Latest Entries »

Ο φίλος Ηλίας Αργυρόπουλος από το Facebook, με αφορμή τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε ως τυφλοί στις δημόσιες υπηρεσίες, με ανεπαρκώς εφαρμοσμένη ηλεκτρονική διακυβέρνηση, υπαλήλλους που επειδή δεν μπορούν ή δε θέλουν να εξυπηρετήσουν σωστά επικαλούνται ασαφώς το νόμο, και άλλα τέτοια άσχημα γεγονότα, μας παραθέτει ένα σοφό ρωσικό διήγημα που γράφτηκε στις αρχές του 20ου αιώνα, το οποίο περιγράφει γλαφηρά αυτήν την άσχημη, αλλά δυστυχώς διαχρονική σε χώρες που πρόκειται να παραμείνουν ες αεί καθυστερημένες, κατάσταση. Με άδειά του το αναδημοσιεύω λοιπόν εδώ στο Ιστολόγιο.

Η απάτη της «ηλεκτρονικής διακυβέρνησης»!
Τα συστήματα που εξυπηρετούν τον πολίτη από το σπίτι με ένα «κλικ» είναι ένα παραμύθι για τους κουτόφραγκους!
Κάνοντας αίτηση για οτιδήποτε με ηλεκτρονική μορφή ο Έλληνας πολίτης πρέπει να είναι έτοιμος να προσκομίσει πολλά χαρτιά. Φταίνε τα προγράμματα; Μα φυσικά όχι, οι έλληνες προγραμματιστές δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από τους Ευρωπαίους ή αμερικανούς συναδέλφους τους. Που είναι τότε το πρόβλημα; Μα όπως πάντα στον δημόσιο υπάλληλο, για να διοριστεί ακόμα και σήμερα δεν του ζητάνε πραγματική γνώση η/υ αλλά απλά να φέρει ένα χαρτί που να το γράφει. Γιατί; Μα επειδή εκείνοι που τον προσλαμβάνουν δεν έχουν ιδέα τι είναι αυτό το μηχάνημα του διαβόλου!
Σε διάφορες υπηρεσίες για τον ίδιο λόγο σας ζητάνε διαφορετικά χαρτιά, γιατί; Μα επειδή ο κάθε άσχετος φαντάζεται χρήσιμο κάτι και ο άλλος άσχετος κάτι άλλο!
Όλοι δε μαζί οι άσχετοι ζητούν χαρτιά!
Δεν υπάρχει διασύνδεση των υπηρεσιών ώστε τα έγγραφα να πηγαίνουν αυτόματα όταν ζητιούνται από τη μια ή την άλλη υπηρεσία; Φυσικά! Γιατί τότε δεν πηγαίνουν; Γιατί κανείς δεν ξέρει, από τους υπάλληλους, να χειρίζεται η/υ. πως κυβερνιέται η χώρα στον 21-ο αιώνα; Με χαρτιά που κυκλοφορούν σε ντοσιέ, τσάντες, φορτηγά και βαγόνια!
Τι σημαίνει για την Ελλάδα η ευαισθητοποίηση στο θέμα εξυπηρέτησης αναπήρων και ηλικιωμένων;
Ότι σήμαινε πάντα. Ο υπάλληλος που έχει απέναντι του ανάπηρο ή ηλικιωμένο αισθάνεται πανευτυχής γιατί δεν το έπαθε εκείνος και επειδή τώρα θα του δείξει αυτουνου!
Η τελευταία μόδα είναι να λέει με σιγανή αδιάφορη φωνή:
– Έτσι λέει ο νόμος. Ο νόμος βασικά δεν μιλάει αλλά καθορίζει, συνήθως λογικά πράγματα. Όμως υπάρχουν και νόμοι παλαιοί, παμπάλαιοι οι οποίοι δεν ανταποκρίνονται ούτε στις απαιτήσεις των καιρών ούτε στην εξέλιξη της τεχνολογίας.
– Την ώρα που στις χώρες της ΕΕ και τις ΗΠΑ, ο ανάπηρος, αυτό ισχύει και για τους ασθενείς, δεν επιβαρύνεται με ώρες αναμονής για να παραλάβει κάποιο έγγραφο, αν δε είναι απαραίτητο να εξεταστεί από γιατρό ή να περάσει κάποια διαδικασία που απαιτεί την παρουσία του. Ορίζεται ώρα ώστε ο ανάπηρος-ασθενής να ταλαιπωρηθεί λιγότερο! Στη χώρα μας που ντρέπεται να είναι ορθόδοξα χριστιανική, όμως δεν έχει αντικαταστήσει με άλλες αρχές το κενό της αλληλεγγύης, οι έχοντες ανάγκη πρέπει να το ζήσουν και να το καταλάβουν ότι η κοινωνία τους ανέχεται και τους φέρεται καλά γιατί έχει «μεγαλοψυχία»!
– Οι αναμονές σε νοσοκομεία και κοινωνικά ιδρύματα-υπηρεσίες μετριέται σε ώρες, φτάνουν και ξεπερνούν εύκολα το οκτάωρο ανά περίπτωση. Δεν ξέρω που μέσα σ’ αυτόν τον πρωτογονισμό λαμβάνει χώρα η μηχανογράφηση, «ηλεκτρονική εξυπηρέτηση»!
– Πρόσφατα μετέφρασα ένα διήγημα Ρώσου συγγραφέα το οποίο γράφτηκε πριν ένα αιώνα περίπου, αυτό ταιριάζει γάντι στη δική μας και αρκετά στην Ρωσική πραγματικότητα, αν και οφείλω να πω ότι οι Ρώσοι τουλάχιστον καταβάλουν φιλότιμες προσπάθειες να ξεκολλήσουν από το «μοντέλο»!
Αφιερωμένο εξαιρετικά στους:
Αλέξη Τσίπρα, πρωθυπουργό
Παναγιώτη Κουρουμπλή, υπουργό
Χαράλαμπο Μαργαρίτη, διευθυντή εφορίας στην Καλλιθέα!
Ένα διήγημα του γνωστού Ρώσου συγγραφέα της δεκαετίας του 1920, που θα μπορούσε να είχε γραφτεί και σήμερα!
Αρκάντι Αβέρτσενκο
Για τους, «καλούς» στην ουσία ανθρώπους
Μετάφραση από τα ρωσικά
Ηλίας Αργυρόπουλος
“Οι τυφλοί”
Αφιερώνεται στην:
Αλεξάνδρα Γιακοβλεβνα Σαντόβσκαϋα
Ο Βασιλικός κήπος, αυτή την ώρα ήταν ανοιχτός. Ο νέος συγγραφέας Α.Ε. χωρίς προβλήματα εισήλθε! Αφού περπάτησε κάποια ώρα στα πασπαλισμένα με άμμο δρομάκια, κάθισε σε παγκάκι, στο οποίο κάθονταν ένας ηλικιωμένος κύριος με καλοσυνάτο πρόσωπο. Ο ηλικιωμένος προσηνής κύριος γύρισε προς τον Α.Ε. και μετά από δισταγμό ρώτησε:
ποιός είστε;
– – είμαι ο Α.Ε. συγγραφέας.
– – καλό επάγγελμα, είπε ο ηλικιωμένος χαμογελώντας, ενδιαφέρον και τιμητικό!
– – εσείς ποιος είστε. Ρώτησε ο καλόψυχος Α.Ε.
– – εγώ; Είμαι ο βασιλιάς.
– – αυτής της χώρας;
– – μα, βέβαια, ποιάς άλλης;
– Με τη σειρά του ο Α.Ε. είπε, όχι λιγότερο καλόψυχα:
– – επίσης καλό επάγγελμα, ενδιαφέρον και τιμητικό!
– Μην το λέτε. Αναστενάζοντας είπε ο βασιλιάς. Είναι βέβαια τιμητικό αλλά δεν έχει ενδιαφέρον κανένα! Πρέπει να σας πω, νεαρέ μου κύριε, η βασιλεία δεν είναι εκείνο το μέλι που μερικοί νομίζουν!
– Ο Α.Ε. τίναξε τα χέρια του αναφωνώντας:
– Αυτό είναι παράξενο, δεν έχω συναντήσει ούτε έναν άνθρωπο που να είναι ευχαριστημένος με την μοίρα του.
– – εσείς είστε ευχαριστημένος, με ειρωνεία κλείνοντας τα μάτια, είπε ο βασιλιάς.
– – όχι πάντα, μερικές φορές κάποιοι κριτικοί θα σου σούρουν τόσα… που σου έρχεται να κλαις!
– – βλέπετε; Για σας υπάρχουν καμιά δεκαριά κριτικοί, οι δικοί μου κριτικοί είναι εκατομμύρια!
– – στη θέση σας δεν θα φοβόμουν καμιά κριτική.
– Αντέτεινε προβληματισμένος ο Α.Ε. και κουνώντας το κεφάλι του συμπλήρωσε με ύφος πολύπειρου, που πολλά είδαν τα μάτια του βασιλιά:
– – το θέμα είναι, νομίζω να φτιάχνεις καλούς νόμους!
– Ο βασιλιάς κούνησε το χέρι…
– – δεν βγαίνει τίποτα, δεν έχει νόημα!
– – το δοκιμάσατε;
– – το δοκίμασα!
– – εγώ στη θέση σας…
– – ΕΕΕ! Στη θέση μου;!
– Νευρικά αναφώνησε ο γέρο βασιλιάς. –
– – ήξερα πολλούς βασιλιάδες που ήταν σχετικά καλοί συγγραφείς… όμως δεν ξέρω κανένα συγγραφέα που να ήταν έστω τρίτης κατηγορίας βασιλιάς! Στη θέση μου… αν σας έβαζα στη θέση μου… ήθελα να έβλεπα τη θα κάνατε;
– – που; Θα με βάζατε;
– Ρώτησε, ο προσεκτικός Α.Ε.
– – στη δική μου θέση.
– Α! στη δική σας θέση; Μήπως αυτό είναι δυνατό;
– – μα, γιατί, έστω για να μας ζηλεύουν λιγότερο εμάς τους βασιλιάδες. Για να μας επικρίνουν λιγότερο και σωστότερα!
Ο Α.Ε. είπε σεμνά:
– Τότε, να δοκιμάσω… μόνο πρέπει να σας προειδοποιήσω, αυτό μου συμβαίνει για πρώτη φορά! Ίσως από απειρία σας φανώ κάπως αστείος… μη με κρίνετε αυστηρά!
– – δεν πειράζει!
– Καλοσυνάτα χαμογέλασε ο βασιλιάς.
– – Δεν νομίζω στη διάρκεια μιας βδομάδας θα κάνετε ιδιαίτερα μεγάλα λάθη!
– – θέλετε;
– – θα το δοκιμάσω! Εξάλλου στο μυαλό μου έχω ένα έτοιμο νόμο. Σήμερα θα μπορούσαμε να τον δημοσιεύσουμε.
– – με τη θέληση του Θεού, κούνησε ο βασιλιάς το κεφάλι του! Πάμε στο παλάτι! Για μένα αυτό θα είναι μιας βδομάδας ξεκούραση.
– Τι νόμος είναι αυτός; Αν δεν είναι μυστικό…
– – σήμερα βαδίζοντας στον δρόμο, είδα έναν τυφλό γέρο, προχωρούσε ψαχουλεύοντας με τα χέρια του και ένα ραβί τα σπίτια, κινδυνεύοντας κάθε στιγμή να βρεθεί κάτω από τις ρόδες τον αμαξών. Κανένας δεν νοιάζονταν γι’ αυτό! Θα ήθελα να εκδώσω νόμο, σύμφωνα με τον οποίο η αστυνομία θα βοηθάει τους τυφλούς. Ο αστυνομικός που βλέπει έναν τυφλό να περπατά υποχρεώνεται να τον πάρει από τα χέρια και ευγενικά να τον συνοδεύσει μέχρι το σπίτι. Προφυλάσσοντας τον από τις άμαξες, τα χαντάκια και τις λακκούβες. Σας αρέσει ο νόμος μου;
– – είστε πολύ ευγενικό παλληκάρι!
– Κουρασμένα χαμογέλασε ο βασιλιάς.
– – ας σας βοηθήσει ο Θεός! Εγώ θα πάω να κοιμηθώ!
– Φεύγοντας συμπλήρωσε διφορούμενα:
– – καημένοι τυφλοί…!
– Τρεις μέρες τώρα βασίλευε ο σεμνός συγγραφέας Α.Ε. χάρη της δικαιοσύνης πρέπει να παραδεχτούμε , δεν χρησιμοποιούσε την εξουσία του προς ίδιον όφελος! Κάθε άλλος άνθρωπος θα φυλάκιζε τους κριτικούς και τους άλλους συγγραφείς! Υποχρεώνοντας τον πληθυσμό να αγοράζει μόνο τα δικά του βιβλία, όχι λιγότερο από ένα βιβλίο κατ’ άτομο, αντί το πρωινό κουλούρι! Ο Α.Ε. νίκησε τον πειρασμό να εκδώσει έναν τέτοιο νόμο. Η «επίσημη» πρώτη της βασιλείας του, όπως το είχε υποσχεθεί, ήταν ο νόμος για την συνοδεία των τυφλών από τους αστυνομικούς, και την προστασία τους από της εξωγενείς δυνάμεις: άμαξες, άλογα, χαντάκια κτλ.
– Μια φορά, αυτό έγινε την τέταρτη μέρα, το πρωί ο Α.Ε. στέκονταν στο βασιλικό του γραφείο κοντά στο παράθυρο και αφηρημένος κοίταζε τον δρόμο. Ξαφνικά, την προσοχή του τράβηξε ένα παράξενο φαινόμενο:
– Δύο αστυνομικοί έσερναν από τον γιακά έναν περαστικό, ενώ ένας τρίτος κλοτσώντας τον έσπρωχνε από πίσω! Με την γρηγοράδα των νιάτων του ο Α.Ε. βγαίνοντας από το γραφείο, έτρεξε κάτω, κατρακυλώντας τη σκάλα. Σε ένα λεπτό βρέθηκε στο δρόμο.
– – που τον σέρνετε; Γιατί τον δέρνετε; Τι έκανε αυτός ο άνθρωπος; Πόσους ανθρώπους δολοφόνησε;
– – δεν έκανε τίποτα!
– Του απάντησε ο αστυνομικός.
– -με ποια αιτία και που τον σέρνετε;
– – μα αυτός μεγαλειότατε είναι τυφλός! Σύμφωνα με τον νόμο τον πηγαίνουμε στο τμήμα!
– – σύμφωνα με τον νόμο;… μα υπάρχει τέτοιος νόμος;!
– – μα πως; Τρεις μέρες πριν δημοσιευμένος… τέθηκε σε ισχύ!
– Ο Α.Ε. ταραγμένος, έπιασε το κεφάλι του και τσίριξε:
– – ο δικός μου νόμος;
– Πίσω κάποιος ευπρεπής περαστικός μουρμούρισε κάτι βλαστήμιες και είπε:
– – δες κάτι νόμοι που εκδίδονται τελευταίως! Ήθελα να ήξερα τι σκέπτονται και τι θέλουν;
– – ναι!
– Τον υποστήριξε άλλη φωνή:
– – έξυπνος νόμος, κάθε παρατηρούμενος έξω τυφλός, αρπάζεται από τον γιακά και σέρνεται στο αστυνομικό τμήμα, εισπράττοντας καθοδόν κλοτσιές και μπουνιές! Πολύ έξυπνο, εξαιρετικά καλοπροαίρετο! Εκπληκτική πρόνοια!
– Σαν τυφώνας εισήλθε ο Α.Ε στο βασιλικό του γραφείο και φώναξε:
– – τον υπουργό αμέσως εδώ, βρείτε τον και καλέστε τον εδώ! Ο ίδιος θα ξεδιαλύνω την υπόθεση!
– Μετά την ανάκριση ο «νόμος για την προστασία» τον τυφλών ερμηνεύτηκε τα πράγματα είχαν ως εξής:
– Την πρώτη μέρα της βασιλείας του ο Α.Ε. φώναξε τον υπουργό και του είπε:
– – πρέπει να εκδοθεί νόμος για την προστασία των περαστικών τυφλών από τους αστυνομικούς. Για την συνοδεία τους ως το σπίτι, από την προφύλαξη τους από τις εξωγενείς δυνάμεις όπως:
– Άμαξες, άλογα, χαντάκια κτλ.
– Ο υπουργός έκανε υπόκλιση και βγήκε.
– Αμέσως κάλεσε τον δήμαρχο και του είπε:
– – ανακοινώστε άμεσα τον νόμο για την απαγόρευση της κυκλοφορίας τυφλών, χωρίς συνοδούς, στην πόλη. Αν δεν υπάρχουν συνοδοί, να αντικαθιστώνται με αστυνομικούς, καθήκον των τελευταίων είναι η μεταφορά στον χώρο προορισμού!
– Βγαίνοντας από το υπουργό ο δήμαρχος, κάλεσε τον αρχηγό της αστυνομίας και διέταξε:
– – εκεί έξω οι τυφλοί, λένε ότι κυκλοφορούν, χωρίς συνοδεία. Αυτό να μην επιτρέπεται! Οι αστυνομικοί σας να τους πιάνουν από το χέρι και να τους συνοδεύουν εκεί που πρέπει!
– – υπακούω!
– Ο αρχηγός της αστυνομίας συγκάλεσε την ίδια μέρα, τους διοικητές των τμημάτων και τους είπε:
– – προσέξτε κύριοι, μας ενημέρωσαν ότι σύμφωνα με τον καινούργιο νόμο κάθε τυφλός που παρατηρείται να περιφέρεται στο δρόμο χωρίς συνοδό, παραλαμβάνεται από την αστυνομία και διακομίζεται εκεί που πρέπει! Καταλάβατε;!
– – Μάλιστα αρχηγέ!
Οι διοικητές των τμημάτων μοιράστηκαν στα τμήματα τους και συγκάλεσαν συσκέψεις των κατώτερων αξιωματικών!
– Εξηγήστε στους αστυνομικούς τον νέο νόμο, κάθε τυφλός που περιφέρεται στον δρόμο χωρίς σκοπό, εμποδίζοντας τις άμαξες και τους πεζούς, να αρπάζεται και να σέρνεται όπου πρέπει!
– – τι σημαίνει όπου πρέπει;
– Ρωτούσαν αργότερα οι κατώτερη αξιωματικοί ο ένας τον άλλο. Προφανώς στο τμήμα για εκτοπισμό που αλλού;
– Μάλλον έτσι…
– – παλληκάρια!
– Έλεγαν οι αξιωματικοί περιφερόμενοι
– – αν δείτε τυφλούς; Να σούρνονται στους δρόμους, αρπάξτε τους άτιμους από τον γιακά και κουβαλήστε τους στο τμήμα!
– – αν δεν θελήσουν να έλθουν στο τμήμα;
– – Τι θα πει δεν θέλουν; Ένα-δυό χαστούκια, γερό σπρώξιμο, μια κλοτσιά στα πισινά, τι θα κάνουν θα τρέξουν!

