Latest Entries »

Το βρήκα ψάχνοντας με τη λέξη «κούνελος» στο Γκουγκλ. Απίστευτο, κι όμως αληθινοό και τραγικό. Συνέβη στη Βρετανία τον Απρίλιο του 2014.

Από:
Newsbomb

24 Απριλίου 2014 18:01

ΝΤΥΘΗΚΕ ΚΟΥΝΕΛΟΣ ΚΑΙ ΜΑΧΑΙΡΩΣΕ ΤΟΝ ΕΡΑΣΤΗ ΤΟΥ ΠΡΩΗΝ ΣΥΝΤΡΟΦΟΥ ΤΟΥ!

ινή φυλάκισης εννέα χρόνων επέβαλε βρετανικό δικαστήριο σε έναν 46 ετών άνδρα, ο οποίος ντύθηκε κούνελος και μαχαίρωσε τον εραστή του πρώην συντρόφου του!

Ο Mark Pritchard, μάλιστα, είχε και σχέδιο αφού έφθασε στο σπίτι του πρώην φίλου του Lee Corbin, στο Μπρίστολ, κρατώντας τριαντάφυλλα και ερωτικά γράμματα, παριστάνοντας ότι είναι ένα ρομαντικό δώρο για τον νέο εραστή του! Σαν να μην έφθανε αυτό, έπεισε το θύμα, Martin Williams, να ξαπλώσει στο κρεβάτι με δεμένα τα μάτια, περιμένοντας για «κάποιο θησαυρό», πριν προσπαθήσει να τον αναισθητοποιήσει με ένα μαντήλι βουτηγμένο σε χλωροφόρμιο!

Όταν ωστόσο το γούνινο κεφάλι του κοστουμιού βγήκε κατά τη διάρκεια του καυγά τους, ο Pritchard άρχισε να μαχαιρώνει το θύμα θολωμένος από «ζηλότυπη οργή», σύμφωνα με τον δικαστή.

«Ο κατηγορούμενος έφθασε στο σπίτι ντυμένος στα μαύρα και φορώντας ένα μεγάλο κεφάλι κουνελιού. Είχε μαζί του τριαντάφυλλα και άλλα δώρα, ενώ οι προσπάθειές του να πείσει τον Williams ότι ήταν ένα ρομαντικό δώρο από τον εραστή του ήταν πολύ πειστικές. Το θύμα ακολούθησε τις οδηγίες των γραμμάτων του Πρίτσαρντ», τόνισε ο εισαγγελέας, συμπληρώνοντας: «Μετά από μάχη, ο Williams μαχαιρώθηκε στο ισχίο και στο λαιμό. Ο Pritchard στη συνέχεια τον μετέφερε κάτω στο σαλόνι, όπου ο Williams τον παρακάλεσε να τον βοηθήσει, λέγοντάς του ότι αλλιώς θα πεθάνει».

Όπως αποκαλύφθηκε μάλιστα στο δικαστήριο, κατά τη διάρκεια της τρομακτικής επίθεσης, το θύμα έστειλε ακόμη και μήνυμα στον Λι για να διακόψουν τη σχέση τους, σε μια προσπάθεια να κατευνάσει την οργή του Pritchard.

Ο τελευταίος όμως εγκατέλειψε αιμόφυρτο τον Williams, δίνοντάς του ωστόσο πετσέτες για τις πληγές του. Παρόλα αυτά συνελήφθη την ίδια ημέρα, ενώ αποδείξεις από τα δώρα, αλλά και το κοστούμι λαγού βρέθηκαν στο αυτοκίνητό του…

Ο ίδιος δήλωσε ένοχος, γλιτώνοντας 4 επιπλέον χρόνια κάθειρξης.

Και ο εραστής του πρώην συντρόφου του όμως ήταν πολύ ευκολόπιστος. Ποιος θα εμπιστευόταν έναν περίεργο τύπο, που στο παρελθόν είχε σχέση με τον/την σύντροφο ενός, ντυμένο κουνελάκι να έρχεται με υπερβολικά καλές διαθέσεις;
Και για να προλάβω τους σχολιαστές, δεν πιστεύω ότι ο σεξουαλικός τους προσανατολισμός είχε να κάνει με το συμβάν. Αυτό θα μπορούσε να γίνει θεωρητικά σε οποιονδήποτε αρκετά καλοπροαίρετο, αν έμπλεκε με τέτοιο τρελό άτομο.

Πηγή:
Ελλήνων

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ
Η καθημερινή ομιλία των αγωνιστών του 1821, αλλά και γενικότερα της κλεφτουριάς, δεν είχε βέβαια τίποτα από εξιδανικευμένο των επισήμων εγγράφων που έφτασαν μέχρι σε εμάς, αυτά ήταν γραμμένα από μορφωμένους
Φαναριώτες ή λογιότατους , ακόμα και αυθεντικές διηγήσεις των αγωνιστών έχουν τύχει της ωραιοποίησεως των γραμματέων οι οποίοι μετέφεραν στο χαρτί τις διηγήσεις των αγραμμάτων πολεμιστών.
Έτσι τα κείμενα του Ν. Κασομούλης και του Μακρυγιάννη αλλά και οι σκόρπιες περιγραφές από περιστατικά μας δίνουν μια εικόνα για ποια γλώσσα μιλούσαν οι Έλληνες κατά την επανάσταση.
Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι οι αγωνιστές πολλές φορές ήταν δίγλωσσοι ή και τρίγλωσσοι, Μίλαγαν δηλαδή Ελληνικά, Αρβανίτικα, Τούρκικα, Βλάχικα και Σλάβικα.
Ένα μέσον για να «ανάψουν τα αίματα» πριν την μάχη ήταν η βωμολοχία, αυτή περιλάμβανε βρισιές που είχαν να κάνουν με τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, την ιδιαιτερότητα (κουσούρια), την οικογενειακή κατάσταση, υπενθύμηση παλαιοτέρων συμβάντων κλπ
Ας δούμε όμως μερικά παραδείγματα από τις εν λόγω λογομαχίες των αγωνιστών με Τουρκαλβανούς αντίπαλους ή και Έλληνες συμπολεμιστές.

ΠΑΡΑΤΣΟΥΚΛΙΑ

Θ Κολοκοτρώνη :
«σκατόβλαχο» τον αποκαλεί ο προύχοντας της Πελοποννήσου Κανέλλος Δεληγιάννης.

«Γέρο του Μωριά» είναι το πιο σύνηθες.

Παπαφλέσσα :
«Αλιτήριο» και «εξωλέστατο» τον ονομάζει ιερωμένος Π. Π. Γερμανός.

Γεώργιος Καραϊσκάκης :
Το σύνηθες παρατσούκλι ήταν «ο μούλος» «γιος της καλογριάς»

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΤΕΓΚΛΗΣΕΙΣ

Στο Μεσολόγγι ένας Τούρκος από τον Μωρία που ήξερε καλά Ελληνικά άρχισε τις βλαστήμιες είπε για την Παναγία , τον Σταυρό, την κολυμπήθρα. Ένας Κραβαρίτης πολεμιστής από του Μακρή την ντάπια του λέει:
– Ωρέ Τούρκε έσωσες βλαστημώντας ή ακόμα;
– Έσωσα!
– Άκουσε λοιπόν Να χέσω τον Μωχαμέτη σας, να χέσω τον Αλή , να χέσω τη Σερίφ, να σας χέσω το χατζηλίκι σας , να σας χέσω τον τάφο του Μωχαμέτη σας, να χέσω τον Σουλτάνο σας και όλα τα ρετζιάλια του, να χέσω τα τζαμιά σας και τους τεκέδες σας, να χέσω το κοράνι σας, να χέσω τον βεζίρη σας Κουταγιά και όλους τους πασάδες σαςτους μπουλουκμπασιάδες σαςκαι το ασκέρι σας, να χέσω και τα δικά σου μούτρα, το κεφάλι σου, τα φρύδια σου, το στόμα σου, τα χέρια σου, τα νύχια σου, να χέσω τα άρματά σου, τα πιστόλια σου, το τουφέκι σου, το γιαταγάνι σου να χέσω το τσιμπούκι σου, να χέσω την σακούλα του καπνού σου, τις φούντες της σακούλας (όλα τα είπε με μια πνοή, μόλις άκουσε και το τελευταίο και ενώ ήταν έτοιμος να συνεχίσει πετάχτηκε ο Τούρκος)
– Ουχ ο κερατάς, τίποτις δεν άφησε άχεστο Νισάφι βρε δεν ξαναβλαστημώ.
Έβαλαν τα γέλια τα δύο ασκέρια και οι Τούρκοι βρίζανε τον δικό τους που έδωσε αφορμή για τέτοιες βρισιές.

ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΝΤΕΓΚΛΗΣΕΙΣ

Ι
Το 1823 ο Καραϊσκάκης λέει στον απεσταλμένο του αρχηγού του στρατεύματος των Τρικάλων Σιλιχτάρ Μπόδα: «Έλα, σκατότουρκε… έλα Εβραίε, απεσταλμένε από τους γύφτους έλα ν’ ακούσεις τα κερατά σας, -γαμώ την πίστιν σας και τον Μωχαμέτη σας. Τι θαρεύσετε κερατάδες… Δεν εντρέπεσθε να ζητείτε «από ημάς» συνθήκην με «έναν» κοντζιά σκατο-Σουλτάν Μαχμούτην -να τον χέσω και αυτόν και τον Βεζίρην σας και τον Εβραίον Σιλιχτάρ Μπόδα την πουτάνα!».

ΙΙ
Σε Τούρκο συνομιλητή του λέει «Ιδού οι Έλληνες! Αυτοί σας χέζουν και τώρα και πάντα».

ΑΝΤΕΓΚΛΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΕΛΛΗΝΩΝ

Ι
Καραϊσκάκης στην πρόταση συμφιλίωσης που του στέλνει στα 1824 με επιστολή ο οπλαρχηγός της Ρούμελης Ν. Στορνάρης του γράφει: «Γενναιότατε αδελφέ καπ. Νικόλα, …είδα όσα με γράφεις. Έχει και τουμπλέκια [τουρκικά όργανα του ιππικού] ο πούτζος μου, έχει και τρουμπέτες [ελληνικά όργανα]. Όποια θέλω από τα δυο θα μεταχειρισθώ…». Η ανταπάντηση ήρθε στο ίδιο κλίμα: «Επειδή έχεις και τουμπλέκια και τρουμπέτες βάστα, λοιπόν, διότι ο πούτζος μας και με τουμπλέκια και με τρουμπέτες θέλει σε κυνηγήσει…».

ΙΙ
Όταν τον δίκαζαν τον Καραϊσκάκη είπε για να δικαιολογήσει την βωμολοχούσα γλώσσα του «Κυρ – Πάνο είσαι περίπου 70 χρονών. Σου έχω πεί πολλές φορές να κόψεις το χούϊ που έχεις να γκαστρώνεις τις τσούπρες. Εσύ όμως δεν τόκοψες;»

ΙΙΙ
Διήγηση του Μακρυγιάννη :
Πήρα κ’ εγώ καμπόσους του Νοταρά ανθρώπους και του Σισίνη.
Ο Κουντουργιώτης πήγε εις τη Νύδρα κι’ άφησε εις το ποδάρι του τον Αναγνώστη Οικονόμο Νυδραίο.
Του είπα να μου δώση αυτούς τους μιστούς να πλερώσω τους ανθρώπους και να λάβω κι’ ό,τι έδωσα.
Λέγει του Παπαφλέσια, μου δίνει τους παράδες, ό,τι μο’ ‘κανε όμως να του χαρίσω τις πιστιόλες μου, ότι τις λιμπίστη.
Του παράγγειλα κ’ εγώ «να του γαμήσω το κέρατο, όχι θα του δώσω τ’ άρματά μου, οπού τα ‘χω από δεκοχτώ χρονών παιδί». Τον μούτζωσα και δεν του ξαναμίλησα. Πήγε κι’ ο Κωσταντής Λευκάδιος και του ζήτησε τους μιστούς, και του πήρε τις πιστιόλες του. Κ’ είχε ξύλινες ‘σ το ζουνάρι του τον ρώτησα και μου το είπε. «Ορίστε κι’ Αρβανίτικη αρετή. Ως τώρα είχαμε Βλάχικη, Κεφαλλωνίτικη, Φαναργιώτικη ορίστε κι’ Αρβανίτικη. Να δικαιοσύνη, να κυβερνήται των νέων Ελλήνων»!

IV
Στα χρόνια του Καποδίστρια έγινε το πιο κάτω περιστατικό :
Στη Σαλαμίνα βρισκόντουσαν, ο Πανουργιάς και ο Δυοβουνιώτης περπατούσαν στην αγορά διασκεδάζοντας. Λέει ο Πανουργιάς στον Δυοβουνιώτη :
«Αι συμπέθερε! Όλοι οι στρατιωτικοί ευρίσκονται εις δουλειά . Εμείς τι θα κάμωμε;»
«Εμείς Να μπερμπερίσουμε τα αρχείδια μας».
«Το κάμνεις ;»
«Πληρώνεις ;»
«Ναι»
«Πηγαίνουμε να βρούμε μπαρμπέρη».
Άκουσαν οι άλλοι και γέλασαν, έφτασαν στο εργαστήριο του μπαρμπέρη συμφώνησαν για την τιμή (ένα ρουμπιγέν) . Ο Δυοβουνιώτης χωρίς ντροπή λύνει τα βρακιά του και κάθεται στο κάθισμα με τεντωμένα τα σκέλη. Ο μπαρμπέρης αρχίζει να τον μπαρμπερίζει. Βλέποντας ο κόσμος έτρεξαν και φώναζαν και άλλους να δουν, έτσι μαζεύτηκε πλήθος κόσμου που γελούσε, ο δε Δυοβουνιώτης, ο συμπέθερός Πανουργιάς και ο μπαρμπερης ήταν αδιάφοροι λέει δε κάποιος:
«Να οι αρχηγοί που μας διοικούσαν και θέλαμε και λευτεριά…»
«Άιδε συ σώπα , και μη σε μέλλει τι γίνεται» λέει γελώντας ο Δυοβουνιώτης
Αφού δε τελείωσε η εργασία ο Δυοβουνιώτης έδεσε τα βρακιά του και αναχώρησε αδιάφορα, όταν δε τον ρωτούσαν γιατί το έκανε, έλεγε:
«Γιατί και ο Κυβερνήτης μπαρμπερίζει τα μουστάκια του».

ΜΟΝΟΛΟΓΟΙ

Ι
Η Ελένη Σταθή στο Μεσολόγγι πήγε στο πηγάδι, γέμισε με νερό την νεροβαρέλα και τότε μια μπάλα κανονιού έπεσε εκεί και της την έσπασε χωρίς η ίδια να πάθει τίποτα και τότε μονολόγησε:
«Μπα ! κακό καιρό νάχεις για μπάλα και εκείνος που σ έριχνε …. Και δεν έχω άλλην βαρέλα και τι θα γένω!».

II
ο Ν. Κασομούλης στα απομνημονεύματά του, αναφερόμενος σ’ ένα περιστατικό που αφορά τον -ως Υδραίο- αρβανιτόφωνο Κουντουριώτη, καταγράφει την παροιμία που αυτός ανεφώνησε εις άπταιστον αλβανικήν «βάτε με κάλε, έρδε με γκομάρ» (που θα πει «πήγε με άλογο, γύρισε με γαϊδούρι».

ΙΙΙ
Στο νεκροκρέβατο ο Καραϊσκάκης είπε:
« Ξέρω τον αίτιο κι αν ζήσω του παίρνω το χάκι (εκδίκηση), ειδέ και πεθάνω ας μου κλάσουνε τον πούτζο κι αυτός! Τι κέρδισε;»

IV
Ήταν γιορτή του Αγιαννιού δεκατεσσάρων χρονών ο Μακρυγιάννης πήγε στο πανηγύρι στην Δεσφίνα. Εκεί ένας πατριώτης του έδωσε να βαστά το τουφέκι του, αυτός θέλησε να ρίξει και αυτό «ετζακίστη». Τότε τον έπιασε στο ξύλο μπρος σ όλο τον κόσμο. Δεν άντεξε την ντροπή και πήγε στον Άγιο τον οποίο έβαλε κριτή. (Μπαίνω την νύχτα μέσα στην εκκλησιά του και κλειώ την πόρτα κι αρχινώ τα κλάματα με μεγάλες φωνές και μετάνοιες «τ είναι αυτό οπούγινε σ εμένα, γομάρι είμαι να με δέρνουν» Και τον περικαλώ να μου δώσει άρματα καλά κι ασημένια)

V
Έσκασε μια μπόμπα στο καράβι του Μιαούλη, αργότερα ανέβηκε στην καπιτάνα του ο Σαχτούρης τον βρήκε με κατεβασμένη τη φεσάρα ως τα φρύδια. Ο Μιαούλης κοίταζε στραβά τα τούρκικα δίκροτα και είπε «Τους κερατάδες ! Μου χύσανε την φασουλάδα μου».

VI
Ένας Φρατζέζος συνταγματάρχης ο Βουτέ , που ήταν και ερασιτέχνης ζωγράφος , παρακάλεσε τον Κανάρη να ποζάρει για να του κάνει το σκίτσο, όταν το τελείωσε του τόδωσε να το δει , και ο Κανάρης γελώντας είπε σε κάποιο που είχε γύρει να το δει και αυτός « Για κοίτα κει, μηρέ Γιώργο! Κάποτες που πήγα στην Μαρσίλια στοχάστηκα να φτιάξω τη ζωγραφιά μου, μα μου γυρέψανε πολλά γρόσια. Τώρα μου την κάνουν τζάμπα»!

ΔΙΑΤΑΓΕΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ

Ι
Ο Καραϊσκάκης είχε ένα πολίοβρακο που το φόραγε σε όποιον δείλιαζε το «το βρακί της Κατερίνας». Όταν λοιπόν έβλεπε τέτοια συμπτώματα φώναζε « το βρακί της Κατερίνας φέρτε μου» και όλοι κέρωναν.

ΙΙ
Ο Μιαούλης στεκόταν σιμά στα ξάρτια και ατάραχος αγνάντευε την θάλασσα να λυσσομανά. Δίπλα του στεκόταν ο λοστρόμος. Το τσούρμο πιο πέρα γονατιστό παρακάλαγε την Παναγιά να τους γλυτώσει. Το κακό μεγάλωνε πήρανε σκοινί και δέσανε την εικόνα και την ρίξανε στη θάλασσα να την μερώσει η χάρη της. Σαν είδε τα καμώματά τους ο Μιαούλης γυρίζει και λέει στο λοστρόμο : « Αν ήμουνα εγώ Παναγιά θα τους έπνιγα όλους αυτούς τους μασκαράδες , που έχουνε χέρια και άρμενα και καρτεράνε να τους γλυτώσει το εικόνισμα! Σύρε πες τους να το βάλουν στον τόπο του και νάναι έτοιμοι να μανουβράρουνε καθώς θα τους παραγγείλω, εγώ παίρνω επάνω μου να τους γλυτώσω».

ΠΑΡΑΚΑΛΙΑ

Στο Μεσολόγγι οι Έλληνες εργάτες (σκλάβοι ) των Τούρκων φώναζαν στους πολιορκούμενους «Είμαστε χριστιανοί, πατριώτες ! Σκοτώστε μας για να πάρουν τέλος τα βάσανά μας».

ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΑΝΤΕΓΚΛΗΣΕΙΣ

Ι
Λίγο πριν μια επίθεση των Τούρκων στο Μεσολόγγι γίνηκε ο ποιο κάτω διάλογος :
– Έχει ωρέ ο κοτζαμπάσης κόρη;
– Έχει
– Έχει και ο παπάς κόρη;
– Και ποια είναι η ομορφότερη;
– Κ οι δύο όμορφες είναι.
– Αμέ τότες να τους πεις να πλυθούν.
– Γιατί ωρέ Τούρκε;
– Γιατί αύριο ισαλά θα μπω και δεν θέλω να τις βρω άπλυτες.
Και φυσικά μετά από αυτό άρχισε το τουφεκίδι .

ΙΙ
Διάλογος στο Μεσολόγγι :
– Αχ ντουφέκι να τόχα εγώ καημένε
– Τι το θες ωρέ
– Γιατί εμένα μου πρέπει να τόχω. Ξέρεις Αγά;
– Τι
– Να μου το φυλάξεις και σου χαρίζω τη ζωή άμα σε πιάσω.
– Τι λες μωρέ καημένε ; είσαι παλαβός ;
– Κλανε λίγο έτσι να δω τι σημάδια έχεις ;
– Το κεφάλι θα σου πάρω.
– Καλά αγά εγώ έχω τα χέρια μου και δε σ αφήνω .
– Πρώτα θα σου πάρω το τουφέκι κ ύστερα το κεφάλι.
– Αμ έχω και μπιστόλες αγά.
– Και αυτές θα στις πάρω.
– Αμ έχω το γιαταγάνι αγά.
– Με το φτυάρι και το χώμα θα σε κυνηγώ ως τους Κορφούς και τότε στα παίρνω όλα.
– Φύλαξέ μου το τουφέκι, είδα όνειρο πως θα σου το πάρω.
– Να μου φας το σκατό κερατά!
Και άρχισε το τουφεκίδι.

ΙΙΙ
Στο Μεσολόγγι ένας Τουρκοκρητικός πλησίαζε με την βάρκα και φώναζε «Μωρέ θέλω την νύφη του Παπά».

ΙV
Ο Καραϊσκάκης όταν ήταν άρρωστος προκειμένου να διαπιστώσει τις ιατρικές ικανότητες ενός Ευρωπαίου ιατρού, μέσα στο κρεβάτι του έβαλε ένα από τα παλικαριά του , αυτό λοιπόν έδωσε το χέρι του για να πάρει τον σφυγμό ο ιατρός, ο οποίος μετά από πολύ περίσκεψη έβγαλε την διάγνωση
– Οι δυνάμεις σου στρατηγέ πέσανε πολύ.
Τότε τίναξε τα σκεπάσματα και ο γιατρός έμεινε ξερός βλέποντας το χέρι του παλικαριού
– Ο πούτζος μου έπεσε ωρέ κι όχι οι δυνάμεις μου.

ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ

Ι
Ο Κιουταχής έστειλε τον Καραταίτη για να μιλήσουν για ειρήνη με τον Καραϊσκάκη
– Έλα δω Σκατότουρκε , έλα δω Εβραίε, σταλμένε από τους Γύφτους, έλα να ακούσεις τα κέρατα σας! Τι θαρέψατε κι είναι ο πόλεμος και τον εκάνατε ; Και τώρα δε ντρέπεστε να ζητάτε ειρήνη με κοτζάμ σκατοσουλτάνο Μαχμούτη που έχετε ; Να χέσω κι αυτόν και τον βεζίρη σας και τον Σαλιχτέρ Μποδά την πουτάνα!
– Θα σηκωθώ φωνάζει στον Καραταίτη να φάγω κρέας από σένα, βρωμιάρη, να πάρω το δίκιο μου ! Ή ρθες εδώ ίσια στο ορδί μου, τάχατες για φίλος, άπιστε άνθρωπε όμοιε με τους αφεντάδες σου!
– Ε ωρέ Καραϊσκάκη φτάνει ! Μ έβρισες κι εμένα και την Τουρκιά. Άφησε τα λόγια να δούμε τι θα κάμουμε.
_Να, του αποκρίνεται δείχνοντας τους καπεταναίους , μ αυτούς τους πουτζαράδες κάνε συμφωνίες. Εγώ είμαι άρρωστος και δεν μπορώ να ακούω τις φαφλαταριές σου.

ΙΙ
Επιστολή Καραϊσκάκη προς τους οπλαρχηγούς
Εις όλους εσάς όπου ρίχνετε την παταργιά εις την ράχη. Τι σας χρειάζεται παταργιά, κερατάδες ή θέλετε να γυρίσω οπίσω να κάψω εσάς και τα παιδιά σας ; Να γκρεμιστήτε από αυτού να μη σας πάρει ο διάολος . Όχι άλλο .

Να και η απάντηση:

Κερατά Όλοι να σου γαμήσουμε το κέρατο. Τι παντυχαίνεις , με καυσίματα πολεμάς να φοβερίζεις; Αυτό όπου εβρήκες δε μας γλυτώνεις
Στορνάρης Ράγκος

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΖΩΗ

Μια Τουρκοπούλα από την Τρίπολη μετά την κατάληψη της πόλης έμεινε μόνη την πήρε λοιπόν ο Καραϊσκάκης την βάφτισε Μαρία και την είχε στο στρατόπεδο του ψυχοκόρη. Η Μαρία ντύθηκε αγόρι με φουστανέλα και την φώναζαν Ζαφείρη, έτσι για να μη σκανταλίζει, ήταν το αίσθημα του χωρίς έρωτα, η ορτινάτζα του, που του στάθηκε μέχρι τον θάνατό του.
Όταν λοιπόν όταν επισκέφτηκε την γυναίκα του στον Κάλαμο το νησάκι που είχε ασφαλίσει την φαμελιά του είχε μαζί του και τον Ζαφείρη. Η καπετάνισσα την τσίλιαρε και κατάλαβε ότι ήταν γυναίκα, το είδε αυτό ο Καραϊσκάκης και της λέει «Έγνοια σου μωρή , μη μου χολιάζεις έχω και για σένα…» Μετά από επτά μήνες γεννήθηκε ο γιος του ο Σταύρος.

Συνέγραψε Αίολος

ΠΗΓΗ
Αιολική γη…. 22 /2/ 2008
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΙΚΤΥΟ 2010 μ.Χ.

Μετά ήρθε η πολιτική ορθότης κι όλα αυτά έγιναν ου φωνητά.

Και το ανάλογο τραγούδι είναι φυσικά το παρακάτω:

Από:
Το Βήμα

Γιατί οι αρχαίοι «έβαζαν νερό» στο κρασί τους
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 04/07/1999 00:00

Συχνά, και ιδιαίτερα τώρα το καλοκαίρι, γίνομαι αποδέκτης ερωτημάτων σχετικών με το αν οι αρχαίοι Ελληνες είχαν υποκατάστατα των σημερινών ψυγείων και ακόμη αν είχαν τη δυνατότητα να ψύχουν τα διάφορα ποτά τους. Και στα δύο αυτά ερωτήματα η απάντηση είναι θετική. Ωστόσο ακόμη και η πιο σύντομη ανάπτυξή τους απαιτεί έκταση που ξεπερνά τον περιορισμένο χώρο μιας επιφυλλίδας. Ετσι θα περιοριστώ στο δεύτερο ερώτημα, επιφυλασσόμενος σε μια άλλη, ελπίζω επίσης καλοκαιριάτικη, επιφυλλίδα να ασχοληθώ και με το πρώτο. Οπως είναι γνωστό, το κατ’ εξοχήν ποτό των αρχαίων Ελλήνων ήταν ο «θείος οίνος». Ανδρες, γυναίκες και παιδιά γεύονταν το ένθεο αυτό ποτό και ιδιαίτερα οι πρώτοι, που συνομιλούσαν και φλυαρούσαν ατέλειωτες ώρες κάθε μέρα στους ανδρώνες πίνοντας κρασί. Οι συμμετέχοντες στις κρασοκατανύξεις αυτές συνήθως δεν έχαναν τη διαύγεια του νου τους επειδή το κρασί που κατανάλωναν ήταν νερωμένο. Σπάνια, και για πολύ συγκεκριμένους σκοπούς, οι αρχαίοι Ελληνες έπιναν ανέρωτο κρασί, «άκρατον οίνον». Η ανάμειξη του κρασιού με το νερό γινόταν μέσα σε μεγάλα ευρύστομα αγγεία, γνωστά ως κρατήρες, και η συνήθης αναλογία ήταν τρία μέρη νερού προς ένα οίνου. Αυτή την αναλογία προτείνει και ο Ησίοδος, ο ποιητής της υπαίθρου, δεν λείπουν ωστόσο γραπτές μαρτυρίες που κάνουν λόγο για μείξη με νερό σε μεγαλύτερη αναλογία. Αυτή ακριβώς η κυριαρχία του νερού ήταν που απέτρεπε πολλές δυσάρεστες καταστάσεις για τους πότες. Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια που βάζει ο κωμικός ποιητής Αλέξις (4ος-3ος αι. π.Χ.) στο στόμα του Σόλωνα: «Ηδη από τα κάρα τον πουλάνε (τον οίνον) νερωμένο, όχι βέβαια για να κερδίσουν κάτι παραπάνω, αλλά γιατί προνοούν για τους αγοραστές, να έχουν μετά την οινοποσία το κεφάλι ελαφρύ» (μτφρ. Μ. Κοπιδάκη).

