοι και παράγουν διαφορετικές τοξίνες. Τα περισσότερα μέλη του γένους απειλούνται σοβαρά με εξαφάνιση και κάποια έχουν ήδη εξαφανιστεί.

Ορισμένες φορές όμως έχουν προκαλέσει οικολογικές διαταραχές. Ο θαλάσσιος φρύνος bufo marinus εισήχθει στην Αυστραλία το 1935 για τον περιορισμό του πληθυσμού του σκαθαριού του ζαχαροκαλάμου. Οι επιπτώσεις όμως στο οικοσύστημα ήταν τεράστιες και το είδος παραμένει στην Αυστραλία ως σήμερα. Η όρεξή του είναι τεράστια και μπορεί να φάει μεγάλες ποσότητες ασπόνδυλων και μικρών σπονδυλωτών και σε συνδυασμό με την τοξικότητά του στην οποία δεν είναι προσαρμοσμένα τα αρπακτικά της Αυστραλίας έχει γίνει ένα από τα πιο ταχέος αναπαραγόμενα και δύσκολα αντιμετωπίσιμα ξένα είδη της Ηπείρου. Εισαγωγές έχουν γίνει και σε άλλα νησιά, όπως στα νησιά της Καραϊβικής, τη Χαβάη, στη Νέα Γουινέα και στα Φίτζι με εξ ίσου αρνητικά αποτελέσματα. Η περιοχές προέλευσης αυτού του φρύνου είναι η κεντρική και νότια Αμερική.

Bufo marinus

θαλάσσιος φρύνος

Προσωπικές παρατηρήσεις: Στο χωριό μου, στους Πύργους του νομού Κοζάνης, έχει τύχει πολλές φορές να δω φρύνους. Υπάρχουν και τα δύο είδη της Ελλάδας εκεί, αλλά τον κοινό φρύνο το βρίσκω πολύ σπάνια. Είναι νυκτόβιοι και μπορείς να τους βρεις το βράδυ στα χόρτα, στο δρόμο, σε γωνίες, μέσα σε αυλές σπιτιών, σε υγρά και κλειστά μέρη π.χ. αποθήκες, όπου πιθανόν ψάχνουν για την τροφήτους. Γενικά, οι πράσινοι φρύνοι είναι πιο δραστήριοι και πηδούν περισσότερο και πιο μακριά από τους κοινούς, οι οποίοι περπατούν συχνότερα. Έχω βρει πολλές φορές το καλοκαίρι μικρά φρυνάκια 2-4 εκ. Παλιά νόμιζα ότι οι φρύνοι ζουν στο νερό και τους έβαζα μέσα σ’αυτό, αλλά πάντα προσπαθούσαν να βγούν. Δεν έχω βρει ποτέ κανένα στο ποτάμι. Ο μεγαλύτερος φρύνος που έχω πιάσει ήταν ένας θηλυκός κοινός πέρσι το καλοκαίρι που μπορεί να ήταν και 20 εκ. Εκείνο το χρόνο επίσης είχε γίνει καικάτι άλλο παράξενο. Επειδή το Δεκέμβριο οι θερμοκρασίες ήταν πολύ υψηλότερες από το φυσιολογικό, βρήκα φρύνο στις 28 Δεκεμβρίου! Ήταν θηλυκός κοινός, δραστήριος αλλά αδύνατος, αφού μάλλον δε θα είχε φάει τίποτα μετά το ξύπνημά του από τη νάρκη. Οι φρύνοι μπορεί να κατουρήσουν ή να αποβάλουν τοξίνες αν τους σηκώσεις, αλλά αυτό δεν το κάνουν πάντα και συνήθως το κάνουν οι πράσινοι. Εάν πιάσεις δυνατά τους αρσενικούς φρύνους, βγάζουν μια φωνούλα. Έτσι ξεχωρίζω τα αρσενικά απ’τα θηλυκά. Τα θηλυκά επίσης είναι λίγο χοντρότερα. Οι πράσινοι έχουν πολύ λεπτή, ενω΄οι κοινοί αρκετά χοντρότερη. Δεν έχω παρατηρήσει ποτέ τη διαδικασία αναπαραγωγής τους, ούτε τα αβγά και τους γυρίνους τους ή μπορεί να έχω δει τους γυρίνους τους, αλλά να μην τους έχω αναγνωρίσει ως γυρίνους φρύνων. Επειδή οι φρύνοι βγαίνουν συχνά στο δρόμο το βράδυ, γίνονται θύματα οδηγών που συνήθως δεν μπορούν να τους δουν. Παλαιότερα οι πατημένοι φρύνοι ήταν πάρα πολλί κάτι που έδειχνε ότι ο πληθυσμός τους ήταν μεγάλος. Τα τελευταία χρόναι έχουν ελατωθεί υπερβολικά, το ίδιο και οι ζωντανοί, ίσως από τα φυτοφάρμακα και τα δοχεία τους τα οποία αρκετοί ασυνείδητοι τα ρίχνουν στο ποτάμι.
Οι φρύνοι, όπως και πολλά άλλα σπονδυλωτά, έχουν και ένα τρίτο μάτι στο κέντρο του κεφαλιού. Αυτός είναι ο βρεγματικός οφθαλμός και στους φρύνους δεν είναι πολύ ανεπτυγμένος, μπορεί όμως ν’αντιλαμβάνεται φως και απότομες κινήσεις. Εγώ λοιπόν ήθελα να δω αν αυτό δουλεύει. Έβαλα έναν αρσενικό κοινό φρύνο σ’ανοιχτό χώρο και περνούσα το χέρι μου αργά από πάνω του σε κάποιο ύψος. Όταν το χέρι μου περνούσε από πίσω του δεν κινούταν, αλλά όταν το πέρασα πάνω από το κεφάλι του άρχισε να πηδάει τρομαγμένα. Αυτό το επανέλαβα και άλλες φορές με το ίδιο αποτέλεσμα. Μάλλον το όργανο αυτό θα του χρησιμεύει για ν’αντιλαμβάνεται τους εχθρούς που έρχονται από πάνω, όπως γίνεται και σε πολλά άλλα αμφίβια και ερπετά που το έχουν. Ένα άλλο αντανακλαστικό που έχουν είναι η τονική ακινησία. Αν γυρίσεις ένα φρύνοή οποιοδήποτε άλλο βάτραχο ανάποδα, παραμένει ακίνητος για λίγη ώρα. Αυτό συμβαίνει και σε άλλα ζώα, ενεργοποιείται όμως με διαφορετικό ερέθισμα.
Χρήσιμες ιστοσελίδες και πηγές:

άρθρο της αγγλικής wikipedia

οι φρύνοι της Ελλάδας

διαφορές βατράχων και φρύνων

φροντίδα των φρύνων στην αιχμαλωσία
Οι πληροφορίες ισχύουν και για άλλα γένη βατράχων με παρόμοιο τρόπο ζωής.

ιστορία και παραδόσεις των φρύνων

οι φρύνοι στη μυθολογία και στις παραδόσεις διαφρόρων λαών

φρύνοι και μεσαιωνική μαγεία

εξέλιξη του bufo marinus στην Αυστραλία

και μία πραγματική δύναμη των φρύνων:

Οι φρύνοι προαισθάνονται τους σεισμούς.

Σημείωση, οι φρύνοι έχουν καλή
αίσθηση του μαγνητισμού
και γι’αυτό μπορούν να προσανατολίζονται και να βρίσκουν τον τόπο που γεννήθηκαν όταν πρόκειται να αναπαραχθούν.

Advertisements