– Διευκρινίζοντας το ζήτημα της φύλαξης των τυφλών από εξωγενείς παράγοντες. Ο Α.Ε. κάθισε μπροστά από το πολυτελές του τραπέζι και άρχισε να κλαίει! Ένα χέρι προστατευτικά ακούμπησε τον ώμο του!
– – και τι; Δεν είπα εγώ μόλις έμαθα για τον νόμο για την προστασία των τυφλών «καημένοι τυφλοί»; Βλέπετε; Στην ιστορία αυτή οι καημένοι οι τυφλοί έχασαν! Ενώ εγώ κέρδισα!
– – τι κερδίσατε;
– Ρώτησε ο Α.Ε. ψάχνοντας το καπέλο του.
– – μα πως; Ένας επικριτής λιγότερος!
– – σας χαιρετώ αγαπητέ, αν θελήσετε πάλι να περάσετε κάποια αλλαγή, ελάτε!
– – «ναι περίμενε» σκέφτηκε ο Α.Ε.
– Και πηδώντας δέκα-δέκα τα σκαλιά της πολυτελούς βασιλικής σκάλας, απομακρύνθηκε!
Χθες στις 5:01 μ.μ.Δημόσια

Είχε όλη την καλή θέληση, αλλά του έλειπε η εμπειρία.

Πηγή:
in.gr

Δημοσίευση: 07 Μαρ. 2016, 05:46 | Τελευταία ενημέρωση: 07 Μαρ. 2016, 07:14
Σε ηλικία 74 ετών
Πέθανε ο εφευρέτης του email Ρέι Τόμλινσον

Ο Ρέι Τόμλινσον, που θεωρείται ο «νονός του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (email)», απεβίωσε, σύμφωνα με την εταιρεία Raytheon, με την οποία συνεργαζόταν. Ηταν 74 ετών.

«Πραγματικός ηγέτης στον χώρο της τεχνολογίας, ο Ρέι ήταν ο άνθρωπος που μας έφερε το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στην απαρχή της ιστορίας των υπολογιστών δικτύου», είπε ο εκπρόσωπος της Raytheon Μάικ Ντομπλ σε δήλωσή του.

Ο Ντομπλ πρόσθεσε ότι ο Τόμλινσον πέθανε το Σάββατο το πρωί αλλά δεν γνώριζε αν συνέβη στο σπίτι του και δεν είχε επιβεβαιωμένη αιτία θανάτου. Εργαζόταν στο παράρτημα της εταιρείας στο Καίμπριτζ, της ανατολικής πολιτείας Μασαχουσέτης.

Σύμφωνα με άρθρο της αυστραλιανής εφημερίδας Μόρνινγκ Χέραλντ του Σίδνεϋ, πέθανε μάλλον από καρδιακή προσβολή.

Ο κλάδος της τεχνολογίας αντέδρασε με λύπη στον θάνατο του Τόμλινσον, ο οποίος απέκτησε ιδιαίτερη φήμη μετά την εφεύρεσή του το 1971 ενός προγράμματος για το Arpanet, της πρώιμης μορφής Διαδικτύου, που επέτρεπε την ανταλλαγή ατομικών μηνυμάτων μεταξύ χρηστών υπολογιστών σε διαφορετικούς διακομιστές.

«Το έργο του άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνεί ο κόσμος -και όμως, παρά τις επιτυχίες του, παρέμεινε ταπεινός, ευγενής και γενναιόδωρος με τον χρόνο του και τα ταλέντα του», είπε ο Ντομπλ.

«Μην το πεις σε κανέναν… »

Ο Τόμλινσον καταγόταν από το Αμστερνταμ της πολιτείας της Νέας Υόρκης, και σπούδασε στο Πολυτεχνείο Rensselaer και το ΜΙΤ τη δεκαετία του 1960. Εργαζόταν για την εταιρεία Bolt Beranek and Newman, την τωρινή Raytheon BBN Technologies, όταν δημιούργησε το σύστημα του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Σύμφωνα με το κύριο άρθρο που έγραψε γι΄αυτόν το περιοδικό Forbes το 1998, ο Τόμλινσον έδειξε το σύστημα σε συνάδελφό του και μετά του είπε: «Μην το αναφέρεις σε κανέναν! Κανονικά δεν έπρεπε να ασχολούμαστε με κάτι τέτοιο».

Η εφεύρεσή του άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν οι άνθρωποι στον επιχειρηματικό και προσωπικό χώρο, φέρνοντας επανάσταση στον τρόπο με τον οποίο «ψωνίζουν, κάνουν τραπεζικές συναλλαγές και κρατούν επαφή με φίλους και συγγενείς εκατομμύρια άτομα, είτε από άκρη σε άκρη μιας πόλης είτε από μια πλευρά του ωκεανού στην άλλη», αναφέρεται στο βιογραφικό του που έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Internet Hall of Fame, του οποίου ορίσθηκε επίσημο μέλος το 2012.

Η προσφορά του άρχισε να αναγνωρίζεται παγκόσμια όταν η χρήση του email έγινε γνωστή με τη διάδοση των ατομικών υπολογιστών, ενώ του είχαν απονεμηθεί βραβεία από οργανισμούς τεχνολογίας, περιοδικά και τη Διεθνή Ακαδημία Ψηφιακών Τεχνών και Επιστημών, σύμφωνα με το βιογραφικό του.
Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το διάστημα αυτό ο χρόνος μου είναι περιορισμένος, ή τουλάχιστον νομίζω ότι είναι. Έχω πρακτικές σε σχολείο, θα πρέπει να γράψω μια εργασία, το πρόγραμμά μου μου φαίνεται γεμάτο, και νιώθω ότι δεν έχω χρόνο. Παρόλα αυτά θα απαντάω στα σχόλια και θα προσπαθώ να γράφω μερικά άρθρα.

Μήνυμα προς αναγνώστες και τρολ: Εξαιτίας προβλήματος με ιό που πρόσβαλε τον υπολογιστή μου, μπλόκαρε και ο λογαριασμός μου στο Google, οπότε δεν έχω gmail και Youtube. Επίσης παρουσιάζονται προβλήματα στη σύνδεση μου στο φόρουμ των ερπετών Reptiles Greece. Γι’αυτό λείπω από εκεί. Θα προσπαθήσω να λύσω τα προβλήματα στο εγγύς μέλλον.

Τα πάρκα και τα παρτέρια της Σχολής Τυφλών αποτελούν πηγή τροφοδοσίας για την κουνέλα μου τη Λίμπο. Για τους χειμερινούς και τους ανοιξιάτικους μήνες, φυτρώνει εκεί μια μικρή αλλά σταθε΄ρη ποικιλία αγριόχορτων, τα οποία αποτελούν το 30-50% του διαιτολογίου της Λίμπο εκείνες τις εποχές. Τις υπόλοιπες εποχές, μαζεύω κυρίως φύλλα και άνθη από θάμνους. Το υπόλοιπο της διατροφής της αποτελείται από ξηρά τροφή, σανό και λαχανικά. Της μαζεύω καθημερινά λοιπόν μια σακούλα χόρτα, είτε πολλά είτε λίγα, και φροντίζω να περιλαμβάνω από δύο έως εννέα ξεχωριστά είδη. Τα περισσότερα είναι είδη που θεωρούνται θρεπτικά, οπότε λαμβάνει μια ισορροπημένη διατροφή. Τα βασικά χόρτα που μαζεύω είναι: ένα κοινό πολυετές αγρωστώδες σαν την αγριάδα που δε γνωρίζω πώς λέγεται, αλλά είναι πολύ κοινό και φαγώσιμο, ένα άλλο μονοετές αγρωστώδες σαν το αγριοκρίθαρο, αλλά παχύτερο και χωρίς κολλητικά στάχυα, αγριοκρίθαρο (Hordeum murinum), κολλιτσίδα (Gallium aparine), περδικάκι (Parietaria judaica), αλσήνη (Stellaria media), ζοχό (Sonchus oleraceus), αγριοζοχοό (Eurospermum picrides), πικραλίδα (Taraxacum officinale), μολόχα (Malva silvestris), γλιστρίδα (Portulaca oleracea), αν και η τελευταία είναι κυρίως καλοκαιρινό είδος, όσο κι άλλα είδη. Κάποια απ’αυτά τα πλατύφυλλα καταλήγουν επίσης ως γεύμα του γενειοφόρου μου δράκου (Pogona vitticeps), αν και ποσοστιαία δεν αποτελούν σημαντικό μέρος της διατροφής. Ταΐζουν επίσης την αποικία γιγάντιων αφρικανικών σαλιγκαριών (Achatina fulica) σε μεγάλο μέρος. Τα χόρτα επίσης πάνω μπορεί να έχουν κάμπιες κι άλλα έντομα, τα οποία τρώει ο δράκος και το λοφιοφόρο μου γκέκο (Correlophus ciliatus), αν και αυτά καλύπτουν αμελητέο ποσοστό της διατροφής γιατί τις βρίσκω σπάνια. Τέλος κάποιες περιοχές υποστηρίζουν πληθυσμούς σαλιγκαριών, και τα προϋπάρχοντα Eobania vermiculata και τα δικής μου εισαγωγής Helix aspersa, τα οποία αποτελούν μικρό μέρος της διατροφής του δράκου και μεγαλύτερο αυτής του κερασφόρου βατράχου (Ceratophrys cranwelli). Τα χόρτα ωστόσο είναι πολύ πιο σημαντικά για την κουνέλα, η οποία έχει συνηθίσει να τα τρώει καθημερινά και της παρέχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών και γευστικών εμπειριών. Εάν για οποιονδήποτε λόγο δε μπορώ να μαζέψω χόρτα απ’τη Σχολή, έχω λίγες ακόμα εναλλακτικές περιοχές, κυρίως όμως για συλλογή φύλλων θάμνων ή δέντρων, και συμπληρώνω επίσης και με λαχανικά όπως μαρούλι, τα οποία όμως είναι χαμηλλότερα σε θρεπτι΄κη αξία. Φυσικά πέρα από τους ίδιους/κουνέλιους σκοπούς, τα χόρτα αυτά στηρίζουν ένα μικρό υποτυπώδες τοπικό οικοσύστημα, μαζί με τα μεγαλύτερα φυτά, τα ασπόνδυλα κλπ.

Άρα μπορείτε να φανταστείτε τι αγανάκτηση ένιωσα όταν όλα αυτά σήμερα χάθηκαν. Αν κι άκουγα χορτοκοπτικά αυτές τις μέρες, δεν έδινα σημασία, διότι ήμουν σίγουρος ότι θ’άφηναν τις πιο παραμελημένες περιοχές ήσυχες. Όμως έκανα μεγάλο λάθος• το μέγεθος της καταστροφής ήταν ανυπολόγιστο, σε κάθε κομματάκι της Σχολής Τυφλών με λίγο χώμα. Εκεί που μέχρι πρότινος υπήρχε πυκνή, ζωηρή πρασινάδα, τώρα είχε απομείνει ένα αξιοθρήνητο στρώμα μαραινόμενης και μισοπεθαμε΄νης φυτικής ύλης. Κανονικά η εποχή κοψίματος των αγριόχορτων είναι Απρίλιο ή Μάιο, αλά το πρόβλημα είναι ότι φέτος έγινε ασυνήθιστα νωρίς, πριν προλάβουν δηλαδή να εκπτυχθούν πλήρως τα φύλλα των φυλλοβόλων θάμνων και δέντρων, της εναλλακτι΄κης τροφής του κουνελιού. Οπότε μέχρι τότε θα πρέπει να την βγάλω με νεραντζόφυλλα, τα οποία, αν και εύγευστα, δε θα είναι τόσο θρεπτικά όσο η ποικιλία πολλών ειδών, τα λίγα χόρτα που μπορώ να μαζέψω από τις γλάστρες ή αλλού, τα αμπελόφυλλα από το μικρό φυτό του πατέρα μου, και θρεπτικά κατώτερο μαρούλι. Ίσως επίσης να επιτεθώ στις τριανταφυλλιές της Σχολής, εφόσον έχουν βγάλει φύλλα νωρίτερα από κάθε άλλο φυλλοβόλο. Αν δεν θέλουν να τους τις κόβω, ας μην ξανακόψουν όλα τα χόρτα.