Το νερό που χρησιμοποιούσαν για το αραίωμα του κρασιού φρόντιζαν να προέρχεται από «σκιαράν παγάν» (πηγή), από «κρήνην αέναον και απόρρυτον» ή από «ψυχρόν φρέαρ». Ετσι μαζί με τη μείξη του κρασιού τους οι αρχαίοι πετύχαιναν συγχρόνως και την ψύξη του. Πολύ διαδεδομένη ήταν και η πρακτική να χρησιμοποιούν και νερό που προερχόταν από λιώσιμο χιονιού, το οποίο, ως γνωστόν, το συντηρούσαν ακόμη και το καλοκαίρι και το εμπορεύονταν. Ωστόσο είχαν εφεύρει και ιδιαίτερους τρόπους ψύξης του κρασιού. Γύρω στα μέσα του 6ου αι. π.Χ. επινόησαν ένα αγγείο ειδικής κατασκευής που επέτρεπε την ψύξη του οίνου και τη διατήρησή του σε ψυχρή κατάσταση όσο αυτός βρισκόταν αποθηκευμένος σε μεγάλα στενόστομα αγγεία, στους αμφορείς, προτού μεταφερθεί στους κρατήρες. Πιο συγκεκριμένα κατασκεύασαν έναν ειδικό τύπο αμφορέα με κύριο γνώρισμα τα διπλά του τοιχώματα. Με τη βοήθεια των εσωτερικών τοιχωμάτων δημιουργούνταν ο κατ’ εξοχήν χώρος του αγγείου, μέσα στον οποίο έχυναν, από το στόμιό του, το κρασί. Ο χώρος που σχηματιζόταν από τα εξωτερικά τοιχώματα και περιέβαλλε τον εσωτερικό γέμιζε με τη βοήθεια μιας προχοής που βρισκόταν στο πάνω μέρος με ψυχρό νερό ή χιόνι. Ετσι πετύχαιναν τη μόνιμη ψύξη του κρασιού, αφού εύκολα μπορούσαν να ανανεώνουν το ψυκτικό μέσο, όταν αυτό έλιωνε και ζεσταινόταν, με φρέσκο. Διά μέσου μιας οπής που βρισκόταν στο κάτω μέρος του αγγείου απομάκρυναν το ζεστό νερό και στη συνέχεια, σφραγίζοντάς την, έριχναν στον εξωτερικό χώρο του φρέσκο χιόνι ή κρύο νερό. Τέτοια αγγεία, γνωστά στους αρχαιολόγους ως αμφορείς – ψυκτήρες, κατασκευάζονταν στο δεύτερο μισό του 6ου αι. π.Χ. στην Αθήνα, αλλά και σε ένα άλλο μέρος του αρχαίου ελληνικού κόσμου, πιθανόν στο Ρήγιο της Μεγάλης Ελλάδας, στη Ν. Ιταλία. Ανάλογες κατασκευαστικές λεπτομέρειες που πετύχαιναν την ψύξη του κρασιού και γενικότερα υγρών συναντούμε σποραδικά και σε άλλα οινοφόρα αγγεία των αρχαίων Ελλήνων, όπως π.χ. σε οινοχόες.

Μέσα στο τρίτο τέταρτο του 6ου αι. π.Χ. αθηναίοι κεραμείς βρήκαν έναν άλλο τρόπο ψύξης κρασιού που εξυπηρετούσε καλύτερα τις ανάγκες των συμποσιαστών. Ο προηγούμενος, που μόλις περιγράψαμε, απαιτούσε τη γρήγορη κατανάλωση του κρασιού από τη στιγμή που αυτό περνούσε από τον αμφορέα – ψυκτήρα στον κρατήρα. Αν όμως ο ρυθμός κατανάλωσης ήταν αργός, τότε το κρασί μέσα στον κρατήρα θα έχανε τη δροσιά του. Ετσι δημιουργήθηκε η ανάγκη να εφευρεθεί ένας άλλος τρόπος που θα εξασφάλιζε μόνιμη ψύξη του κρασιού. Δηλαδή, όταν αυτό θα γέμιζε τα κρασοπότηρα των αρχαίων γλεντζέδων, γνωστά κυρίως ως κύλικες, θα έπρεπε να είναι ακόμη κρύο ή δροσερό. Επινοήθηκε έτσι ένα χαρακτηριστικό μανιταρόσχημο αγγείο, το οποίο, αφού το γέμιζαν με κρασί, το τοποθετούσαν μέσα στον κρατήρα που ήταν γεμάτος με κρύο νερό ή χιόνι. Πετύχαιναν δηλαδή έναν τρόπο ψύξης που θυμίζει αυτόν με τον οποίο σήμερα διατηρούμε κρύο ένα μπουκάλι σαμπάνιας ή κρασιού καθώς το τοποθετούμε μέσα σε δοχείο που περιέχει παγάκια. Το κρασί το αντλούσαν από το στενόστομο μανιταρόσχημο αγγείο, τον ψυκτήρα, όπως ονομαζόταν στην αρχαιότητα, με τη βοήθεια μιας κουτάλας που είχε μακριά λαβή. Το σκεύος αυτό οι αρχαίοι το ονόμαζαν αρύταινα ή κύαθο. Είναι πολύ πιθανό ότι το κρασί στους ψυκτήρες αυτούς ήταν ανέρωτο, οπότε το αραίωμά του γινόταν εκ των υστέρων, μέσα στα ίδια τα κρασοπότηρα, με κρύο νερό που έφερναν με ένα κανάτι, την αρχαία οινοχόη. Ετσι, εκτός από τη μείξη του κρασιού, πετύχαιναν συγχρόνως και την καλύτερη ψύξη του.

Οτι οι μανιταρόσχημοι ψυκτήρες, οι οποίοι με το ψηλό πόδι και το φουσκωτό σώμα τους «επέπλεαν» μέσα στο κρύο νερό (ή στο χιόνι) του κρατήρα, περιείχαν κρασί είναι σήμερα βέβαιο. Εκτός από ορισμένες σχετικές παραστάσεις, το μαρτυρούν και τρία ιδιόμορφα αγγεία που έγιναν σχετικά πρόσφατα γνωστά στην έρευνα. Πρόκειται ουσιαστικά για τρεις κρατήρες που στο εσωτερικό τους έχουν ενσωματωμένο έναν ψυκτήρα. Δηλαδή, κρατήρας και ψυκτήρας αποτελούν στις περιπτώσεις αυτές ένα ενιαίο κατασκευαστικά σύνολο και γι’ αυτό τα αγγεία αυτά τα αποκαλούμε κρατήρες – ψυκτήρες. Στο κάτω μέρος τους φέρουν προχοή, η παρουσία της οποίας δικαιολογείται μόνο αν δεχθούμε ότι διά μέσου αυτής απομακρυνόταν το ζεστό πια νερό του αγγείου, όταν ανανέωναν το ψυκτικό υλικό του. Επομένως το κρασί υποχρεωτικά πρέπει να βρισκόταν στον ψυκτήρα των αγγείων αυτών. Αλλωστε, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τα αγγεία αυτά είχαν λειτουργία ανάλογη με αυτήν των αμφορέων – ψυκτήρων που είδαμε παραπάνω. Ο τρόπος ψύξης που μόλις περιγράψαμε ήταν σε χρήση για 80 περίπου χρόνια και πιο συγκεκριμένα από το 530 ως το 460/50 π.Χ.

Οπωσδήποτε οι κρατήρες – ψυκτήρες δεν φαίνεται να ήταν ιδιαίτερα συχνοί στην αρχαιότητα. Σποραδικά απαντώνται και σε άλλες εποχές, όπως π.χ. ένας που βρέθηκε στη μυκηναϊκή Τίρυνθα και χρονολογείται στον 13ο αι. π.Χ. Η σπανιότητά τους πρέπει να οφείλεται στο γεγονός ότι οι αρχαίοι προτιμούσαν λίγο περισσότερο το κόκκινο κρασί που δεν απαιτεί ιδιαίτερη ψύξη. Κυρίως όμως στο ότι, όπως ήδη είπαμε παραπάνω, το νερό με το οποίο αραίωναν το κρασί φρόντιζαν να είναι «παγωμένο» έτσι ώστε δεν απαιτούνταν καμία φροντίδα για περαιτέρω ψύξη του θείου αυτού ποτού.

Ο κ. Μιχάλης Α. Τιβέριος είναι καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Είναι ένα από τα κοινότερα χειμωνιάτικα αγριόχορτα. Μεγαλώνει παντού σχεδόν όπου υπάρχει χώμα, και μόνο του και ανακατεμένο με άλλα χόρτα. Σε πλούσιο και υγρό χώμα μεγαλώνει στο μέγιστο, πάνω από μισό μέτρο και με φύλλα σχεδόν τρία εκατοστά, συνήθως όμως είναι μικρότερο. Έχει πολύ λεπτό, λείο καιανοιχτοπράσινο βλαστό με ζεύγη αντίθετων ωοειδών, λεπτών, λείων και έντονων πράσινων φύλλων. Ως ποώδες, ξεκινά πολύ λεπτό στη βάση και ελαφρώς παχαίνει ο βλαστός όσο μεγαλώνει. Σπάνια διακλαδίζεται το φυτό αν δεν τραυματιστεί, αν και μπορεί να έχει πολύ μικρές διακλαδώσεις χαμηλά ή μερικές μεγάλεσ στην κορυφή. Τα χαμηλότερα φύλλα έχουν μίσχο με πλατιές προεκτάσεις, στη συνέχεια γίνονται άμισχα και προς στην κορυφή, στις μασχάλες των φύλλων, γίνεται η ανθοφορία. Τα άνθη του μάλλον θα διαρκούν πολύ λίγο και ίσως ανοίγουν μόνο το πρωί, άρα δεν τα έχω προλάβει, αλλά τα μπουμπούκια είναι επιμήκη στις άκρες πολύ λεπτών ποδίσκων. Όταν ωριμάζει ο σπόρος, το χόρτο σκληραίνει, τα φύλλα αρχίζουν να κιτρινίζουν από κάτω προς τα πάνω, και στο τέλος όλο το φυτό ξεραίνεται. Με τον καιρό, το πλέγμα των ξερών χόρτων διαλύεται, ώστε το καλοκαίρι να μη μένει σχεδόν τίποτα. Όταν είναι φρέσκο είναι πολύ δροσερό και με υφή μαρουλιού. Ο βλαστός του σπάει εύκολα, και όπως και με την κολλιτσίδα, η εντεριόνη του βλαστού χωρίζεται απ’το φλοιό. Τα κομμένα φυτά ξαναμεγαλώνουν, αλά με πολύ λεπτότερους βλαστούς. Έχει πολύ ρηχή ρίζα και ξεριζώνεται εύκολα. Βλαστάνει το φθινοπωρο ή το χειμώνα, αλλά περισσότερο μεγαλώνει νωρίς την άνοιξη, και μέσα στον Απρίλιο έχει κλείσει τον κύκλο του. Ωστόσο μερικά φυτά, που είτε είναι σε πυκνή σκιά, είτε φύτρωσαν αργά, ή έτυχε να μη μεγαλώσουν γρήγορα, επιβιώνουν περισσότερο, μέχρι και το καλοκαίρι. Στις παγωνιές μπορεί να μαραθεί λίγο, αλλά επανέρχεται.
Είναι αγαπημένη τροφή των κουνελιών, γι’αυτό δίνω πολύ απ’αυτό στην κουνέλα μου όποτε το βρίσκω. Προτιμά τα φύλλα και τις κορυφές. Ο γενειοφόρος μου δράκος επίσης το τρώει πολύ. Κάποιες φορές το φθινόπωρο τυχαίνει να βρω και κάμπιες πάνω στο χόρτο, τις οποίες δίνω στο γκέκο μου.
Σε κάτι μαρουλοειδές φέρνει. Τι θα μπορούσε να είναι;


O. ornatus ξεδιπλώνεται από στάση ανάπευσης


O. ornatus εν κινήσει


αδρανοποιημένος O. ornatus Αγνοήστε την ημερομηνία, το κινητό είχε απορρυθμιστεί.