Τα χόρτα κόβονται τέτοια εποχή, γιατί τότε φτάνουν στο μέγιστο του φουντώματός τους και φαίνονται εντονότερα. Από την πλευρά του κύκλου ζωής των χόρτων όμως, αυτή είναι η πλέον άκαιρη εποχή για το κόψιμό τους, διότι στη φάση αυτή είτε βρίσκονται σε ανθοφορία είτε στις αρχές της καρποφορίας, άρα δεν έχουν προλάβει να ρίξουν σπόρο. Σίγουρα κάπως προλαβαίνουν ν’αναπαραχθούν, γιατί κάθε χρόνο φυτρώνουν περίπου τα ίδια είδη, ίσως από φυτά που ρίχνουν σπόρο νωρίτερα, ίσως από σπόρους που παραμένουν σε νάρκη για χρόνια στο έδαφος, ή και από σπόρους που μεταφέρονται από αλλού με τον αέρα. Εντούτοις, η βίαια αυτή θανάτωση πριν προλάβουν ν’αφήσουν τους απογόνους τους αποδυναμώνει τους πληθυσμούς τους σημαντικά, επιτρέποντας έτσι την επέκταση τοξικών και υπερβολικά ανταγωνιστικών μονοετών ή πολυετών καλοκαιρινών ειδών, όπως ο γερμανός (Solanum elaeagnifolium), τα οποία μεγαλώνουν γρηγορότερα κι έχουν ανθεκτικότερους βλαστούς που στέκονται και μετά την ξήρανσή τους, οι οποίοι δυσχεραίνουν σημαντικά την ανάπτυξη των χειμερινών ειδών, τα οποία σκιάζονται και σταδιακά λιγοστεύουν, ενώ επιπροσθέτως ορισμένα είδη όποως ο γερμανός, παράγουν αλληλοπαθητικά χημικά που αναστέλλουν την ανάπτυξη άλλων φυτών. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι ο πρώην λαχανόκηπος της Σχολής. Πριν τρία χρόνια, ένα κομμάτι γης που καλυπτόταν κυρίως από γερμανό, οργώθηκε για να γίνει λαχανόκηπος. Στο νέο αυτό γόνιμο χώμα, μαζί με τα λαχανικά φύτρωναν και πολλά χειμερινά ζι΄ζάνια κατάλληλα για το κουνέλι. Ο γερμανός παρέμεινε, αλ΄λα σε λίγα μόνο σημεία. Πρόπερσι ο λαχανόκηπος εγκαταλείφθηκε, κι εκ΄τος από λίγες ρόκες που πρόλαβαν να ρίξουν σπόρο, δε φύτρωσαν άλλα λαχανι΄κα από μόνα τους. Η ποσότητα όμως των εδώδιμων αγριόχορτων ήταν τεράστια. Αυτή η κατάσταση έλαβε ένα άσχημο τέλος, όταν όλα αυτά τα πράσινα και τρυφερά χόρτα κόπηκαν στη φάση της ανθοφορίας τους, και το καλοκαίρι αντικαταστάθηκαν πλήρως από γερμανό κι άλλα ανθεκτικά και τοξικά καλοκαιρινά είδη, των οποίον οι βλαστοί στέκονταν μέχρι το χειμώνα, οπότε και κόπηκαν. Φέτος το σημείο είναι σχεδόν γυμνό, εκτός από κάποιες εστίες με αγρωστώδη, περδικάκι και κάτι άλλο πιθανόν τοξικό, όλες από τη μεριά που δεν δούλεψε τόσο εντατικά το χορτοκοπτικό. Ο ζοχός και η στελλάρια, αγαπημένες χυμώδεις τροφές της κουνέλας με τις οποίες γέμιζα σακούλες ολόκληρες, εξαφανίστηκαν εντελώς. Απενναντίας, ο γερμανός φαίνεται να ξεφυτρώνει απ’όλα τα σημεία. Το φυτό αυτό είναι ριζωματώδες, και φαίνεται να ωφελείται από τα χορτοκοπτικά, επειδή τα ριζώματά του σκορπίζονται μακριά κι έτσι εξαπλώνεται. Το ίδιο συμβαίνει, αν και σε λιγότερο βαθμό, και σε άλλα πράσινα μέρη της Σχολής. Αν η κατάσταση αυτή συνεχιστεί για χρόνια, δε θεωρώ απίθανη την ολότελη εξαφάνιση κάποιων ειδών. Ήδη η μολοχα και ο ζοχός, δύο είδη με σχετικά βραδύτερο ρυθμό ανάπτυξης και ανθοφορίας από άλλα ζιζάνια, που είναι και πολύ θρεπτικά, έχουν σχεδόν εξαφανιστεί.

¨Όπως πάντα, πράττουν χωρίς να αναλογίζονται τις συνέπιες. Οι υπεύθυνοι γνωρίζουν ότι μόνο εγώ αξιοποιώ τα χόρτα, συγκεκριμε΄να για να ταΐζω το κουνέλι μου, κι ότι προτιμώ συγκεκριμένες περιοχές. Αντί λοιπόν να της αφήσουν, τα ισοπεδώνουν όλα. Αυτό δε θα ήθελα να επαναληφθεί στο μέλλον.

Ενημέρωση 15/4/2016: Τα φυτά αναγνωρίστηκαν. Το πρώτο είναι χείρανθος ο χείριος (Erysium cheiri), πρώην Cheiranthes cheiri, ένα διετές ή βραχύβιο πολυετές λαχανοειδές (οικογένεια Brassicaceae), το οποίο είναι αυτοφυές, αλλά καλλιεργείται για τα άνθη του. Το δεύτερο είναι αγριοζοχός (Eurospermum picrides), που λέγεται έτσι όχι επειδή ο κανονικός ζοχός είναι ήμερος, απλώς επειδή αυτό σκεπάζεται από αγκάθια και σκληρές τρίχες. Ανήκει στη μεγάλη οικογένεια των αστεριδών (Asteracaea), μαζί με το ζοχοό, το ραδίκι, το μαρούλι, τις μαργαρίτες κλπ.

Αυτά είναι τα πρώτα άγνωστα είδη για το 2016. Περιμένω τα σχόλια σας με το όνομα του είδους.

άγνωστο καλλωπιστικό σε ανθοφορία

Το πρώτο το βρήκα το Μάρτιο στο εξοχικό του πατέρα μου στη Γερακινή της Χαλκιδικής. Βρισκόταν στο φράχτη του δικού μας σπιτιού με γειτονικό. Ήταν περίπου ενάμισι μέτρο ψηλό ή και παραπάνω, μ’αυτά τα παράξενα τετραπέταλα λουλούδια. Ποώδες. Σίγουρα θα βρίσκεται αρκετά χρόνια εκεί. Πώς λεέγεται;

άγνωστο αγριόχορτο

Το δεύτερο είναι ένα κοινό, αν κι όχι πανταχού παρόν, ζιζάνιο. Μοιάζει με το ζοχό, αλλά έχει χνουδωτά φύλλα πολύ λιγότερο σχισμένα, και σχετικά κυλινδρικό βλαστό με αγκαθάκια. Το συγκεκριμε΄νο φυτό είχε συμπτυγμε΄νη ταξιανθία στην κορυφή, και λίγα φύλλα του λείπουν, επειδή τα έκοψα για τη Λίμπο την κουνέλα μου. Αργότερα το έκοψα όλο για το κουνέλι, αφήνοντας μόνο ένα μικρό κομμάτι μήπως και ξαναπετάξει. Τα κουνέλια το τρώνε. Τι να είναι;

Περιμένω τα σχόλιά σαςσ.

Στις παρακάτω φωτογραφίες θα δείτε το before & after της αλλαγής δέρματος του λοφιοφόρου μου γκέκο (Correlophus ciliatus). Οποιαδήποτε ομοιότητα στη φρασεολογία με το περιεχόμενο της ιστοσελίδας Lovely Disgrace είναι εντελώς συμπτωματική. Δείτε λοιπόν πώς ήταν ακριβώς πριν και μετά.

Correlophus ciliatus πριν την έκδυση 5/4/2016

Η έκδυση έγινε το βράδυ της πέμπτης προς την έκτη Απριλίου, και η φωτογραφία τραβήχτηκε λίγες ώρες πριν. Έβγαλα μια αμέσως μετά την επόμενη μέρα, αλλά επειδή δε μ’άρεσε την έσβησα κι έβγαλα μια άλλη στις 7 του μηνός. Δεν ήταν και τόσο εύκολο, αφού το γκέκο επέμενε να πηγαίνει προς τον κλειστό υπολογιστή. Τις μέρες πριν την έκδυση, ο χρωματισμός της σαύρας θαμπώνει, γίνεται κάπως γκριζωπός και το δέρμα της έχει κάπως πιο σκληρή υφή. Το γκέκο συχνά δυσκολεύεται να κολλήσει πολύ καλά σε λείες επιφάνειες, ενώ τείνει να κρύβεται μέσα στην κρυψώνα του. Πολλές φορές δεν κρύβεται απλώς, αλλα κοιμάται ακόμα και τη νύχτα, όπως φαίνεται από τα μαζεμένα του μάτια (ως ζώο χωρίς κινητά βλέφαρα, δεν μπορεί να τα κλείσει εντελώς). Συχνά επίσης ο κύκλος πέψης του διαταράσσεται, όπου παρατηρείται να τρώει λιγότερο και να αφοδεύει σε άτακτα χρονικά διαστήματα. Αυτήν τη φορά είχε ν’αφοδεύσει σχεδόν 12 μέρες, με μια μικρή αφόδευση μόνο στις 31 Μαρτίιου. Σ’αυτήν την περίπτωση δεν έφταιγε η επικείμενη έκδυση μόνο όμως, αλλά κυρίως οι απότομη πτώση της θερμοκρασίας εκείνες της μέρες, που διατάραξαν προσωρινά το μεταβολισμό του. Συχνά το παθαίνει αυτό μια φορά τουλάχιστον άνοιξη ή φθινόπωρο, και είναι φυσιολογικό. Μετά την έκδυση, ο κύκλος του επανήλθε, με μια αφόδευση στις 6 και μία στις 8 του μηνός, ενώ σήμερα θα φάει. Η διάρκεια της περιόδου μειωμένης δραστηριότητας ποικίλει από έως και μια εβδομάδα το χειμώνα έως και λιγότερο από μέρα κάποιες φορές το καλοκαίρι, αλλά συνήθως βρίσκεται σ’αυτήν την κατάσταση για 2-3 μέρες. Συνήθως τη μέρα της έκδυσης επανέρχεται στα φυσυιολογικά του, σκαρφαλώνει όπως πριν, και μετά ξαφνικα κρύβεται στην τρύπα του. Άλλες φορές όμως παραμένει για το μεγαλύτερο χρόνο κρυμμένο μέχρι ν’αλλάξει το δέρμα, ενώ σπάνια μπορεί ν’αλλάξει δέρμα και έξω από την τρύπα του. Εντός λίγων ωρών λοιπόν, το παλιό δέρμα χωρίζει από το καινούργιο, γίνεται ανιχτό διάφανο γκρίζο κι αποκτά υφή χαρτιού. Έχω προσέξει πως αυτό είναι αρχικά πιο εμφανές στη ράχη και στα πλευρά, και αργότερα επεκτείνεται και στο κεφάλι. Λίγες ώρες πριν βγάλω την παραπάνω φωτογραφία, το γκέκο είχε σχεδόν κανονικά χρώματα. Μέσα σε λιγότερο από ώρα άρχισε να γκριζιάζει, και λίγο μετά τη φωτογραφία η αλλαγή είχε επεκταθεί στο πίσω μέρος του κεφαλιού. Όταν έχει φτάσει σ’αυτό το σημείο, είναι σίγουρο ότι θα το βγάλει το δέρμα μέσα στη νύχτα. Μετά από λίγες ώρες λοιπόν, ξεκίνησε η αλλαγή του δέρματος. Είχα σβηστό φως στο δωμάτιο, για να μην ενοχλώ, και πήγα κι έστηνα αυτί πάνω από το τερράριο για ν’ακούω τη διαδικασία, όπως κι άλλες φορές. Άκουγα το γκέκο να σχίζει και να τραβά το παλιό του δέρμα, κι έπειτα να ξύνεται στα τοιχώματα της κρυψώνας του και στο έδαφος, αλλά και να ξύνεται επίμονα με τα πόδια του. Ανά μεσοδιαστήματα σταματούσε, και το άκουγα να βγάζει τη γλώσσα του και να κάνει χρατς-χρατς, προφανώς τρώγοντας το παλιό του δέρμα. Όλα τα γκέκο υπό φυσιολογικές συνθήκες τρώνε όλο το παλιό τους δέρμα, για να εξαφανίσουν τα ίχνη τους από τυχόν εχθρούς. Μόνο μια φορά έχω βρει ένα πολύ μικρό κομματάκι δέρματος στο τεράριο του γκέκο μου. Δεν παρέμεινα για ώρα εκεί από πάνω του για να ξέρω πότε τελείωσε η αλλαγή δέρματος, αλλά πιστεύω πως θα κράτησε λιγότερο από ώρα. Ακόμα κι αν τελειώσουν όμως, δε σημαίνει ότι αμέσως θα βγουν από την τρύπα τους, μπορεί να μείνουν εκεί για να ξεκουραστούν. Μετά μπορεί να βγουν έξω και να σκαρφαλώνουν πάλι παντού, ή απλώς να βγουν και να παραμείνουν ακίνητα για να ξεκουραστούν, όπώς έκανε το δικό μου στη συγκεκριμένη περίπτωση. Δεν ισχύει επίσιης ότι θα φάνε αμέσως μετά την έκδυση όπως λέγεται, αν έχουν γεμάτο στομάχι θα φάνε αργότερα.

Correlophus ciliatus μετά την έκδυση 7/4/2016

Μετά την έκδυση, όπως βλέπετε, τα χρώματά του έγιναν και πάλι φωτεινά και λαμπερά, το δέρμα του έγινε πολύ απαλό και η κολλητικότητά του επανήλθε στο 100%. Πάλι ήταν πιο δραστήριο και μπορούσε να σκαρφαλώνει παντού. Η έκδυση έγινε με επιτυχία, δηλαδή χωρίς εναπομείναν παλιό δέρμα πάνω στο σώμα του. Δυο φορές μόνο μου έχει τύχει αυτό, τη μία με λίγο δέρμα στο λοφίο και την άλλη σε δάχτυλο του μπροστινού ποδιού, τα οποία έβγαλα εύκολα. Ήταν έτοιμα ν’αποκοληθούν άλλωστε, και πιθανότατα θα μπορούσε και μόνος του να τα βγάλει. Μου έχει τύχει ωστόσο λίγες ακόμα φορές να κολλήσουν μικρά κκομματάκια στις κολλητικές επιφάνειες των δακτύλων και να δυσκολεύεται να σκαρφαλώσει. Σ’αυτήν την περίπτωση βάζουμε το γκέκο σε πολύ ρηχό χλιαρό νερό, ή καλύτερα σε μουσκεμένα με χλιαρό νερό χαρτιά για 15-20 λεπτά, και στη συνέχεια προσπαθούμε να τρίψουμε τα πόδια του με μία μπατονέτα ή κάτι τέτοιο μικρό και σχετικά μαλακό. Και με το χέρι γίνεται, αλλά είναι πολύ πιο δύσκολο. Μπορείτε να βγάλετε το παλιό δέρμα και με τσιμπιδάκι, αν μπορείτε να κάνετε τόσο λεπτές κινήσεις. Συνήθως δεν πετύχαινε σ’εμένα η τεχνική με το νερό και το τρίψιμο, κι έτσι περίμενα την επόμενη έκδυση, όπου το πρόβλημα θα διορθωνόταν συνήθως πλήρως. Υπήρχαν και φορές ωστόσο που χρειαζόταν δύο εκδύσεις για να διορθωθεί. Πλέον έχω πολύ καιρό να πάθω αυτό το πράγμα. Το μυστικό είναι, όπως μ’όλα τα φολιδωτά ερπετά, αυξημένη υγρασία κατά την περίοδο της προέκδυσης, ώστε το παλιό δέρμα να μαλακώσει και έτσι να αποκολλάται ευκολότερα. Το συγκεκριμένο τροπικό είδος έτσι κι αλλιώς χρειάζεται αυξημένη υγρασία για μέρος της μέρας τουλάχιστον, αλλά πριν την έκδυση θα πρέπει να προσέχουμε λίγο περισσότερο, οπότε ψεκάζουμε περισσότερο. Δε θα πρέπει από την άλλη να τα καταβρέξουμε όλα ή το γκέκο από υπερβάλλοντα ζήλο αμέσως πριν την έκδυση, γιατί αυτό θα έχει το εντελώς αντίθετο αποτέλεσμα, αφού το δέρμα θα κολλήσει πάνω στο ζώο και θ’αφαιρείται δύσκολα.

Αν και δε μετράω πάντοτε τις ημερομηνίες των εκδύσεων – αν είναι υγειές το ζώο και καιρό στη συλλογή δε χρειάζεται άλλωστε -, τις θυμάμαι όλες για φέτος. Η συγκεκριμένη έκδυση έγινε στις 5 Απριλίου, 21 μέρες μετά την αμέσως προηγούμενη στις 15 Μαρτίου. Εκείνη είχε γίνει 22 μέρες μετά την προηγούμενη στις 22 Φεβρουαρίου, η οποία με τη σειρά της έγινε 23 μέρες μετά την πιο προηγούμενη, στις 31 Ιανουαρίου. Η πρώτη έκδυση για το 2016 έγινε 23 μέρες νωρίτερα, στις 8 Ιανουαρίου. Όπως προσέξατε, το διάστημα μεταξύ των εκδύσεων μειώνεται ελάχιστα σε συνάρτηση με την άνοδο των θερμοκρασιών, αν κι αυτό δεν ισχύει πάντοτε. Το βραχύτερο διάστημα μεταξύ των εκδύσεων που σημείωσα ήταν 16 μέρες το Δεκέμβριο του 2014, το οποίο σημείωσα στο κύριο άρθρο για το γκέκο μου, ο σύνδεσμός του οποίου βρίσκεται στην αρχή του άρθρου, αν και μπορεί να υπήρχαν το ίδιο σύντομα ή και ακόμα μικρότερα μεσοδιαστήματα σε θερμότερες εποχές που να μην τα πρόσεξα. Έχω πάντως την εντύπωση ότοι μια φορά, δε θυμάμαι την εποχή αλλά νομίζω ότι ήταν φθινόπωρο, εκδύθηκε ξανά μέσα σε μόλις 14 ημέρες.

Το λοφιοφόρο μου γκέκο, ο Βαρώνος, είναι τεσσερισίμισι χρόνων και κάτι – γεννήθηκε στις 25 Ιουλίου του 2011 -, και τον πρόσθεσα στη συλλογή μου στις 4 Νοεμβρίου του 2012. Περισσότερα για το συγκεκριμένο γκέκο και για το είδος εν γένει θα βρείτε στο ανάλογο άρθρο.

Το διάστημα αυτό που δε δημοσίευα δεν ήμουν αδρανής, αλλά ενημέρωνα τα άρθρα για άλλα δύο ζώα μου, το γενειοφόρο μου δράκο (Pogona vitticeps) και τον κερασφόρο μου βάτραχο (Ceratophrys cranwelli) με νέα στοιχεία, για τα οποία μπορείτε να διαβάσετε πατώντας στους συνδέσμους.

Όλως τυχαίως, η έκδυση του δράκου ξεκίνησε επίσης στις 5 του μηνός, αν και μπορεί να κάνει μήνα μέχρι να ολοκληρωθεί, γιατί οι περισσότερες άλλες σαύρες, σε αντίθεση με τα γκέκο, αλλάζουν το δέρμα τους τμηματικά σε διάρκεια ημερών. Τα φίδια επίσης αλλάζουν το δέρμα τους σε μια στιγμή όπως τα γκέκο, αλλά το αφαιρούν ως ένα κομμάτι, όπως κι αρκετές άποδες ή με ατροφικά άκρα σαύρες.

Πηγή:
Πρώτο Θέμα

Πέθανε η βραβευμένη αρχιτέκτονας Ζάχα Χαντίντ
31/03/201618:2231/03/201619:49 (upd) 11

Από ανακοπή καρδιάς – Νοσηλευόταν με βρογχίτιδα σε νοσοκομείο του Μαϊάμι
Τη ζωή της έχασε, από ανακοπή καρδιάς, η βραβευμένη αρχιτέκτονας Ζάχα Χαντίντ, της οποίας τα έργα έγιναν γνωστά σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η Χαντίντ γεννήθηκε στο Ιράκ και πέθανε σε ηλικία 65 ετών σε νοσοκομείο του Μαϊάμι όπου νοσηλευόταν με βρογχίτιδα, έχοντας αφήσει σημαντική πολιτιστική κληρονομιά πίσω της.

Μετά τις σπουδές της στα Μαθηματικά στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού ακολούθησε την αγάπη της για την αρχιτεκτονική φοιτώντας στην Αρχιτεκτονική Σχολή της Αρχιτεκτονικής Ένωσης Λονδίνου.

Ήταν η πρώτη γυναίκα που βραβεύθηκε με το Βραβείο Πρίτσκερ, το οποίο απονέμεται ετησίως σε εν ζωή αρχιτέκτονες από το Ίδρυμα Χάιατ και θεωρείται το κορυφαίο στον κόσμο για την τέχνη αυτή, αλλά και με το Royal Gold Medal από το Βασιλικό Ινστιτούτο των Βρετανών Αρχιτεκτόνων, που αποτελεί σημαντική αρχιτεκτονική διάκριση.

Η Χαντίντ, όμως, απέσπασε και το βραβείο Design of the Year το 2014 για τη δημιουργία του μοντέρνου κέντρου πολιτισμού Χεϊντάρ Αλίγιεβ στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν, το οποίο χαρακτηρίζεται από κίνηση, καμπύλες και αρμονία στη δομή του.

Η «βασίλισσα» της αρχιτεκτονικής που ήταν παγκοσμίως γνωστή για τα αρχιτεκτονικά κομψοτεχνήματά της, με τα μεγάλα μάτια της και το χαρακτηριστικό χαμόγελό της, άφησε τα ίχνη της σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ταξίδευε διαρκώς, ρουφούσε την ομορφιά των τοπίων και φανταζόταν πώς θα μπορούσε να «παντρέψει» την φυσική αρμονία με υλικά, γραμμές, καμπύλες και γωνίες.

Η αγάπη της, όμως, δεν περιορίστηκε στην αρχιτεκτονική, αλλά και στο σχεδιασμό κοσμημάτων και την τέχνη, ενώ η φήμη της έφτασε από τη Μεγάλη Βρετανία, στην Ιταλία, μέχρι το Χονγκ Κονγκ και το Αζερμπαϊτζάν.

Κάποιοι κάνουν λόγο για τον δύστροπο χαρακτήρα της που ανταγωνιζόταν την σκληρή υφή των υλικών της, όμως, η ενδιαφέρουσα ματιά της γέμιζε κάθε συναισθηματική… ρωγμή.

Στη μακροσκελή ανακοίνωση του θανάτου της, το γραφείο της στο Λονδίνο «Zaha Hadid Architects», στο οποίο απασχολούνται 246 αρχιτέκτονες, αναφέρεται μεταξύ άλλων πως η Χαντίντ «είναι η πιο σπουδαία γυναίκα αρχιτέκτονας στον κόσμο».

Το 2008 το περιοδικό Forbes την είχε συμπεριλάβει στη λίστα με τις 100 πιο ισχυρές γυναίκες του κόσμου, ενώ η εφημερίδα Guardian την είχε «εκλέξει» μία από τις 50 πιο κομψές γυναίκες του πλανήτη.

Επί δύο συνεχή έτη απέσπασε το βραβείο Stirling, το 2010 για ένα από τα πιο γνωστά έργα της, το Εθνικό Μουσείο των Τεχνών της Ρώμης, MAXXI, και το 2011 για το εκπαιδευτικό ίδρυμα Evelyn Grace Academy στο Λονδίνο.

Ανάμεσα στα έργα της συγκαταλέγεται και το επιβλητικό Ολυμπιακό Κέντρο Υγρού Στίβου στο Λονδίνο, καθώς και το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στο Σινσινάτι, αλλά και το κτίριο που φιλοξενεί το Μουσείο Ράινχολντ Μέσνερ στο Νότιο Τυρόλο, το οποίο έχει κατασκευαστεί πάνω σε βράχο.

Η ιρακινή κυβέρνηση χαρακτήρισε το θάνατό της «αναντικατάστατη απώλεια στο Ιράκ και την παγκόσμια κοινότητα», ενώ πολλοί ήταν οι συνάδελφοί της που έσπευσαν να μιλήσουν για την σπουδαία αρχιτέκτονα.

Ανάμεσα σε αυτούς ο Ρίτσαρντ Ρότζερς, που δημιούργησε μαζί με τον Ρέντσο Πιάνο και τον Τζανφράνκο Φρανκίνι το Κέντρο Πομπιντού στο Παρίσι.

«Τα νέα του θανάτου της είναι φρικτά. Ήταν σπουδαία αρχιτέκτονας, μία υπέροχη γυναίκα και ένας θαυμάσιος άνθρωπος. Ανάμεσα στους αρχιτέκτονες που αναδείχθηκαν τις τελευταίες δύο δεκαετίες, κανείς δεν έχει τόση μεγάλη επίδραση όσο εκείνη. Αγωνίστηκε ως γυναίκα. Ήταν η πρώτη γυναίκα που βραβεύτηκε με το βραβείο Pritzker. Ηρθα σε επαφή μαζί της για πρώτη φορά στο Κάρντιφ, όταν η κυβέρνηση απέρριψε το σχέδιό της με τον πιο απαράδεκτο τρόπο. Έπρεπε να δώσει μάχη για κάθε εκατοστό της διαδρομής που έκανε. Είναι μεγάλη απώλεια», δήλωσε συγκλονισμένος ο Ρότζερς.

Το Ολυμπιακό Κέντρο Υγρού Στίβου στο Λονδίνο

Το κέντρο πολιτισμού Χεϊντάρ Αλίγιεβ

Το μουσείο Μέσνερ στο Νότιο Τυρόλο

Σκεφτείτε πόσα ακόμα ταλέντα κρύβονται στην πολιτισμικά υπανάπτυκτη, σκοταδιστική και μισογυνική Μέση Ανατολή.

Όπως είχα πει και στο προηγούμενό μου άρθρο, ο κόσμος μας βρίθει από μικ΄ρα θηλαστικά, τα οποία, εξαιτίας της κρυπτικής τους φύσης, δε γνωρίζουμε καν. Κάποια απ’αυτά είναι πολύ παράξενα, όπως οι ασπάλακες που ανέλυσα στο προηγούμενο άρθρο. Και λογικό είναι στο μέγεθος αυτό, κάποιο να κατέχει το ρεκόρ του μικρότερου θηλαστικού του κόσμου. Αυτό το θηλαστικό λοιπόν ζει και στην Ελλάδα. Ναι, έχουμε δηλαδή το μικρότερο θηλαστικό όχι της Ευρασίας, ούτε του Βόρειου Ημισφαιρίου, αλλά του κόσμου ολόκληρου και δεν το ξέρει κανείς! Όσοι το μαθαίνουν αυτό εκπλήσσονται. Πόσο μικρό είναι, και πώς γίνεται να μην το ξέρουμε;

Πρόκειται για την ετρουσκομυγαλή, με επιστημονική ονομασίαSuncus etruscus (Σούγκος ο ετρουσκικός). Αν και πολλοί τις συγχέουν με ποντίκια εξαιτίας του παρόμοιου μεγέθους, οι μυγαλές ή μυγαλίδες έχουν τόση σχέση με τα ποντίκια όση έχουν και οι τυφλοπόντικες. Και οι δύο αυτές ομάδες θηλαστικών, καθώς και οι σκαντζόχοιροι, ανήκουν στην τάξη των ευλιπότυφλων, που παλαιότερα ήταν μέρος της μεγάλης τάξης των εντομοφάγων, η οποία όμως έπρεπε να διασπαστεί, επειδή τα μέλη της ανήκαν σε διαφορετικούς κλάδους θηλαστικών. Τα εντομοφάγα είναι πρωτόγονου τύπου μικρά, νυκτόβια και εντομοφάγα, αν και στην πραγματικότητα όλα είναι παμφάγα, πλακουντοφόρα θηλαστικά.

Οι μυγαλές είναι τυπικό παράδειγμα του τύπου αυτού. Είναι μικρόσωμες, με κυλινδρικό σώμα, κοντά πόδια, στενό και μακρύ κεφάλι με λεπτό και μυτερό ρύγχος, μικρά μάτια και αυτιά, ανεπτυγμένα μουστάκια και πρωτόγονη οδοντοστοιχία εντομοφάγου, με κοπτήρες σαν καρφιά, ελαφρώς μεγαλύτερους κυνόδοντες και τραπεζίτες που περισσότερο τρυπούν παρά αλέθουν. Η μύτη τους προεξέχει λίγο από το στόμα, δίνοντας την εντύπωση μικρής προβοσκίδας, όπως και στους ασπάλακες. Η γούνα τους είναι κοντή και απαλή και η ουρά μέτρια σε μήκος. Εξαιτίας του μικρού τους μεγέθους, έχουν πολύ μεγάλη επιφάνεια ως προς τον όγκο τους, κι έτσι χάνουν πολύ εύκολα θερμότητα. Αυτό, σε συνδυασμό με τον υψηλό τους μεταβολισμό, κάνει αδύνατη την αποταμίευση λίπους, έτσι θα πρέπει μονίμως να ψάχνουν για τροφή. Έστω και λίγες ώρες χωρίς τροφή αποβαίνουν μοιραίες. Ψάχνουν λοιπόν τροφή για όλο το χρόνο, και το χειμώνα σκάβουν κάτω από το χιόνι. Η όρασή τους είναι φτωχή, αλλά η όσφρηση και η αφή είναι πολύ ανεπτυγμένες, και αρκετά είδη μπορούν να ηχοεντοπίζουν σαν τις νυχτερίδες, αν και με μικρότερη ακρίβεια. Η μεγαλύτερη δραστηριότητα παρατηρείται τη νύχτα, αλλλά στην πραγματικότητα δραστηριοποιούνται με διαλείψεις για όλη τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου, ψάχνοντας για τροφή ακόμα και την ημέρα. Μυγαλή σημαίνει ποντικοκούναβο στα αρχαία ελληνικά, κι ο χαρακτηρισμός δεν είναι τυχαίος. Αν και κανονικά τρέφονται κυρίως με μικροσκοπικά έντομα, είναι μόνίμως πεινασμένοι και αδίστακτοι κυνηγοί που μπορούν να επιτεθούν σε έντομο ίσο ή και μεγαλύτερο του μεγέθους τους. Για παράδειγμα μια μυγαλή μπορεί να φάει μια ολόκληρη ακρίδα. Ακόμα μεγαλύτερα είδη μπορεί να φάνε ακόμα και ποντίκια! Τα κουναβοειδή είναι μια ακόμα ομάδα θηλαστικών με παρόμοια αδίστακτη συμπεριφορά. Κοινό και των δύο αυτών ομάδων θηλαστικών, των μυγαλών και των κουναβιών, είναι ο ασυνήθιστα υψηλός μεταβολισμός, ο οποίος τα εξαναγκάζει σε υψηλό επίπεδο δραστηριότητας για την εύρεση τροφής,κι έτσι δεν αφήνουν καμία ευκαιρία να πάει χαμένη, ακόμα κι αν το θήραμα είναι μεγαλύτερο από το σώμα τους. Εξαιτίας αυτού του γρήγορου μεταβολισμού, οι μυγαλές ζουν λίγο, συνήθως μόνο ενάμισι ή δύο χρόνια. Στο διάστημα αυτό αναπαράγονται συχνά, συνήθως με 2-10 μικρά τη φορά, τα οποία γεννιούνται τυφλά, γυμνά και υπανάπτυκτα, στην προγονική δηλαδή κατάσταση των νεογνών θηλαστικών, κι ανεξαρτητοποιούνται σε περίπου έναν μήνα. Αξιοσημείωτη συμπεριφορά πολλών μυγαλών είναι η αλυσίδα που σχηματίζουν, όταν πρόκειται η μητέρα να μετακινήσει τα μικρά σε άλλη περιοχή, με τα μικρά να δημιουργούν μια γραμμή πίσω από τη μάνα δαγκώνοντας την ουρά του μπροστινού τους. Ο αναπαραγωγικός τους ρυθμός είναι χαμηλότερος από αυτόν κυρίως φυτοφάγων ζώων όπως των ποντικιών, τα οποία έχουν περισσότερη διαθέσιμη τροφή και πολύ περισσότερους εχθρούς. Οι μυγαλές, αν και μικρές και φαινομενικά ευάλωτες, έχουν οσμογόνους αδένες που εκκρίνουν δύσοσμο υγρό που αποθαρρύνει τα περισσότερα θηλαστικά. Οι γάτες για παράδειγμα μπορεί να τις πιάσουν και μερικές φορές να τις σκοτώσουν, αλλά μετά τις αφήνουν. Παρόλα αυτά τα φ΄δια και οι κουκουβάγιες τις τρώνε χωρίς πρόβλημα. Οι μυγαλές είναι αυστηρά μοναχικά ζώα που μαρκάρουν με οσμή την περιοχή τους και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους μόνο για τα της αναπαραγωγής. Αν ένα ζώο αντιληφθεί την παρουσία άλλου στην περιοχή του θα προσπαθήσει να το διώξει με ήχους, και αν συναντηθούν θα μαλώσουν. Τα ζώα αυτά χρειάζονται μεγάλη έκταση για να ψάξουν τη μικρή και σκορπισμένη τροφή τους, και ένα ακόμα ζώο δίπλα τους είναι περισσότερο ανταγωνισμός παρά βοήθεια.