Τις χιλιοποδαρούσες τις ξέρω από πολύ παλιά. Στο Χωριό μου τις συναντούσα σε μεγάλους αριθμούς, το βράδυ συνήθως, να κινούνται αργά πάνω σε μεγάλα δέντρα με κουφάλες ή σε υγρούς τοίχους. Ξέρω το σχήμα τους, το χρώμα τους, τη μυρωδιά τους, την τάση να γίνονται μπαλίτσες όταν απειλούνται και την ικανότητά τους να κινούνται για λίγο ακόμα κι αν έχουν κοπεί στη μέση! Έπειτα έμαθα για εξωτικά είδη που μπορούν να γίνουν πολύ μεγαλύτερα από τα δικά μας, όπως το μεγαλύτερο παγκοσμίως αφρικανικό είδος Archispirostreptus gigas, που μπορεί να φτάσει τα 30 εκατοστά και παραπάνω! Γι’αυτό, καθώς και για παρόμοια τροπικά είδη, είχα γράψει παλαιότερα εδώ ένα άρθρο. Από τότε λοιπόν που έμαθα για το συγκεκριμένο είδος, έψαχνα γι’αυτό, γιατί θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να έχω ένα τέτοιο μυριάποδο που θα ήταν πολλαπλάσιο σε μέγεθος των δικών μας. Γενικώς με εντυπωσιάζουν τα γιγάντια αρθρόποδα κα΄θε τάξου. Δυστυχώς όμως ήταν αδύνατον να βρεθεί. Βρήκα ωστόσο ένα άλλο, πάλι αρκετά μεγάλο είδος της ίδιας οικογένειας, το οποίο πρόσθεσα στη συλλογή μου, τη χιλιοποδαρούσα της ερήμου ή του Τέξας (Orthoporus ornatus).
Θα πρέπει να πω ώμος πρώτα λίγα λόγια επιγραμματικά για τις χιλιοποδαρούσες, σε περίπτωση που το άρθρο μου γι’αυτές σας φαίνεται μεγάλο. Οι χιλιοποδαρούσες είναι η ομοταξία των διπλόποδων στην υποσυνομοταξία των μυριάποδων, κι έλαβαν το όνομα αυτό από το γεγονός ότι τα περισσότερα τμήματα του σώματός τους είναι στην πραγματικότητα συνενωμε΄να ανά δύο (διπλοτμήματα), με αποτέλεσμα κάθε τμήμα να φαίνεται πως έχει δύο ζευγάρια ποδιών. Το χαρακτήρα αυτόν τον μοιράζονται με τα ολιγόποδα, μικρά μυριάποδα του εδάφους, τα οποία είναι και οι πλησιέστεροι συγγενείς τους. Οι πιο γνωστές σαρανταποδαρούσες (χειλόποδα) είναι πιο μακρινοί συγγενείς, και δε θα πρέπει να συγχέονται με τις χιλιοποδαρούσες, γιατί οι μεν είναι γρήγορες, σαρκοφάγες, δηλητηριώδεις και οι μεγαλύτερες επιθετικές, ενώ΄οι δε είναι αργοκίνητες, χορτοφάγες και αβλαβείς, με άμυνα χημικές εκρίσεις που σπάνια επηρεάζουν τον άνθρωπο. Παρά το όνομά τους, καμία χιλιοποδαρούσα δεν έχει χίλια πόδια. Τα διπλόποδα έχουν ιστορία 420 εκατομμυρίων ετών, και ίσως μεγαλύτερη κάνοντάς τα μία από τις πρώτες ομάδες ζώων που αποίκησαν την ξηρά, και σήμερα αριθμούν περί τα 12.000 είδη ταξινομημένα σε 16 τάξεις και 140 οικογένειες, και πιθανότατα υπάρχουν πολλά περισσότερα άγνωστα είδη. Η ομοταξία χωρίζεται στις δύο αρτίγονες υφομοταξίες των πενικιλωτών και των χειλόγναθων. Τα πενικιλωτά (Penicillata) σήμερα περιλαμβάνουν μόνο μία τάξη, τα πολυξενίδια, με χιλιοποδαρούσες πλησιέστερες στην προγονική μορφή, οι οποίες έχουν μαλακό εξωσκελετό και γονιμοποίηση με εξωτερική μεταφορά των σπερματοφόρων σάκων. Τα σημερινά είδη καλύπτονται με τριχίδια, τα οποία σε κάποια είδη αποσπώνται και μπλέκουν τα μυρμήγκια όταν αυτά επιτίθενται στη χιλιοποδαρούσα. Η παλαιοζωική υφομοταξία των αρθροπλευριδίων (Arthropleuridea), η οποία περιελάμβανε και το γένος Arthopleura της Λιθανθρακοφόρου με τα μεγαλύτερα χερσαία αρθρόποδα (γύρω στα 2,6 μέτρα) είναι πλησιέστερη στα πενικιλωτά. Τα χειλόγναθα (Chilognatha) έχουν εξωσκελετό ενδυναμωμένο με ανθρακικό ασβέστιο και δευτερογενή αναπαραγωγικά όργανα στα αρσενικά τα οποία μεταφέρουν τους σπερματοφόρους απευθείας στο θηλυκό, και χωρίζονται σε δύο ανθυπομοταξίες, τα πενταζώνια (Pentazonia), με κοντόχοντρο σώμα και ικανότητα πλήρους συσφαιροποίησης σε πολλά είδη, και τα ελμυνθόμορφα (Helminthomorpha), με σκωληκοειδές γενικώς σχήμα, τα οποία είναι και τα πλέον επιτυχημένα. Η παλαιοζωική υφομοταξία των αρχιπολύποδων (Archipolypoda), στην οποία ανήκουν πολλές χιλιοποδαρούσες του πρώιμου Παλαιοζωικού, καθώς και τα πρώτα γνωστά ήδη, είναι πλησιέστερη στα χειλόγναθα, οπότε ο διαχωρισμός των δύο αυτών κλάδων θα πρέπει να είχε γίνει πριν τα πρώτα γνωστά απολιθώματα.
Μία τυπική ελμινφόμορφη χιλιοποδαρούσα έχει κυλινδρικό σχήμα, αν και πολλές έχουν εξελίξει παρανώτα, πλάγιες προεκτάσεις του εξωσκελετού που τις δίνουν πιο πεπλατυσμένη μορφή. Το κεφάλι είναι μικ΄ρο με δύο μικρές κεραίες, στοματικά εξαρτήματα που αποτελούνται από γνάθους και γναθοχειλάριο, δύο όργανα Tömösváry , τα οποία βρίσκονται πίσω και πλευρικά των κεραιών και μετρούν την υγρασία, και δύο απλοποιημένα μάτια αποτελούμενα από συγκέντρωση οματιδίων. Το αμέσως επόμενο τμήμα είναι ο αυχένας, ο οποίος είναι άποδος, Ακολουθούν έπειτα τρία απλοτμήματα με ένα ζεύγος ποδιών, όπου στο τρίτο βρίσκεται και το ζεύγος των αναπαραγωγικών οργάνων. Είναι δύο οπές και για τα δύο φύλα, με τα θηλυκά να έχουν εσωτερικά αποδέκτες σπέρματος (αιδοία) και τα αρσενικά σε πολλά είδη πέη που μεταφέρουν το σπέρμα στα γονοπόδια. Πίσω απ’αυτά τα τμήματα, που καλούνται και θώρακας, αν και δεν αντιστοιχούν επακριβώς με το θώρακα των εντόμων, ακολουθεί το υπόλοιπο σώμα με τα διπλοτμήματα, που καταλήγει στο τέλσον, όπου βρίσκεται και ο πρωκτός. Κάθε διπλοτμήμα φέρει δύο ζεύγη άκρων, αναπνευστικών πόρων πάνω από τα άκρα και οζόπορων πιο πάνω, οι οποίοι εκρίνουν αμυντικές χημικές ουσίες. Στο έβδομο διπλοτμήμα τα αρσενικά φέρουν ένα ή δύο ζεύγη γονοποδίων, τα οποία παίρνουν τους σπερματοφόρους σάκους από τα αναπαραγωγικά όργανα και τους μεταφέρουν στα αντίστοιχα του θηλυκού, και το σχήμα τους έχει ταξινομική σημασία. Στα πενταζώνια τα πόδια αυτά βρίσκονται στο τέλος του σώματος, γι’αυτό λέγονται και τελοπόδια. Τα πόδια στις χιλιοποδαρούσες βρίσκονται κάτω απ’το σώμα, ώστε να δίνουν περισσότερη δύναμη για το σκάψιμο, και η επιφάνεια του σώματος είναι συνήθως λεία για να γλιστρά στο έδαφος. Εσωτερικά έχουν τη δομή ενός τυπικού αρθροπόδου, με το νευρικό σύστημα στην κάτω πλευρά, την καρδιά στην πάνω και το πεπτικό σύστημα στη μέση, ενώ δύο μαλπιγκιανοί σωληνίσκοι στη μέση του σώματος αποτελούν το ουροποιητικό σύστημα. Το μυικό σύστημα επενδύει μεγάλο μέρος του εσωτερικού του εξωσκελετού και των άκρων. Ο εγκέφαλος, όπως και στα υπόλοιπα αρθρόποδα, είναι μια συνένωση κεφαλικών γαγγλίων και στη συγκεκριμένη περίπτωση πολύ μικρός, εντούτοις, παρά τη φαινομενική απλή συμπεριφορά τους, οι χιλιοποδαρούσες μπορούν να σκάψουν αρκετά περίπλοκες σύραγγες κάτω απ’το έδαφος.
Οι περισσότερες χιλιοποδαρούσες ζουν στο έδαφος, στο στρώμα των πεσμένων φύλλων, κάτω απ’το φλοιό μεγάλων δέντρων, σε σάπιο ξύλο, ή σε υγρές πέτρες και σπήλαια. Μπορεί να συγκεντρωθούν σε μεγάλους αριθμούς και κινούνται αργά. Όταν απειληθούν, συνήθως συσπειρώνονται σφιχτά, προτάσσοντας το σκληρό εξωσκελετό τους προς τα έξω και προστατεύοντας τα πόδια τους μέσα, ενώ μπορεί να εκρίνουν αμυντικό υγρό που περιέχει δύσοσμες βενζοκινόνες, φαινο΄λες, τερπενοειδή, αλκαλοειδή ή και υδροκυάνιο σε κάποια είδη. Συνήθως έχουν σκούρο κάφε ή μαύρο χρώμα, αν και οι πιο τοξικές μπορεί να προειδοποιούν με πιο έντονα χρώματα. Το είδος Aulacobolus rubropunctatus για παράδειγμα, που εκτινάσσει κυανιούχες ενώσεις, έχει ερυθρά στίγματα. Οι εκρίσεις αυτές συνήθως δεν επηρεάζουν σημαντικά τα σπονδυλωτά πέρα από λίγη ενόχληση ή και ερεθισμό, μπορούν ωστόσο να σκοτώσουν αρκετά σαρκοφάγα έντομα, όπως μυρμήγκια, δηλητηριάζοντάς τα ή καίγοντας τον εξωσκελετό τους.
Το είδος Orthoporus ornatus (στολισμένος ορθόπορος) ανήκει στην οικογένια των σπειροστρεπτιδών (Spirostreptidae) και στην τάξη των σπειροστρεπτιδίων (Spirostreptida), όπως και ο Archispirostreptus gigas. Το γένος του περιλαμβάνει περί τα 80 είδη, που εξαπλώνονται από το νότιο άκρο της Βόρειας Αμερικής μέχρι την Αργεντινή. Το είδος O. ornatus πιθανότατα πρόκειται για σύμπλεγμα, το οποίο μπορεί να διασπαστεί σε περισσότερα είδη στο μέλλον. Αυτό το είδος μαζί με τον Archispirostreptus syriacus της Μέσης Ανατολής, είναι οι μεγαλύτερες χιλιοποδαρούσες που έχουν προσαρμοστεί για ερημική διαβίωση, όπου επιβιώνουν σε υγρά μικροενδιαιτήματα.
Παρά την ευρεία διάδοση του είδους και τις πολλές ονομαστικές αναφορές γι’αυτό στο Διαδίκτυο, με μεγάλη δυσκολία θα βρείτε ουσιώδεις πληροφορίες, οι οποίες δυστυχώς είναι σκορπισμένες σε πολλά άρθρα. Εγώ τις περισσότερες πληροφορίες για το είδος τις έχω πάρει από επιστημονικές μελέτες, οι οποίες ωστόσο δεν καλύπτουν όλες τις πλευρές του είδους – για παράδειγμα δεν έχω βρει πολλά σχετικά με την αναπαραγωγή, αλλά σε σχέση με άλλες χιλιοποδαρούσες εξακολουθεί να είναι αρκετά μελετημένο είδος, και λόγω της ύπαρξής του στις ΗΠΑ και λόγω της μοναδικής του βιολογίας ως ερημόβιου μυριάποδου.
Το είδος απαντά στην έρημο Σονόρα και Τσιουάουα, και στις ΗΠΑ μπορεί να βρεθεί στις πολιτείες της Αριζόνας, του Νέου Μεξικού και του Τέξας, ενώ στο Μεξικό στις βόρειες περιοχές μέχρι το Σαν Λουίς Ποτοσί. Τα άτομα κυμαίνονται σε μήκος από 7 έως 15 εκατοστά, με συνηθέστερα τα 10 εκατοστά, και στους περισσότερους πληθυσμούς έχουν καφέ χρώμα. Εντυπωσιακότερα είναι τα άτομα του πληθυσμού του Τέξας, με εναλλασσόμενες καφέ και πορτοκαλί ζώνες και μέσο μέγεθος στα 13 εκατοστά, τα οποία είναι αυτά που κυκλοφορούν στο εμπόριο κι έχω κι εγώ. Είναι τυπικές κυλινδρικές χιλιοποδαρούσες χωρίς μεγάλες μακροσκοπικές διαφορές από τις συνήθεις πέρα από το μέγεθος. Το κεφάλι τους είναι μικρό και οι κεραίες βρίσκονται δίπλα στα όργανα Τομοσβάρι. Το αρσενικό ξεχωρίζει απ’το θηλυκό κατά την ενηλικίωση από το κενό που έχει στο έβδομο διπλοτμήμα, όπου βρίσκονται τα μαζεμένα γονοπόδιά του.
Οι χιλιοποδαρούσες αυτές ζουν σε υγρά μικροκλίματα των ερήμων, συνήθως σε μέρη με βλάστηση. Λόγω του αντίξοου κλίματος, στη φύση δραστηριοποιούνται μόνο για τέσσερις μήνες, από τον Ιούνιο μέχρι τον Οκτώβριο. Όλο το υπόλοιπο έτος το περνούν αδρανοποιημένες υπογείως σε τρύπες που σκάβουν μόνες τους. Είναι καλοί σκαφείς, με ικανότητα σκαφής ακόμα και σε σκληρά αργιλώδη εδάφη, αλλά δε σκάβουν σε κορεσμένο έδαφος. Η τυπική μορφή της σύραγγας είναι ένας σχεδόν κατακόρυφος σωλήνας μ’ένα θάλαμο στον πυθμένα. Η έκδυση του εξωσκελετού προηγείται της ετήσιας δραστηριότητας, οπότε η χιλιοποδαρούσα, κουλουριασμένη αραιά σ’έναν υπόγειο θάλαμο, ανοίγει το μπροστινό μέρος του εξωσκελετού και βγαίνει αργά από μέσα του, τον οποίον έπειτα τρώει για ν’ανακτήσει τα χαμένα θρεπτικά συστατικά και το ασβέστιο. Μετά την έκδυση ο μεταβολισμός της ανεβαίνει και βγαίνει στην επιφάνεια για να τραφεί. Τρέφεται με νεκρή οργανική ύλη και φλοιό από ποικιλία θάμνων όπως εφέδρα, μεσκίτε, ρητινώδη θάμνο (Laria tridentata), κάκτους κλπ, ενώ σπανιότερα τρώει και νωπά μέρη φυτών και καρπούς. Τρέφεται επίσης με χώμα και χαλικάκια καθώς κινείται, τα οποία βοηθούν στη μετακίνηση των τροφών και μπορεί να περιέχουν οργανική ύλη, καθώς και με τμήματα από νεκρά έντομα περιστασιακά. Το είδος τρέφεται μόνο σε υγρό έδαφος. Όπως κι άλλα φυτοφάγα ζώα, διαθέτει συμβιωτικά βακτήρια στο πεπτικό της σύστημα τα οποία διασπούν την κυτταρίνη και την ημικυτταρίνη. Η κυτταρίνη και η ημικυτταρίνη διασπώνται στο μέσο τμήμα του πεπτικού σωλήνα, ενώ η πηκτίνη στο πίσω. Ως σαπροφάγο φυτοφάγο επομένως, παίζει μεγάλο ρόλο στην ανακύκλωση της νεκρής φυτικής ύλης στο ερημικό οικοσύστημά του. Το είδος δραστηριοποιείται κυρίως το πρωί και το απόγευμα, αλλά συχνά κινείται και τη νύχτα, ενώ σε βροχερές μέρες μπορεί να παραμείνει δραστήριο όλη τη μέρα. Κινείται στην επιφάνεια του εδάφους, ή σκαρφαλώνει σε ψυλότερα μέρη και θάμνους. Οι θερμοκρασιακές αντοχές του είδους είναι πολύ μεγάλες, με κανονική δραστηριότητα μέχρι τους 35,5 βαθμούς Κελσίου, οπότε επιστρατεύει θερμορρυθμιστικές συμπεριφορές για ν’αποφύγη την υπερθέρμανση, όπως τη διαφυγή κάτω απ’τη γη, τις πέτρες ή την πυκνή βλάστηση, ή την αναρρήχηση σε ψυλότερους θάμνους και την αλλαγή της στάσης του σώματος εκεί ανάλογα με τη θερμοκρασία. μόλις η θερμοκρασία πέσει κάτω απ’αυτό το κρίσιμο σημείο, η δραστηριότητα ξαναξεκινά. Η αντοχή τουεπίσης στην αφυδάτωση είναι μεγαλύτερη από τα περισσότερα διπλόποδα, ενώ επανυδατώνεται ευκολότερα από άλλα είδη. Έχουν βρεθεί μικροδίαυλοι και μικροπόροι στην εφυμενίδα του που ίσως συνδέονται με αδένες που παράγουν υδατοστεγή λιπίδια όπως στα έντομα, τα οποία αν βρεθούν θα είναι από τις ελάχιστες περιπτώσεις υδατοστεγούς εφυμενίδας στα μυριάποδα. Όπως τα περισσότερα διπλόποδα, δε μπορεί να κλείσει τις τραχείες του, αλλά συγγενικό είδος μπορεί να περιορίσει την απώλια νερού πιέζοντας τα διπλοτμήματα και τους γοφούς των ποδιών ώστε να κλείσουν οι τραχείες όσο γίνεται, οπότε πιθανότατα να το κάνει κι αυτό. Προσλαμβάνει νερό από το έδαφος και την τροφή κατά τη δραστήρια περίοδο, και από το έδαφος κατά την αδρανή περίοδο. Σε περίπτωση ξηρασίας κατά τη δραστήρια περίοδο, κρύβεται κάτω απ’το έδαφος, κι επανεμφανίζεται μετά της βροχές. Για την αναπαραγωγή, πέραν του ότι τα ωάρια ωριμάζουν το φθινόπωρο και τα μικρά εμφανίζονται την άνοιξη, λίγα άλλα έχω βρει. Περιστασιακά το είδος φτάνει σε τεράστιες συγκεντρώσεις, που μπορεί να κατακλύσουν ακόμα και δρόμους, και πιθανολογείται ότι αυτό έχει να κάνει με την αναπαραγωγή του. Το ζευγάρωμα γίνεται όπως σ’όλα τα ελμινθόμορφα, με το αρσενικό και το θηλυκό αντικριστά και το μπροστινό μέρος του σώματός τους σηκωμένο, ώστε να μπορεί το αρσενικό να γονιμοποιήσει το θηλυκό με τα γονοπόδιά του. Δεν έχω βρει αξιόπιστες πληροφορίες όσον αφορά τα αυγά, αλά πολλές χιλιοποδαρούσες τα προστατεύουν, είτε κάτω από πέτρες, σε θαλαμίσκους στο έδαφος ή μέσα στα περιττώματά τους όπως ο A. gigas. Τα μικρά, όπως σ’όλα τα διπλόποδα, διαφέρουν αρκετά από τα μεγαλύτερα άτομα, με εμφάνιση προνύμφης σκαθαριού. Είναι μικροσκοπικά και λευκωπά με το κεφάλι, τον αυχένα και τα τρία απλοτμήματα όπως στο μεγαλύτερο άτομο, αλλά μετά τα 4 αρχικά διπλοτμήματα είναι άποδα, οπότε είναι εξάποδα. Κατά τις επόμενες διαδοχικές εκδύσεις του εξωσκελετού, πόδια εμφανίζονται στα διπλοτμήματα, και νέα διπλοτμήματα προστίθενται πριν το τέλσον. Προφανώς όπως και σ’άλλες μεγάλες χιλιοποδαρούσες, τα μικκρά χρειάζονται κάποια χρόνια μέχρι ν’αποκτήσουν το τελικό τους μέγεθος. Η διάρκεια ζωής του είδους δίνεται ως πάνω από 10 χρόνια. Στη φύση έχει πολλούς εχθρούς, που το τρώνε παρά τη χημική άμυνά του. Εξαιτίας του ξηρού κλίματος και του μεγάλου τους πληθυσμού, τα κελύφη των νεκρών ατόμων είναι συχνά, τα οποία ασπρίζουν στον ήλιο σαν τα κοχύλια στην παραλία. Δεν έχω βρει πληροφορίες όσον αφορά τους μύθους, τις παραδόσεις ή την παραδοσιακή του χρήση από πληθυσμούς Ινδιάνων της περιοχής, αν και είναι πολύ πιθανό να το χρησιμοποιούσαν στην ιατρική, στη μαγεία κλπ. Η χρήση του ως τροφή είναι απίθανη, γιατί μόνο λίγες αφρικανικές φυλές στη Μπουρκίνα Φάσο έχουν καταγραφεί να τρώνε χιλιοποδαρούσες. Αν και το κρέας τους δεν είναι τοξικό, η αφαίρεση των αμυντικών αδένων χωρίς το περιεχόμενό τους να διαρρεύσει στους ιστούς του αρθροπόδου είναι χρονοβόρα διαδικασία και δεν την κάνει κανείς.
Το είδος αυτό είναι από τα κοινότερα στην αιχμαλωσία είδη χιλιοποδαρουσας, ιδίως στην Αμερική όπου μπορεί να βρεθεί πολύ εύκολα, αφού είναι ντόπιο, ζει σε μεγάλους αριθμούς και δεν απειλείται. Τα περισσότερα άτομα εκεί είναι πιασμένα, γι’αυτό και συχνά ζουν λίγο ακόμα και με καλή φροντίδα, αφού μπορεί να έχουν πιαστεί σε μεγάλη ηλικία. Το είδος κυκλοφορεί σπανιότερα στην Ευρώπη, αλλά δε γνωρίζω για την προέλευση των εν Ευρώπη ατόμων. Ο έμπορος απ’όπου τα πήρα ωστόσο με διαβεβαίωσε πως τα δικά του τουλάχιστον είναι γεννημένα σε αιχμαλωσία. Η αναπαραγωγή του είδους στην αιχμαλωσία είναι παραδόξως δύσκολη, αλλά δυνατή. Το είδος μπορεί να διατηρηθεί με δύο τρόπους, είτε με τον απλό, ο οποίος απλώς το διατηρεί στη ζωή, είτε με τον πιο περίπλοκο, όπου μπορεί να εκτελέσει φυσική συμπεριφορά και ίσως ν’αναπαραχθεί. Στον απλό η χιλιοποδαρούσα ζει σ’ένα χώρο με λίγα εκατοστά υγρής τύρφης, όπου προστίθενται τροφές όπως πεσμένα φύλλα, υπερώριμα φρούτα ή λαχανικά για να φάει, μαζί με συμπλήρωμα ασβεστίου, το οποίο χρειάζεται για τον εξωσκελετό. Στο σύστημα αυτό η χιλιοποδαρούσα τρέφεται, αλλά δυσκολεύεται να σκάψει και ως εκ τούτου μπορεί να έχει προβλήματα με την έκδυση ή την αδρανοποίηση. Μπορεί να διατηρηθεί σε κατάσταση μόνιμης δραστηριότητας για μήνες, και θα συνεχίζει να τρέφεται μέχρι και τους 19 βαθμούς. Στο δεύτερο σύστημα δίνεται μεγάλη έμφαση στο υπόστρωμα. Το υπόστρωμα θα πρέπει να έχει βάθος τουλάχιστον ίσο με το μήκος της μεγαλύτερης χιλιοποδαρούσας, και θα πρέπει να διαστρωματώνεται σε ζώνες. Αν και η δραστηριότητα των μυριαπόδων μπορεί ν’ανακατέψει λίγο το χώμα των ζωνών, δεν είναι τόσο μεγάλη ώστε να τις ομογενοποιήσει. Μέχρι τη μέση περίπου λοιπόν το υπόστρωμα θα πρέπει να είναι σχετικά ανόργανο, αποτελούμενο κυρίως από ελαφρύ χώμα, άμμο και ίσως χαλικάκια, όπου τα ασπόνδυλα θα κρύβονται, ενώ το υπόλοιπο μισό μπορεί να είναι πιο οργανικό, με αρκετή αναμεμιγμένη τύρφη. Προς την επιφάνεια μπορούν ν’αναμιχθούν πεσμένα φύλλα όπως από βελανιδιά, από πλάτανο, από φλαμουριά, από οπωροφόρα ή άλλα ανθεκτικά φύλλα, όπως επίσης και κομμάτια μισοσαπισμένου ξύλου απ’όπου θα τρώνε. Στην επιφάνεια ή ελαφρώς θαμμένα θα τοποθετούνται και φύλλα διαφόρων άλλων φυτών, μισοσαπισμένα λαχανικά και φρούτα για τροφή, και το όλο δόμημα μπορεί να διακοσμηθεί με κομμάτια ξύλου, όπου οι χιλιοποδαρούσες θα σκαρφαλώνουν για να φαίνονται. Ασβέστιο θα πρέπει να υπάρχει και μέσα στην τροφή και αναμεμιγμένο με το έδαφος. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί οτιδήποτε, από την ειδική σκόνη που συνήθως χρησιμοποιείται για ερπετά, έως τριμμένο κόκκαλο σουπιάς ή σπασμένα όστρακα ή τσόφλια βρασμένων αυγών. Η μόνη δυσκολία της σε σχέση μ’άλλες χιλιοποδαρούσες έγκυται στο ότι χρειάζεται μια λεπτή ισορροπία μεταξύ υγρασίας και αερισμού, μιας και είναι ερημόβιο είδος. Η υγρασία του εδάφους θα πρέπει να κυμαίνεται μεταξύ 70-80%, αλά συγχρόνως η κυκλοφορία του αέρα πρέπει να είναι αρκετά καλή για την αποφυγή ανάπτυξης μυκήτων. Σε περίπτωση που ζει σε στάσιμο αέρα όπως πολλά τροπικά είδη, κινδυνεύει από μυκητίαση, η οποία θα εμφανιστεί ως μαύρα στίγματα στο σώμα της, πόδια που σαπίζουν και πέφτουν και τελικά θάνατος, γι’αυτό χρειάζεται αρκετές τρύπες στο κουτί ή στο τερράριο που ζει. Καθώς ο καιρός χειμωνιάζει και η θερμοκρασία πέφτει, θα σκάψουν σύραγγες στο έδαφος και θα χαθούν. Κατά την εποχή της αδρανοποίησης η υγρασία μπορεί να μειωθεί, αλλά το χώμα δε θα πρέπει να στεγνώσει εντελώς σε καμία περίπτωση. Οι θερμοκρασίες μπορούν να πέσουν, αλλά όχι υπό του μηδενός. Ιδανικά πρέπει να είναι γύρω στους 10-16 βαθμούς. Σε συνθήκες χαμηλής υγρασίας θ’αδρανοποιηθούν ακόμα και σε θερμοκρασίες δωματίου. Εάν χαθούν στο έδαφος ενώ είναι καλοκαίρι, ίσως η υγρασία έχει πέσει αρκετά. Υπάρχει περίπτωση επίσης να κρύφτηκαν για επερχόμενη έκδυση, αφού δεν είναι απαραίτητο ναπαραμένουν αδρανείς πριν την έκδυση όπως στη φύση. Στην περίπτωση αυτήν μην τις ενοχλείτε, αφού η έκδυση είναι μια δύσκολη διαδικασία για κάθε αρθρόποδο. Ζευγαρώματα παρατηρούνται στην αιχμαλωσία, αλλά η επιτυχής αναπαραγωγή είναι σπάνια, και ελάχιστα έχω βρει γι’αυτήν. Αν οι χιλιοποδαρούσες κάνουν τον κύκλο τους ωστόσο οι πιθανότητες για επιτυχή αναπαραγωγή είναι μεγαλύτερες.
Εγώ έπαιρνα τις δικές μου από το feeders.gr, ένα από τα λίγα καταστήματα στην Ελλάδα με εξειδίκευση στα εξωτικά κατοικίδια. Έως τώρα η σχέση μου με το είδος στέφεται με απανωτές αποτυχίες. Την πρώτη την πήρα τον Ιούνιο του περασμένου χρόνου, και θυμάμαι πως ζήτησα την πιο μεγάλη. Ήταν ένα μεγάλο, εντυπωσιακό μυριάποδο στη δραστήρια φάση του, οπότε κινούταν στην επιφάνεια του εδάφους και μάλλον έτρωγε. Ωστόσο κατά τη μετακίνησή του από το κουτί απ’όπου το πήρα, πιάστηκε στην άκρη του και τραυματίστηκε ο εξωσκελετός του κοντά στο κεφάλι. Από την πληγή έτρεξε λίγη αιμολέμφος, το κυκλοφοριακό υγρό των αρθροπόδων, αλλά έκλεισε γρήγορα. Διαβάζοντας για ιστορίες όπου χιλιοποδαρούσες επιβίωσαν μετά από μικροτραυματισμούς, είχα μια μικρή ελπίδα ότι θα επιβιώσει, αλλά τελικά πέθανε σε δύο εβδομάδες. Στο μεσοδιάστημα, αν και μπορούσε να κινηθεί, καθόταν σε μια γωνία με το μπροστινό μέρος του σώματος μαζεμένο. Επειδή ο εξωσκελετός ήταν πολύ λεπτός κι εύπλαστος, προφανώς είχε περάσει λίγος και΄ρος από την έκδυση και δεν πρόλαβε να σκληρύνει καλά. Την επόμενη την πήρα στις 27 Οκτωβρίου. Ήταν λιγότερο δραστήρια απ’την άλη κι έσκαβε στο υπόστρωμα, οπότε μάλλον ετοιμαζόταν για την αδρανοποίηση. Την είχα μέχρι τον Ιανουάριο, οπότε τη μετακίνησα σ’ένα μεγαλύτερο τερράριο που έφτιαξα για δύο χιλιοποδαρούσες. Ήταν ωστόσο αρκετά αφυδατωμένη και αργοκίνητη, και την πήρα από εκεί μήπως πέθαινε και δεν την έβρισκα μετά. Θα μπορούσα ωστόσο να περιμένω μερικές μέρες ώστε να ανακάμψει. Τελικά πέθανε, ή τουλάχιστον σταμάτησε να κινείται και την θεώρησα νεκρή. Την τελευταία την πήρα στα τέλη του Ιανουαρίου. Μου ήρθε τυλιγμένη ανάμεσα σε υγρά χαρτιά σε πλήρη νάρκη, μαζεμένη σε μια πολύ σφιχτή σπείρα (τρίτη φωτογραφία). Την τοποθέτησα στο τερράριό της, όπου μετά από λίγο δραστηριοποιήθηκε και κινήθηκε για αρκετές ώρες, μάλλον επειδή είχε πολύ φως. Τελικά σφηνώθηκε ανάμεσα στο έδαφος και σ’ένα τοίχωμα κι έσκαψε προς τα κάτω. Την επόμενη μέρα, μόνο το πίσω μέρος της φαινόταν, αλλά σύντομα χάθηκε κι αυτό. Τώρα το μόνο ίχνος της είναι μια οπή σαν μυρμηγκότρυπα. Περιοδικά ποτίζω το υπόστρωμα με λίγο νερό, αλλά δεν κάνω κάτι παραπάνω. Σκοπεύω να βάλω ακομα μία. Το τερράριο έχει διαστάσεις 26χ22χ19 στο ύψος της κορυφής, γιατί είναι λίγο στενότερο προς τα κάτω. Είναι γεμισμένο με χώμα μέχρι περίπου τα 12 εκατοστά, το οποίο αποτελείται κατά περίπου 1/3 από ελαφρύ φυτόχωμα, 1/3 από άμμο, και 1/3 από άργιλο, με ανακατεμένα λίγα χαλίκια και τύρφη. Η περισσότερη τύρφη βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια, όπου έχω μισοθάψει ξερά και μισοσαπισμένα φύλλα. Θα βάλω κι ένα κομμάτι ξύλου ή χοντρού φλοιού την άνοιξη επιπλέον για να σκαρφαλώνει, αν όλα βέβαια πάνε καλά.
Στη συμπεριφορά δε διαφέρει σημαντικά από τις δικές μας χιλιοποδαρούσες. Όταν απειλείται συσπειρώνεται, είτε σε διπλή είτε σε επίπεδη σπείρα. Τείνει να συσπειρώνεται συχνότερα σε διπλή, η οποία είναι και η συνήθης στάση ανάπαυσής της. Κατά την αδρανοποίηση παραμένει σ’αυτή τη στάση για καιρο΄, σαν ένα εξωγήινο πλασματάκι ή ένα σπάνιο απολίθωμα του Παλαιοζωικού. Θα μπορούσατε να την βάλετε σ’ένα κυπελλάκι και δε θα μετακινούταν για εβδομάδες. Αν ωστόσο ενοχληθεί αρκετά, μπορεί να ξεδιπλωθεί και ν’αρχίζει να περπατάει, ακόμα και αν είναι σε νάρκη. Οι δραστήριες κινούνται γρηγορότερα από τις αδρανοποιημένες. Δεν πρόλαβα να παρατηρήσω το σκάψιμο της τρύπας, γιατί έγινε γρήγορα. Απλώς η χιλιοποδαρούσα πίεσε το μπροστινο΄μέρος της στο υπόστρωμα και μετά χάθηκε μέσα του. Όταν περπατάει σε ανοιχτό χώρο πάντοτε πηγαίνει προς το πιο σκοτεινό σημείο, αφού είναι φωτοφοβική. Αν την πιάσετε και από τιςδύο άκρες, θα τραβηχτεί κάνοντας κοιλία στη μέση για ν’απελευθερωθεί. Αν την πιάσεται από τη μέση, θα κάνει ολοένα αυξανόμενουθς κύκλους με το μπροστινό της μέρος μέχρι να βρει το χέρι σας, οπότε θ’αρχίζει να σκαρφαλώνει. Δεν έχει τόσο καλή όραση για να προσανατολιστεί αμέσως, και προφανώς ούτε ανεπτυγμένη σωματαισθησία για να καταλαβαίνει πλήρως τη θέση του σώματός της. Πάντως προσανατολίζεται πολύ καλύτερα από το σκουλήκι. Αν κάνετε το ίδοιο σ’ένα γεωσκώληκα, θα προσπαθεί να επιστρέψει με τυχαίες, μη μετρημένες κινήσεις, κι αν τύχει κι ακουμπήσει μεγάλο μερός του στο χέρι σας, τότε μάλλον θα προσπαθήσει να ανέβει. Αν ακουμπήσει μόνο η άκρη του, θα ξαναπέσει. Επίσης το σκουλήκι μπορεί να πέσει ή να κρεμαστεί από την άκρη του χεριού σας, απ’όπου με μεγάλη δυσκολία και πολλά τινάγματα ίσως γυρίσει πίσω, ενώ η χιλιοποδαρούσα συνήθως αντιλαμβάνεται τα κενά κι επιστρέφει. Αν της αγγίξετε το κεφάλι αλλάζει κατεύθυνση. Αν αρχίζει να πιάνεται απ’το κάτω μέρος του χεριού σας κι αναποδογυρίσετε το χέρι σας, τότε κανονικά θα πρέπι να μπορεί να ανέβει, αν και με δυσκολία. Αν κρέμεται το αναποδογυρισμένο μέρος της και δεν πιάνεται από το χέρι σας, ίσως είναι αδύναμη κι έχει κάποιο πρόβλημα. Αν την βάλετε πάνω σε χαρτί, όλα τα μικρά ποδαράκια της ακούγονται σαν ένας απόκοσμος στρατός μικροσκοπικών εντόμων που έρχεται κατά πάνω σας! Το αμυντικό της υγρό δε μπορεί να βλάψει το ανθρώπινο δέρμα, αν και μπορεί να ερεθίσει ευαίσθητα άτομα, και σίγουρα ερεθίζει τα μάτια ή κομμένο δέρμα. Έχει τύχει να με τσούξει έκκριση από δική μας χιλιοποδαρούσα σε κομμένο χέρι. Γι’αυτό πλένετε τα χέρια σας αφού τις πιάσετε. Γενικώς οι χιλιοποδαρούσες δεν είναι ζώα χειρισμού, αφού μόνο κακό μπορεί να τις κάνει η απομάκρυνση από το μικροπεριβάλλον τους. Άλλωστε δεν έχουν τη νοητική ικανότητα να σας γνωρίσουν ή να δημιουργήσουν μία στοιχειώδη σχέση μαζί σας, ενώ κινδυνεύουν ανά πάσα στιγμή να τραυματιστούν όταν είναι εκτός του χώρου τους. Η συμπεριφορά τους δε διαφέρει απ’αυτήν στο φυσικό τους περιβάλλον. Θα πρέπει ν’αντιμετωπίζονται περισσότερο ως ζώα παρατήρησης, σαν τα ψάρια των ενυδρείων. Ωστόσο κάποιες φορές θα πρέπει να τις πιάσετε, π.χ. εάν χρειαστεί να τις μετακινήσετε. Αν τύχει και κινούνται στην επιφάνεια και καποιος άλλος θέλει να τις δει, δε θα βλάψει αν τις βγάλετε για λίγο, αρκεί να τις κρατάτε προσεκτικά φροντίζοντας μη χτυπήσουν κάπου ή πέσουν. Αν πέσουν από μεγάλο ύψος μάλλον το αποτέλεσμα θα είναι θανατηφόρο. Επίσης αν κοπούν πόδια τους δεν αναγεννώνται, όπως γίνεται σε άλλα αρθρόποδα. Σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει να τις ενοχλείτε αν έχουν κρυφτεί στο έδαφος.
Εύχομαι καλή επιτυχία στον εαυτό μου με το είδος. Θα σας ενημερώνω για νεότερα.
Πηγές και ιστοσελίδες:
άρθρο για τη χιλιοποδαρούσα της ερήμου στην αγγλική Wikipedia
η χιλιοποδαρούσα της ερήμου, ζωολογικός κήπος της Κοιλάδας Λεχάι
χιλιοποδαρούσα της ερήμου, ζωολογικός κήπος ανακάλυψης αμφιβίων και ερπετών
Επιστημονικές μελέτες:
εποχιακές μεταβολές στην ισορροπία του νερού στον Orthoporus ornatus, μία ερημόβια χιλιοποδαρούσα
ο αναπνευστικός μεταβολισμός στον O. ornatus
τροφή, ρυθμοί κατανάλωσης και αφομοίωσής της στον O. ornatus
συμπεριφορική θερμορρύθμιση του O. ornatus σε τρία ερημικά ενδιαιτήματα
δερματική μικροδομή του O. ornatus
παραγωγή σε βιομάζα κατά την τροφοληπτική περίοδο του O. ornatus
ο ρόλος των αερόβιων μικροβιακών πληθυσμών στην πέψη της κυτταρίνης από τις ερημόβιες χιλιοποδαρούσες
νεοϊχνολογία των σκαπτικών χιλιοποδαρούσών: συνδέοντας τη μορφολογία των σημερινών λαγουμιών, την οργανισμική συμπεριφορά και τις ιδιότητες του ιζήματος για την ερμηνεία ηπειρωτικών ιχνοαπολιθωμάτων
νεοϊχνολογία των σπειροβολιδίων
Η μελέτη αυτή έγινε μετά την πρώτη για μέλη συγγενικής τάξης (Spirobolida), και κατέληξε σε παρόμοια αποτελέσματα.
εποχιακές αλλαγές στα αμινοξέα, τις πρωτεΐνες και τα ανόργανα ιόντα της αιμολέμφου του O. ornatus
τρόποι οσμορρύθμισης της αιμολέμφου σε τρία ερημόβια αρθρόποδα

Αναδημοσίευση από:
Εφημερίδα Μακεδονία

10 ΕΙΔΕΧΘΗ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ που συγκλόνισαν το πανελλήνιο
Στην κατηγορία: Ρεπορτάζ
Ημερομηνία: 10/08/2008