Η ετρουσκομυγαλή ανήκει στην οικογένεια Soricidae, στις λευκόδοντες μυγαλές. Όπως προανέφερα, είναι μικροσκοπικό θηλαστικό. Το μέσο μήκος του σώματός της είναι τα 4 εκατοστά, με εύρος από 3 έως 5,2 εκ, ενώ η ουρά προσθέτει επιπλέον 2,4-3,2 εκ. Το μέσο βάρος της είναι 1,8 γραμμάρια, με εύρος από 1,3 γρ έως 2,5 γρ. Το ζώο έχει τυπικό σχήμα μυγαλής, με λεπτό, προβοσκιδοειδές ρύγχος, μεγάλα μουστάκια, αρκετά έντονα αυτιά και λεπτό σώμα. Η γούνα της είναι χρώματος καφέ στη ράχη και στις πλευρές και γκριζωπού στην κοιλιά. Τα άτομα δεν παρουσιάζουν φυλετικό διμορφισμό. Το είδος προτιμά θερμά και υγρά κλίματα, και μπορεί να βρεθεί σε μια μεγάλη ζώνη μεταξύ του 10ου και του 40ου παραλλήλου βόρειο γεωγραφικό πλάτος στην Ευρασία και στη Βόρεια Αφρική. Στην Ευρώπη μπορεί να βρεθεί σε Ελλάδα, Κύπρο, Αλβανία, Σκόπια, Βουλγαρία, Σερβία-Μαυροβούνιο, Κροατία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Σλοβενία, Ιταλία, Μάλτα, Γαλλία, Ισπανία, Πορτογαλία, με ανεπιβεβαίωτες καταγραφές σε Ανδόρα, Γιβραλτάρ και Μονακό. Στη Βόρεια Αφρική μπορεί να βρεθεί σε Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία, Λιβύη, Αίγυπτο, με ανεπιβεβαίωτες καταγραφές νοτιότερα σε Αιθιωπία, Νιγηρία και Γουινέα. Απαντά επίσης και στις Κανάριες Νήσους, όπου πιθανότατα εισήχθη από τον άνθρωπο. Στην Αραβική Χερσόνησο το είδος μπορεί να βρεθεί σε χώρες της περιφέρειας όπως σε Συρία, Λίβανο, Ισραήλ, Ιορδανία, Ομάν, Μπαχρέιν, και Υεμένη συμπεριλαμβανομένου του απομακρυσμένου νησιού Σοκότρα. Στην υπόλοιπη Ασία το είδος μπορεί να βρεθεί σε Τουρκία, Ιράκ, Ιράν, Γεωργία, Αζερμπαϊτζάν, Καζακστάν, Τατζικιστάν, Τουρκμενιστάν, Αφγανιστάν, Πακιστάν, Ινδία, Νεπάλ, Βυρμανία, Μπουτάν, Λάος, Βιετνάμ, Ταϊλάνδη, επαρχία Γκένγκμα της Κίνας, Σρι Λάνκα, Μαλαισιανό τμήμα του Βόρνεο και Φιλιππίνες, με ανεπιβεβαίωτες καταγραφές σε Αρμενία, Ουσμπεκιστάν, Κουβέιτ, Μπρουνέι και Ινδονησία. Το είδος σπάνια συναντάται ψηλότερα από τους πρόποδες των βουνών, αν και σε τροπικές περιοχές μπορεί ενίοτε να βρεθεί μέχρι και τα 3.000 με΄τρα υψόμετρο. Αν και το είδος έχει τεράστια εξάπλωση, θεωρείται σπάνιο σε σχέση με άλλα είδη μυγαλής σε όλους τους τόπους όπου απαντάται. Με τόσο μεγάλη εξάπλωση πάντως, είναι απορίας άξιο γιατί ονομάστηκε ετρουσκκομυγαλή. Ίσως τα πρώτα άτομα που περιγράφηκαν επιστημονικά να προήλθαν από την Ιταλία. Το είδος προτιμά θερμά και υγρά ενδιαιτήματα με θάμνους όπου μπορεί να κρύβεται. Κατοικεί συχνά στον ικότονο μεταξύ λιβαδιού ή θαμνότοπου και δάσους. Αποικίζει επίσης την πυκνή παρυδάτια βλάστηση δίπλα σε ποτάμια και λίμνες, εγκαταλελειμμένους αγρούς ή τα όρια των καλλιεργημένων αγρών, βραχώδεις περιοχές, πετρότοιχους και ερήπια, όπου τρέχει ανάμεσα στις σχισμές και τις τρύπες ψάχνοντας για τροφή. Αποφεύγει τα εντατικά καλλιεργούμενα χωράφια, τους αμμόλοφους και τα πυκνά δάση.

Το είδος δραστηριοποιείται με διαλείμματα καθόλη τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου, παραμένοντας κοντά στη φωλιά την ημέρα και πραγματοποιώντας μεγαλύτερες εξορμήσεις τη νύχτα, με τις μεγαλύτερες κατά την ώρα της αυγής. Οι περίοδοι ανάπαυσης είναι σύντομες, περίπου 30 λεπτά. Όταν το ζώο είναι ξύπνιο, κινείται συνεχώς. Οι κινήσεις του είναι γρήγορες κι έχουν υπολογιστεί στις 722 ανά λεπτό. Ο υπερβολικά υψηλός του μεταβολισμός το αναγκάζει να τρώει 1,5-2 φορές το βάρος του σε τροφή καθημερινά, οπότε το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητάς του καταλαμβάνει η αναζήτηση τροφής. Όταν δεν αναζητά τροφή, καθαρίζει τη γούνα του. Αναζητά την τροφή του με τη βοήθεια της καλής του όσφρησης και της αφής. Αρκεί ένα μόνο άγγιγμα του μουστακιού με ένα μικρό έντομο για να γυρίσει αμέσως και να το πιάσει. Τρώει ό,τι μικρό ασπόνδυλο μπορεί να βρει, αλλά μπορεί να επιτεθεί και σε ζώα όσο το μέγεθός του, όπως μεγάλα έντομα οπως ακρίδες, μικρά βατράχια, σαύρες και μικρά τρωκτικών. Οι ακρίδες αποτελούν αγαπημένη τροφή, κι αν υπάρχουν πολλές στην περιοχή θα φάει αρκετές. Τα μεγάλα έντομα τα σκοτώνει αμέσως μ’ένα δάγκωμα στο κεφάλι και τα τρώει επιτόπου, ενώ τα μικρά συνήθως τα επιστρέφει στη φωλιά. Προτιμά έντομα με μαλακό κι εύκαμπτο εξωσκελετό, κι έτσι αποφεύγει τα μυρμήγκια όσο γίνεται. Σε δύσκολες συνθήκες, το ζώο πέφτει σε κατάσταση βραχύχρονης νάρκης για την εξοικονόμηση ενέργειας, όπου η θερμοκρασία του πέφτει έως και στους 12 βαθμούς. Επανέρχεται τρεμουλιάζοντας τους μυς του, σε ρυθμό 3.500 δονήσεων το λεπτό (58 το δευτερόλεπτο), το οποίο θερμαίνει το ζώο με ρυθμό 0,83 βαθμούς Κελσίου ανά λεπτό, ο οποίος είναι ο ταχύτερος καταγεγραμμένος ρυθμός αναθέρμανσης κάθε θηλαστικού. Ο καρδιακός του ρυθμός αυξάνεται από τους 100 παλμούς το λεπτό στους κανονικούς για το είδος 800-1500 το λεπτό, ενώ ο αναπνευστικός του ρυθμός αυξάνεται από τις 50 στις 600-800 αναπνοές ανά λεπτό. Ανώτερος καταγεγραμμένος καρδιακός ρυθμός είναι οι 1500 παλμοί ανά λεπτό (25 ανά δευτερόλεπτο). Το είδος δεν είναι προσαρμοσμένο να σκάβει φωλιές, έτσι χρησιμοποιεί κοιλότητες σε πέτρες, αλλά και εγκαταλελειμμένα λαγούμια άλλων ζώων. Είναι μοναχικό και κάνει ήχους σαν τερετίσματα για να επισημάνει την περιοχή του. Ζευγαρώνει κυρίως από Μάρτιο μέχρι Οκτώβριο, αν και μπορεί ν’αναπαραχθεί όλο το χρόνο. Το ζευγάρι μπορεί να σχετίζεται για μικρό χρονικό διάστημα γύρω από τη φωλιά και τα μικρά. Μετά από κύηση 27-28 ημερών, γεννιούνται 2-6 υπανάπτυκτα μικρά, βάρους 0,2 γρ. Η μητέρα τους μπορέι να τα μετακινήσει μετά τις 9-10 ημέρες αν ενοχληθεί η φωλιά, οπότε μπορεί να σχηματίσει αλυσίδα. Σχηματίζει αλυσίδα σπανιότερα σχετικά με άλες μυγαλές. Τα μάτια τους ανοίγουν στις 14-16 ημέρες, και απογαλακτίζονται στις 20 ημέρες. Σε τρεις με ΄τέσσερις εβδομάδες, τα μικρά θα έχουν ανεξαρτητοποιηθεί και σύντομα ωριμάζουν γεννητικά. Η διάρκεια ζωής του είδους αυτού υπολογίζεται στα 2 χρόνια, αν και δεν έχουν γίνει ακριβείς μετρήσεις.

Κύριοι εχθροί της μυγαλής αυτής είναι οι κουκουβάγιες. Το είδος σπανιότατα γίνεται αντιληπτό από τον άνθρωπο, οπότε δεν κινδυνεύει άμεσα απ’αυτόν. Έμμεση απειλή είναι η γεωργική ανάπτυξη κατάλληλων για το είδος περιοχών, η οποία καταστρέφει τις περιοχές φωλιάσματος και κυνηγιού. Αντίξοες καιρικές συνθήκες επίσης, όπως ασυνήθιστα βαρείς χειμώνες και παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας, επιδρούν δυσμενώς στους πληθυσμούς του είδους. Παρόλα αυτά το είδος δε θεωρείται ακόμα απειλούμενο, αν και είναι σπάνιο σε πολλές περιοχές.

Η θέση αυτή του μικρότερου θηλαστικού δεν είναι χωρίς άλλους διεκδικητές. Η νυχτερίδα μέλισσα (Crasionycteris thonglongyai), ενός απειλούμενου είδους νυχτερίδας που μπορεί να βρεθεί μονο σε ασβεστολιθικά σπήλαια της δυτικής Ταϊλάνδης και της νοτιοανατολικής Βυρμανίας, έχει μήκος 2,5-3 εκ και βάρος 2 γρ. Έχει επίσης το μικρότερο κρανίο κάθε θηλαστικού. Ως προς το μήκος είναι λίγκο κοντότερη από την ετρουσκομυγαλή, αλλά ως προς το βάρος είναι λίγο βαρύτερη. Επειδή οι συγκρίσεις γίνονται συνήθως με βάση τη μάζα, η ετρουσκομυγαλή βγαίνει ως το μικρότερο θηλαστικό παγκοσμίως. Και ζει και στην Ελλάδα!

Το γένος της ετρουσκομυγαλής ωστόσο περιλαμβάνει και μερικούς γίγαντες. Η ποντικομυγαλή (Suncus murinus) είναι ένα μεγάλο είδος της τροπικής Ασίας που έχει εισαχθεί και σ’άλλες περιοχές του Παλαιού Κόσμου από τον άνθρωπο, το οποίο φτάνει τα 15 εκατοστά σε ολικό μήκος μαζί με την ουρά και τα 50-100 γραμμάρια σε βάρος, κάνοντάς την μία από τις μεγαλύτερες μυγαλές του κόσμου. Το είδος αυτό τρέφεται συχνά με τρωκτικά, γι’αυτό θεωρείται ωφέλιμο, ενώ η άσχημη οσμή και γεύση του το προστατεύουν από τα περισσότερα σαρκοφάγα θηλαστικά.

Εξαιτίας της κρυπτικής της συμπεριφοράς και της σπανιότητάς της σε σχέση με άλλες μυγαλές, είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατο να την εντοπίσετε στο φυσικό της περιβάλλον, ακόμα κι αν ψάξετε με εξειδικευμένο εξοπλισμό. Παρόλα αυτά όποιος την έχει συναντήσει μπορεί να μου το αναφέρει σε σχόλιο. Οπότε θα πρέπει ν’αρκεστείτε σε φωτογραφίες από το Διαδίκτυο ή σε κάποιο διατηρημένο δείγμα σε μουσείο φυσικής ιστορίας, εάν θέλετε να ικανοποιήσετε την περιέργειά σας από κοντά. Αυτό λοιπόν το εκπληκτικό ζώο είναι το μικρότερο θηλαστικό του κόσμου.

Πηγές και σύνδεσμοι:
άρθρο της αγγλικής Wikipedia για την ετρουσκομυγαλή
ετρουσκομυγαλπή – Nature Bank
Το ζώο της εβδομάδας: ετρουσκομυγαλίδα

Ασπάλακες

ευρωπαϊκός ασπάλακας (talpa europaea), από Wikipedia

Περιτριγυριζόμαστε από αναρίθμητα μικρά θηλαστικά, τα οποία δε γνωρίζουμε καν. Για παράδειγμα στην Ελλάδα ζει το μικρότερο χερσαίο θηλαστικό του κόσμου, η ετρουσκομυγαλή (Suncus etruscus), αλλά πόσοι το ξέρουν; Εκτός από τα είδη που μας επηρεάζουν άμεσα (ποντίκια, αρουραίοι) ή αυτά που φαίνονται λίγο περισσότερο (σκαντζόχοιροι, σκίουροι, νυφίτσες), δε γνωρίζουμε σχεδόν κανένα μικ΄ρο θηλαστικό, και όσα γνωρίζουμε, τα γνωρίζουμε μόνο ονομαστικά. Υπάρχει λόγος γι’αυτό το φαινόμενο, αφού τα περισσότερα από αυτά είναι νυκτόβια και κρυπτικά, διότι έχουν πολλούς εχθρούς. Και όμως το μεγαλύτερο μέρος της ποικιλότητας της ομοταξίας των θηλαστικών θα βρεθεί σ’αυτά τα μεγέθη, παρά στα γνωστότερά μας μεγαλύτερα. Εδώ θα συναντήσουμε από είδη που πλησιάζουν περισσότερο στα προγονικά θηλαστικά, μέχρι είδη με τις πιο εξωπραγματικές προσαρμογές. Θηλαστικά που κοιμούνται για το μισό χρόνο, θηλαστικά που αναπάράγονται μια φορά στη ζωή τους, θηλαστικά ικανά να αναγεννήσουν μέρη του σώματός τους, ποικιλόθερμα, ιπτάμενα, υπερβολικά ανθεκτικά σε τοξίνες, κλπ. Ο μόνος οικότυπος που λείπει είναι αυτός του θαλάσσιου θηλαστικού, γιατί τότε το σώμα πρέπει να είναι αρκετά μεγάλο για να διατηρεί σταθερή θερμοκρασία. Κατά τα άλλα υπάρχουν χερσαία, αναρρηχητικά, δενδρόβια, ημιυδρόβια και υπογειόβια είδη, με τα οποία τελευταία θα ασχοληθώ στο παρόν άρθρο, και συγκεκριμένα με τους τυφλοπόντικες.