των Κώστα Καντούρη, Αριστείδη Μάτιου
Η υπόθεση της Σαντορίνης, με πρωταγωνιστή έναν 31χρονο μάγειρα και τραγικό του θύμα την 25χρονη σύζυγό του, ήταν ένα απ’ αυτά που προκάλεσε σοκ στο πανελλήνιο, ειδικά για την αγριότητα της πράξης.
Από τη δράση του φοιτητή της Νομικής Θεόφιλου Σεχίδη στη Θάσο, που έγινε “συλλέκτης” των κεφαλιών της οικογένειάς του, μέχρι το έγκλημα της Ρεντίνας με θύμα έναν δημοτικό υπάλληλο αλλά και την άγρια δολοφονία του ηθοποιού Νίκου Σεργιαννόπουλου, που έγινε πρόσφατα, συγκεκριμένες υποθέσεις προκάλεσαν το έντονο ενδιαφέρον της ελληνικής κοινής γνώμης.
Παράλληλα και οι ειδικοί επιστήμονες ασχολούνται με την ψυχολογία των συγκεκριμένων δολοφόνων, οι πράξεις των οποίων ήταν ιδιαίτερα αποτρόπαιες.
1. ΞΕΚΛΗΡΙΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ
Η ανατριχιαστική ιστορία του 24χρονου φοιτητή Νομικής από την Καβάλα Θεόφιλου Σεχίδη είχε κάνει τον γύρο του κόσμου. Ήταν Αύγουστος του 1996, όταν αποκαλύφθηκε ότι ο νεαρός είχε δολοφονήσει τον 55χρονο πατέρα του Δημήτρη, την 50χρονη μητέρα του Ελένη, την 32χρονη αδελφή του Ερμιόνη, την 75χρονη γιαγιά του Ερμιόνη και τον θείο του Βασίλη, 57 χρόνων.
Η πενταπλή δολοφονία είχε διαπραχθεί στις 19 και 20 Μαΐου 1996. Ο Σεχίδης δολοφόνησε τα μέλη της οικογένειάς του, στη συνέχεια τεμάχισε τα πτώματά τους, τα τοποθέτησε σε πλαστικές σακούλες και τα μετέφερε με το αυτοκίνητό του με φεριμπόουτ στην Καβάλα, όπου τα εξαφάνισε στο σκουπιδότοπο της Νέας Κάρβαλης. “Τους ξέκανα πριν με ξεκάνουν”, είχε πει τότε στους αστυνομικούς. “Tους σκότωσα, γιατί δεν μου αποκάλυπταν ποια ήταν η πραγματική μου μητέρα”, δήλωσε στο δικαστήριο, που τον καταδίκασε πέντε φορές ισόβια.
Κυνικός μέχρι την τελευταία στιγμή της ανάκρισης, εξέπληξε μέχρι και τους αστυνομικούς με την ψυχρότητα με την οποία αντιμετώπιζε όσα έκανε. “Τι ήταν η πέμπτη, αφού είχαν σκοτώσει τους τέσσερις”, είχε πει για τη γιαγιά του.
2. ΤΗΝ ΕΚΑΨΑΝ ΓΙΑ ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ
Ενα “σατανικό ζευγάρι” ελλήνων μεταναστών στη Γερμανία έστησε ολόκληρη φρικιαστική επιχείρηση, παίρνοντας την ιδέα από… αστυνομική ταινία. Παραπλάνησαν την 39χρονη Σκοπιανή Βιολέτα Βελιανόφσκα ότι ήθελαν να την απασχολήσουν στο εστιατόριό τους στη Γερμανία και την επιβίβασαν στο αυτοκίνητό τους.
Το Νοέμβριο του 2003, στην εθνική οδό Έδεσσας – Φλώρινας, αφού την υπνώτισαν, έβαλαν φωτιά και την έκαψαν ζωντανή, μπροστά στα μάτια του 17χρονου γιου τους. Στη συνέχεια ο βασικός κατηγορούμενος Νικόλαος Γκεσόπουλος υποστήριξε στην αστυνομία ότι η νεκρή ήταν η σύζυγός του, που έπεσε θύμα τροχαίου, “αναγνώρισε” μάλιστα στο νεκροτομείο το πτώμα της τόσο ο ίδιος όσο και ο γιος του. Σκοπός τους κατηγορήθηκαν ότι ήταν να εισπράξουν 1.500.000 ευρώ, ποσό για το οποίο είχε ασφαλιστεί η σύζυγός του, Μαρία Γκεσοπούλου, η οποία μετά το στυγερό έγκλημα κρύφτηκε στο πατρικό σπίτι της οικογένειας στους Λόφους της Φλώρινας.
Το έγκλημα αποκαλύφτηκε από τον ίδιο τον Γκεσόπουλο, ο οποίος από τη φωτιά που έβαλε κάηκε στο χέρι και στη συνέχεια ομολόγησε, επιρρίπτοντας τις ευθύνες του σατανικού σχεδίου στη γυναίκα του. Και οι δύο καταδικάστηκαν και είναι στη φυλακή.
3. ΑΓΡΙΑ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΣΤΟ ΕΝΕΧΥΡΟΔΑΝΕΙΣΤΗΡΙΟ
“Μετά τη δεύτερη μαχαιριά, δεν μπορούσα να καταλάβω τι έκανα, με είχε πιάσει αμόκ”. Ο βασικός κατηγορούμενος για τη δολοφονία της 26χρονης Λευκοθέας Τσενικίδου ομολόγησε με κυνικό τρόπο τη δολοφονία της νεαρής, που εξιχνιάστηκε σχεδόν δύο χρόνια μετά την τέλεσή της, το βράδυ της 22ας Φεβρουαρίου 2002.
Η 26χρονη βρέθηκε με 19 μαχαιριές, κυρίως στο λαιμό και στο υπόλοιπο σώμα της, μέσα στο ενεχυροδανειστήριο του πατέρα της, στον ημιώροφο της πολυκατοικίας στην οδό Εγνατία 12, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Η υπόθεση είχε συγκλονίσει το πανελλήνιο για την πρωτοφανή αγριότητα του εγκλήματος.
Το κίνητρο των δύο δραστών ήταν η ληστεία, όπως αποκαλύφτηκε μετά τη σύλληψή τους, αφού εντοπίστηκαν τα στοιχεία ταυτότητάς τους από ένα δακτυλικό αποτύπωμα που άφησαν στη γυάλινη πόρτα του καταστήματος. Οι ίδιοι ομολόγησαν πως έπεισαν την κοπέλα να ανοίξει στην ασφαλισμένη πόρτα του καταστήματος, προσποιούμενοι τους πελάτες.
Ωστόσο, αρχικά εξετάστηκε το ενδεχόμενο το κίνητρο των δραστών να ήταν άλλο και ειδικά να πρόκειται για ψυχοπαθή δολοφόνο.
4. ΤΕΜΑΧΙΣΕ ΤΗΝ ΕΓΚΥΟ ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ
Εγκυος στον όγδοο μήνα της ήταν η 25χρονη Ουκρανή Ελένα Σατούλοβα, που δολοφονήθηκε από τον 24χρονο γεωργιανό σύντροφό της Χριστοφόρ Παρασκευόφ το Δεκέμβριο του 2004 στους Αμπελόκηπους Θεσσαλονίκης.
Ενας οικογενειακός καβγάς ήταν αρκετός για τον Γεωργιανό να σφάξει την άτυχη γυναίκα μέσα στο διαμέρισμά τους. Στη συνέχεια τεμάχισε το πτώμα, κόβοντας το κεφάλι και τα χέρια της, τα οποία πέταξε στον Αλιάκμονα και μέχρι σήμερα δεν έχουν βρεθεί. Στόχος του ήταν να εξαφανίσει καθετί αναγνωρίσιμο (δακτυλικά αποτυπώματα και πρόσωπο), για να μη βρεθούν ποτέ τα στοιχεία ταυτότητας του θύματος.
Το υπόλοιπο σώμα, που μετέφερε μέσα σε σακούλες σκουπιδιών, πέταξε σε χωματερή του Αιγινίου Πιερίας, όπου το βρήκαν τυχαία δύο Ρουμάνοι που έμεναν κοντά και ειδοποίησαν την αστυνομία. Ο αλλοδαπός εντοπίστηκε και συνελήφθη, καθώς συγγενείς του που έμεναν στην Κατερίνη αποκάλυψαν τη σχέση του με την 25χρονη. Ο ίδιος ομολόγησε αποκαλύπτοντας ότι κίνητρο του εγκλήματος ήταν μια διαφωνία που είχε με τη σύντροφό του.
5. ΑΝΑΖΗΤΟΥΣΕ ΣΤΑ ΚΑΝΑΛΙΑ ΤΟ ΘΥΜΑ ΤΟΥ
“Ήταν ο μεγάλος έρωτας της ζωής μου. Όταν μου είπε πως θα χωρίζαμε, λίγες ημέρες πριν παντρευτούμε, έχασα τη γη κάτω από τα πόδια μου”, είχε πει ο 23χρονος Γιώργος Σκιαδόπουλος, ο ναυτικός που δολοφόνησε την 30χρονη Ελληνοαμερικανίδα Τζούλι Μαρί Σκάλι.
Στις 8 Ιανουαρίου 1999 ο Σκιαδόπουλος στραγγάλισε το πρώην μοντέλο, έκοψε το κεφάλι, έβαλε το σώμα σε μια βαλίτσα και το πέταξε σε λίμνη της Καβάλας. Εκοψε το κεφάλι της αρραβωνιαστικιάς του με πριόνι, επειδή δεν χωρούσε στη βαλίτσα, και το πέταξε για να μη βρεθεί ποτέ. Χαρακτηριστικό του σφοδρού έρωτα που έτρεφε για την Αμερικανίδα ήταν, σύμφωνα με τον ίδιο, το γεγονός ότι παράτησε την καριέρα του, για να εξασκήσει το επάγγελμα του οδηγού ταξί, ώστε να είναι συνεχώς κοντά της.
Eπί 18 μέρες ο μηχανικός του εμπορικού ναυτικού προσπαθούσε να κρύψει το φοβερό του έγκλημα. Μάλιστα, έβγαινε τότε στα τηλεοπτικά κανάλια από το κέντρο της Αθήνας και εκλιπαρούσε να τον βοηθήσουν να βρεθεί η σύντροφός του.
6. ΟΙ ΣΑΤΑΝΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΛΛΗΝΗΣ
Ήταν παραμονές Πρωτοχρονιάς του έτους 1994, όταν αποκαλύφθηκε η υπόθεση των “σατανιστών της Παλλήνης”, που συγκλόνισε το πανελλήνιο. Η “σατανική τριάδα”, στις αρχές της δεκαετίας του ‘90, κατηγορήθηκε ότι αποπλανούσε νεαρά κορίτσια, μεταξύ των οποίων και ανήλικα, και όλοι μαζί επιδίδονταν σε ομαδικά σεξουαλικά όργια και τελετές μαύρης μαγείας.
Στις 27 Αυγούστου 1992 οι τρεις τους οδήγησαν τη 14χρονη Δώρα Συροπούλου σε ερημική τοποθεσία στη Σέσι Κορωπίου. Ο Κατσούλας και ο Δημητροκάλλης έγδυσαν τη μικρή, της φόρεσαν χειροπέδες και την υποχρέωσαν να γονατίσει κρατώντας ένα κερί. Στη συνέχεια τη χτύπησαν με ένα ξύλο στο κεφάλι, αλλά εκείνη διατήρησε τις αισθήσεις της, για να τη στραγγαλίσουν αργότερα. Όταν βεβαιώθηκαν πως η κοπέλα είχε πεθάνει, ασέλγησαν πάνω στο πτώμα της και μετά το περιέλουσαν με βενζίνη και έβαλαν φωτιά. Επόμενο θύμα τους ήταν η Γαρυφαλλιά Γιούργα, την οποία πλησίασαν τη Μεγάλη Τετάρτη, 14 Απριλίου 1993, και προσποιούμενοι τους αστυνομικούς της ζήτησαν να μπει στο αυτοκίνητό τους και να τους ακολουθήσει. Η τύχη της ήταν ίδια με αυτή της Δώρας Συροπούλου.
7. ΤΟ ΑΔΟΞΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΗΘΟΠΟΙΟΥ
Συγκλονισμένος παραμένει ο χώρος της έβδομης τέχνης από τη στυγνή δολοφονία του ηθοποιού Νίκου Σεργιαννόπουλου, που βρέθηκε νεκρός στο σπίτι του με 21 μαχαιριές στις 4 Ιουνίου. Το πάρτι που προηγήθηκε με τη συμμετοχή φίλων του, οι τελευταίες περιπέτειες που είχε με την αστυνομία, καθώς ήταν χρήστης ναρκωτικών, αλλά ειδικά η επιτυχημένη καριέρα του ήταν αρκετά για να προκαλέσουν το έντονο ενδιαφέρον της κοινής γνώμης για την τύχη του ηθοποιού από τη Δράμα.
Κατηγορούμενος για τη δολοφονία είναι 30χρονος Γεωργιανός, ο οποίος κατάφερε και έμεινε κρυμμένος για σχεδόν δύο μήνες, μέχρι που επέστρεψε στα στέκια του, στην πλατεία Βικτορίας. Οι αστυνομικοί, που παρακολουθούσαν στενά την περιοχή, όντας σίγουροι ότι θα εμφανιζόταν, τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν στην Ασφάλεια Αττικής, όπου ομολόγησε τη δολοφονία του διάσημου ηθοποιού. Στην απολογία του ισχυρίστηκε πως ο ηθοποιός ήταν αυτός που του πρότεινε να πάει στο σπίτι του και εκείνος πρώτος του προέταξε το μαχαίρι, γι’ αυτό αντέδρασε. Στη συνέχεια αναστάτωσε το σπίτι, ώστε να μπερδέψει τους αστυνομικούς και να το εμφανίσει σαν ληστεία, και έφυγε.
8. ΘΥΜΑ ΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΖΗΛΙΑΣ
Σε έναν κάδο σκουπιδιών, στην οδό Αιλιανού 12, στα Κάτω Πατήσια, βρέθηκε τεμαχισμένη στις 25 Ιουνίου 1987 η 18χρονη Ζωή Γαρμανή. Τα τεμαχισμένα μέλη της νεαρής είχε βρει στον κάδο απορριμμάτων ένας συλλέκτης, ο Κώστας Βουζίκας, ο οποίος έψαχνε, όπως είχε πει, για γραμματόσημα. Το κεφάλι της κοπέλας βρέθηκε σε άλλο σημείο, επί της οδού Αχαρνών και Πιπίνου.
Ο 27χρονος τότε σύζυγός της Παναγιώτης Φραντζής, τότε φοιτητής της ΑΣΟΕΕ και πλασιέ, δεν παραδέχτηκε ποτέ ότι σκότωσε τη γυναίκα του, αλλά υποστήριξε ότι η σύζυγός του είχε τραυματισθεί μετά από έντονο καβγά. “Έσπρωξα τη Ζωή, η οποία έπεσε πάνω στην ντουλάπα και εκεί άφησε την τελευταία της πνοή. Φοβήθηκα και, προκειμένου να αποφύγω τις συνέπειες, τεμάχισα το πτώμα της”, είχε πει. Ωστόσο, ο ιατροδικαστής στην έκθεσή του είχε υποστηρίξει τότε ότι η κοπέλα έφερε ίχνη στραγγαλισμού. Το κίνητρο, όπως είχε ειπωθεί, ήταν η παθολογική ζήλια του Παναγιώτη Φραντζή, ο οποίος παραδόθηκε μόνος του στις αρχές, όταν βρέθηκαν τα τεμαχισμένα μέλη.
9. ΣΤΗΝ ΑΓΧΟΝΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ
Μυστήριο εξακολουθεί να καλύπτει τη δολοφονία του 48χρονου γραμματέα του δήμου Εγνατία Κοσμά Βακουφάρη τον Απρίλιο του 2004, καθώς μέχρι σήμερα η αστυνομία δεν έχει βρει κανένα ίχνος των δραστών. Ο άτυχος γραμματέας βρέθηκε απαγχονισμένος σε ερημική περιοχή στη Ρεντίνα, ενώ οι δράστες είχαν κόψει τα τέσσερα δάχτυλα του ενός χεριού του. Ο ιατροδικαστής είχε αποκλείσει το ενδεχόμενο αυτοκτονίας, επισημαίνοντας πως οι δολοφόνοι ήταν αυτοί που τον κρέμασαν.
Οι έρευνες για τον εντοπισμό των δραστών είχαν στραφεί κυρίως σε Αλβανούς που είχαν δοσοληψίες με το δήμο όπου εργαζόταν ο 48χρονος για τη διεκπεραίωση των προσωπικών τους εγγράφων για τη νομιμοποίησή τους. Από την αγριότητα του εγκλήματος θεωρήθηκε πως οι δράστες ήθελαν να στείλουν μήνυμα πως ήταν πράξη αντεκδίκησης.
________________________________________
Ποια είναι η ψυχολογική εικόνα του δράστη ενός εγκλήματος που συνταράσσει και προκαλεί τη φρίκη και τον αποτροπιασμό της κοινωνίας
Γράφει ο Τηλέμαχος Φιλιππίδης ομότιμος καθηγητής Ποινικού Δικαίου ΑΠΘ και Δικαστικής Ψυχολογίας
Καταρχήν κάθε ανθρωποκτονία εκ προθέσεως, δηλαδή αφαίρεση της ζωής, που είναι το ύπατο έννομο αγαθό του ανθρώπου, είναι πράξη απεχθής, πράξη μισητή, προκαλούσα την αποστροφή.
Τη φρίκη όμως και τον αποτροπιασμό της κοινής γνώμης προκαλεί η ιδιαζόντως απεχθής ανθρωποκτονία, κατά την οποία ο δράστης ενεργεί με βάναυση αγριότητα ή ο δράστης με σκληρή και ανηλεή διάθεση προκαλεί βαρείς σωματικούς πόνους ή αφόρητους ψυχικούς βασανισμούς στο θύμα! Επίσης όταν ο δράστης ενεργεί κατά θύματος ανυπόπτου ή μη δυναμένου να αμυνθεί (επικράτησε κατά τις τελευταίες δεκαετίες ή απεχθής πράξη να λέγεται “ειδεχθής”. Ο όρος δεν είναι απολύτως εύστοχος, διότι ειδεχθής σημαίνει δυσειδής, δύσμορφος, με αποκρουστική όψη).
Δράστες αυτών των εγκλημάτων είναι συνήθως οι συναισθηματικώς ψυχροί εγκληματίες. Είναι οι τελούντες το έγκλημα εν ψυχρώ κατά παραγγελία και επί χρήμασι. Είναι επίσης οι αδίστακτοι, οι οποίοι σκέπτονται μόνον το προσωπικό όφελος, δεν υπολογίζουν φραγμούς, είναι εντόνως εγωκεντρικοί, ουδαμώς επηρεάζονται από νουθεσίες, συμβουλές ή προτροπές (τις οποίες σκοπίμως απωθούν) και στερούνται παντελώς αλτρουιστικών συναισθημάτων. Στην κατηγορία αυτή μπορεί να υπαχθούν και οι φανατικοί εγκληματίες.
Τον αποτροπιασμό της κοινής γνώμης προκαλούν και οι ανθρωποκτονίες που τελούνται από σαδιστική ή ψυχανώμαλη ροπή (φινολαγνεία).
Όλοι αυτοί οι δράστες ψυχολογικώς εμφανίζουν πλήρη αναλγησία και απάθεια έναντι του θύματος. Βεβαίως κατέχονται από κάποια διέγερση, την οποίαν έχουν όλοι οι άνθρωποι, όταν εκτελούν κάποιο σημαντικό έργο.
Χαρακτηριστικό όλων αυτών των δραστών είναι ότι μετά την πράξη δεν επιδεικνύουν ειλικρινή μεταμέλεια.
Αντιθέτως, ειλικρινή μεταμέλεια επιδεικνύουν οι δράστες ιδιαζόντως απεχθών ανθρωποκτονιών, οι τελούντες την πράξη “εν βρασμώ ψυχικής ορμής” (ή σε “κοχλάζουσα έξαψη της οργής”, όπως λέγει ο βαυαρικός ποινικός κώδιξ, από τον οποίον περιλάβαμε τη διάταξη). Είναι μια πρωτόγονη εκρηκτική αντίδραση ή πρωτόγονη βραχυκυκλωτική αντίδραση, η οποία παραλύει τις ανασχετικές δυνάμεις του ανθρώπου και παρακάμπτεται το λογικό στοιχείο και εκδηλώνεται με μεγάλη ταχύτητα και σφοδρότητα. Εκδηλώνεται δε και επί του κανονικού ψυχολογικώς ανθρώπου, δηλ. του πνευματικώς – ψυχικώς υγιούς ανθρώπου και προκαλεί παροδικώς διατάραξη της συνειδήσεως.
Ο δράστης εν βρασμώ ψυχικής ορμής ενεργεί συνήθως φανερά (δεν δρα υπούλως) και μετά την πράξη παραδίδεται οικειοθελώς στις αρχές.
Αξίζει να σημειωθούν και ορισμένα εγκλήματα, που εσχάτως συντάραξαν την κοινή γνώμη. Ο δράστης πλήττει το θύμα με δεκάδες μαχαιριές. Συνεχίζει να μαχαιρώνει το θύμα του με σφοδρότητα και μανία και όταν ακόμη έχει επέλθει ο θάνατος.
Συνήθως ο κανονικός άνθρωπος, όταν δει να εκτινάσσεται το αίμα, κλονίζεται και εγκαταλείπει την προσπάθεια.
Ενώ οι στυγεροί φονείς επί τη θέα του ασπαίροντος σώματος και του ρέοντος αίματος καταλαμβάνονται από ένα είδος μέθης και ψυχικής ευφορίας. Το φρικιαστικό αυτό φαινόμενο η εγκληματολογία το ονομάζει “το σύνδρομο της μέθης επί τη θέα του αίματος”.
Τέλος, οφείλουμε να τονίσουμε ότι η εγκληματικότης των ψυχασθενών δεν είναι μεγαλύτερη από τη συνήθη εγκληματικότητα.
Ειδικότερα επί μανιοκαταθλιπτικής ψυχώσεως, η μελαγχολία και η κατάθλιψη σπανίως γίνεται αιτία εγκλημάτων. Ο πάσχων βεβαίως έχει ροπή προς αυτοκτονία (αυτοαφανισμό), οσάκις δε οδηγείται προς το φόνο σκοτώνει συνήθως μέλη της οικογενείας του ή προσφιλή πρόσωπα όχι από μίσος αλλά ένεκα της αγάπης του προς αυτά, διά να τα απαλλάξει από τη δυστυχία τους, όπως νομίζει στα παραληρήματά του. Και εν συνεχεία αυτοκτονεί.
Στην περίπτωση της σχιζοφρένειας υπάρχουν βεβαίως βίαιες παρορμήσεις, έντονες ψυχοκινητικές εκδηλώσεις, ψευδαισθήσεις και παραλυτικές ιδέες, αλά οι εκδηλώσεις αυτές είναι τόσο καταφανείς, ώστε ο πάσχων τελεί κατά κανόνα υπό επίβλεψη.
Στο τραγικό περιστατικό της Σαντορίνης δεν υπήρχε δυστυχώς η επιβαλλομένη και εκ της νομοθεσίας επίβλεψη. Η λανθάνουσα κρίση εξερράγη αιφνιδίως.

Παρακάτω οι 98, όχι 100 αυτήν τη φορά, επειδή ήμουν ανυπόμονος, πιο παράξενες, ανεξήγητες, διεστραμμένες, άτοπες, κλπ λέξεις-κλειδιά με τις οποίες βρήκαν διάφοροι διαδικτυακοί αναζητητές το Ιστολόγιο. Να σημειώσω προς αποφυγή παρεξηγήσεων ότι οι παρακάτω αποτελούν ελάχιστο ποσοστό του συνόλου των λέξεων-κλειδιών που έχουν οδηγήσει εδώ. Επίσης δεν είναι απαραίτητο μια σελίδα να περιέχει κάτι σχετικό με τις παρακάτω λέξεις κλειδιά ώστε να εμφανιστεί στα αποτελέσματα μιας μηχανής αναζήτησης, αφού η μηχανή αναζήτησης απλώς ψάχνει λέξεις κι έτσι μπορεί να εμφανίσει ιστοτόπους απλώς επειδή περιέχουν μέρος του όρου ή λέξεις του όρου σε διαφορετικές όμως σελίδες τους. Αυτήν τη φορά δοκίμασα στο Γκουγκλ μερικές από τις παρακάτω αναζητήσεις, και επιβεβαιώθηκα ως προς αυτό. Πάνω λοιπόν που νόμιζα ότι έχουν στερέψει οι πιθανές παράξενες λέξεις-κλειδιά, άρχισαν να μου εμφανίζονται πολύ περισσότερες και με πιο εξωτική ποικιλία, προφανώς ως αποτέλεσμα της δημοσίευσης παρόμοιων όρων στο παρελθόν που ελκύουν παρόμοιες αναζητήσεις (φαινόμενο ιντερνετικής ενίσχυσης). Τις περισσότερες τις παραθέτω ως συνήθως, δηλαδή διορθωμένες απλώς ως προς την ορθογραφία και τον τονισμό, μερικές όμως έπρεπε να τις αφήσω αυτούσιες, ενώ σε άλλες έπρεπε να κάνω κι έναν μικ΄ρό σχολιασμό.

Προσοχή! Αυτήν τη φορά έτυχε το περιεχόμενο των περισσότερων όρων να είναι έντονα σεξουαλικό. Όποιος προσβάλλεται ή είναι ανήλικος και δεν πρέπει να διαβάζει τέτοια μπορεί να μεταβεί στα πολλά άλλα άρθρα του ιστολογίου μου, για να μου ανεβάσει και την επισκεψιμότητα. Προτείνω ωστόσο όσοι μπορούν να παραμεινουν, ώστε να πάρουν μια μικρή γεύση των περιπτώσεων που σερφάρουν στο Διαδίκτυο. Είμαι νομίζω από τους λίγους στην Ελλάδα που ασχολούμαι επιμελώς με τους όρους αναζήτησης της σελίδας μου. Οι περισσότεροι βαριούνται μάλλον να τους ξεψαχνίσουν.

«καυλώνω ανάλυση λέξης»
«γυναίκες που μαλακίζονται στη δουλειά»
«χχχ πεθερά γαμιέται από το γαμπρό»
«λιοντάρι παίρνει πίπα»
«πού θα βρω στριχνίνη»
Αυτό δεν ακούγεται και τόσο αθώο.
«ξόρκι για να συνουσιάζεσαι»
«κανιβαλισμός στο σεξ»
Αυτό είναι λίγο κάπως. Άρμιν Μάιβες μου θυμίζει. Hard vore ή soft vore;
«σε πυκνή βλάστηση φυτρώνει μόνη της η κάνναβη»
Όχι. Ψάξε όσο θέλεις, αν δε φύτρωνε άγρια εκεί, που δεν υπάρχει στην Ελλάδα, αλλά κι αν υπήρχε η δραστικότητα των άγριων ειδών είναι πολύ χαμηλή, ή αν δεν ξέφυγε λίγος σπόρος από διπλανή χασισοφυτεία, δεν πρόκειται να βρεις.
«η κάνναβη φυτρώνει μόνη της κοντά στα ποτάμια»
Το ίδιο.
«θηλαστικά αιδοίο» «κάνει κακά το κουνέλι πάνω μου»
Τι;
«γλωσσόφιλα από γκέι μαθητή στο δάσκαλο»
«αρχαίος σαρκοφάγος σκαραβαίος Αίγυπτο»
Μάλλον δε μπορούσε να καταλάβει τι είναι η σαρκοφάγος και νόμισε πως μπορεί να το ταιριάξει με το σκαραβαίο που μπορεί να διάβασε στο ίδιο κείμενο για να βγάλει νόημα, έτσι έβγαλε το σαρκοφάγο σκαραβαίο.
«πριν βγει από το σπίτι κάνε του μια πίπα 5 λεπτά πριν»
«καύσεις νεκρών τι χρειάζονται»
«πώς θα καταλάβω αν έχει ψηφίσει το χελωνάκι νερού»
Να ψηφίσει; Πραγματι΄κά έτσι το έγραψε. Μάλλον να ψοφήσει ήθελε να πει, αλλά από το σοκ του δε μπορούσε να το γράψει σωστά. Γιατί το η με το ο δε μπερδεύονται εύκολα.
«οι όρχεις δεν φουσκώνουν από την αρχή της πράξης»
«πώς χορηγείται γύρη ανθέων σε άτομο που βρίσκεται σε καταστολή στο νοσοκομείο»
«reptiles ιστορίες αιμομιξίας»
Αυτή ίσως είναι η πιο ανεξήγητη αναζήτηση αυτής της φοράς. Τι σκεφτόταν αυτός που το έγραφε;
«υδρόβια κάνναβη»
«το μοσχάρι σιτεμένο χάνει τις βιταμίνες»
«πούστηδες.Ασιάτες.σε.τρελά.γαμήσια»
«Πάτρα κλοπές κάκτων»
«πώς κλαδεύουμε το κοράλι»
Κλάδεμα κοραλιού;
«κουνέλια τρώνε πέτρες»
«συμπτώματα μοιχείας»
Δε θα το καταλάβεις ποτέ μάλλον. Γι’αυτό να προϋποθέτεις ότι κάθε γυναίκα που είσαι μαζί της θα σε απατήσει. Δεν ξέρω αν το’γραψε άντρας ή γυναίκα, αλλά στις γυναίκες πάντα δεν επιρρίπτονται οι ευθύνες άλλωστε;
«παιδεραστία πότε φυλάκιση»
«σαμάνοι θεραπευτές around Australia”
«μουνί με ούρα ενώ γαμιέται»
«σάλιο σαύρας στις ντομάτες»
«συμπτώματα μοιχεια γυναίκας»
Δικαιώθηκα, αφού τελικά άντρας ήταν και το ξανάψαξε μετά από λίγες μέρες. Φίλε μου, δεν υπάρχουν συμπτώματα συνήθως.
«γιατί τα μουνόχειλα σε άλλες γυναίκες είναι αλλιώς»
«μαγεία με κεφάλι πεθαμένης σαύρας»
«κινέζικα γαμήσια με μικρές πούτσες»
«νεογέννητο με μεγάλα αρχιδάκια»
Πάντως εμένα η μαμά μου μου είπε ότι οι γιατροί έλεγαν ότι είχα μεγάλα όταν ήμουν νεογέννητο.
«όταν πάρω κουνέλι νάνο. Πώς πρέπει να το συμπεριφέρομαι»
«τα συχνα κόπρανα στα κουνέλια»
“κάκτος συμβολισμός δώρο από πρώην»
«σαυρα eublephalus macularius”
Αν ήταν Eublephallus θα ήταν ακόμα καλύτερο.
“ανέκδοτα του πούτσου και του μουνιού»
«πώς είναι το μουνί από μέσα»
«ωμά κουκιά παραισθησιογόνα»
«βιταμίνες και άλλα για μεγάλο πούτσο»
«τροφές με τη μορφή πηχτού ζελέ στα κόπρανα»
«θηλυπρεπείς Έλληνες forum.gr”
«ιστορίες ερωτικές ανωμαλίας αιμομιξίες και ζώα»
«σέξι μαροκινά μουνιά»
Σίγουρα θα βρεις αν ψάξεις. Στο τέλος θά’χω αναζητήσεις για σέξι σαουδαραβικά μουνιά.
«ερωτική έλξη μεταξύ ξαδέρφια ψυχολογική εξήγηση»
«μου αρέσει να ντύνομαι γυναίκα και να γαμιέμαι»
Έχω την εντύπωση πως έχω συναντήσει τέτοιες αναζητήσεις και παλαιότερα.
«χάμστερ λίγο αίμα και υγρό»
«κουνέλια άσπρα στρουμπουλά»
Αυτό ίσως ήταν το πιο νορμάλ και χαρούμενο της λίστας, απλώς το συμπεριέλαβα επειδή όλους μας αρέσουντα κουνελάκια μας να είναι χαρούμενα και στρουμπουλά. Αφού είναι just small mammals!
«www.khtnobasia sex”
“ενυδρειο αυγά πρωτόγονων ψαριών για παιδιά»
«γιατρός εξετάζει καυλωμένες γυναίκες βίντεο»
«τσόντα με ζευγάρια που την βρίσκουν με κοπρολαγνεία»
«δάγκωμα μπράσκας»
«δρακάκια του Κόμοντο που ζουν μαζι με γιγάντιες χελώνες»
Τι δρακάκια;
«Αίσωπος αυτό το μεγάλο άνθρωπος ζει πλοίαρχος νευριάσει περίπατο του, Τι, είπε, θα το πάρει σκατά λειτουργίας«
Αυτούσιο όπως ακριβώς το έγραψε. Τρεις εκδοχές έχω γι’αυτήν την περίπτωση. Είτε ήταν αναζήτηση από μηχανή και όχι από άνθρωπο, είτε τα διάβασε σε κείμενο και το έψαχνε με διάσπαρτες λέξεις του, ή τα έγραφε μαστουρωμένος.
«υποσαχάρια μπονόμπο»
«πουρά που ψάχνουν για γαμήσι»
«πότε γλείφουν τα κουνέλια»
«βαρώνος ερπετό»
Ο Βαρώνος είναι όνομα σαύρας, συγκεκριμένα του λοφιοφόρου μου γκέκο. Παλαιότερα είχα αναζητήσεις που έψαχναν για κουνέλια Λίμπο νομίζοντας ότι είναι ράτσα, ενώ κανονικά είναι το όνομα της κουνελίτσας μου.
“ο σκύλος αλάχ»
«πορνό φετίχ αράβικο»
«τι προκαλεί το κόψιμο των τροπικών δασών και το φύτεμα κακαόδεντρων»
Ό,τι προκαλεί και το κόψιμο των εύκρατων δασών και τη διάνοιξη δρόμων, το φράξιμο ποταμών για τη δημιουργία τεχνητών λιμνών, κλπ. Σε τελική ανάλυση η θέληση του ανθρώπου για επιβίωση.
«βρίσκω ζώα που πέφτουν σε χειμέρια νάρκη»
«γύφτικα γαμήσια»
«κουνέλι τουατάρα ράτσες»
«ιατρός λεσβία εξετάζει ανήλικα μουνάκια βίντεο»
Κι αυτό είναι λίγο κάπως.
«τρέξιμο μύτης βλένας σε ηλικιωμένους»
«περίοδο και εναλλακτικός τρόπος για σεξ»
Από κώλο.
«ισχυρά δηλητήρια αρσενικό πού θα βρω»
«κουνέλι λέων σε πόσα χρόνια πεθαίνουν»
Υποψιάζομαι άνθρωπο που δε θέλει το κουνέλι του. Αυτός που πραγματικά αγαπάει το κουνέλι του θα ρωτούσε πόσα χρόνια ζουν, όχι σε πόσα πεθαίνουν λες και θέλει να το ξεφορτωθεί.
«πότε ξυπνάς από νάρκωση καρδιάς»
«κοπέλα γλείφει πόδια»
«πώς λέγεται το όργανο που παίζουν να υπνωτίσω την κόμπρα»
«porn xxxl fuck me to zori ant viasmoi”
“τι υπνωτικά χρησιμοποιείς για να τη γαμήσεις»
Αυτό είναι παράνομο! Είναι βιασμός!
«πώς νιώθει τοξικομανής»
Κι εγώ έχω αυτήν την απορία; Ποια είναι η ψυχολογική κατάσταση του τοξικομανούς ώστε να φτάνει στο σημείο να εκθέτει κάθε φορά που παίρνει τη δόση του τη ζωή του σε κίνδυνο, αφού ποτέ δεν ελέγχεται η ποιότητα των ουσιών που παίρνει;
«ταινία με ζόμπι σε μοναστήρι»
“18 υποανάπτυκτα γυναικεία αρχίδια»
«αστείες φάσεις Ελληνικής Επανάστασης»
«ψάρεμα με ψέκασμα νερού στη θάλασσες»
«παρτούζες γαμήσια τσόντες από Μεξικό»
«Θεολόγης ο γαμιάς από την Νάουσα»
Ένα Θεολόγη από τη Νάουσα τον ξέρω, αν και δεν τον ανέφερα στο Ιστολόγιο ποτέ. Δεν ξέρω αν είναι γαμιάς πάντως.
«πιο ήταν το σχέδιο των Ασκεναζίμ»
Να διεισδύσουν στις ΗΠΑ και να ιδρύσουν το Ισραήλ. Τα κατάφεραν και τα δύο.
“χελώνα και φίδι sex”
Υπάρχει ο μύθος ότι η χελώνα μπορεί να διασταυρωθεί με φίδι, κάτι που έχει εμφανιστεί κατά καιρούς σε προηγούμενες λίστες παράξενων αναζητήσεων, απλώς το συμπεριέλαβα αυτό ως την πιο τσοντιάρικη του εκδοχή.
“καυλωμένοι Έλληνες»
«αλυσιδωτό γαμήσι»
«ανδρικές τρύπες με σκουλαρίκια και σώβρακα βίντεο»
«fetish tattoo piercing στην κοιλιά τιμές»
«ανόργανα συστατικά του νερού»
Ανόργανες προσμίξεις του νερού εννοείς; Γιατί αλλιώς η ερώτηση είναι βλακώδης.
«σε ποια θρησκεία ανήκει το όνομα Λουίζα»
«οι γυναίκες χελώνες έχουν ουρά»
«κουνιέται το νύχι μου σαν να είναι έτοιμο να πέσει μάλλον από μύκητα»
«πρόβατα τρομάζουν πέφτουν»
Τρομώδης νόσος;
«αρέσει το χάιδεμα στις αγελάδες;»
«είμαι κρυωμένος τώρα δεν έχω πυρετό και υδρώνω»
Έτσι ακριβώς το έγραψε, απλώς σε greeklish.

Μερικές προνύμφες H. illucens.

Σε πολλά βιβλία επιστημονικής φαντασίας, είτε επειδή έχουν καταστρέψει τη Γη, είτε επειδή έφυγαν στο διάστημα για διάφορους λόγους, όπως για εξερεύνηση, επέκταση, διωγμό από εξωγήινους κλπ, συνήθως λύνουν τις διατροφικές, φαρμακευτικές κλπ ανάγκες τους με τη βοήθεια ενός οργανισμού που παράγει τα πάντα. Για παράδειγμα στο διήγημα επιστημονικής φαντασίας «Διατηρείστε τη γη στο σκοτάδι» που διάβασα, όπου η γη είχε πέσει σε βαθύ πυρηνικό χειμώνα μετά από πυρηνικές δοκιμές, οι άνθρωποι είχαν δημιουργήσει έναν μεταλλαγμένο ποντικο που παρήγαγε ένα λάδι που χρησιμοποιούταν σε οτιδήποτε, από την παραγωγή τροφής ως την παραγωγή ίνας για ρούχα ή ενέργειας. Ο ποντικός αυτός αναπαραγόταν από μόνος του, κάτι που παραβιάζει το δεύτερο νόμο της θερμοδυναμικής και κάνει ψεύτικο ακόμα κι ένα βιβλίο επιστημονικής φαντασίας. Τελικά το νέφος της σκόνης άρχισε να πέφτει, αποκαλύπτοντας ξανά το ηλιακό φως, και μία ομάδα ακτιβιστών προσπαθούσε να πείσει τον κόσμο πως η γη πρέπει να διατηρηθεί στο σκοτάδι, γιατί τότε οι άνθρωποι ζούσαν με την απειλή της καταστροφής, οπότε ειρηνικά. Γι’αυτόν το λόγο, όταν ανακαλύπτεται ένας πολύπλευρα ωφέλιμος οργανισμός, συνήθως μικροοργανισμός, συχνά τα μμε τον παρουσιάζουν ως κατάλληλο για καλλιέργεια στο διαστημικό σταθμό, π.χ. η σπιρουλίνα. Στην πραγματικότητα κανένας σημερινός οργανισμός δεν πληροί όλες τις προϋποθέσεις ώστε να καλύπτει όλες τις ανάγκες του ανθρώπου, οπότε προς το παρόν για την προσπάθεια δημιουργίας ενός αυτάρκους κλειστού συστήματος, είτε κάτω από τη γη ή τη θάλασσα είτε στο διάστημα, πιθανόττατα θα χρησιμοποιηθεί ένας αριθμός συμπληρωματικών οργανισμών. Τέτοιοι οργανισμοί επίσης θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ευρέως σε συνθήκες ανθρώπινου υπερπληθυσμού και μεγάλης παραγωγής απορριμμάτων, που θα έκαναν την καλλιέργεια και εκτροφή παραδοσιακών φυτών και ζώων ασύμφορη ως προς τις ανάγκες χώρου και ενέργειας, αλλά και περιβαλλοντικά βλαπτική. Η μαύρη στρατιωτόμυγα (Hermetia illucens) είναι ένας τέτοιος οργανισμός. Είναι ένα έντομο με πολλές δυνητικές χρήσεις, όπως στην παραγωγή τροφής και ζώων και ανθρώπων, στην αποσύνθεση και εξυγείανση των οργανικών απορριμμάτων, στην παραγωγή λιπάσματος, και, ίσως με γενετικές παρεμβάσεις, στην ιατρική ή στη βιομηχανία.
Η μαύρη στρατιωτόμυγα ανήκει στην υπόταξη των βραχυκέραιων και στην τάξη των διπτέρων, όπως όλες οι μύγες, στην ανθυπόταξη των ταβανόμορφων, στην υπεροικογένεια των στρατιομυιοειδών, στην οικογένεια των στρατιομυιιδών, και στην υποοικογένεια των ερμητιινών. Έχει παγκόσμια εξάπλωση σε τροπικές και θερμές εύκρατες περιοχές, και πιστεύεται ότι αρχική πατρίδα της ήταν η Βόρεια Αμερική. Στη φύση αναπαράγεται συνήθως σε κοπριά ή νεκρή φυτική ύλη, ενώ συχνά βρίσκεται και σε σωρούς κομποστοποίησης κηπων. Μπορεί επίσης ν’αποικίσει πτώματα ζώων και ανθρώπων, ιδίως προς τα ύστερα στάδια της αποσύνθεσης, κατά τη σταδιακή ξήρανση του σώματος και την αναχώρηση των εξειδικευμένων και ανώτερων ανταγωνιστικά πτωματοφάγων μυγών των οικογενειών Calliphoridae και Sarcophagidae. Γι’αυτόν το λόγο είναι αντικείμενο μελέτης και της ιατροδικαστικής εντομολογίας.
Το ενήλικο έντομο έχει μήκος 15-20 χιλιοστών και μιμείται επακριβώς τη λασπόσφηκα (Trypoxylon politum). Έχει επίμηκες σώμα, μακριές κεραίες σαν σφήκα, με το πέμπτο ακραίο τμήμα μακρύτερο από τα υπόλοιπα, κίτρινους ταρσούς στα πίσω πόδια όπως το συγκεκριμένο είδος σφήκας, και δύο διαφανή παράθυρα στις πλευρές της βάσης της κοιλιάς που δίνουν την εντύπωση της στενής μέσης μιας σφήκας. Εξαιτίας της ομοιότητας αυτής συχνά οι άνθρωπι την σκοτώνουν χωρίς λόγο, αφού είναι εντελώς αβλαβής. Η μύγα ζει μόνο για 5-8 ημέρες, και όπως και σ’άλλα έντομα με βραχύβια ενήλικη φάση, η φάση αυτή χρησιμεύει καθαρά για την αναπαραγωγή και την εξάπλωση του είδους. Όπως στις περισσότερες μύγες, τα αρσενικά εκτελούν περίπλοκες πτήσεις στον αέρα για να προσελκύσουν τα θηλυκά. Επιλέγουν μικρές περιοχές όπου συχνά συμπλέκονται μ’άλλα αρσενικά στον αέρα. Το ζευγάρωμα γίνεται σε ανοιχτό χώρο εν πτήσει, κάτω απ’το ηλιακό φως. Έχει βρεθεί ότι οι βέλτιστες συνθήκες για το ζευγάρωμα και την ωοαπόθεση είναι: θερμοκρασία 24-40 βαθμοί, με το 99,6% των ωοαποθέσεων μεταξύ 27,5-37,5 βαθμών, υγρασία 30-70% και ένταση φωτός τουλάχιστον 63 μ mol m2s, αν και τα περισσότερα ζευγαρώματα γίνονται στα 200 μ mol m2s. Το μεγαλύτερο ποσοστό των ζευγαρωμάτων γίνεται στη δεύτερη μέρα της ζωής της μύγας, και των ωοαποθέσεων στην τέταρτη. Ένα θηλυκό μπορεί να γεννήσει έως και 900 αυγά, με 400-600 αυγά σε κάθε μάζα, τις οποίες εναποθέτει σε ξηρό σημείο πάνω ή δίπλα σε νεκρή οργανική ύλη, και ποτέ απευθείας πάνω ή μέσα της, πιθανόν για την αποφυγή του ανταγωνισμού από άλλα έντομα και της μόλυνσης από μικροοργανισμούς. Υποπροϊόντα της βακτηριακής αποσύνθεσης προσελκύουν τη μύγα. Σε θερμοκρασία 30 βαθμών τα αυγά εκολάπτονται σε 100 ώρες, και στην ίδια θερμοκρασία οι προνύμφες ολοκληρώνουν την ανάπτυξή τους σε 15 ημέρες. Σε χαμηλότερες θερμοκρασίες η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει από εβδομάδες έως και μήνες. Οι προνύμφες κυμαίνονται από 3 χιλ. έως 19 χιλ. ανάλογα με τη φάση ανάπτυξής τους, ενώ σπάνια μεγαλώνουν ακόμα περισσότερο, και μέχρι τη νύμφωση περνούν από 6 διαδοχικά στάδια, με έκδυση του εξωσκελετού στο τέλος του καθενός. Είναι λευκωπές, με σώμα προσαρμοσμένο για σκάψιμο, πεπλατυσμένο με αυλακώσεις ανάμεσα στα τμήματα, στενότερο προς το κεφάλι και πλατύτερο στο πίσω μέρος, όπου βρίσκονται και οι αναπνευστικοί πόροι. Οι προνύμφες των μυγών, επειδή συχνά κινούνται σε αναερόβιο υπόστρωμα, έχουν τους αναπνευστικούς τους πόρους συγκεντρωμένους συνήθως στο πίσω με΄ρος του σώματος. Έχουν μασητικά στοματικά μόρια και όπως όλες οι βραχυκέραιες μύγες, δεν έχουν καθόλου άκρα ως προσαρμογή στη διαβίωση μέσα στην τροφή τους. Ο εξωσκελετός τους είναι στεγνός, λείος, σκληρός, αλλά συγχρόνως εύκαμπτος, και ενδυναμώνεται με ανθρακικό ασβέστιο, αρκετά σπάνια ιδιότητα στα έντομα, το οποίο χρησιμεύει στην προστασία από εχθρούς και κατά τη νύμφωση. Σε βαθύ υπόστρωμα, οι προνύμφες αναπτύσσονται καλύτερα σε βάθος 15-20 εκ., και η μεγάλη τους δραστηριότητα, μαζί με την αποσύνθεση της οργανικής ύλης, ανεβάζουν τη θερμοκρασία. Είναι αεικίνητες και ως φωτοφοβικές, συνήθως βρίσκονται μέσα στο υπόστρωμα. Οι προνύμφες αναπτύσσονται βέλτιστα σε θερμοκρασία 35 βαθμών. Θερμοκρασίες κάτω από 25 βαθμούς μειώνουν τη δραστηριότητα και τη σίτισή τους δραματικά, ενώ σε θερμοκρασίες κάτω των 15 βαθμών σταματούν να τρώνε. Αδρανοποιούνται σε θερμοκρασίες κάτω των 10 βαθμών, και στη θερμοκρασία των 0 βαθμών μπορούν να επιβιώσουν για 4 ώρες. Στη φύση το χειμώνα διασώζονται χάρη στη μόνωση της οργανικής ύλης και στο μεγάλο τους αριθμό, ο οποίος μπορεί να κρατήσει τη θερμοκρασία σχετικά υψηλότερη από την περιβαλλοντική. Αδρανοποιούνται επίσης σε θερμοκρασία άνω των 45 βαθμών, οπότε αρκετές πεθαίνουν, ενώ η θνησιμότητα αυξάνεται δραματικά στους 47 βαθμούς. Αντέχουν σε κορεσμένες συνθήκες, ενώ σύμφωνα με μια μελέτη αναπτύσσονται καλύτερα σε κοπριά με ποσοστό υγρασίας 70%. Στην ατμόσφαιρα αφυδατώνονται εύκολα, με απώλεια βάρους 1% ανά ώρα σε μεγάλες προνύμφες και 1,5% ανά ώρα στις μικρότερες σε σχετική υγρασία 75%, με μεγαλύτερη απώλεια καθώς η υγρασία ελαττώνεται. Στο τελευταίο στάδιο της ανάπτυξης οι προνύμφες περιέρχονται στην προνυμφωτική φάση, οπότε μαυρίζουν, αδειάζουν και απενεργοποιούν το πεπτικό τους σύστημα, μετατρέπουν τα στοματικά τους μόρια σε άγκιστρα αναρρήχησης, και ψάχνουν ένα ξηρό μέρος για να μεταμορφωθούν. Η φάση αυτή μπορεί να διαρκέσει από λίγες μέρες έως εββομάδες ανάλογα με τη θερμοκρασία, τη διαθεσιμότητα τροφής και τη δυνατοτητα εξόδου από το περιβάλλον ανάπτυξης. Μετά τη νύμφωση και τη μεταμόρφωσει, η οποία διαρκεί 8 ημέρες σε θερμοκρασία 27 βαθμών, αλλά μπορεί να ολοκληρωθεί μετά από μέρες έως εβδομάδες ανάλογα με τις εξωτερικές συνθήκες, οι μύγες εκολάπτονται απ’το κουκούλι ή βομβίκιο που αποτελείται από τον προνυμφικό εξωσκελετό, όπως σ’όλες τις μύγες, και ξεκινούν τον κύκλο ζωής από την αρχή.
Οι μαύρες στρατιωτόμυγες χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή άχρηστης οργανικής ύλης σε προνύμφες, οι οποίες μπορούν να γίνουν τροφή, και σε κομπόστ. Μειώνουν επίσης εντυπωσιακά των όγκο των απορριμμάτων, το μικροβιακό φορτίο από βακτήρια όπως E. coli και Salmonella και τις οσμές, ενώ μία εύρωστη αποικία αποκλείει την κοινή ενοχλητική οικιακή μύγα (Musca domestica) κατά 94-100%, εμποδίζοντας την ανάπτυξη των προνυμφών της και την ωοαπόθεση των ενηλικών, κι επίσης μειώνει τον πληθυσμό του μικρού αλευροσκούληκου (Alphitobius diaperinus), που μπορεί να γίνει πρόβλημα στα ορνιθοτροφεία. Αν και πολλές άλλες μύγες είναι κατάλληλες γι’αυτήν τη δουλειά, το συγκεκριμένο είδος συγκεντρώνει πλεονεκτήματα που το καθιστούν κατάλληλο για συμβίωση με τον άνθρωπο. Τα ενήλικα άτομα ζουν λίγο και στο διάστημα αυτό δεν τρώνε, οπότε δεν υπάρχει κίνδυνος να φάνε ή να φτίσουν ανθρώπινη τροφή. Δε μπορούν να μεταδώσουν ασθένειες, επειδή δεν έχουν συχνή επαφή με δυνητικά μολυσμένη οργανική ύλη, αφού ακόμα και τα θηλυκά γεννούν δίπλα κι όχι μέσα σ’αυτήν. Σπάνια μπαίνουν σε κτίρια, και αν μπούν πιάνονται εύκολα, αφού είναι πολύ αργοκίνητες και δεν πετούν ενοχλητικά όπως οι οικιακές μύγες, εντούτοις μπορεί να συγκεντρωθούν σε βρώμικα με΄ρη όπως απλητες τουαλέτες. Οι ιδιότητες αυτές, συν το ότι πριν τη μεταμόρφωση φεύγουν από την οργανική ύλη κι έτσι μπορούν να συλλεγούν από μόνες τους, τις κάνουν ιδανικές για καλλιέργεια. Οι μύγες αυτές είναι κατάλληλες για τη μετατροπή κοπριάς ή φυτικής ύλης υψηλής ενέργειας όπως φρούτα σε βιομάζα και κομπόστ, και όχι τόσο καλές για τη μετατροπη ινωδών φυτικών μερών όπως φύλλα και χόρτα, τα οποία αναλαμβάνουν οι γεωσκώληκες. Στην πραγματικότητα τα δύο αυτά ασπόνδυλα έχουν αρκετά διαφορετικούς ρόλους, και σε καμία περίπτωση δεν αντικαθιστά το ένα το άλλο σ’ένα σύστημα κομποστοποίησης. Οι μύγες είναι ιδανικες για τη μετατροπή της οργανικής ύλης σε υψηλής ποιότητας ζωοτροφή, με ποσοστά βιομετατροπής σε ξηρή μάζα γύρω στο 24% (διακύμανση μεταξύ 7,8-24% ανάλογα με το ποσοστό αδρανούς υποστρώματος στο οργανικό υλικό σε κάθε μελέτη), κι όχι τόσο καλές για παραγωγή μεγάλης ποσότητας φυτικού λιπάσματος, αφού ο υψηλός μεταβολισμός και η γρήγορη ανάπτυξή τους καταναλώνουν μεγάλο μέρος της οργανικής ύλης, με μείωση γύρω στο 50% (διακύμανση από 42 έως 56% ανάλογα με το ποσοστό αδρανούς υποστρώματος σε κάθε μελέτη). Το κομπόστ που απομένει, το οποίο αποτελείται κυρίως από τα περιττώματα των προνυμφών κι έχει χάσει το 24% του αρχικού του αζώτου, είναι καφέ, εύφρυπτο και μυρίζει χώμα, και μπορέι να αναμιχθεί απευθείας με το χώμα ή να περάσει από τους γεωσκώληκες για περαιτέρω επεξεργασία κι εμπλουτισμό. Το υγρό της κομποστοποίησης ωστόσο είναι αρκετά όξινο και τοξικό για τους γεωσκώληκες, οπότε δε θα πρέπει να ποτιστούν μ’αυτό. Αν και πολλοί έχουν σκεφτεί να συνδυάσουν τα δύο συστήματα κομποστοποίησης για να ενώσουν τα οφέλη και των δύο, σχεδόν πάντοτε αυτό΄οδήγησε σε αποτυχία. Οι προνύμφες της μύγας ανεβάζουν τη θερμοκρασία σε θανατηφόρες για τους γεωσκώληκες τιμές, δημιουργώντας παράλληλα ένα τοξικό όξινο περιβάλλον. Μικρός ριθμός προνυμφών στρατιωτόμυγας ωστόσο μπορεί να επιβιώσει σε αποικίες γεωσκωλήκων, ενώ οι γεωσκώληκες μπορεί να βρεθούν κοντά σε αποικίες μυγών, χωρίς ωστόσο οι μικροί αυτοί αριθμοί να ωφελούν σημαντικά.
Με κατάλληλο σχεδιασμό του χώρου της αποικίας, όπως με τρύπες ή με ράμπες γωνίας μέχρι 45 μοιρών που θα οδηγούν σε λεκάνες ή δοχεία, όπου οι προνύμφες θα μεταναστεύουν πριν τη μεταμόρφωση, οι προνυμφωτικές προνύμφες μπορούν να συλλεγούν από μόνες τους χωρίς καθόλου χειρωνακτική εργασία. Στη φάση αυτή είναι θρεπτικότερες, αφού έχουν αποθηκεύσει αρκετά θρεπτικά συστατικά και ενέργεια για την επικείμενη μεταμόρφωση, την ενήλικη ζωή και την αναπαραγωγή, ενώ έχουν αδειάσει το πεπτικό τους σύστημα και καθαριστεί αρκετά κατά τη μετανάστευςή τους, οπότε δε φέρουν παράσιτα, σε αντίθεση με τους γεωσκώληκες, που μπορεί να φέρουν παράσιτα εάν έχουν μολυσμένη τροφή στο πεπτικό τους σύστημα. Επίσης περισσότερα ζώα τις δέχονται απ’ό,τι τους γεωσκώληκες, χωρίς όμως αυτό΄να σημαίνει ότι τα σκουλήκια είναι ακατάλληλη τροφή – το αντίθετο, είναι κι αυτά πολύ θρεπτικά για όσα ζώα τα τρώνε. Οι προνύμφες συνήθως ταΐζονται ζωντανές, αλλά μπορούν και ν’αποξηρανθούν σε σκόνη που θ’αναμιχθεί με άλλες τροφές ή θα χρησιμοποιηθεί ως διατροφικό συμπλήρωμα. Οι προνύμφες μπορούν να ταϊστούν σε πουλερικά όπως κότες, γαλοπούλες, πάπιες, χήνες, κλπ, άγρια πουλιά σε σταθμούς σίτισης πουλιών, κατοικίδια πουλιά, γουρούνια, σκυλιά, μικρά εντομοφάγα θηλαστικά όπως σκαντζόχοιρους, ερπετά, αμφίβια, ψάρια και σαρκοφάγα αρθρόποδα όπως ταραντούλες και σκορπιούς. Αποτελούνται κατά 42% πρωτεΐνη και 35% λίπος σε ξηρή μάζα, παρόμοιες με τη σύσταση των ιχθυάλευρων, ενώ η αναλογία ασβεστίου προς φώσφορο είναι 2,6/1, κάνοντάς τα από τα λίγα έντομα τόσο υψηλά σε ασβέστιο ώστε να μη χρειάζονται πασπάλισμα με το ειδικό συμπλήρωμα όταν ταϊζονται σε ζώα με υψηλές απαιτήσεις σε ασβέστιο όπως ερπετά. Πολλές σαύρες και νεροχελώνες τα τρώνε είτε στην αναπτυσσόμενη είτε στην προνυμφωτική φάση, ενώ τις μύγες τις εκτιμούν χαμαιλέοντες, δενδρόβια γκέκο και δενδρόβιοι βάτραχοι που μπορούν να πιάσουν ιπτάμενους στόχους, και με λίγο κόψιμο στα φτερά ή τύχη και όλα τα υπόλοιπα εντομοφάγα. Έχοντας διαβάσει για τα οφέλη αυτής της τροφής, την πρωτοδοκίμασα στις 27 Οκτωβρίου του προηγούμενου έτους για το λοφιοφόρο μου γκέκο, το οπίο τις έφαγε από την πρώτη μέρα που τις είδε. Γενικώς οι προνύμφες αυτές είναι αρκετά κινητικές με αποτέλεσμα να τραβούν την προσοχή του θηρευτή, και λίγα είναι τα ζώα που δεν τις τρώνε. Το γκέκο μου έχει φάει ως και 7 μεσαίου μεγέθους προνύμφες σε μια φορά, αν και συνήθως τρώει 3-4 μεγαλύτερες. Οι προνύμφες θα πρέπει να τοποθετηθούν σε μπολ για να μη φύγουν στο τερράριο πριν η σαύρα τις βρει, γιατί σε περίπτωση που το υπόστρωμα είναι χώμα θα χωθούν από κάτω, ενώ αν είναι χαρτί όπως και στη δική μου περίπτωση, θα χωθούν από κάτω, και, μην έχοντας κάποιο ένστικτο ν’αναρρηχηθούν, θα παραμείνουν εκεί όπου θ’αφυδατωθούν και θα πεθάνουν, χωρίς η σαύρα να μπορεί να τις φάει. Επίσης να προσέχετε σε είδη όπως λοφιοφόρα γκέκο που χρειάζονται ψέκασμα, οι προνύμφες ή το μπολ τους να μη βρέχονται, γιατί σε βρεγμένες επιφάνειες μπορούν να σκαρφαλώσουν εύκολα, ακόμα και κατακόρυφα τοιχώματα, και να σκορπιστούν στο τερράριο, κάτι που έπαθα αρκετές φορές. Όσο και θρεπτικά αν είναι όμως, σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει ν’αποτελούν τη μόνη τροφή για ένα εντομοφάγο ή παμφάγο ερπετό, αλά πάντοτε θα πρέπει να προσφέρεται ποικιλία θηραμάτων, αν και μπορούν ν’αποτελέσουν τη βάση της διατροφής. Για λίγα ζώα ή αν το περιβάλλον δεν επιτρέπει, δεν αξίζει η εκτροφή των εντόμων αυτών, αφού μπορούν ν’αγοραστούνσε ποσότητα και ν’αποθηκευθούν. Χωρίς τροφή σε θερμοκρασία δωματίου θα επιβιώσουν πολύ καιρό, αλλά η ιδανικές θερμοκρασίες είναι μεταξύ 10-16 βαθμών. Μπορούν να τοποθετηθούν και στο ψυγείο. Σε περίπτωση που οι προνύμφες που αγοράσατε είναι αρκετά μικρές, μπορείτε να τις μεγαλώσετε σ’ένα μίγμα πολτοποιημένων φρούτων και λαχανικών όπως μπανάνας, καρότου, μήλου, ακόμα και όξινων εσπεριδοειδών στους 30 περίπου βαθμούς μέχρι το κατάλληλο μέγεθος, και ύστερα να τις αποθηκεύσετε. Το feeders.gr είναι από τα λίγα καταστήματα που διαθέτουν Phoenix worms στην Ελλάδα – από εκεί παίρνω κι εγώ. Αν και πιθανότατα χρησιμοποιούταν ως τροφή για τα ερπετά από κάποιους χομπίστες από αρκετά παλιά, η εμπορική τους παραγωγή γι’αυτόν το σκοπό είναι αδικαιολόγητα πρόσφατη. Ο πρώτος που ασχολήθηκε με την εμπορική προώθηση του είδους ως τροφή για κατοικίδια ήταν ο δρ. Craig Sheppard στις ΗΠΑ, ο οποίος έχει μελετήσει διεξοδικότατα το είδος κι έχει δώσει τις περισσότερες τιμές όσον αφορά τις απαιτήσεις και την απόδοση του είδους που διαβάσατε στο άρθρο αυτό, διαφημίζοντάς τα ως «Phoenix worms”, τα οποία κατοχυρώθηκαν ως εμπορικό σήμα από το αρμόδιο γραφείο των ΗΠΑ το 2006, κάνοντάς τα έτσι το πρώτο πατενταρισμένο έντομο τροφή. Άλλες εταιρείες χρησιμοποιούν ονόματα όπως «Reptiworms” ή “Calciworms”. Παρόλο που η ονομασία Phoenix Worms έχει διαδοθεί ευρέως γι’αυτές τις προνύμφες, στην πραγματικότητα είναι νόμιμα κατοχυρωμένη απ’την εταιρεία και η χρήση της για εμπορικούς σκοπούς πέραν της παράγουσας εταιρείας είναι θεωρητικά παράνομη. Η γενόσιμη ονομασία για τις προνύμφες είναι «black soldier fly larvae συντ. bsfl”.
Όπως και τα περισσότερα καλλιεργούμενα έντομα, έτσι και οι προνύμφες της μύγας Hermetia illucens είναι εδώδιμες για τον άνθρωπο. Αν και δυσανασχετούμε στο δυτικό πολιτισμό με την ιδέα της κατανάλωσης εντόμων, η αλλήθεια είναι ότι τα έντομα αποτελούν πλούσια πηγή ζωικής πρωτεΐνης κι άλλων συστατικών και καταναλώνονται ευρέως σε χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής. Ακόμα και οι Αρχαίοι Έλληνες έτρωγαν τζιτζίκια. Στην πραγματικότητα η εκτροφή εντόμων για ανθρώπινη κατανάλωση είναι περιβαλλοντικά πολύ φιλικότερη απ’αυτήν μεγαλύτερων ζώων, για τα οποία αλλοιώνονται τεράστιες εκτάσεις φυσικού περιβάλλοντος, εκτοπίζονται πολλά είδη, και ο ρυθμός μετατροπής της ζωοτροφής σε κρέας είναι πολύ πιο χαμηλός. Στη συγκεκριμένη περίπτωση μάλιστα, υψηλής ποιότητας τροφή παράγεται απευθείας από τα σκουπίδια. Εφόσον αδειάζουν κι απενεργοποιούν το πεπτικό τους σύστημα στη φάση που συλλέγονται, δεν έχει μεγάλη σημασία το τι έτρωγαν πριν. Μαγειρεμένες μυρίζουν καπως σαν βραστές πατάτες, ενώ γευστικά έχουν περιγραφεί σαν κάτι μεταξύ ξηρού καρπού και κρέατος, σκληρές από έξω και μαλακές από μέσα. Το 2013 η Αυστριακή σχεδιάστρια Katharina Unger εφηύρε ένα μηχάνημα σαν κουζινική συσκευή, το οποίο μπορεί να δώσει 500 γραμμάρια προνυμφών την εβδομάδα, περίπου δύο γεύματα δηλαδή από αποφάγια. Η συσκευή αυτή θα μπορούσε να επιτφρέπει στον καθένα να παράγει τη δική του ζωική πρωτεΐνη. Το μεγάλο πρόβλημα είναι η εύρεση ικανού αριθμού αυγών ή μικρών προνυμφών για την παραγωγή, μιας και οι μύγες αυτές δύσκολα αναπαράγονται σε εσωτερικό χώρο.
Όπως ο άνθρωπος μπορεί να φάει τις μύγες, έτσι και οι μύγες μπορούν να φάνε τον άνθρωπο, και όχι μόνο νεκρό. Μυίαση ονομάζεται η προσβολή ενός ζωντανού σπονδυλωτού ζώου από προνύμφες μύγας. Απ’ό,τι συμπέρανα ψάχνοντας, σχεδόν κάθε είδος σαπροφάγας μύγας μπορεί να παρασιτήσει στο ανθρώπινο σώμα, είτε σε νεκρωτικούς είτε σε ζωντανούς ιστούς υπό κατάληλες συνθήκες. Εκτός από τα λίγα υποχρεωτικά παρασιτικά είδη που παρασιτούν σε υγειή άτομα, συνήθως προσβολές από προνύμφες μύγας παθαίνουν άτομα με κατεσταλμένο ανοσοποιητικό σύστημα, π.χ. από aids, με νεκρωτικές πληγές, παραμελημένοι ηλικιωμένοι ή άτομα με παράλυση π.χ. από εγκεφαλικό επεισόδιο, άτομα με διανοητική αναπηρία, ταλαιπωρημένοι αλκοολικοί ή τοξικομανείς, κι άλλες ομάδες που δε μπορούν να φροντίσουν τον εαυτο΄τους. Αν και τα περισσότερα είδη των μυιάσεων είναι πτωματοφάγα ή τουλάχιστον ελκύονται περισσότερο προς το κρέας, σπανιότερα ακομα και η κοινή μύγα μπορεί να προσβάλει τον άνθρωπο, και ακόμα σπανιότερα η H. illucens. Έχω βρει μόνο δύο περιπτώσεις ψάχνοντας, η μία εντερικής μυίασης σ’ένα επτάχρονο κοριτσάκι από τη Μαλαισία και η άλλη δερματικής σε μια Αμερικανίδα που ταξίδεψε στην Αφρική. Συνήθως η μύγα γεννά τα αυγά της κοντά στο σημείο όπου εμφανίζονται οι προνύμφες, ή το άτομο καταπίνει αυγά τα οποία εκολάπτονται στον πεπτικό σωλήνα, όπου πεθαίνουν από τα γαστρικά υγρά ή αναπτύσσονται περαιτέρω σε άτομα που από πρόβλημα υγείας δεν παράγουν αρκετά υγρά. Πολλά ζώα προσβάλλονται από μύγες επίσης, και σπάνια απ’το συγκεκριμένο είδος.
Η κατασκευή ενός κομποστοποιητή για την παραγωγή τέτοιων μυγών ως τροφή για ζώα ή και ανθρώπους δεν είναι δύσκολη. Εάν ωστόσο έχετε λίγα μικρά ζώα, όπως λίγα εντομοφάγα ερπετά ή πουλιά, ή μπορείτε να βρείτε προνύμφες σε ποσότητα σε χαμηλό κόστος, δεν αξίζει να τις εκθρέψετε, αφού οι προνύμφες διατηρούνται για πολύ καιρό. Για περισσότερα ζώα, ή αν η εύρεση των προνυμφών είναι δύσκολη, μπορείτε να φτιάξετε έναν κομποστοποιητή. Για ευκολότερη συγκομιδή και μικρότερες απώλειες από εντομοφάγα και αστάθμητους παράγοντες, ένας κλειστός κάδος ή δοχείο είναι καλύτερο από ένα σωρό κομποστοποίησης. Το δοχείο θα πρέπει να έχει τρύπες αερισμού και τρύπες ή ράμπες στα πλάγια που θα οδηγούν σε λεκάνες για την αυτόματη συλλογή των προνυμφών. Δεν είναι ανάγκη να είναι ανοιχ΄το, αφού οι μύγες θα εντοπίσουν ακόμα και μικρά ανοίγματα και θα γεννήσουν τα αυγά εκεί. Μία ειδική συσκευή, το Biopod, έχει σχεδιαστεί για την εύκολη καλλιέργεια της μύγας αυτής. Η κατασκευάστρια εταιρεία παρέχει από μικρές τέτοιες συσκευές οικιακής χρήσης έως μεγάλες για τη δημοτική διαχείριση των οργανικών απορριμμάτων. Ό,τι και αν είναι το δοχείο, θα πρέπι να γεμίσει με κατάλληλη για τις μύγες τροφή, όπως χαλασμε΄να φρούτα και λαχανικά, ή κοπριά ζώων. Αν και μπορούν να επεξεργαστούν ζωικά προϊόντα, δεν είναι τόσο καλές όπως εξειδικευμένα κρεατοφάγα είδη, και η υψηλή ποσότητα ζωικών προϊόντων θα προκαλέσει πρόβλημα. Το πιο δύσκολο κομμάτι στην επιτυχή εκτροφή των μυγών αυτών είναι το ξεκίνημα της αποικίας. Αν δεν υπάρχουν πολλές τέτοιες μύγες στην περιοχή σας, θα πρέπει να τηνξεκινήσετε με αυγά ή προνύμφες, που μπορεί να είναι δυσεύρετα ή ακριβά στη μεγάλη ποσότητα που θα χρειαστείτε. Αλλιώς αργά ή γρήγορα θα έρθουν, αν κι αρχικά μπορεί ενοχλητικα είδη όπως η οικιακή μύγα ή οι πράσινες μύγες να επισκέπτονται τον κομποστοποιητή. Εφόσον όμως εδραιωθεί η αποικία, εκτός του ότι θ’αποκλείσει όλες τις υπόλοιπες μύγες, δε θα στερέψει ποτέ, αφού τα παραπροΪόντα της δραστηριότητας των προνυμφών λειτουργούν ως ελκτικά για τα ενήλικα θηλυκά. Μεγάλο μειονέκτημα των στρατιωτομυγών είναι ότι δε μπορούν να εκτραφούν πρακτικά σε εσωτερικό χώρο. Για τους περισσότερους που έχουν κάπου έξω να βάλουν το κουτί τους μπορεί να μην είναι αυτό πρόβλημα, αλλά για όσους μένουν σε μικρά σπίτια ή για τους κατοίκους βορειότερων χωρών που σπάνια έχουν μπαλκόνια, είναι πρόβλημα. Τα ζευγαρώματα σε κλειστούς χώρους σε τεχνητό φως είναι σπάνια, και η ωοαπόθεση ακόμα πιο σπάνια. Ο ελάχιστος χώρος όπου μπορεί να γίνει αναπαραγωγή είναι 99 λίτρα, ενώ Γερμανοί επιστήμονες πιο πρόσφατα κατόρθωσαν να τις αναπαραγάγουν σε χώρο 10 λίτρων. Όσες προσπάθειες αναπαραγωγής έγιναν υπό τεχνητο΄φωτισμό ή σε θερμοκήπιο στέφονταν συνήθως με αποτυχία. Σε μια μελέτη ωστόσο του 2010, Κινέζοι επιστήμονες κατόρθωσαν ν’αναπαραγάγουν τη μαύρη στρατιωτόμυγα με τη βοήθεια λαμπτήρων χαλαζια και ιωδίου 500 w. Μεγαλύτερη αναπαραγωγική δραστηριότητα σημειώθηκε σε ένταση φωτός 110 μ mol m2s, φάσματος μεταξύ 450-700 νανομέτρων, δηλαδή στη ζώνη του ορατού φωτός, ενώ κάποιον ρόλο ίσως παίζει και η υπεριώδης ακτινοβολία μεγάλου μήκους κύματος. Χομπίστες επίσης έχουν κατορθώσει ν’αναπαραγάγουν τη μύγα αυτήν σε εσωτερικό χώρο με λαμπτήρες φθορισμού υψηλής απόδοσης, παρόλα αυτά ο αριθμός των ζευγαριών είναι μικρός, εάν ο χώρος δεν είναι αρκετά μεγάλος.
Η μεγάλης κλίμακας χρήση της μύγας είναι ακόμα δυστυχώς σπάνια. Κομποστοποίηση μ’αυτό το είδος γίνεται κυρίως σε οικιακούς κήπους, μικρές φάρμες οργανικής καλιέργειας, και σπανιότερα σε μεγαλύτερες οργανικές φάρμες, κτηνοτροφικές μονάδες ή σε δημοτικά συστήματα διαχείρισης οργανικών απορριμμάτων. Επίσης προγράμματα προωθούν τη μύγα αυτή για παραγωγή ζωοτροφής από σκουπίδια σε υπανάπτυκτες χώρες, ώστε να μειωθούν τα κόστη των ζωοτροφών. Αν η μύγα αυτή χρησιμοποιούταν περισσότερο, ίσως θα είχαν λυθεί εν μέρει τουλάχιστον πολλα προβλήματα της διαχείρησης των απορριμμάτων. Στην Ελλάδα φυσικά η εκτροφή της μύγας αυτής είναι σχεδόν άγνωστη.