Είναι σχεδόν τυφλοί, αλλά δεν είναι καθόλου πόντικες. Στην πραγματικότητα οι τυφλοπόντικες ανήκουν στην τάξη των ευλιπότυφλων, η οποία παλαιότερα ήταν μέρος της τάξης σκουπιδοντενεκέ των εντομοφάγων, η οποία περιελάμβανε μικρόσωμα, πρωτόγονου τύπου πλακουντοφόρα θηλαστικά χωρίς πολλές καινοτομίες. Η μοριακή έρευνα ωστόσο έδειξε ότι δεν ήταν όλα τα εντομοφάγα ιδιαίτερα κοντινοί συγγενής, και γι’αυτό η τάξη έσπασε. Τα ευλιπότυφλα ανήκουν στον κλάδο των λαυρασιοθηρίων, ο οποίος είναι ο κλάδος που περιλαμβάνει τα περισσότερα πλακουντοφόρα θηλαστικά, όπως τα σαρκοφάγα, τα οπληφόρα, τα κήτη και τις νυχτερίδες, όχι όμως τα πρωτεύοντα, τα τρωκτικά και τα λαγόμορφα, τα οποία ανήκουν στον κλάδο των υπερπρωτευόντων. Τα λαυρασιοθήρια και τα υπερπρωτεύοντα εντάσσονται με τη σειρά τους στον κλάδο των βορειοευθήριων, ο οποίος είναι ο πλέον επιτυχημένος κλάδος θηλαστικών σήμερα και ίσως ες αεί. Στα ευλιπότυφλα επίσης ανήκουν οι μυγαλές και οι σκαντζόχοιροι. Οι τυφλοπόντικες αποτελούν σχεδόν όλη την οικογένεια των ασπαλακιδών (Talpidae), και θεωρείται ότι εξελίχθηκαν από μυγαλές, οι οποίες προσαρμόστηκαν για υπόγεια διαβίωση, όπου αυξήθηκαν σε μέγεθος και μείωσαν τον αναπαραγωγικό τους ρυθμό, εξαιτίας των λιγότερων εχθρών. Άλλα μέλη της οικογένειας είναι οι ασπαλακομυγαλές, ζώα ενδιάμεσα στους τυφλοπόντικες και τις κανονικές μυγαλές, τα οποία έχουν μορφολογία μυγαλής, αναζητούν τροφή στην επιφάνεια του εδάφους, αλλά διαμένουν σε στοές στο έδαφος. Επίσης εδώ ανήκουν και οι υδρόβιοι τυφλοπόντικες, οι οποίοι επίσης διαμένουν σε στοές, αλλά αναζητούν τροφή κυρίως στο νερό. Η οικογένεια των ασπαλακιδών περιλαμβάνει 46 είδη, εκ των οποίων περίπου τα 30 είναι οι γνήσιοι ασπάλακες.

Το αρχαίο ελληνικό όνομα του ζώου είναι ασπάλαξ, πιθανότατα μη ινδοευρωπαϊκής προέλευσης. Λεγόταν επίσης και σιφνεύς, από το σιφνός ή σιφλός, ο τυφλός. Στα νεά ελληνικά συνήθως αποκαλείται τυφλοπόντικας, αλλά και ασπάλακας. Άλλες τοπικές ονομασίες του είναι τυφλοσπάλακας, τυφλασπάλακας, σπαλάγγι ή σφαλάγγι. Στα λατινικά λέγεται talpa, ομοίως και στα ιταλικά, ενώ στα γαλλικά η λέξη έχει μετατραπεί σε taupe, εξαιτίας της αλλαγής του λ, το οποίο προφερόταν πιο παχύ πριν από σύμφωνα, σε ήχο w στην παλαιότερη μορφή της γλώσσας. Στα αγγλικά λέγεται mole, σύντμηση του παλαιότερου τύπου moldwarp που αργότερα έγινε mouldywarp, ο οποίος μπορεί να βρεθεί και σε άλλες γερμανικές γλώσσες (γερμανικά maulwurf, σκανδιναβικά – Δανικά, Νορβιγικά, Σουηδικά και Ισλανδικά muldvarp, mullvad, moldvarpa), το οποίο αποδίδεται ως χωματορίχτης. Αυτή η σύντμηση στα αγγλικά έκανε τον τυφλοπόντικα ομόηχο με την κρεατοελιά «mole».

Τα ζώα αυτά είναι πολύ μικρά, συνήθως στα 10 εκατοστά, και πλήρως προσαρμοσμένα για υπόγεια διαβίωση. Έχουν πλατύ κεφάλι, γυμνό, σωληνωτό ρύγχος, υποτελικό στόμα, δηλαδή λίγο πιο πίσω από το άκρο του ρύγχους για να προστατεύεται από το χώμα, ατροφικά μάτια, συνήθως καλυμμένα με δέρμα και συχνά με γούνα, ατροφικά πτερύγια αυτιών σαν μια μικρή γραμμή στο δέρμα, μη εμφανή λαιμό, κυλινδρικό σώμα, μεγάλα και μυώδη μπροστινά άκρα για το σκάψιμο, κοντά πίσω άκρα και ατροφική ουρά. Η μορφολογία των μπροστινών άκρων είναι διαφορετική από άλλα θηλαστικά, με τον αγκώνα να κοιτά προς τα πάνω και την παλάμη να στρέφεται προς τα έξω και προς τα πίσω, σαν φτιάρι. Τα μπροστινά άκρα είναι πολύ στιβαρά, και σε ορισμένα είδη ο βραχίονας έχει μεγαλύτερο πλάτος από μήκος για την πρόσφυση πανίσχυρων μυών! Ο σκελετός τους είναι έντονα οστεοποιημένος και συμπαγής, και η οδοντοστοιχία είναι τυπική ενός εντομοφάγου. Η γούνα τους είναι κοντή και μοναδική στα θηλαστικά, αφού δεν έχει συγκεκριμένη κατεύθυνση και μπορεί να μετακινηθεί προς οπουδήποτε, ώστε να μην εμποδίζεται το ζώο όταν κινείται προς τα πίσω στη σύραγγά του. Το χρώμα τους είναι συνήθως καφετί προς γκρι, αλλά επειδή έχει χαλαρώσει η φυσική επιλογή για καμουφλάζ στο σκοτεινό υπόγειο περιβάλλον, υπάρχουν και ζώα με αποκλίνοντες χρωματισμούς, όπως μαύρο ή ανοιχτότερες αποχρώσεις. Το πέος του αρσενικού γυρίζει προς τα πίσω, ώστε να μην ενοχλείται από το χώμα, ενώ όπως και στα υπόλοιπα ευλιπότυφλα και σε κάποια άλλα πρωτόγονα θηλαστικά, οι όρχεις βρίσκονται μέσα στο σώμα. Τα πόδια τους έχουν 5 δάκτυλα το καθε΄να με μεγάλα νύχια, αλλά στα μπροστινά άκρα υπάρχει ένα ακόμα φαινομενικό δάχτυλο δίπλα στον αντίχειρα, το οποίο είναι ουσιαστικά ένα υπερανεπτυγμένο σησαμοειδές οστό του καρπού, σαν τον αντίχειρα του πάντα, το οποίο βοηθά στο σκάψιμο. Έχουν ταχύ μεταβολισμό, αλλά παράλληλα αντιμετωπίζουν το πρόβλημα του μειωμένου οξυγόνου και των αυξημένων επιπέδων διοξειδίου του άνθρακα μέσα στις στοές, γι’αυτό η αιμοσφαιρίνη τους έχει εξελιχθεί να δεσμεύει πολύ αποτελεσματικότερα το οξυγόνο απ’ό,τι στα θηλαστικά της επιφάνειας.

Οι τυφλοπόντικες ζουν εξολοκλήρου υπογείως, αν και σπάνια μπορεί να βγουν στην επιφάνεια, ιδίως σε υγρές νύχτες προς αναζήτηση τροφής, ή όταν μικρά ψάχνουν νέο τόπο για να ιδρύσουν την κατοικία τους. Δημιουργούν συστήματα στοών τα οποία συνεχώς επεκτείνουν σκάβοντας. Μέσα στο σκοτεινο΄αυτό περιβάλλον η όραση δεν τους χρησιμεύει, γι’αυτό τα μάτια τους έχουν ατροφήσει, αν κι εξακολουθούν να αντιλαμβάνονται το φως, το οποίο αποφεύγουν. Μπορούν επίσης να ξεχωρίσουν δύο σημεία με βάση τη φωτεινότητα όπως αποδείχθηκε σε πειράματα, ενώ ίσως επίσης να μπορούν ν’αντιληφθούν και μεγάλες σκιές, που θα μπορούσαν να είναι εχθροί. Η ακόη τους επίσης περιορίζεται στις χαμηλότερες συχνότητες, γιατί κυρίως χρειάζεται ν’αντιλαμβάνονται τους κραδασμούς του εδάφους. Οξύτερες αισθήσεις τους είναι η όσφρηση και η αφή, στην οποία, εκ΄τος από τα μουστάκια του ρύγχους, βοηθούν και παρόμοιες σκληρές τρίχες διάσπαρτες σε όλη τη γούνα και στην ουρά, καθώς και τα όργανα του Άιμερ, μικροί θηλώδεις επιδερμική αισθητήρες στη μύτη του ζώου, οι οποίοι ανακαλύφθηκαν από το Γερμανό φυσιοδίφη Theodor Eimer το 1871. Ο αμερικανικός αστερόρρινος τυφλοπόντικας (Condylura cristata), ένα ιδιαίτερο είδος που αναζητά τροφή τόσο στο έδαφος όσο και στο νερό, έχει 22 σαρκώδεις προεκτάσεις γύρω από τη μύτη του που μοιάζουν με άστρο, οι οποίες επιστρώνονται από περίπου 25.000 όργανα του Άιμερ κάνοντάς τες υπερευαίσθητες στην αφή. Το αστέρι αυτό καταλαμβάνει δυσανάλογα μεγάλο χώρο στο σωματαισθητικό φλοιό του εγκεφάλου του ζώου, σχεδόν τη μισή επιφάνεια όλου του φλοιού, οπως κι άλλα εξειδικευμένα μέρη του σώματος σε άλλα είδη. Ο ασπάλακας κινεί συνεχώς το αστέρι, το οποίο έχει τόσο μεγάλη ακρίβεια και ανάλυση στην αφή, η οποία έχει χαρακτηριστεί ως απτική όραση. Όταν αγγίζει κάτι ενδιαφέρον, το εξετάζει αμέσως με τις δύο κατώτερες και μικρότερες ακτίνες, οι οποίες έχουν τη μεγαλύτερη ανάλυση και αντιστοιχούν λειτουργικά στο οξύτερο κέντρο του αμφιβληστροειδούς των πρωτευόντων. Η απτική εξερεύνηση του περιβάλλοντος είναι συνεχής και ταχύτατη, και ο εγκέφαλος μπορεί ν’αποφασίζει μόλις σε 8 χιλιοδευτερόλεπτα αν κάτι τρώγεται ή όχι, αγγίζοντας τα όρια ταχύτητας των νευρώνων. Το είδος αυτό έχει επίσης την ικανότητα να μυρίζει κάτω απ’το νερό, Φυσώντας και αναρροφώντας φυσαλίδες αέρα από τη μύτη του. Η όσφρηση σε όλα τα είδη είναι εξαιρετική, και βρέθηκε τουλάχιστον σε ένα είδος, τον αμερικανικό ανατολικό ασπάλακα (Scalopus aquaticus), ότι έχει τη σπάνια στα θηλαστικά ικανότητα να μυρίζει κατευθυντικά με τα δύο του ρουθούνια, ώστε να βρίσκει γρήγορα την κατεύθυνση της τροφής. Τα φίδδια και άλλα φολιδωτά με διχαλωτή γλώσσα μπορούν εύκολα να μυρίσουν κατευθυντικά, αλλά αυτό θεωρούταν ότι είναι αδύνατο για τη ρινική όσφρηση.

Οι στοές οι οποίες σκάβουν είναι δύο μορφών. οι βαθύτερες, στις οποίες διαμένουν και οι επιφανειακές, στις οποίες αναζητούν τροφή. Οι πρώτες βρίσκονται σε μεγάλο βάθος, περίπου στο ένα μέτρο, συνήθως κοντά στη ρίζα εννός δέντρου, με κεντρικό σημείο ένα θαλαμίσκο που λειτουργεί ως φωλιά, έχει πολλαπλές δαιδαλώδεις εξόδους και συχνά είναι στρωμένος με κλαδάκια και χόρτα από την επιφάνεια. Οι δεύτερες βρίσκονται σχετικά κοντά στην επιφάνεια, και όσες βρίσκονται πολύ κοντά είναι ασταθείς, συχνά καταρρέουν ή καθιστώνται άχρηστες, και ως εκ τούτου το ζώο τις επεκτείνει και τις αναδημιουργεί συνεχώς, τόσο για την εύρεση περισσότερης τροφής όσο και για την επιδιόρθωσή τους. Σκάβει σε πολλά επίπεδα στο χώμα, έως και σε έξι. Η έκταση στην οποία θα σκάψει εξαρτάται από την υγρασία του χώματος και τη διαθεσιμότητα της τροφής. Το σύμπλεγμα των στοών ενός μόνο ζώου μπορεί να καλύψει έκταση έως και 7.000 τετραγωνικών μέτρων, επεκτεινόμενο σε μήκος πολλών εκατοντάδων μέτρων. Καθώς σκάβει, πετά το χώμα προς τα πίσω με τα πίσω πόδια, αφού το διώξει πρώτα από κάτω του με τα μπροστινά, δημιουργώντας μικρά βουναλάκια στην επιφάνεια, τα οποία προδίδουν τη δραστηριότητά του. Αν κάποιος είναι πολύ τυχερός, μπορεί να δει κάποιο από αυτά τα βουναλάκια να κινείται, υποδηλώνοντας την κίνηση του μικρού θηλαστικού ακριβώς από κάτω του. Τα επιφανειακά αυτά λαγούμια λειτουργούν ως παγίδες σκουληκιών, της κύριας τροφής του. Κάθε φορά που ένα σκουλήκι πέφτει από το γύρω χώμα, ο τυφλοπόντικας το εντοπίζει με τον ήχο, καταφθάνει γρήγορα και το συλλαμβάνει. Συχνά το πιέζει πρώτα με τα μπροστινά του άκρα για να καθαρίσει τον πεπτικό του σωλήνα πριν το φάει. Οι τυφλοπόντικες είναι από τα λίγα δηλητηριώδη θηλαστικά, αφού το σάλιο τους έχει μια παραλυτική τοξίνη που ακινητοποιεί τους γεωσκώληκες με ένα δάγκωμα, κι έτσι μπορούν να τους αποθηκεύουν για αργότερα σε υπόγειους θαλάμους χωρίς να σαπίζουν. Υπάρχουν επίσης αρκετές μυγαλές, καθώς και οι σωληνόδοντες της Καραϊβικής που έχουν τοξίνες, και ίσως η ιδιότητα να είναι προγονική για τα ευλιπότυφλα, και να χάθηκε σε αρκετά είδη αργότερα. Οι τοξίνες αυτές δεν επηρεάζουν τον άνθρωπο. Ένας τυφλοπόντικας τρώει το μισό του βάρος σε τροφή την ημέρα. Η ιδέα ότι τρώει όλο του το βάρος δεν ισχύει, αλλά κατά την κύηση και το θηλασμο΄το θηλυκό μπορεί να φάει περίπου τόσο. Επίσης τρώνε ό,τι σκουλήκι βρίσκουν καθώς σκάβουν. Εκτός από γεωσκώληκες, οι ασπάλακες τρώνε και προνύμφες εντόμων του εδάφους, γυμνοσάλιαγκες και σπανιότερα μικρότερα σπονδυλωτά απ’αυτούς, τα οποία δε μπορούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους. Αυτά ξεκινούν πρώτα να τα τρώνε απ’την κοιλιακή χώρα. Για παράδειγμα η Talpa europaea στην αιχμαλωσία τρώει συκώτι, γεωσκώληκες, αλευροσκούληκα, μικρούς βατράχους, σπουργιτάκια, ποντίκια και μυγαλές. Τρέφονται επίσης και με φυτική ύλη σε μικρές ποσότητες, όπως σπόρους και νεαρή βλάστηση. Η παρουσία ασπαλάκων σε κάποιο μέρος εξαρτάται περισσότερο από τον πληθυσμό των γεωσκωλήκων παρά από τον τύπο του εδάφους, τη βλάστηση ή το υψόμετρο. Η επίπτωσή τους στον πληθυσμό των γεωσκωλήκων δεν έχει μελετηθεί διεξοδικά, αλά φαίνεται ότι δεν είναι σημαντική. Οι ασπάλακες είναι αυστηρά μοναχικά ζώα που αποφεύγουν το ένα το άλλο, και μειώνουν τις αλληλεπιδράσεις τους μόνο στα απολύτως απαραίτητα, δηλαδή μόνο στα της αναπαραγωγής. Κατά τ’άλλα είναι πολύ επιθετικοί μεταξύ τους. Δύο αρσενικά μπορεί να μαλώσουν άγρια κατά την περίοδο αναπαραγωγής αν τύχει και συναντηθούν, το θηλυκό μπορεί να επιτεθεί στο αρσενικό αν δεν είναι δεκτικό ή και στα μικρά εάν δεν έχουν εγκαταλείψει όλα την περιοχή του εγκαίρως μετά την ανεξαρτητοποίησή τους. Ένα ακόμα ζώο στην ίδια περιοχή είναι περισσότερο ανταγωνισμός παρα΄βοήθεια, αφού η τροφή είναι λίγη και απλωμένη σε μεγάλη έκταση. Τα ζώα συνήθως συναντιούνται τυχαία όταν τα συστήματα των λαγουμιών τους τέμνονται σε κάποιο σημείο, και αντιλαμβάνονται την παρουσία άλλου από ίχνη που αφήνουν οι οσμογόνοι αδένες, των οποίων η θέση και ο αριθμός διαφέρει ανά είδος, αν και γενικά βρίσκονται στην κοιλιά και στο πίσω μέρος του σώματος. Μόνο ο αστερόρρινός τυφλοπόντικας είναι γνωστό ότι μπορεί να μοιραστεί το τούνελ του με άλλο μέλος του είδους του, και ίσως να δημιουργεί αποικίες. Κατά την περίοδο αναπαραγωγής, συνήθως το αρσενικό είναι αυτό που επεκτείνει την επικράτειά του προς αναζήτηση θηλυκών. Ζευγαρώνουν τους μήνες της άνοιξης και γεννούν στις αρχές του καλοκαιριού, συνήθως 2-7 μικρά, τα οποία είναι γυμνά και υπανάπτυκτα. Ξεκινούν να σκάβουν από νωρίς, και τα πρώτα μέρη του σκελετού τους που ισχυροποιούνται είναι τα ακροδάκτυλα των μπροστινων άκρων. Οι τυφλοπόντικες ζουν πολύ για θηλαστικά του μεγέθους τους, συνήθως γύρω στα τέσσερα έτη, σπάνια περισσότερο. Ο σχετικά μειωμένος για μικρό θηλαστικό αναπαραγωγικός τους ρυθμός και η μακροζωία τους είναι προϊόντα της μειωμένης πίεσης από εχθρούς. Αν και έχουν εχθρούς σχεδόν όλα τα σαρκοφάγα ζώα μεγαλύτερα απ’αυτούς, πρώτα πρέπει αυτά να τους βρουν. Μερικές φορές μπορεί τα σκυλιά να τους πιάσουν. Αν πιαστούν από άνθρωπο προσπαθούν να ξεφύγουν, γκρατσουνάνε με τα μπροστινα΄πόδια και τινάζονται. Δύσκολα δαγκώνουν δυνατά με το μακρύ ρύγχος τους και τα λεπτά δόντια τους. Ο Βρετανός βιολόγος Darren Naish μας πληροφορεί ότι είναι ασυνήθιστα δυνατοί για το μέγεθός τους και δύσκολο να περιοριστούν. Μόλις πέσουν από το χέρι, τρέχουν αδέξια παρεκκλίνοντας δεξιά και αριστερά για λίγα μέτρα, και μετά σκάβουν ξανά στο έδαφος. Μας πληροφορεί επίσης ότοι ίσως εξαιτίας των πολλών βακτηρίων από το χώμα όπου ζουν στη γούνα τους, αποσυντίθενται ασυνήθιστα γρήγορα μετά το θάνατό τους. Επειδή ζουν σε προστατευμένο περιβάλλον κάτω από τη γη, είναι πιο πιθανό τα οστά τους να διατηρηθούν μετά το θάνατό τους και ενδεχομένως ν’απολιθωθούν στο μέλλον σε σχέση μ’άλα χερσαία ζώα.