Πηγές και ιστοσελίδες:
άρθρο στην αγγλιή Wikipedia για τη μύγα Hermetia illucens
πληροφορίες για τη μαύρη στρατιωτόμυγα
συγκεντρωμένη έρευνα για τις καλύτερες πρακτικές καλλιέργειας της H. illucens
το Biopod
Επιστημονικές έρευνες:
τα βακτήρια μεσολαβούν για την ωοαπόθεση της μαύρης στρατιωτόμυγας
η μαύρη στρατιωτόμυγα ως πιθανό μέτρο του μεταθανάτιου διαστήματος
το αποτέλεσμα του είδους των πόρων στην ανάπτυξη των προνυμφών της H. illucens
η ανάπτυξη της H. illucens μέσα στο βοβμίκιο
τα αποτελέσματα διαφόρων τύπων υποστρώματος στη νύμφωση της H. illucens
μία περίπτωση ανθρώπινης εντερικής μυίασης από H. illucens
ανθρώπινη δερματικής μυίαση από H. illucens
η πρώτη αναφορά για μύγες H. illucens σε ανθρώπινα πτώματα στην Ιβηρική Χερσόνησο
σωματαισθητική κωδικοποίηση της θέσης του κεφαλιού στη μαύρη στρατιωτόμυγα

Δον Ζουάν

Την Τετάρτη 12 Φεβρουαρίου το απόγευμα παρακολούθησα στο Βασιλικό Θέατρο τον “Δον Ζουάν» του Μολιέρου. Νομίζω πως παίζει ακόμα, μπορείτε να ψάξετε, γιατί πρέπει να το δείτε. Όπως κι άλλα θεατρικά έργα του ίδιου συγγραφέα, κατακρίνει το προσωπείο του καθωσπρεπισμόυ, το οποίο υιοθετούν άτομα κοινωνικοοικονομικά ανώτερων τάξεων, πίσω απ’το οποίο κρύβεται μια ακόλαστη ζωή, και μολονότι οι συνθήκες της εποχής του δεν ισχύουν σε μεγάλο βαθμό σήμερα, εξακολουθεί να δίνει διαχρονικά μηνύματα.
Κεντρικοί ήρωες είναι το δίπολο Δον Ζουάν και του υπηρέτη του Σγαναρέλ, δύο άνθρωποι με εντελώς αντίθετες πεποιθήσεις΄ο πρώτος ελευθεριάζων, εραστής της ομορφιάς σε οποιαδήποτε μορφή – είχε αποπλανήσει ή και παντρευτεί χιλιάδες ερωμένες κάθε κοινωνικής τάξης και εμφάνισης -, άθεος, με οδηγό τη λογική και ανεπηρέαστος από τη γνώμη των άλλων, και ο άλλος θεοσεβούμενος, πιστός στις παραδοσιακές αξίες του γάμου, της σωστής συμπεριφοράς και της πίστης. Το έργο ξεκινά με την αναζήτηση μιας νέας ερωμένης, αφού είχε εγκαταλείψει την προηγούμενη, η οποία έφτασε σε άσχημη κατάσταση. Μετά από μια αποτυχημένη απόπειρα κλοπής μιας ερωμένης από τον μνηστήρα της στη θάλασσα, η βάρκα του ανατρέπεται και οι χωρικοί των σώζουν. Στο χωριό εξακολουθεί ν’αποπλανεί γυναίκες, υποσχόμενος πως θα τις παντρευτεί και θα τις πάρει από τη μοίρα τους, αλλά σύντομα εχθροί του, που από τη συμπεριφορά του είχε αποκτήσει πολλούς, των πλησιάζουν κι αναγκάζεται να τραπεί σε φυγή. Έως και να μεταμφιεστεί αναγκάζεται για να διαφύγει της προσοχής τους. Αργότερα συναντά δύο αδέρφια που δέχθηκαν επίθεση από ληστές τους οποίους διώχνει. Τότε του ανακοινω΄νουν γιατί βρέθηκαν στο δρόμο, πως αναζητούν το Δον Ζουάν για να μονομαχήσουν, επειδή η αδερφή τους, η ερωμένη που εγκατέλειψε στην αρχή, κατέληξε να γίνει μοναχή μετά την εγκατάλειψή της απ’αυτόν. Σύντομα τους αποκαλύπτει την ταυτότητά του, και τα αδέρφια χωρίζονται, με τον έναν να τον υπερασπίζεται επειδή του έσωσε τη ζωή και τον άλλον να τον ζητα σε μονομαχία, η οποία τελικά δεν έγινε. Στη συνέχεια επισκέφθηκε τον τάφο ενός στρατιωτικού διοικητή, τον οποίο δολοφόνησε μυστηριωδώς, πιθανόν για γυναικείες υποθέσεις, όπου το άγαλμά του τον μιλά, συμβολίζοντας το Θεό. Ο Δον Ζουάν δεν ακούει τις προειδοποιήσεις του. Όλοι τον προειδοποιούν για το κακό που μέλλει να πάθει αν εξακολουθήσει αυτόν τον τρόπο ζωής, με δρυμύτερα λόγια αυτά του πατέρα του. Η γυναίκα που παράτησε, η οποία έγινε μοναχή, τον επισκέπτεται επίσης προειδοποιώντας τον. Βλέποντας την οργή των ανθρώπων στραμμένη πάνω του επικίνδυνα, ο Δον Ζουάν αποφασίζει ν’αλλάξει στάση ζωής, υιοθετώντας μία μάσκα καθωσπρεπισμού και συντηριτισμού, αλλά εξακολουθώντας να πράττει ό,τι έπραττε και πριν, προς μεγάλη αγανάκτηση του υπηρέτει, ο οποίος επανειλημμένα στο έργο λέει πως δε μπορεί να τον ανεχτεί, αλλά είναι υποχρεωμένος να του είναι πιστός. Στο τέλος το άγαλμα εμφανίζεται ως συμβολισμός του Θεού, και τον καλέι κοντά του. Ο Δον Ζουάν, μην πιστεύοντας στο θαύμα, τον προκαλεί. Τελικά το πυρ της Κολάσεως πέφτει πάνω του, αλλά ο Δον Ζουάν δεν αποκηρύσσει τις απόψεις του μέχρι το τέλος. Όλοι χάρηκαν με το θάνατό του, εκτός απ’τον υπηρέτει, ο οποίος θρηνούσε τους μισθούς που δεν πληρώθηκε.
Ένας τέτοιος άνθρωπος σίγουρα θα αποτελούσε σκάνδαλο για τη θρησκευόμενη και πουριτανική εποχή του, ιδίως στον κύκλο των ευγενών, που έπρεπε να συμπεριφέρονται κατά αξιότιμο τρόπο. Σίγουρα η συμπεριφορά του θα είχε επισύρει το μίσος και την οργή των συμπολιτών του, οι οποίοι πιθανότατα θα τον τιμωρούσαν. Αλλά ακόμα και σήμερα, αν και δεν έχουμε τις ίδιες ακριβώς ανησυχίες, με λίγες παραλλαγές πιστεύω πως ο ίδιος άνθρωπος θα εξακολουθούσε να θεωρείται ένας πλούσιος κι επιφανής που κάνει ό,τι θέλει με το χρήμα, προκαλώντας τη δυσαρέσκεια και το μίσος πολλών, ίσως και το θαυμασμό ή και το φθόνο κάποιων. Πιθανότατα δε θα τον τιμωρούσε κανείς. Οι γυναίκες φυσικά θα έτρεχαν όλες από πίσω του, όπως και στην εποχή του έργου, γιατί διαχρονικά ελκύονται απ’το χρήμα. Δεν πιστεύω πως η μετέπειτα απόρριψή τους θα τους γινόταν μάθημα για πιθανές μελλοντικές παρόμοιες περιπτώσεις. Ο Δον Ζουάν θεωρήθηκε σημείο αμφιλεγόμενο, με άλλους να τον ανακηρύσσουν επαναστάτη της εποχής του κι άλλους να τον αποκηρύσσουν ως ασεβή απατεώνα. Εγώ θα τον βάλω κάπου στη μέση. Στην πραγματικότητα πολλά έργα του Μολιέρου κινούνται σε παρόμοιο πνεύμα, αφού ήταν άνθρωπος που μισούσε τον τρόπο ζωής των ανθρώπων της αυλής, όπου εντούτοις ο ίδιος μεγαλούργησε, ο οποίος, πίσω από την ευγένεια έκρυβε κολακία, απάτη, ίντριγκα και ψέμα. Ιδίως το πιο κωμικό έργο του Ταρτούφος προκάλεσε τη δυσαρέσκεια πολλών ευγενών, οι οποίοι εμπόδισαν το παίξιμό του για πολλά χρόνια.
Ο Δον Ζουάν γράφτηκε το 1665. Ο Μολιέρος, με κανονικό όνομα Ζαν-Μπατίστ Ποκλέν, γεννήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου του 1622 και πέθανε στις 17 Φεβρουαρίου του 1673. Γιος εμπόρου υφασμάτων ο οποίος έγινε βασιλικός διακοσμητής το 1631, σπούδασε νομικά κι έπειτα δούλεψε δικηγόρος για κάποιο χρονικό διάστημα. Γνώρισε το θέατρο από τον παππού του, αλλά μια ερωμένη του ηθοποιός του ενίσχυσε την αγάπη γι’αυτό. Αν κι ο πατέρας του διαφωνούσε με την ενασχόλησή του με το θέατρο, ο Μολιέρος ίδρυσε μαζί με τους αδερφούς της ερωμένης του και κάποιους άλλους κωμικούς ένα θίασο το 1643, ο οποίος αν και είχε κάποιες αποτυχίες στην αρχή, στη συνέχεια σημείωσε αρκετές επιτυχίες ώστε να τον εντοπίσει ο βασιλιάς Λουδοβίκος ΙΔ και να τον εντάξει στην αυλή, όπου έγραψε πολλά από τα έργα του. Πέθανε κατά τον πλέον ειρωνικό τρόπο, παίζοντας τον Κατά Φαντασίαν Ασθενή. Κατέρρευσε δύο φορές στη σκηνή, αλλά συνέχιζε να παίζει, ενώ πέθανε λίγες ώρες μετά, οπότε η ιστορία που τον βάζει συμβολικα να πεθαίνει στη σκηνή είναι απλώς θρύλος. Οι Γάλλοι σήμερα θεωρούν το Μολιέρο από τους κορυφαίους, αν όχι τον κορυφαίο κλασικό θεατρογράφο, ο οποίος έφερε την κωμωδία στην ίδια θέση με την τραγωδία. Το πολύ περίεργο και λυπήρο με την υπόθεσή του που βρήκα ψάχνοντας ήταν πως δεν τάφηκε σε χριστιανικό νεκροταφείο, γιατί οι ηθοποιοί δε θάβονταν με τέτοιες τιμές εκείνη την εποχή. Στην πραγματικότητα η ευρεία εκτίμηση και η σχεδόν θεοποίηση των μεγάλων ηθοποιών είναι σχετικά πρόσφατο φαινο΄μενο, ίσως προερχόμενο από το αμερικανικό Χόλιγουντ, αλλά σε καμία περίπτωση να δεχτείτε άκριτα αυτό που είπα, γιατί ούτε εγώ έχω ψάξει καλά για το θέμα, αν και απ’ό,τι φαίνεται χρειάζεται να κάνω κάποιο τέτοιο θέμα στο μέλλον. Μολονότι οι Αρχαίοι Έλληνες τιμούσαν τους υποκριτές, γενικώς το αίσθημα προς αυτούς ήταν αρνητικό. Οι Ρωμαίοι τους κατέτασσαν στην κατηγορία των ατίμων πολιτών (infamy), ελεύθεροι πολίτες μεν, με ελάχιστα δικαιώματα δε, με κοινωνική υπόσταση παρόμοια μ’αυτή των πορνών και των μονομάχων. Η εύνοια των προστατών του ήταν το μονο που κρατούσε ακόμα και τον πιο διάσημο ηθοποιό σε υψηλή θέση. Ο ιεράρχης Ιωάννης ο Χρυσόστομος τον 2ο αιώνα αποκαλεί το θέατρο τόπο πορνείας. Στη Γαλλία συνέβαινε τον 15ο αιώνα αυτό που έπαθε ο Μολιέρος, και πιθανότατα παρόμοια ίσχυαν και σ’άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ακόμα και μετά την Επανάσταση του 1821, οι Έλληνες έβλεπαν το θέατρο και άλλες μορφές παραστατικής τέχνης με μεγάλη καχυποψία, συνδεόντάς τες συχνά με την αλητεία ή την πορνεία. Έπρεπε να περάσουν πολλοί αιώνες για να επανακτήσουν οι ηθοποιοί την εκτημηση που τους αξίζει.

Πηγή:
Ίδρυμα Ουέστον Α. Πράις

Μετάφραση: Bolko

Αυστραλοί Αβορίγινες: ζώντας από το απόθεμα της γης

Δημοσιεύθηκε στις 4 Ιανουαρίου του 2000 από τις Σάλι Φάλον και Μέρι Γκ. Ένιγκ, PhD

Απ’όλους τους λαούς που επισκέφθηκε ο Ουέστον Πράις κατά τις ιστορικές του ερευνητικές αποστολές τη δεκαετία του 1930, κανένας δεν του προκάλεσε τόσο δέος όσο οι Αυστραλοί Αβορίγινες, τους οποίους περιέγραψε ως «ζωντανό μουσείο διατηρημένο από την αυγή της ζωικής ζωής στη γη.» Για τον Πράις, οι Αβορίγινες αντιπροσώπευαν το πρώτυπο της ηθικής και σωματικής τελειότητας. Η ικανότητές τους στο κυνήγι, την ιχνηλάτηση και την τροφοσυλλογή ήταν αξεπέραστες. Η κοινωνική τους οργάνωση επέτρεπε τη διδασκαλία των παιδιών από τη νεαρή ηλικία. Μία σειρά μυήσεων για τα αγόρια είχε σχεδιαστεί για να ενσταλάξει και την αφοβία και το σεβασμό για το καλό όλης της φυλής, και το σεβασμό και τη φροντίδα για ένα μεγάλο αριθμό ηλικιωμένων ανθρώπων, για τους οποίους φυλάσσονταν ειδικές τροφές που ήταν και εύκολες στη συλλογή και στο κυνήγι. Οι φωτογραφίες των Αβοριγίνων στη φυσική τους διατροφή που έβγαλε ο Πράις καταδεικνύουν οδοντοστοιχείες τόσο τέλειες ώστε να κάνουν τον αναγνώστη ν’αναρωτιέται αν αυτοί οι ιθαγενείς φορούσαν ψεύτικα δόντια. Αλλά όπως και όλες οι άλλες πρωτόγονες ομάδες που μελέτησε ο Πράις, οι Αβορίγινες σύντομα υπέκυψαν στο σάπισμα των δοντιών και σε νόσο κάθε τύπου όταν υιοθέτησαν τις “τροφές του σύγχρονου εμπορίου που εκτόπισαν τις προηγούμενες» – λευκό αλεύρι και ζάχαρη, μαρμελάδες, κονσερβοποιημένα τρόφιμα και τσάι. Τα παιδιά που γεννήθηκαν στην επόμενη γενιά εμφάνισαν ανωμαλίες στα οδοντικά τους τόξα με εμφανείς ρινικές δυσμορφίες – σύνδρομα όμοια μ’αυτά που εμφανίζονται στους πολιτισμούς των Λευκών.
Η αυστραλιανή ήπειρος προσφέρει άφθονες τροφές – χερσαία θηλαστικά, πουλιά, ερπετά, θαλασσινά κι έντομα – συν μίας εκπληκτικής ποικιλίας φυτικών τροφών. Οι συνθήκες ήταν οργιώδεις στις υποτροπικές περιοχές κατά μήκος των ακτών, και υπερβολικά σκληρές στο ερημώδες εσωτερικό. Πάραυτα, οι άνθρωποι των ξηρών περιοχών παρουσίαζαν την ίδια εύρωστη και καλή υγεία όπως και τα αδέρφια τους που ζούσαν στα παραθαλάσσια δάση. Κάθε φυλή διέμενε στη δική της καθορισμένη περιοχή,εκ τός από τις συμμετοχές σε ορισμένες θρησκευτικές τελετές ή για το μοίρασμα ιδιαίτερα πλουσιόδωρων συγκομιδών τροφών όπως όστρακα ή ξηρούς καρπούς. Οι παράκτιες ομάδες έχτιζαν περισσότερο ή λιγότερο μόνιμες κατοικίεςκαι κινούνταν ως ομάδα μόνο για να εκμεταλλευτούν ορισμένες εποχιακές πηγές τροφής. Οι φυλές της ερήμου ήταν πιο περιπλανόμενες; είχαν μεγαλύτερες επικράτειες, και μετακινούνταν σύμφωνα με την τοποθεσία του νερού και των θηραμάτων.
Οι άντρες ήταν υπεύθυνη για το κυνήγι μεγάλων θηραμάτων,πουλιών και ψαριών. Γενικώς κυνηγούσαν το καγκουρώ σε ομάδες. Μία ομάδα απλωνόταν για να διώξει τα ζώα προς ένα δίχτυ που τέντωναν σ’ένα ξέφωτο του δάσους ή του θαμνότοπου κοντά στην περιοχή που έτρωγαν τα ζώα. Μια άλλη ομάδα κρυβόταν κοντά στα δίχτυα για να πιάσει το θήραμα με ακόντια ή ρόπαλα. Σε ανοιχτή ύπαιθρο, τα ζώα ιχνηλατούνταν κι ακοντίζονταν καθώς ξεκουράζονταν στη σκιά ενός δέντρου κατά το ζεστό μέρος της ημέρας. 11 Μικρότερα μαρσυποφόρα όπως το ουάλαμπι, το παντέμελον, το μπάντικούτ και ο αρουραίος καγκουρώ, κυνηγούνταν επίσης. Στις ξηρές κεντρικές περιοχές, τέτοια μικρά θηράματα έχουν αντικατασταθεί εν μέρει από τα κουνέλια. Η έχιδνα – ο αγκαθωτός μυρμηγκοφάγος – επίσης θηρεύεται για το κρέας της.
Οι Αβορίγινες δεν κυνηγούσαν τη νύχτα, αλλά εξήγαγαν νυκτόβια ζώα όπως πόσουμ και κοάλα – και τα δύο εκλεκτά φαγητά – από τους ημερήσιους τόπους ανάπαυσής τους με διάφορους ιδιοφυείς τρόπους. Οι Αβορίγινες πρώτα θα ανίχνευαν την παρουσία του ζώου από τη μυρωδιά του, τις νυχιές ή τα περιττώματα, και θα επιβεβαίωναν την παρουσία του βάζονταςένα ξυλαράκι ή φοινικόφυλλο με λίγο μέλι μέσα στο κούφιο δέντρο ή κούτσουρο που χρησιμεύει ως κρυψώνα. Αν οι τρίχες κολλούσαν στο μέλι, γνώριζαν ότι το ζώο βρισκόταν εκεί.
Οι νυχτερίδες όπως η ιπτάμενη αλεπού ή ο γκρίζος ανεμοπόρος ήταν τόσο πολυάριθμες σε ορισμένα μέρη που έκλειναν τα αστέρια και το φεγγάρι όταν πετούσαν. Πιάνονταν την ημέρα ενώ κοιμούνταν στους θάμνους. Δύο ή τρεις άνθρωποι που κουβαλούσαν περίπου μία ντουζίνα ρόπαλα θ’ανέβαιναν στα δέντρα που κοιμούνταν οι νυχτερίδες. στεκόμενοι πάνω στα κλαδιά, θα τρόμαζαν τις νυχτερίδες και θα’ριχναν τα ρόπαλα πάνω τους καθώς αυτές πετούσαν μακριά.
Τα ερπετά όπως τα γκοάνα (ιγκουάνες), οι σαύρες, οι βάτραχοι και τα φίδια επίσης είχαν θέση στη διατροφή των Αβοριγίνων, όπως και πουλιά όλων των μεγεθών – εμού, γαλοπούλες, κύκνοι, πάπιες, παπαγάλοι και κακατού. Για να πιάσουν ιπτάμενα πουλιά όπως παπαγάλους, οι Αβορίγινες απλωναν δίχτυα ανάμεσα στα δέντρα. Μπούμερανγκ ρίχνονταν πάνω απ’το κοπάδι. Νομίζοντας ότι αυτά είναι γεράκια, τα πουλιά βουτούσαν προς τα κάτω και πιάνονταν στα δίχτυα. Το καλοκαίρι, οι κυνηγοί θα έπιαναν πάπιες βυθίζοντας τον εαυτό τους μέχρι το λαιμό σε νερόλακους και κρατώντας μικρά κλαδιά για να κρύψουν τα κεφάλια τους. Όταν μία πάπια πλησίαζε, ο κυνηγός θ’άρπαζε τα πόδια της και θα την έπνιγε. Τα ψάρια καμακώνονταν ή δηλητηριάζονταν με την προσθήκη ορισμένων δηλητηριωδών φυτών στο νερό. Όταν ανέβαιναν στην επιφάνεια, μπορούσαν να πιαστούν με το χέρι.
Η μεγάλη πρόκληση για τον Αβορίγινα ήταν να προσλάβει αρκετό διατροφικό λίπος. Ήταν στενή παρατηρητές της φύσης και γνώριζαν πότε ακριβώς ορισμε΄να ζώα ήταν παχύτερα. Για παράδειγμα, τα καγκουρώ ήταν παχιά όταν άνθιζε η ακακία με φύλλο φτέρης, τα πόσουμ όταν η μηλιά ήταν σε άνθηση. Άλλα σημάδια έδειχναν πότε ο ταπιτοπύθωνας, ο αρουραίος καγκουρώ, τα μύδια, τα στρείδια, οι χελώνες και τα χέλια ήταν παχιά και στο καλύτερό τους. 11 Εκτός από περιόδους ξηρασίας ή πείνας, ο Αβορίγινας απέριπτε καγκουρώ που ήταν πολύ αδύνατα – δεν άξιζε να τα κουβαλήσει πίσω στον καταυλισμό. 1 Σε περιόδους αφθονίας τα ζώα σφαγιάζονταν ανηλεώς, και μόνο τα καλύτερα και παχύτερα μέρη των κυνηγιών τρώγονταν, 7 Αγαπημένες τροφές ήταν λίπος από τα έντερα των μαρσυποφόρων και των εμού. 7 Υψηλά κορεσμένο λίπος από το νεφρό του πόσουμ συχνά τρωγόταν ωμό. 5 Το ντούγκονγκ, ένα μεγάλο θαλάσσιο θηλαστικό, ήταν μια άλλη πηγή λίπους διαθέσιμη στους ιθαγενείς στις ακτές.
Άλλες πηγές λίπους περιελάμβαναν αυγά – και πουλιών και ερπετών – και μια μεγάλη ποικιλία εντόμων. Σημαντικότερο μεταξύ αυτών ήταν η κάμπια γουίτσετι, ή η προνύμφη του σκόρου, που βρισκόταν σε σάπιους κορμούς δέντρων. Αυτές οι χυμώδεις λιχουδιές συχνα πάνω από 15 εκατοστά – τρώγονταν και ωμές και μαγειρεμένες. Η περιεκτικότητα της αποξηραμένης κάμπιας σε λίπος είναι ως και 67%. Το πράσινο μυρμήγκι των δέντρων ήταν μια άλλη πηγή πολύτιμου λίπους, με αναλογία λίπους πρωτεΐνης περίπου 12 προς ένα. Μία άλλη σημαντική εποχιακή τροφή σε κάποια μέρη της χώρας ήταν ο σκόρος μπέγκονγκ. Οι σκόροι ρίχνονταν από τις πέτρινες πλαγιές όπου συγκεντρώνονταν σε μεγάλους αριθούς, ή μαζεύονταν με καπνό από σπηλιές ή σχισμές βράχων. Ψήνονταν επί τόπου ή αλέθονταν για μελλοντική χρήση. Οι κοιλιές των σκόρων έχουν το μέγεθος ενός μικρού φιστικιού και είναι πλούσιες σε λίπος.
Ο Ουέστον Πράις σταθερά έβρισκε ότι οι υγειείς πρωτόγονοι κατανάλωναν μία διατροφή που περιέχει τουλάχιστον δέκα φορές περισσότερους λιποδιαλυτούς ενεργοποιητές – βιταμίνες που βρίσκονται μόνο στο ζωικό λίπος – σε σύγκριση με την τυπική αμερικανική διατροφή της εποχής του. Αυτά θα παρέχονταν στη διατροφή των Αβοριγίνων από το ζωικό λίπος, τα όργανα των κυνηγημένων ζώων (ολόκληρο το ζώο καταναλωνόταν, ακόμα και τα εντόσθια) όπως επίσης κι από έντομα, ψάρια και ιδίως οστρακοειδή, συμπεριλαμβανομένων των αστακών, των καβουριών, των καραβίδων, των αστακοκαραβίδων, των σαλιγκαριών, των στρειδιών, των μυδιών, των κυδωνιών, των αυτιών της Αφροδίτης, των χτενιών, των αχινών, και των θαλάσσιων σαλιγκαριών.Τα οστρακοειδή είναι συνήθως 10 φορές πλουσιότερα σε βιταμίνη δ από τα εντόσθια. Τα οστρακοειδή που τρέφονταν με φύκη και τα έντομα που τρέφονταν με πράσινα φυτά θα είχαν επίσης προσφέρει τον παράγοντα Πράις ή τον ενεργοποιητή χ που τώρα πιστεύεται ότι είναι η βιταμίνη κ2, έναν ισχυρό καταλύτη για την απορρόφηση των μετάλλων. 10
Ο παραδοσιακός ρόλος για της γυναίκες Αβορίγινες ήταν αυτός του τροφοσυλλέκτη. Ήταν υπεύθυνες για τη συγκομιδή των εντόμων, των οστρακοειδών και σχεδόν όλων των φυτικών τροφών. Οι περισσότερες περιοχές της Αυστραλίας πρόσφεραν μια αφθονία φυτικών τροφών, ακόμα και οι ξηρές ερημικές περιοχές. Η ανατολική ακτή της Αυστραλίας μόνο υπερηφανεύεται για πάνω από 250 εδώδιμα φυτά συμπεριλαμβανομένων κονδύλων όπως γιαμ και χορτοπατάτες, ριζών φτέρης, καρδιών φοινίκων, οσπρίων, ξηρών καρπών, σπόρων, βλαστών, φύλλων και μιας ευρείας ποικιλίας φρούτων όπως σύκα και μούρα. 9 Κάποιες περιοχές έδιναν ντόπιο κεχρί σε αφθονία. Στην έρημο, η τριωδία παρήγαγε μεγάλες ποσότητες σπόρου σε συγκεκριμένες περιόδους του έτους.
Μία από τις πιο αξιοσημείωτες πηγές τροφής για τους Αβορ΄γινες της ανατολικής Αυστραλίας ήταν οι αραουκάριες των βουνών Μπούνια. Μια φορά κάθε τρία χρόνια αυτά τα γιγάντια δέντρα παρήγαγαν τεράστιες ποσότητες κώνων, οι μεγαλύτεροι των οποίων περιείχαν σπόρους μήκους 2,5-4 εκατοστών. Κάθε τρίτο χρόνο, πολλές φυλές θα ταξίδευαν στη γιορτή των μπούνια μπούνια – ήταν από τις λίγες φορές που άνθρωποι επιτρεπόταν να περάσουν τα όρια άλλων φυλών. Η συγκομιδή ήταν τόσο άφθονη πουχ ιλιάδες άνθρωποι μπορούσαν να ζήσουν για εβδομάδες από τους σπόρους. Οι ξηροί καρποί περιγράφονται να έχουν μια νόστιμη γεύση, κάπως σαν κάστανα όταν ψηθούν. 9 Οι ψύχες επίσης αλέθονταν σε αλεύρι και ψήνονταν στις στάχτες σαν πίτα. Οι Αβορίγινες αποθήκευαν τους σπόρους του μπούνια βάζοντάς τους σε μεγάλα καλαμένια καλάθια και θάβοντάς τους σε συγκεκριμένο τύπο λάσπης. Όταν ξεθάβονταν – μετά από αρκετούς μήνες παραμονής στο έδαφος – οι σπόροι είχαν πολύ αποκρουστική οσμή, αλλά πάραυτα ήταν δημοφιλής τροφή. 11
Άλλα δέντρα που έπαιζαν σημαντικό ρόλο στον πολιτισμό των Αβοριγίνων περιελάμβαναν τις πολλές ποικιλίες της ακακίας, οι οποίες έδιναν άνθη που χρησιμοποιούνταν για την Παρασκευή γλυκών ροφημάτων, κάμπιες που μαζεύονταν από τους κορμούς και τις ρίζες τους και το φλοιό που χρησιμοποιούταν ως δηλητήριο ψαριών. Τα μαγκρόβια δέντρα, που φύονταν σε βάλτους γλυκού νερού ή μπίλαμπονγκ, παρείχαν καρπούς, κι επίσης έκρυβαν σκουλήκια των μαγκροβίων, στρείδια του γλυκού νερού, δίθυρα μαλάκια και καβούρια στα περίπλοκα ριζικά τους συστήματα. Αλάτι συλλεγόταν από τα φύλλα τους. 11 Τα μαστιχόδεντρα ή οι εύκάλυπτοι έκρυβαν κάμπιες, κυψέλες μελισσών, κοάλα και πόσουμ, όπως και εύγευστο έκριμα εντόμων που λέγεται λερπ. Ακόμα και οι κηκίδες πάνω στους κορμούς τους τρώγονταν. Κάποια άνθη παρείχαν νέκταρ που χρησιμοποιούταν στην Παρασκευή ενός γλυκού ροφήματος που λεγόταν «μπουλ» από μια φυλή Αβοριγίνων. Ο κρεμαστός ευκάλυπτος ήταν μια πλούσια πηγή μάννα, μιας εύθραυστης λευκής ουσίας με ευχάριστη γεύση, η οποία εκρέει απ’το φλοιό. Ως και 20 κιλα μπορούσαν να συλλεγούν απ’τα δέντρα σε μία μέρα. 6 Τα φύλλα του ευκάλυπτου χρησιμοποιούνταν στην Παρασκευή βοτανικών φαρμάκων, ενώ τα κόμμεα χρησιμοποιούνταν για το γέμισμα οδοντικών κοιλοτήτων. 11 Τα άνθη της μελανολεύκας ή του χαρτόφλουδου δέντρου χρησιμοποιούταν για την Παρασκευή γλυκών ροφημάτων. Το πιο σημαντικό ήταν ωστόσο ότι ο φλοιός τους χρησιμοποιούταν για οτιδήποτε από το μαγείρεμα έως την κατασκευή κανό.
Οι ζωικές τροφές συνήθως μαγειρεύονταν, είτε πάνω από ανοιχ΄τη φωτιά είτε αχνίζονταν σε λάκους. Το καγκουρώ, για παράδειγμα, ριχνόταν σε μια φωτιά και καψαλιζόταν για λίγο χρόνο, ώστε η εσωτερική σάρκα να παραμένει πρακτικά ωμή. Άλλες φορές το καγκουρώ τοποθετούταν σε μια μεγάλη τρύπα, περιβαλλόταν από καυτά κάρβουνα και σφραγιζόταν απ’τον αέρα. Κάποτε το φαγητό τυλιγόταν σε φλοιό μελανολεύκας. Η ιπτάμενη νυχτερίδα τυλιγόταν στο φύλλο του αρχοντοφοίνικα για μαγείρεμα. Όταν οι νυχτερίδες είχαν μαγειρευτεί, τα φύλλα ξετυλίγονταν, τραβώντας το δέρμα και τη γούνα συγχρόνως.
Οι φυτικές τροφές χρειάζονταν προσεκτικότερη Παρασκευή μιας και πολλές απ’αυτές ήταν δύσπεπτες ή και δηλητηριώδείς. Οι γυναίκες Αβορίγινες περνούσαν αρκετές ώρες πλένοντας, αλέθοντας, κοπανίζοντας, στραγγίζοντας, τρίβοντας, βράζοντας και μαγειρεύοντας φυτικές τροφές. Το νερό βραζόταν σε σκάφες
από φλοιό ή σε μεγάλα κοχύλια.
Πολύ συχνά, το πρώτο βήμα στη χρονοβόρα διαδικασία της παρασκευής των φυτών ήταν η διαδικασία του “γιάντι», που εκτελούταν απ’τις γυναίκες για να διαχωριστούν οι σπόροι από τους βλαστούς και άλλες προσμίξεις με τις οποίες είχαν συλλεγεί. Η διαδικασία φαίνεται απλή, αλλά είναι, στην πραγματικότητα, υπερβολικά δύσκολη, «απαιτώντας επιδέξιες κινήσεις και αρκετή δεξιοτεχνία.» Οι συλλεχθέντες σπόροι τοποθετούνται σ’ένα επίμηκες ξύλινο πιάτο που λέγεται «κούλαμον», και τα διάφορα αντικειμενα διαφορετικής πυκνότητας ή χαρακτηριστικών διαχωρίζονται μεταξύ τους «με πολύ περίπλοκες και επιδέξιες περιστροφικές κινήσεις και τινάγματα.» 5
Οι ρίζες της φτέρης αποτελούσαν βασικό στοιχείο της διατροφής σε πολλές περιοχές. Ξεθάβονταν, πλένονταν, ψήνονταν σε καυτές στάχτες, και μετά κόβονταν σε τμήματα, κοπανίζονταν ανάμεσα σε δύο στρογγυλές πέτρες και τρώγονταν. Άλλα είδη ρίζας φτέρης στεγνώνονταν στον ήλιο, ψήνονταν ελαφρώς για ν’αφαιρεθούν τα τριχοειδή ριζίδια, και μετά ξεφλουδίζονταν με τα νύχια, ψιλοκόβονταν σ’ένα κούτσουρο για να σπάσουν οι ίνες, ανακατεύονταν με νερό και μ’άλλα συστατικά και στο τέλος ζυμώνονταν σε μια μπάλα για μαγείρεμα. Αυτές οι πίτες από ρίζα φτέρης τρώγονταν με ψάρι, κρέας, καβούρια ή στρείδια. Η χορτοπατάτα είναι μια νόστιμη ινώδης ρίζα που ψηνόταν και μετά κοπανιζόταν ανάμεσα σε δύο στρόγγυλες πέτρες πριν φαγωθεί. Κάποιες τροφές, όπως οι ψευδοβολβοί της ορχιδέας, πρώτα στεγνώνονταν, και μετά αλέθονταν κι ανακατεύονταν με νερό και μαγειρεύονταν. Τα γιαμ ξεθάβονταν μ’ένα ξύλο – κάποιες φορές από βάθος 90 εκατοστών ή και περισσότερο – και παρασκευάζονταν με σύνθλιψη και πλήση στο νερό και μετά μαγείρεμα σε στάχτες. 11
Πολλοί σπόροι τοποθετούνταν σε «σάκους ντίλι” – καλάθια ξεπλήματος – και έμπαιναν σε τρεχούμενο νερό για διάστημα από λίγες ώρες έως πολλές μέρες – μία διαδικασια που χρησίμευε στην αφαίρεση αντιθρεπτικών ουσιών και τοξινών που υπήρχαν σε πολλούς σπόρους και όσπρια. Το φασόλι τους πιρτόκουτου, για παράδειγμα, μουλιαζόταν για 12 ώρες, 6 ενώ το φασόλι του Τζακ μουλιαζόταν για αρκετές μέρες πριν κοπανιστεί, ζυμωθεί σε πίτες και ψηθεί. 11 Οι σπόροι της ζάμιας, ενός αγκαθωτού, φοινικοειδούς φυτού, ξεραίνονταν στον ήλιο, και μετά τοποθετούνταν σε μια ντίλι σακούλα και κρέμονταν σε τρεχούμενο νερό για 4-5 μέρες. Μετά συνθλίβονταν και κοπανίζονταν ανάμεσα σε δύο πλατιές πέτρες και αλέθονταν σε μια ψιλή πάστα. Αυτή η πάστα τυλιγόταν σε φλοιό μελανολεύκας, ψηνόταν κάτω από στάχτες και τρωγόταν ως πίτα. 6 Σπόροι του φοίνικα ανανά συνθλίβονταν σε αλεύρι, και μετά πλένονταν σε τρεχούμενο νερό για μια βδομάδα, μαγειρεύονταν σε καυτά κάρβουνα και τρώγονταν. 11 Τα μαύρα φασόλια μουλιάζονταν στο νερό για 8-10 μέρες και στεγνώνονταν στον ήλιο. Ψήνονταν σε καυτές πέτρες και αλέθονταν σε σκληρό αλεύρι. Όταν αυτό χρειαζόταν για φαγητό, ανακατευόταν με νερό, ζυμωνόταν σε λεπτή πίτα και μετά ξαναψηνόταν σε καυτές πέτρες. 6
Οι ξηροί καρποί του αγκαθωτού φοίνικα πανδάνου, ο οποίος ριζώνει στα βραχώδη ακροτήρια της ανατολικής Αυστραλίας, χρειάζονταν έξι εβδομάδες κατεργασίας για να γίνουν ασφαλείς για κατανάλωση. Μετατρέπονταν σε ένα εύγευστο και θρεπτικό ψωμί από ξηρούς καρπούς το οποίο ήταν επίσης δημοφιλές στους πρώτους Ευρωπαίους αποίκους. 9 Η αυστραλιανή χλωρίδα παρείχε πολλούς νόστιμους και θρεπτικούς καρπούς όλο το χρόνο, ιδίως στις υγρές παράκτιες περιοχές. Κάποιοι απ’αυτούς τρώγονταν ωμοί αμέσως μετά τη συγκομιδή, ενώ άλλοι περνούσαν από επεξεργασία. Το άγριο πορτοκάλι συλλεγόταν λίγο πριν ωριμάσει, και μετά θαβόταν για μια μέρα κατά την οποία γινόταν πολύ γλυκό. Το μήλο του καγκουρώ ωριμαζόταν ομοίως τοποθετώντας το στην άμμο για μια μέρα. 11 Η γεύση ενός είδους άγριου δαμάσκινου βελτιωνόταν μετά από την αποθήκευση ή την ταφή για λίγες μέρες. 6 Ο καρπός του κουάντονγκ, ή του ντόπιου ροδάκινου, θαβόταν για τέσσερις ημέρες. 11 Αποξηραμένα σύκα αλέθονταν σε πίτες και τρώγονταν με μέλι. Ο καρπός των μαγκρόβιων αδειαζόταν, μουλιαζόταν, και πολτοποιούταν μέσα σ’ένα καλάθι. 11
Οι Αβορίγινες επίσης χρησιμοποιούσαν καρπούς όπως οξυφοίνικα και ντόπιο μοσχολέμονο για να παρασκευάσουν δροσιστικά ροφήματα. 11 Ένα όξινο ρόφημα παρασκευαζόταν από τον καρπό του καλαμιού του δικηγόρου συνθλίβοντας τον καρπό σε νερό, και από τον αρτόκαρπο μουλιάζοντάς τον σε νερό. 6 Ορισμένα άνθη πλούσια σε νέκταρ συλλέγονταν νωρίς το πρωί και μουλιάζονταν στο νερό. Αυτό πινόταν φρέσκο κι επίσης αφηνόταν για να ζυμωθεί. 11 Κάποιες φυλές κοπάνιζαν άνθη σ’ένα ξύλινο πιάτο, κι έπειτα στράγγιζαν το νερό σε ένα άλλο πιάτο και το ανακάτευαν με τα σακχαρώδη με΄ρη των μελομυρμηγκιών. Αυτό το μίγμα αφηνόταν να ζυμωθεί για οκτώ με δέκα μέρες και γινόταν ποτό. 6 Τα ξεραμένα φύλλα του ερυθρανθούς τσαγόδεντρού προστίθενταν σε καυτό νερό για να δώσουν ένα ρόφημα σαν τσάι. 6
Φυσικά, το φρέσκο, καθαρό νερό ήταν ζωτικής σημασίας για την επιβίωση των Αβοριγίνων, τόσο στις υποτροπικές παράκτιες περιοχές όσο και στο ξηρό εσωτερικό. Οι Αβορίγινες της ενδοχώρας γνώριζαν πού βρισκόταν το νερό στην έρημο κι εκτός από καιρούς υπερβολικής ξηρασίας έπιναν τεράστιες ποσότητές του. Ερευνητές έχουν βρει ότι,σ ‘ένα απ’τα ξηρότερα ενδιαιτήματα της γης, αυτοί οι άνθρωποι χρησιμοποιούν περίπου δύο φορές περισσότερο νερό ανά μονάδα μάζας από Ευρωπαίους στο ίδιο περιβάλλον. 7 Ένας ενήλικας Αβορίγινας άντρας μπορει να πιει σχεδόν τρία λίτρα νερό σε 35 δευτερόλεπτα. 7 Κατά τους καιρούς ξηρασίας, το νερό μπορεί να προσληφθεί από τους νεροκρατητικούς βατράχους ή από ορισμένα φυτά. 5
Στο παρελθόν, νερόσακοι από δέρμα καγκουρώ χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά αρκετά μεγάλων όγκων νερού. Παραδόξως, αυτοί δε χρησιμοποιούνταν στις πιο ξηρές περιοχές, ίσως επειδή τα καγκουρώ είναι σχετικά σπάνια στην έρημο και τα ζωτικά θρεπτικά συστατικά – ιδίως τα λιποδιαλυτά συστατικά – χάνονται εάν αυτό το ζώο δε μαγειρευτεί στο δέρμα του. 5 Έως κι ένα γαλόνι νερό θα μπορούσε να μεταφερθεί σε ορισμένα μεγάλα φύλλα τυλιγμένα κατά ιδιοφυείς τρόπους.
Καμία μελέτη των Αβοριγίνων λαών δεν αναφέρει για κάποια ειδική Παρασκευή των οστών σε πάστες ή ζωμούς, όπως γίνεται συχνά μεταξύ άλλων παραδοσιακών λαών ανά τον κόσμο. Έχει αναφερθεί ότι οι Αβορίγινες έκαναν ασβέστη καίγοντας κοχύλια σε μια μεγάλη φωτιά την οποία διατηρούσαν για τρεις με τέσσερις μέρες, 3 ο οποίοςπιθανόν χρησιμοποιούταν στην Παρασκευή του φαγητού. Τα έντομα που τρώγονταν ολόκληρα και αλεσμε΄να όπως οι πεταλούδες παρείχαν ασβέστιο, όπως και οι πολλές φυτικές τροφές που προετοιμάζονταν κατάλληλα ώστε να εξουδετερωθεί το φυτικό οξύ, που εμποδίζει την απορρόφηση του ασβεστίου.
Ούτε οι αλμυρές ούτε οι γλυκιές γεύσεις έλειπαν από τη διατροφή των Αβοριγίνων. Αλάτι συλλεγόταν από τα φύλλα του μαγκρόβιου των ποταμών και ήταν διαθέσιμο στις πεδιάδες άλατος στις ερημικές περιοχές. Τα φύλλα του πλούσιου σε νάτριο καρπόβρωτου ψήνονταν και προστίθενταν στη διατροφή. 6 Ορισμένα καλάμια και πάπυροι περιείχαν αρκετή ποσότητα νατρίου, όπως και οι σπόροι της χρυσής γρεβιλέας, κάποια είδη σύκων, το δαμάσκινο νόντα και η άγρια τομάτα. Η άγρια ρίζα του δαυκίου και τα νεροκάστανα περιέχουν περισσότερο από 4450 μικρογραμμάρια νατρίου ανά 100 γραμμάρια. 8 Οι ζωικές τροφές επίσης παρέχουν νάτριο, ιδίως το αίμα και ορισμένα όργανα, ο βαρανός, τα οστρακοειδή, τα σαλιγκάρια και τα σκουλήκια. 8 Οι σππόροι της λιάνας του πιπεριού κοπανίζονταν και χρησιμοποιούνταν ως πιπέρι 6 και κάποια αρωματικά φύλλα χρησιμοποιούνταν επίσης στο μαγείρεμα.
Για γλύκα, οι Αβορίγινες αγαπούσαν το μέλι. Ξεχώριζαν μεταξύ δύο ειδών. Το ένα ήταν λευκό και πολύ γλυκό, και πάντοτε βρισκόταν σε μικρά νεκρά και κούφια δέντρα. Το άλλο ήταν σκούρο, πιο άφθονο και κάπως ξινής γεύσης.11 Στην έρημο, η γλυκιά γεύση προερχόταν από την κατανάλωση των πρησμένων κοιλιών των σακχαρομυρμηγκιών. Τα κόμμεα των δέντρων διαλύονταν στο νερό κι ανακατεύονταν με μέλι για να γίνουν γλυκίσματα για παιδιά.3 Το λερπ, το γλυκό έκριμα που βρισκόταν σε ορισμένα δέντρα, συλλεγόταν και μασιόταν ή λιωνόταν με ζεστό νερό για να γίνει ζελές και τρωγόταν. 11
Ορισμένοι συγγραφείς έχουν δηλώσει ότι οι Αβορίγινες δεν εξασκούσαν καμία μέθοδο γεωργίας ή εξημέρωσης ζώων. 12 Αυτό δεν ισχύει επακριβώς. Περιστασιακά, ο Αβορίγινας εξημέρωνε το άγριο ντίνγκο μεγαλώνοντας και εκπαιδεύοντας τα σκυλιά από κουτάβια. Αυτά λίγο βοηθούσαν για το κυνήγι του καγκουρώ, αλλά ήταν χρήσιμα για την ιχνηλάτηση και τον εντοπισμό της έχιδνας και του βαρανού.
Αν οι Αβορίγινες δεν εξασκούσαν τη γεωργία καθ’εαυτήν, εκτελούσαν την πρακτική της διαχείρισης της γης, ιδίως με τη χρήση της φωτιάς. Οι εθνοβοτανολόγοι τώρα έχουν ξεκινήσει να εκτιμούν το ζωτικό ρόλο που έπαιξε η φωτιά στην αύξηση της παροχής τροφής των Αβοριγίνων. Οι πρώτοι εξερευνητές συχνά ανέφεραν φωτιές των Αβοριγίνων στη γη. Πολλά από τα σημαντικά φυτά της διατροφής των Αβοριγίνων χρειάζονται συχνή καύση αν είναι να φτάσουν στη μέγιστη παραγωγή. Κάποια ερημόβια φυτά χρειάζονται πιο συχνή καύση απ’άλλα, οδηγώντας σ’ένα μωσαϊκό φυτικών κοινοτήτων σε διαφορετικά στάδια ανάκαμψης μετά από φωτιά. 5
Ακόμα και η πρακτική της αποχής απ’το κυνήγι και την τροφοσυλλογή σε ιερές τοποθεσίες συνέβαλε στην όλη οικολογία του περιβάλλοντος των Αβοριγίνων. Τέτοιες τοποθεσίες λειτουργούσαν ως καταφύγια για την άγρια ζωή ζώων. «Αυτές οι τοποθεσίες θα ήταν ζωτικής σημασίας για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα μίας περιοχής, αφού αμέσως μετά τις ξηρασίες θα λειτουργούσαν ως πηγή φυτών και ζώων που θα επαναποίκιζαν εξαντλημένες περιοχές, εξασφαλίζοντας έτσι μια ταχύτερη ανάκαμψη των βιωτών της οικείας ζώνης.» 5
Ένας άλλος τομέας της διαχείρησης της γης περιελάμβανε τη δημιουργία καταφυγίων για πληθυσμούς εντόμων. Κορμοί βελανιδιάς σπρώχνονταν στα ρυάκια και τα ποτάμια για να προσελκύσουν τις κάμπιες τορέντο. 11 Κάποτε το ξύλο συσσωρευόταν σε ύψος πάνω από μισό μέτρο και σε πλάτος σχεδόν δύο μέτρα. Αυτό θα θεωρούταν έτοιμο για συγκομιδή στο διάστημα ενός έτους. Οι κάμπιες συλλέγονταν από γυναίκες και γέρους άντρες. Οι Αβορίγινες επίσης αποφλοίωναν τους κηρόφλοιους ευκαλύπτους για να κάνουν τους κορμούς τους να σαπίσουν. Λευκές προνύμφες θα τρέφονταν από το σαπισμένο ξύλο και συλλέγονταν για τροφή. 6
Η παραδοσιακή τροφή του Αβορίγινα οπότε παρείχε όλα όσα χρειαζόταν για πλήρη φυσική ανάπτυξη, ανώτερη δύναμη κι αντοχή και γενικά καλή υγεία. Όπως ο Ουέστον Πράις, οι πρώτοι εξερευνητές ανέφεραν ότι οι Αβορίγινες ήταν «καλά σχηματισμένοι΄ τα άκρα τους είναι ίσια και μυώδηη τα σώματά τους όρθια΄ τα κεφάλια τους με καλό σχήμα΄ τα τα χαρακτηριστικά γενικώς είναι καλά τα δόντια κανονικά , λευκά και γερά. Είναι ικανοί να υποστούν μεγάλη κόπωση και στέρηση στις περιπλανήσεις τους, προχωρώντας μαζί για μεγάλες αποστάσεις.» 12 Πολλοί παρατηρητές ανέφεραν για τη μεγάλη τους επιδεξιότητα και όραση, η οποία τους καθιστούσε ικανούς να δουν αστέρια που ο λευκός άνθρωπος μπορεί να δει μόνο με το τηλεσκόπιο, και κινούμενα ζώα σε απόσταση ενός μιλίου, τα οποία ο πολιτισμένος άνθρωπος δε μπορεί να δει καν.
Ένας πρώτος Αυστραλός άποικος ονόματι Φίλιπ Τσάνσι ανέφερε αρκετά παραδείγματα της «ταχύτητας της όρασης και της ευκαμψίας κι ευκινησίας των άκρων και των μυών» στους Αβορίγινες, συμπεριλαμβανόμένου κι ενός Αβορίγινα που στεκόταν ως στόχος για μπάλες του κρίκετ που ρίχνονταν με δύναμη από επαγγελματίες ρίπτες σε απόσταση μόνο δέκα με δεκαπέντε γιαρδών, και πάλι τις απέφευγε επιτυχώς ή της απέκρουε με μια μικρή ασπίδα για τουλάχιστον μισή ώρα.Άλλοι ιθαγενείςέριχναν μπάλες του κρίκετ σε μεγάλες απποστάσεις, και ξεπερνούσαν τους καλύτερους ακροβάτες του τσίρκου πηδώντας από ένα τραμπολίνο σ’έναν κατακόρυφο πάνω από 11 άλογα που στέκονταν δίπλα-δίπλα. 12
Εντούτοις, η μεγάλη ποικιλία ιατρικών υλικών του Αβορίγινα καταδεικνύει ότι δεν ήταν εντελώς ελεύθερος από πο΄νους και οδύνες. Τα αυστραλιανά φυτά του παρείχαν θεραπείες για τη διάρροια, τους βήχες, τα κρυολογήματα, τους ρευματισμούς, τις ωτίτιδες, τον πονόδοντο, τη ναυτεία, τον πονοκέφαλο, τα πονεμένα μάτια, τους πυρετούς, τις δερματικές αλλοιώσεις, τα εξανθήματα, την αιμορραγία της γέννας, τα σπυριά και τα έλκη – όπως και θεραπεία των πληγών, των εγκαυμάτων, των δαγκωμάτων των εντο΄μων και των δηλητηριών των φιδιών. Ο Μακφάρλαν μελέτησε Αβορίγινες που ζούσαν σχεδόν εξολοκλήρου από ντόπιες τροφές στην έρημο, και βρήκε ΄το κάθε μέλος της φυλής να πάσχει από χρόνια επιπεφυκίτιδα. 7
Οι Αβορίγινες επίσης χρησιμοποιούσαν βότανα για αντισύλληψη και στείρωση, επιτρέποντάς τους έτσι να αραιώνουν χρονικά τα παιδιά τους και να προλαμβάνουν τον υπερπληθυσμό.
Η κατάσταση του σύγχρονου Αβορίγινα που έχει εγκαταλείψει τη ντόπια διατροφή του είναι πράγματι λυπηρή. Είναι επιρρεπής στην αύξηση του βάρους, στο διαβήτη, τη φυματίωση, τον αλκοολισμό και, το χειρότερο απ’όλα, την εισπνοή της βενζίνης.
Πολλοί Αβορίγινες αναγνωρίζουν την ανάγκη επιστροφής σε ντόπιες τροφές. Ακούστε την ιστορία της Ντέιζι Κανάρι:
«Πολύ παλιά όταν οι Αβορίγινες ζούσαν από τα καλά και τα υγειινά φυσικά φαγητά στη φύση, ζούσαν χωρίς καμία αρρώστια. Ζούσαν μια εύρωστη και υγειινή ζωή. Αλλά τώρα είναι διαφορετικα. Αυτό είναι αυτό που σκεφτόμαστε. Όταν ήμασταν παιδιά οι γονείς μας μας φρόντιζαν και μας τάιζαν κουάντονγκ, κάμπιες ουιτσέτι, μελομυρμήγκια, κουνέλια και πολλά άλλα. Αυτά τα φαγητά είναι καλά και μ’αυτά μεγαλώσαμε και τρώγαμε .Ζούσαμε απ’αυτά τα φαγητά καιρό πριν κι ακόμα έτσι κάνουμε.
Μετά οι Ευρωπαίοι ήρθαν με το πολύ τους φαγητό.Από ζάχαρη, αλεύρι, γάλα, φύλλα τσαγγιού και κονσέρβες κρέατος. Από τότε έως τώρα, οι άνθρωποι ακόμα ζουν με ευρωπαϊκό φαγητό. Σήμερα τα πράγματα είναι άσχημα με τη βενζίνη και το αλκόόλ. Όταν οι γιοι μας πίνουν αλκοόλ, φεύγουν και περιπλανιούνται άσκοπα. Δε γυρίζουν πίσω στις μάνες τους. Επίσης με τη βενζίνη. Όταν τα παιδιά μυρίζουν βενζίνη για μεγάλο χρονικό διάστημα, πεθαίνουν για πάντα. Η βενζίνη και το αλκοόλ είναι κακά πράγματα που πρόσφατα ήρθαν στη χώρα μας και στη ζωή μας.» 2
Κάποιες ομάδες Αβοριγίνων έχουν επιστρέψει στη φύση – και στις ερημικές περιοχές και σε κοινότητες σε παράκτιες και ορεινές περιοχές. Μπορεί να κυνηγούν με 22άρια και να κουβαλούν νερό σε κουβάδες, αλλά έχουν ξαναμάθει τις διατροφικές συνήθειες των προγόνων τους. Κάποια απ’τα προϊόντα τους έχουν δυνητική εμπορική αξία – από τις πίτες φασολιών και τα ζυμωμένα ποτά ως σνακ, έως τις σκόνες από έντομα ως θρεπτικό πρόσθετο και για ανθρώπους και για ζώα παραγωγής, έως και τα ιατρικά σκευάσματα. Η διαφωτισμένη πολιτική της κυβέρνησης θα μπορούσε να ενημερώσει τον Αυστραλιανό πληθυσμό περί της αξίας αυτών των αντικειμένων, και να δημιουργήσει μια αγορά γι’αυτά, επιτρέποντας έτσι στους Αβορίγινες να συντηρούν τον εαυτό τους με αξιοπρέπεια ακολουθώντας και τον παραδοσιακό τρόπο ζωής.