Στην Ελλάδα απαντούν τα είδη Talpa europaea (ευρωπαϊκός ασπάλακας), T. caeca (τυφλός ασπάλακας) και T. stankovici (βαλκανικός ασπάλακας ή ασπάλακας του Στάνκοβιτς). Το πρώτο είναι κοινό στο μεγαλύτερο μέρος της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης με σχετικά μικρή εξάπλωση στην Ελλάδα, το δεύτερο μπορεί επίσης να βρεθεί στα υπόλοιπα Βαλκάνια, σε μεγάλο μέρος της Ιταλίας και της Γαλλίας και στην Ελβετία, ενώ το τρίτο βρίσκεται σε μεγάλο μέρος των Βαλκανίων (Αλβανία, ΠΓΔΜ, Βουλγαρία, Σερβία και Μαυροβούνιο και Σλοβενία), και έχει τη μεγαλύτερη εξάπλωση στην Ελλάδα. Τα δύο πρώτα είδη φτάνουν τα 12 εκ, ενώ η T. stankovici φτάνει τα 16 εκ, με μήκος ουράς τα 3 εκ. Η T. caeca έχει μάτια καλυμμένα με γούνα, ενώ τα άλλα δύο είδη με μεμβράνη. Είναι όλα τους τυπικοί τυφλοπόντικες, που σκάβουν εκτεταμένα συστήματα συράγγων, τρέφονται κυρίως με σκουλλήκια, αλά και με αρθρόποδα και γυμνοσάλιαγκες, και είναι μοναχικοί. Η T. europaea είναι το πλέον μελετημένο είδος – γιατί άραγε; Ζευγαρώνει Μάρτιο με Απρίλιο, η κύηση διαρκεί 4-5 εβδομάδες και γεννά τέλη Απριλίου-αρχές Μαΐου 2-7 μικρά, τα οποία θηλάζει για άλλες 4-5 εβδομάδες, και μέχρι τα τέλη Ιουνίου όλα θα έχουν εγκαταλείψει την περιοχή της μητέρας τους. Τον υπόλοιπο χρόνο είναι αναπαραγωγικά ανενεργός. Στην Ελλάδα οι τυφλοπόντικες μπορούν να βρεθούν σε λιβάδια, εγκαταλελειμμένους αγρούς και ξέφωτα δασών, συνήθως σε μέρη με υψηλότερη υγρασία σε μεγαλύτερα υψόμετρα, όπου αφθονεί η τροφή τους, όπου μαρτυρούνται από τα μικρά τους βουναλάκια, μέγιστου πλάτους 30 εκ και ύψους 15 εκ. Αντίθετα σε βορειότερες ευρωπαίκές χώρες με βροχερότερο κλίμα μπορούν να βρεθούν οπουδήποτε υπάρχουν σκουλήκια.

Οι ασπάλακες ενθουσίαζαν την ανθρωπότητα από αρχαιοτάτων χρόνων. Επειδή ακριβώς σπάνια κάποιος τους συναντούσε, αναφέρονταν συχνά ως μυστηριώδη ζώα. Μόλις τον 18ο και τον 19ο αιώνα έγιναν γνωστές οι συνήθειές τους! Έως τότε, για παράδειγμα, πιστευόταν ότι ήταν κυρίως φυτοφάγοι, τρώγοντας τις ρίζες των φυτών. Δεν έχω βρει πολλές πληροφορίες για το ρόλο των ασπαλάκων σε διάφορες θρησκείες. Στο Λεβητικό της Παλαιάς Διαθήκης αναφέρονται ονομαστικά ως μέλος της ομάδας των οκτώ ακάθαρτων ερπετών, τα οποία βρίσκονταν ένα σκαλί πάνω από το χοιρινό και τα υπόλοιπα ακάθαρτα ζώα που δεν έπρεπε να τρώνε οι Ισραηλίτες. Ίσως όμως να είχε γίνει λάθος στη μετάφραση και η πραγματική έννοια της λέξης να ήταν ασπαλακοαρουραίος, ένα πολύ κοινότερο ζώο στη Μέση Ανατολή. Επίσης η άρχουσα τάξη των Μιξτέκων του Μεξικού επινόησε τον εξής μύθο για να νομιμοποιήσει την τυραννική, δήθεν θεόσταλτη εξουσία της: Υποτίθεται ότι κατά τη δημιουργία της φυλής τους, οι απλοί άνθρωποι προήλθαν από ταπεινούς άσχημους τυφλοπόντικες που βγήκαν μέσα από τη γη, ενώ οι ευγενείς κατέβηκαν από τον ουρανό και τους εκπολίτισαν. Ο ασπάλακας επίσης χρησιμοποιείται μεταφορικά για να δηλώσει τον πνευματικά τυφλό άνθρωπο, σημασία της λέξης που δε γνώριζα πριν την ψάξω αυτές τις μέρες, την οποία θα βρείτε σε ως επί το πλείστον κείμενα αριστεροστρεφούς κοπής, δηλαδή τα περισσότερα αποτελε΄σματα της αναζήτησης με τον όρο «ασπάλακες» στο google.

Η ωφελιμότητα ή η βλαπτικότητα του ασπάλακα για τη γεωργία και την κτηνοτροφία είναι σημείο αμφιλεγόμενο. Από τη μία αερίζει το χώμα με το σκάψιμό του, βοηθώντας τις ρίζες, και τρώει τεράστιες ποσότητες βλαπτικών ασπονδύλων όπως κρεμμυδοφάγων και γυμνοσαλιάγκων. Η φυτική ύλη που καταναλώνει είναι αμελητέα, άρα δεν προξενεί ζημιές μ’αυτόν τον τρόπο. Από την άλλη τρώει και τους ωφέλιμους γεωσκώληκες, μετακινεί νεαρά ή πρόσφατα μεταφυτευμε΄να φυτά, και επιχωματώνει πολύ χαμηλά φυτά. Μπορεί επίσης να επιχωματώσει το κομμένο χορτάρι για τις αγελάδες, αν είναι αποθηκευμένο έξω, το οποίο μετά μπορεί να μουχλιάσει, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις με πολλά βουναλάκια, τα άλογα μπορεί να σκοντάφτουν και να τραυματιστούν. Όπως προανέφερα, η επίπτωσή του στον πληθυσμο΄των γεωσκωλήκων δεν είναι γνωστή. Γενικά σ’έναν βιολογικό κήπο, ο τυφλοπόντικας δεν αποτελεί πρόβλημα. Μπορεί ν’αποτελέσει πρόβλημα σε κάποιον φρεσκοφυτεμένο κήπο ή χωράφι, ή στο γκαζόν, όπου σχηματίζει λοφίσκους φρεσκοσκαμμένου χώματος, ενώ τα επιφανειακά τούνελ του μπορεί να καταρρεύσουν, σχηματίζοντας αυλάκια. Δεν είναι αδύνατη η συνύπαρξη τυφλοπόντικα και γκαζόν, αν κάποιος αφαιρεί τα βουναλάκια που δεν του αρέσουν, αλλά πάλι το χώμα μπορεί να είναι ανώμαλο. Ιστορικά οι τυφλοπόντικες αφαιρούνταν συνήθως με παγίδες, οι οποίες τοποθετούνταν στις στοές που χρησιμοποιούσε το ζώο περισσότερο και το έπιαναν, ή τοποθετούντνα σε με΄ρη όπου θα μπορούσε να περάσει δυνητικά. Οι τυφλοπόντικες είναι αρκετά προσεκτικοί και συχνά αποφεύγουν τις παγίδες, ακόμα κι αυτές με δολώματα. Αρχαία ρωμαϊκά αγγεία, τα οποία γέμιζαν με νερό και έθαβαν στο έδαφος ίσως να ήταν παγίδες για τυφλοπόντικες, οι οποίοι έπεφταν μέσα και πνίγονταν. Αργότερα χρησιμοποιήθηκαν δηλητήρια ή αέρια για τον έλεγχό τους, εντούτοις η χρήση τους σήμερα είναι περιορισμένη εξαιτίας της τοξικότητάς τους. Σήμερα εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται δηλητήρια, καθώς και περίπλοκες μηχανικές παγίδες που χτυπούν τον τυφλοπόντικα όταν περνά από κάτω τους, ενώ σπάνια χρησιμοποιείται ως ασφυξιογόνο το καθαρό άζωτο, το οποίο δε βλάπτει το περιβάλλον. Ο τυφλοπόντικας μπορεί με ειδικές παγίδες να πιαστεί ζωντανός και να μετατοπιστεί αλλού, αλλά αυτό δεν εξασφαλίζει την επιβίωσή του, αφού ο νέος τόπος μπορεί να είναι ήδη κατειλημμένος. Εάν αφαιρεθεί ο τυφλοπόντικας, αλλά το σύστημα των στοών παραμείνει άθικτο, είναι πολύ πιθανο΄να το ανακαταλάβει αμέσως κάποιος άλλος από την περιοχή. Η ιδέα ότι θα αναπαραχθούν σε υπερβολικούς ρυθμούςείναι μύθος, αφού είναι αυστηρά μοναχικά ζώα που προστατεύουν περιοχή μεγάλης έκτασης. Η ψευδαίσθηση αυτή δημιουργείται από το γεγονός ότι σκάβουν ακούραστα παντού προς αναζήτηση τροφής, δημιουργώντας πολλά μικρά βουναλάκια. Στην Ελλάδα τα αρνητικά περιστατικά με τυφλοπόντικες είναι σπάνια, επειδή οι πληθυσμί τους είναι χαμηλοί εξαιτίας του ξηρού κλίματος. Σε γενικές γραμμές ωστόσο οι τυφλοπόντικες παραμένουν απαρατήρητοι και δεν ενοχλούν κανέναν. Σημαντικότερη απειλή είναι ο κατακερματισμός του φυσικού τους περιβάλλοντος. Τα περισσότερα είδη δεν απειλούνται με εξαφάνιση, συμπεριλαμβανομένων και των ελληνικών. Παρόλα αυτά εξαφανίσεις ειδών ασπάλακα έχουν σημειωθεί μερικές φορές. Ο ρωμαϊκός ασπάλακας (Talpa romana), είδος που κατοικεί στην Κάτω Ιταλία, εξαφανίστηκε από τη Σικελία το 19ο αιώνα, ενώ ο ασπάλακας της Κορσικής (T. tyrrhenica), εξαφανίστηκε στο τέλος του πλειστόκαινο πριν 10.000 χρόνια.

Οι χρήσεις του τυφλοπόντικα από τον άνθρωπο είναι ελάχιστες. Το κρέας του δεν τρώγεται. Ο Βρετανός παλαιοντολόγος William Buckland (1774-1856), στις εκκεντρικότητες του οποίου συγκαταλλεγόταν και η δοκιμή κάθε τύπου κρέατος, αναφέρει ότι το χειρότερο κρέας που έχει δοκιμάσει είναι του τυφλοπόντικα και της πράσινης μύγας. Οι γούνα του χρησιμοποιήθηκε επίσης για κάποιο χρονικό διάστημα, επίσης στη Βρετανία. Τη μόδα ξεκίνησε η Βασίλισσα Αλεξάνδρα, σύζυγος του Βασιλιά Εδουάρδου του vii του Ηνωμένου Βασιλείου, ο οποίος βασίλεψε στο σύντομο χρονικό διάστημα 1901-1910. Η βασίλισσα παρήγγειλε ένα φόρεμα από γούνα τυφλοπόντικα, επειδή ήταν βελούδινη και με μοναδική υφή σε σχέση με τις γούνες των χερσαίων ζώων. Έκτοτε άνθισε το επάγγελμα του κυνηγού τυφλοποντίκων (molecatcher), οι οποίοι προσπαθούσαν να πιάσουν όσους περισσότερους τυφλοπόντικες μπορούσαν για τη γούνα τους, αφαιρώντας τους απ’όπου προξενούσαν ζημιές, ιδίως στη Σκοτία εκείνη την εποχή. Το επάγγελμα αυτό ήταν από παλια΄γνωστό στη Βρετανία. Ο ασπαλακοκυνηγός περιπλανιόταν από τόπο σε τόπο, και τον καλούσε ο αγρότης που είχε πρόβλημα, ο οποίος θα του παρείχε διαμονή και τροφή, και τον πλήρωνε με το κομμάτι. Ο κυνηγός έπειτα θα έβγαζε λίγα περισσότερα χρήματα πουλώντας τις γούνες. Για να γνωστοποιήσουν τα κατορθώματά τους στη γύρω περιοχή, συχνά οι κυνηγοί αυτοί κάρφωναν τα πτώματα των ασπαλάκων σε κάποιο κοντινό συρματόπλεγμα, για να απωθήσουν τους άλλους όπως έλεγαν. Ελάχιστοι τέτοιοι παραδοσιακοί κυνηγοί εξασκούν το επάγγελμά τους ακόμη, αλλά η γούνα του ζώου δεν έχει πλέον εμπορική αξία.