Αναφορές
1. Abrams, Leon, M.A. Personal communication
2. Anangu Way, Nganampa Health Council, Inc. Alice Springs, Australia, 1991
3. Crawford, I. M., Traditional Aboriginal Plant Resources in the Kalumburu Area: Aspects in Ethno-economics, Western Australian Museum, Perth, 1982
4. Isaacs, Jennifer, Bush Food, Council for Aboriginal Reconciliation and the Aboriginal and Torres Strait Islander Commission, Canberra, 1992
5. Latz, P. K. Bushfires and Bushtucker: Aboriginal Plant Use in Central Australia, IAD Press, Alice Springs, NT, 1995
6. Leiper, Glen, Mutooroo Plant Use by Australian Aboriginal People, Eagleby South State School, Eagleby 4207, 1984
7. Macfarlane, W. V., “Aboriginal Desert Hunter/Gatherers in Transition,” The Nutrition of Aborigines in Relation to the Ecosystem of Central Australia, CSIRO, Melbourne, 1978
8. Miller, Janette Brand, Tables of Composition of Australian Aboriginal Foods, Aboriginal Studies Press, Canberra ACT, 1993
9. Nayutah, Jolanda and Gail Finlay, Minjungbal: The Aborigines and Islanders of the Tweed Valley, North Coast Institute for Aboriginal Community Education, Lismore, NSW, 1988
10. Price, Weston A, DDS, Nutrition and Physical Degeneration, Keats Publishing, Inc., New Canaan, CT, 1939
11. Symons, Pat and Sim, Bush Heritage, Pat and Sim Symons, Queensland 4560, 1994
12. Arnold de Vries, Primitive Man and his Food, Chandler Book Co., 1952.

Σημειώσεις:
1. Οι παρατηρήσεις έγιναν στη βόρεια και κεντρική Αυστραλία, γιατί στη νότια οι Ευρωπαίοι είχαν σχεδόν εκτοπίσει τους Αβορίγινες. λίγοι Αβορίγινες εξακολουθούσαν να επιδίδονται στα πατροπαράδοτα έθιμα εκεί. Ακόμα και σήμερα, οι μεγαλύτεροι πληθυσμοί Αβοριγίνων βρίσκονται στο κέντρο και στο βορρά, στις λιγότερο ανεπτυγμένες δηλαδή περιοχές. Σήμερα ελάχιστοι ακολουθούν τον παραδοσιακό τρόπο ζωής. Οι περισσότεροι ζουν είτε στις πόλεις είτε σε καταυλισμούς κοντά στις πόλεις, μέσα στη φτώχεια, στον αλκοολισμό και στην εισπνοή βενζίνης, και συντηρούνται σε μεγάλο βαθμό από κρατική βοήθεια. Το σχεδόν σίγουρο είναι ότι η δυτική διατροφή δε φταίει για τη σημερινή κοινωνικοοικονομική τους κατάπτωση.
2. Αν και μπορεί να μας φαίνεται παράξενο, στην πραγματικότητα οι πληθυσμοί παραδοσιακών κυνηγών και τροφοσυλλεκτών είναι υγειέστατοι. Με τη συχνή τους έκθεση σε παθογόνα και κακουχίες αποκτούν σταδιακά ανοσία σε οτιδήποτε. Εφόσον αυτός είναι ο προγονικός τρόπος ζωής για το είδος μας, κάτι λάθος κάνουμε εμείς σήμερα και αρρωσταίνουμε τόσο εύκολα.
3. Οι δυτικκοί ονόμασαν πολλά φυτά και ζώα της Αυστραλίας με ονόματα οικείων τους οργανισμών. Γαλοπούλες και μηλιές δεν υπάρχουν στην Αυστραλία, απλώς τα είδη αυτά έμοιαζαν με ήδη γνωστά στους Ευρωπαίους. Άλλα είδη ωστόσο έχουν οικεία ονόματα γιατί απλούστατα τυχαίνει ν’απαντώνται και στην Αυστραλία και πιο κοντά σ’εμάς, π.χ. σύκα (γένος Ficus), πάπιες κλπ. Ιγκουάνες δεν υπάρχουν στην Αυστραλία, απλώς οι Ευρωπαίοι ονόμασαν τους βαρανούς γκοάνα, επειδή τους θύμιζαν τις ήδη γνωστές σ’αυτούς μεγάλες σαύρες της Αμερικής.
4. Πράγματι τα παραδοσιακά αυστραλιανά τρόφιμα ελάχιστα έχουν προωθηθεί. Ήδη από την εποχή των πρώτων εξερευνητών και αποίκων στην Αυστραλία, οι Ευρωπαίοι αντιμετώπιζαν την τροφή των Αβοριγίνων με μεγάλη καχυποψία. Πολλοί εξερευνητές προτίμησαν να πεθάνουν από πείνα ή δηλητηρίαση παρά να δεχθούν φαγητό Αβοριγίνων. Αποτέλεσμα αυτού είναι η εισαγωγή μιας τεράστιας ποικιλίας δυτικών και μη φυτών και ζώων στην Αυστραλία για την κάλυψη των αναγκών των αποίκων, τα οποία πολλές φορές έβλαψαν σοβαρά το οικοσύστημα. Εκτός από τα γνωστά με τα κουνέλια, τις γάτες, τις φραγκοσυκιές κλπ, υπάρχουν και λιγότερο εμφανείς συνέπειες. Τα λιπάσματα που απαιτούνται για τη γονιμοποίηση του πολύ φτωχού σε φώσφορο εδάφους της Αυστραλίας για τις καλλιέργειες βλάπτουν σοβαρά τις τοπικές φυτικές κοινότητες, οι οποίες δε μπορούν ν’ανταπεξέλθουν σε τόσο υψηλά επίπεδα θρεπτικών συστατικών. Αρκετοί Αυστραλοί ωστόσο σήμερα στρέφονται προς ντόπιες τροφές.
5. Ο ρόλος των Αβοριγίνων στο σχηματισμό του σημερινού αυστραλιανού οικοσυστήματος έχει αγνοηθεί. Παραδοσιακά θεωρούταν ότι οι Αβορίγινες ζούσαν απλώς με τους ρυθμούς της φύσης. Στην πραγματικότητα τροποποιούσαν μεγάλες εκτάσεις της ηπείρου με τη φωτιά, ώστε να αποδυναμώσουν ανεπιθύμητα είδη και να ενισχύσουν αυτά που θα έτρωγαν. Για παράδειγμα συχνά έκαιγαν θαμνότοπους με πολλή ξερή ύλη για να φυτρώσει χόρτο και να έρθουν τα καγκουρώ. Άλλες φορές χρησιμοποιούσαν τη φωτιά κατά το κυνήγι, για να διώξουν τα ζώα σε μέρος που θα μπορούσαν να τα πιάσουν. Μεγάλο μέρος της παρθένας φύσης της Αυστραλίας είναι στην πραγματικότητα ανθρωπογενές. Πριν την έλευση του ανθρώπου στην Αυστραλία πριν περίπου 50.000 χρόνια ή και λίγο παλαιότερα, αν και το κλίμα της ήδη είχε ξηραθεί ως αποτέλεσμα της γενικής πτώσης της θερμοκρασίας του πλανήτη και των παγετωδών περιόδων, η ήπειρος καλυπτόταν από πολύ περισσότερα δάση. Πυροπροσαρμοσμένα οικοσυστήματα υπήρχαν, αλλά σε μικρότερη έκταση απ’ό,τι μετά την εξάπλωση του ανθρώπου. Παράλληλα με την επέκταση της πυροανθεκτικής σαβάνας και του σκληρόφυλλου δάσους, πολλά μεγάλα ζώα της Αυστραλίας, πολλά εκ των οποίων μέλη αλλού εξαφανισμένων ομάδων, εξαφανίζονται. Πιθανότερες αιτίες είναι η αλλαγή στις φυτικές κοινότητες και συνεπώς η ξήρανση του κλίματος ως αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας και το κυνήγι, το οποίο αν ήταν υπερβολικό σε περιόδους αφθονίας, όπως αναφέρει το άρθρο, ίσως πράγματι εξαφάνισε τα είδη που δε μπορούσαν ν’αντιμετωπίσουν αυτόν το νέο εχθρό. Η περαιτέρω ψύξη και ξήρανση του κλίματος επίσης ίσως συνέβαλε στη μεγάλη εξαφάνιση, αν και τα ζώ ααυτά είχαν αντιμετωπίσει παρόμοιες καταστάσεις παλαιότερα χωρίς τόσο σοβαρές συνέπειες. Προφανέστατα ο άνθρωπος έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εξαφάνισή τους, όπως έγινε και σ’άλλες περιοχές, καταρρίπτοντας το μύθο του πρωτόγονου που ζει αρμονικά με τη φύση. Ίσως μετά απ’αυτά τα παθήματα οι Αβορίγινες να έμαθαν να ελέγχουν τον πληθυσμό τους. Στη συνέχεια λοιπόν το οικοσύστημα προσαρμόστηκε μαζί με τους Αβορίγινες, κι αυτοί προσαρμόστηκαν σ’αυτό. Σήμερα, με την παύση των παραδοσιακών δραστηριοτήτων των Αβοριγίνων, μεγάλες εκτάσεις παραμένουν άκαυστες για μεγάλα χρονικά διαστήματα, συγκεντρώνοντας μεγάλες ποσότητες ξηρής ύλης που οδηγούν σε επικίνδυνα ξεσπάσματα πυρκαγιών. Η κυβέρνηση της Αυστραλίας ορίζει προγραμματισμένες καύσεις, οι οποίες όμως πάλι γίνονται αφού έχει συγκεντρωθεί αρκετό καύσιμο και είναι πολύ έντονες. Στα λίγα σημεία όπου ακόμα οι Αβορίγινες καίνε τη γη, το οικοσύστημα είναι πολύ πιο πλούσιο, αφού συνήθως δεν αφήνουν πολλά ξερά να μαζευτούν πριν βάλουν φωτιά, ούτε καίνε όλη την έκταση. Σε περίπτωση που μείνει άκαυστη η Αυστραλία, πιθανόν σε διάστημα πολλών χιλιάδων ετών το οικοσύστημα θα επαναπροσαρμοστεί, με μείωση ή εξαφάνισηορισμένων πυροεξαρτώμενων ειδών και ευνόηση άλλων.
6. Το Ίδρυμα Ουέστον Α. Πράις συστάθηκε το 1999 από τις Sally Fallon και Mary G. Enig με σκοπό να διαδοθεί η έρευνα του Weston A. Price (1870-1948), Καναδού οδοντιάτρου ο οποίος μελέτησε τις οδοντοστοιχείες και τις διατροφές πολών λαών ανά τον κόσμο. Το ίδρυμα προωθεί μία διατροφή πλούσια σε κορεσμένο λίπος, η οποία παραμένει αμφιλεγόμενη μεταξύ των διατροφολόγων.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 35 other followers