Μπορεί να έχει κανείς τυφλοπόντικα για κατοικίδιο; Το έψαχνα αυτό ένα διάστημα. Απ’ό,τι φαίνεται είναι υπερβολικά δύσκολα ζώα που διατηρούνται στην αιχμαλωσία σπάνια, κυρίως για επιστημονικούς σκοπούς. Δεν είναι αδύνατο, αλλά είναι πολύ δύσκολο. Ο τυφλοπόντικας μπορεί να ζήσει σε ένα τερράριο ή σε κάποιο παρόμοιο δοχείο όπου το περιβάλλον θα πρέπει να διαμορφωθεί με γνώμονα τις εξειδικευμένες ανάγκες του είδους. Τα ζώα αυτά νιώθουν ασφαλή εάν μπορούν να νιώσουν το περιβάλλον τους γύρω τους (θιγμοτακτικά). Δεν είναι απαραίτητο να βρίσκονται σε χώμα, αλά μπορούν να κατοικήσουν και σε έτοιμα τούνελ. Πανικοβάλλονται αν εκτεθούν στην επιφάνεια, και αν παραμείνουν εκτεθημένοι, πεθαίνουν από το στρες μέσα σε 1-3 ημέρες. Επειδή οι θερμοκρασίες κάτω από τη γη είναι σταθερότερες απ’ό,τι έξω, δε θα πρέπει να βιώνουν ακραίες θερμοκρασιακές μεταβολές, ούτε να εκτίθενται στο ηλιακό φως. Χρειάζονται σταθερή παροχή μεγάλης ποσότητας τροφής, η οποία θ’αποτελείται ως επί το πλείστον από γεωσκώληκες και έντομα ο΄πως αλευροσκούληκα, μελοσκούληκα κι άλλες προνύμφες. Έστω και μία μέρα χωρίς τροφή μπορεί να τους σκοτώσει. Επειδή τρώνε πολύ, αφοδεύουν και πολύ, οπότε ο χώρος τους θα χρειάζεται συχνό καθάρισμα. Το πρόβλημα είναι ότι αυτο΄θα πρέπει να γίνει με τη μικρότερη δυνατή ενόχληση στο ζώο. Οι πληροφορίες που βρήκα αφορούσαν αμερικανικά είδη, τα οποία έχουν στενή σχέση με το νερό, οπότε προαιρετικά μπορεί να κατασκευαστεί περιοχή νερού στο χώρο τους. Αυτό πιθανότατα δεν ισχύει για τα ευρωπαϊκά είδη. Οι ασπάλακες δεν ανέχονται άλλο μέλος του είδους τους στο χώρο τους, και το πιθανότερο είναι ο νεοφερμένος να σκοτωθεί και να κανιβαλιστέι, ή να σκοτωθούν και οι δύο.Τα ενήλικα άτομα που πιάνονται από τη φύση δεν προσαρμόζονται στην αιχμαλωσία σχεδόν ποτέ, αλλά πεθαίνουν αμέσως από στρες. Μεγαλύτερη επιτυχία έχει κανείς με μικρά που μόλις έχουν απογαλακτιστεί. Αυτά σπάνια κυκλοφορούν στην επιφάνεια του εδάφους, ή μπορεί να τα φέρουν γάτες που τα έπιασαν, αν και στη δεύτερη περίπτωση διατρέχουν μεγάλο κίνδυνο από μόλυνση από το δάγκωμα, και σε συνδυασμο΄με το στρες και το μικρό τους μέγεθος, αυτό σχεδόν σίγουρα θα τα σκοτώσει. Και πάλι το προσδόκιμο ζωής τους, αν δεν πεθάνουν αμέσως, είναι συνήθως λίγοι μήνες. Σε ορισμένες περιπτώσεις ωστόσο, εάν όλες οι συνθήκες είναι οι σωστές και η διατροφή η κατάλληλη, ζουν την πλήρη διάρκεια ζωής τους. Δεν έχω διαβάσει τίποτα σχετικό με την αναπαραγωγή τους στην αιχμαλωσία, η οποία μάλλον θα είναι ακόμα πιο δύσκολη διαδικασία, αλά ίσως να έχει γίνεισ το εργαστήριο και να μην το ξέρω. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, οι ασπάλακες προστατεύονται και η αιχμαλώτισή τους είναι παράνομη.

Ο οικότυπος του πλήρως υπόγειου και συχνά τυφλού ασπονδυλοφάγου θηλαστικού είναι πολύ επιτυχημένος και διαχρονικός, έχοντας εξελιχθεί ανεξάρτητα σε διάφορους κλάδους θηλαστικών ανά τον κόσμο. Ήδη πριν την εμφάνιση των γνήσιων θηλαστικών, πολλά προθηλαστικά συναψιδωτά είχαν προσαρμογές για την εκσκαφή λαγουμιών. Το πρώτο ασπαλακόμορφο θηλαστικό ήταν ο δοκοσκάπτης (Docofossor brachydactylus), που έζησε πριν 160 εκατομμύρια χρόνια στο Ιουρασικό, και έμοιαζε περισσότερο με τους χρυσούς ασπάλακες της Αφρικής παρά με τους κανονικούς. Ανήκε στην τάξη των δοκόδοντων, η οποία περιελάμβανε επίσης χερσαία, δενδρόβια και ημιυδρόβια είδη, και είναι ακόμα αμφιλεγόμενο αν πρέπει να ταξινομηθεί ως κλάδος των γνήσιων θηλαστικών ή λίγο έξω απ’αυτά. Η οικογένεια των ασπαλακιδών εμφανίστηκε στο ύστερο εόκαινο πριν περίπου 35 εκατομμύρια χρόνια, ενώ το ευρασιατικό γένος Talpa στο μειόκαινο, με τα πρώτα απολιθώματα να χρονολογούνται πριν 23 εκατομμύρια χρόνια. Άλλες δύο ομάδες θηλαστικών, οι χρυσοί ή ξανθοί ασπάλακες (οικογένεια Chrysochloridae) της Νότιας Αφρικής και οι μαρσυποφόροι ασπάλακες (οικογένεια Notoryctidae) της Αυστραλίας έχουν εξελιχθεί ανεξάρτητα σε παρόμοιο οικότυπο. Η πρώτη ομάδα ανήκει στα αφροθήρια, μια ομάδα θηλαστικών που εξελίχθηκε στην Αφρική και περιλαμβάνει τα τένρεκ, τους ύρακες και τους ελέφαντες, ενώ η δεύτερη στον κλάδο των αυστραλιανών μαρσυποφόρων, δηλαδή αρκετά μακριά από τους τυπικούς ασπάλακες. Αυτές οι δύο ομάδες μοιάζουν περισσότερο μεταξύ τους παρά με τους ευρασιατικούς ασπάλακες, επειδή και οι δύο έχουν πλατιά μύτη η οποία βοηθά στο σκάψιμο, ενώ οι μαρσυποφόροι ασπάλακες και οι περισσότεροι χρυσοχλωρίδες ζουν σε ξηρά ενδιαιτήματα, έχοντας την ικανότητα να κολυμπούν μέσα στην άμμο, ικανότητα κοινή σε αρκετά φίδια και μακροστενες σαύρες της ερήμου, αλλά σπανιότατη στα θηλαστικά. Υπάρχουν επίσης και οι ασπαλακοαρουραίοι (οικογένεια Spalacidae) που είναι υπόγεια, συχνά τυφλά τρωκτικά που ξεχωρίζουν από τους μεγάλους, συνεχώς αναπτυσσόμενους κοπτήρες της τάξης τους, και είναι φυτοφάγοι, τρεφόμενοι με ρίζες και κονδύλους. Γνωστότερο είδος είναι ο γυμνός ασπαλακοαρουραίος (Heterocephalus glaber), ο οποίος είναι γυμνό, αποκλειστικά υπογειόβιο ευκοινωνικό θηλαστικό, σχεδόν ποικιλόθερμο με ασυνήθιστη μακροζωία (συχνά ξεπερνά τα 30 χρόνια), μεγάλη ικανότητα επιδιόρθωσης του dna και εξαιρετική ανθεκτικότητα στον καρκίνο. Υποτίθεται ότι μια μέρα θα μας σώσει, αφού μελετάται για πιθανές θεραπείες κατά του γήρατος και του καρκίνου στον άνθρωπο, αλλά αυτό μάλλον θ’αργήσει. Στην Ελλάδα απαντά το μικρό είδος Nanospalax leucodon, το οποίο επίσης είναι ζώο που δεν ξέρει κανείς. Παρόμοιες προσαρμογές για υπόγεια διαβίωση όπως στιβαρό σώμα, χοντρά άκρα προσαρμοσμένα γιατο σκάψιμο κλπ έχουν επίσης εξελιχθεί ανεξάρτητα και σε κλάδους εκτός των θηλαστικών, όπως σε πολλά ερπετά, αμφίβια και αρθρόποδα.

Εγώ ασπάλακα δεν έχω συναντήσει ποτέ. Η μόνη φορά που ήρθα σχετικά κοντά σ’αυτό το μικρό παράξενο θηλαστικό ήταν σε μια εκδρομή στη Βάλια Κάλντα στα Γρεβενά πριν λίγα χρόνια, όπου ο ξεναγός μας εφίστησε την προσοχή σε κάτι μικρά βουναλάκια από χώμα σ’ένα ξέφωτο στο δάσος, τα οποία ήταν τα ίχνη ενός τυφλοπόντικα. Ήταν περίπου 15 εκατοστά σε πλάτος, και μάλλον είχαν σκαφτεί πρόσφατα, γιατί δεν είχαν χόρτα πάνω. Έβρεχε όμως εκείνες τις μέρες και η λάσπη είχε στεγνώσει, έτσι ήταν στέρεα. Ήταν τόσ απολλά που τα πατούσαμε παντού! Εάν έχετε εντοπίσει πουθενά ίχνη ασπάλακα, ή έχετε δει ή και πιάσει τον ίδιο, μπορείτε να το γράψετε στα σχόλια, μαζί με την τοποθεσία όπου τον βρήκατε.

Πηγές και σύνδεσμοι
ασπάλακας – Βικιπαίδεια
ασπάλακας – αγγλική Wikipedia
οικογένεια Talpidae – αγγλική Wikipedia
γένος Talpa – αγγλική Wikipedia
Talpa caeca – αγγλική Wikipedia
Talpa europaea – αγγλική Wikipedia
Talpa stankovici – αγγλική Wikipedia
Talpa romana – αγγλική Wikipedia
αστερόρρινος ασπάλακας – αγγλική Wikipedia
το γένος Talpa – Εγκυκλοπαίδεια της Ζωής
Πόσο μεγάλες στοές μπορεί να σκάψει ο ασπάλακας;
<a href="http://www.fdparnonas.gr/theanimalof-the-week_talpa-stankovici/ασπάλακας του Στάνκοβιτς (Talpa stankovici)
Ο τυφλοπόντικας στο χωράφι – Φτιάχνω μόνος μου
η ιστοσελίδα των Βρετανών ασπαλακοκυνηγών
οι ασπάλακες ως κατοικίδια 1
οι ασπάλακες ως κατοικίδια 2
Τα εκπληκτικά όργανα του αστερόρρινου ασπάλακα
η ιστορία των Μιξτέκων
Ενδεικτικές επιστημονικές μελέτες
αναθεώρηση της οικογένειας Talpidae από απολιθώματα ασπαλάκων από την Πολωνία
Το πρόβλημα της όρασης στην οικολογία της Talpa europaea
Παρατηρήσεις πάνω στις κινήσεις των ασπαλάκων T. europaea μετά τον απογαλακτισμό
στερεοσκοπική και σειριακή όσφρηση προς μία οσμητικήπηγή σε ένα θηλαστικό

Τσίκνα

Τι τελικά είναι η τσίκνα; Ήξερα βέβαια από παλιά ότι είναι η μυρωδιά του κρέατος που ψήνεται, αλλά την έχω ακούσει να χρησιμοποιείται και για άλλα, όχι τόσο ευχάριστα πράγματα. Για παράδειγμα την έχω ακούσει να αναφέρεται στη μυρωδιά του καμένου κρέατος, της άσχημης φαγητίλας γενικότερα, του καμένου λαδιού κλπ. Μια άλη φορά ένας γνωστός μου Τσιγγάνος μπήκε σε κάποιες δημόσιες τουαλέτες και βγαίνοντας είπε: «Πω ρε φίλε, τσίκνα εκεί μέσα.» Μου φάνηκε πολύ αστείο αυτό, αλά σκέφτηκα ότι μπορεί να το είπε για πλάκα ή να το χρησιμοποιούν κυρίως οι Τσιγγάνοι, γι’αυτό να μην το ξέρουμε. Παρόλα αυτά, ψάχνοντας χθες για την ετυμολογία της λέξης, βρήκα ότι μια τέτοια χρήση όντως υπάρχει. Τσίκνα ως η έντονη οσμή ούρων. Επίσης το slang.gr δίνει μια ακόμα πιο αηδιαστική εκδοχή της λέξης: Τσίκνα, το άκρον άωτον της…

Παρόλα αυτά το Βικιλεξικό δεν καταγράφει καμία από τις παραπάνω ερμηνείες, ίσως επειδή είναι πολύ αργκό και χρησιμοποιούνται σπάνια. Δίνει μόνο την κυρίαρχη ερμηνεία, δηλαδή τη μυρωδιά του κρέατος που ψήνεται ή καίγεται. Δίνει όμως ακόμα και την ετυμολογία της λέξης, κι αυτό ήταν που με εξέπληξε περισσότερο. Η λέξη δεν είναι δάνειο, αν και φαίνεται για τέτοιο. Δεν είναι ούτε τούρκικη, ούτε αλβανική, ούτε αράβικη, ούτε ιταλική, ούτε σλάβικη, ούτε εβραϊκή, ούτε περσική, ούτε αρμένικη ούτε τίποτα. Είναι αρχαία ελληνική! Προέρχεται από τη λέξη «κνίσα», και με αντιμετάθεση έγινε τσίκνα, όπως η φούχτα έγινε χούφτα. Η κνίσα χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα, όπως πληροφορεί και το Βικιλεξικό και θα συναντήσεται σε αρκετά άρθρα, αλλά σπάνια. Είναι καταχωρημένη στο Λεξικό της Αρχαίάς Ελληνικής Γλώσσης των Λίντελ και Σκοτ. Η λέξη αυτή συναντάται πρώτη φορά στην Ιλιάδα του Ομήρου, όπου περιγράφει τον καπνό και τη μυρωδιά από τα θυσιαζόμενα ζώα που ψήνονται. Άρα τελικά πρώτη σημασία της λέξης ήταν η γνωστή, η μυρωδιά δηλαδή του ψημένου κρέατος, κι επίσης το ότι μόνο η τσίκνα πήγαινε στους θεούς, ενώ το κρέας το έτρωγαν οι θνητοί, τελικά ισχύει.

Οπότε την Τσικνοπέμπτη γιορτάζουμε την οσμή του κρέατος κι όχι των ούρων!

Follow

Ενημερωθείτε για κάθε νέα δημοσίευση στο email σας.

Μαζί με 45 ακόμα followers