Απολογισμός ερπετών κι αμφιβίων 2011

μεγάλη αρσενική χελώνα Testudo hermanni

μικρός αρσενικός φρύνος B. viridis στο χέρι μου

μεγάλη θηλυκή χελώνα T. hermanni

μια άλλη μεγάλη θηλυκή χελώνα T. hermanni

Όπως και
πέρσι,
έχω βάλει στόχο να καταμετρώ προσεκτικά και να καταγράφω όσα ερπετά και αμφίβια, όπου και όπως κι αν βρίσκονται αυτά, τυχαίνει να βρίσκω κάθε χρόνο. Για το 2011 λοιπόν έχω μια αρκετά πλούσια ποικιλία. Όλα είναι από τους Πύργους Κοζάνης 800 μέτρα υψόμετρο στο Βέρμιο, το χωριό μου, εκτός κι αν επισημάνω διαφορετικά.

Ένας ακόμα από τους συνολικά 38 περίπου Bufo viridis που βρήκα φέτος. Οι πράσινοι φρύνοι έχουν εξάπλωση σ’όλη σχεδόν την Ελλάδα και μπορούνα βρεθούν σε πολλούς τύπους ενδηαιτημάτων. Πολλούς έβρισκα στο δρόμο, άλλους όμως μέσα στην αυλή, ή στα παρτέρια με τα λουλούδια και τα χόρτα όπου τους εντόπιζα με τον ήχο, ή σ’ένα δωματιάκι που βρίσκεται η βρύση του λαστίχου, το οποίο κρατάει και λίγη θερμοκρασία παραπάνω. Οι περισσότεροι ήταν είτε μικροί είτε μεσσαίοι. Στην αυλή έτυχε να πιάνω τους ίδιους δύο αρσενικούς κι ένα θηλυκό επί 5 συνεχόμενες μέρες. Μπορείτε να ξεχωρίσετε τους αρσενικούς από τους θηλυκούς απλώς σφίγγοντάς τους ελαφρά στη μέση – οι αρσενικοί θα βγάλουν φωνούλες, αφού είναι το μόνο φύλο που κωάζει. Οι φρύνοι ζουν κυρίως στη στεριά, πηγαίνοντας στο νερό μόνο για αναπαραγωγη, κι έτσι δεν κινδυνεύουν τόσο, στην ενήλικη φάση τους τουλάχιστον, από τη ρύπανση των υδάτων. Αντίθετα τα τελευταία χρόνια οι βάτραχοι του νερού έχουν ελαττωθεί υπερβολικά στο ποταμάκι της περιοχής λόγω ρύπανσης, κυρίως από ασυνήδητους και βόθρους.

Ένας ακόμα πάνω στο χέρι μου. Εδώ σίγουρα θά’χετε αναρωτηθεί πώς γίνεται και τους φωτογραφίζω στο χέρι μου χωρίς να μου φεύγουν, και ίσως φτάσετε ν’αμφιβάλλετε μήπως είναι στημένο. Όμως δεν είναι και τόσο δύσκολο όπως φαίνεται. Πέραν του ότι δεν ήταν λίγες οι φορές που μου πηδούσαν από το χέρι πριν προλάβω να εστιάσω και να τραβήξω, είναι αρκετά χειρίσιμα ζώα που μπορείς να τα κάνεις να κινηθούν κατά συγκεκριμένο τρόπο σχετικά εύκολα. Με την εμπειρία μου κάποιων χρόνων στο πιάσιμό τους, έχω να σας μάθω λίγες τεχνικές με τις οποίες θα επηρεάσετε ένα φρύνο να μείνει ήσυχος. Αυτά δεν τα είχα γράψει
στο παλαιότερο άρθρο μου για τους φρύνους,
όπου θα βρείτε πολλές πληροφορίες γι’αυτά τα ζώα.
Προσέξτε καλά το πλατύ και σχεδόν επίπεδο κεφάλι ενός φρύνου. Βγάλετε θεωρητικά όλο το κάτω μέρος με την κάτω σιαγώνα και μια μικρή φέτα από το εσωτερικό του κατώτερου μέρους του πάνω, είναι όλο το στόμα και ο ουρανίσκος. Βγάλτε τώρα το μπροστινό στενότερο μέρος, είναι το ρύγχος και τα ρουθούνια. Εντάξει, τα βγάλατε. Τώρα πάτε πιο πίσω και βγάλτε τα μεγάλα εξογκωμένα μάτια, αφαιρώντας περίπου τον ίδιο όγκο που φαίνεται έξω και μέσα. Τώρα έμειναν ν’αφαιρέσετε τ’αφτιά, των οποίων τα τύμπανα βρίσκονται ακριβώς πίσω απ’τα μάτια. Αφαιρέστε και λίγο προς τα μέσα. Τώρα έμεινε ένα πλατύ, κεντρικό μέρος. Κόψτε κι από εδώ γύρω-γύρω λίγο. Τι έμεινε; Ένα μικρό, απειροελάχιστα υπερυψωμένο μέρος όπου βρίσκεται ο εγκέφαλος. Όλο το υπόλοιπο κεφάλι είναι στόμα, ρύγχος, αισθητήρια όργανα, και ο οστέινος οπλισμός που τα προστατεύει – αν και τα οστά του ζώου είναι πολύ λεπτά κι εύθραυστα, μπορούν να το προστατεύσουν υπό κανονικές συνθήκες. Τώρα μπορείτε να βγάλετε και το δέρμα, το βρεγματικό οφθαλμό (ένα τρίτο φωτοευαίσθητο όργανο πάνω στο κεφάλι πολλών σπονδυλωτών, και τέλος βγάλτε και τη λεπτή φέτα κρανίου. Αφαιρέστε το λίγο κενό που υπάρχει από κάτω, τις μήνιγγες, και σας έμεινε ένας μικροσκοπικός, μακρόστενος εγκέφαλος. Αυτός ελέγχει τις βασικές λειτουργίες, την κίνηση και τη συμπεριφορά του ζώου.Μπορούμε να πούμε πως είναι το κέντρο της συνειδήσεώς του.
Έτσι λοιπόν, αν πιάσετε το κεφάλι ενός φρύνου ή άλλου βατράχου, θα βρείτε ψιλαφίζοντας στη μέση προς τα πίσω, κάπου ανάμεσα στα μάτια και τα αφτιά, ένα ελαφρώς φουσκωμένο μέρος. Άρα μπορείτε να σκεφτείτε πόσο μικρός είναι ο εγκέφαλός του. Μικρός και κατά πολύ απλότερος σε σχέση μ’εμάς και τα υπόλοιπα θηλαστικά, σε σχέση όμως με λιγότερο εξελιγμένες ομάδες σπονδυλωτών και ομάδες ασπονδύλων είναι αρκετά σύνθετος. Αποτελείται πάνω-κάτω από τα ίδια μέρη με το δικό μας, αν και όχι τόσο διαφοροποιημένα.
Ο τρόπος κίνησής του επομένως θα πρέπει να είναι περιορισμένος και κατά βάση ενστικτώδης. Συγκρίνοντας τον τρόπο κίνησης του φρύνου με το κουνέλι – και τα δύο ζώα κινούνται με άλματα κι έχουν εξελίξει παχύ και κοντό σώμα ως προσαρμογή σ’αυτό -, κατάλαβα ευθύς ότι οι τρόποι κίνησεις και οι πιθανές εναλλακτικές που έχει το δεύτερο είναι πολύ περισσότεροι και πολυπλοκότεροι. Εδώ μιλάω μόνο για κίνηση, γιατί αν έβαζα και τη γενικότερη συμπεριφορά και τη νοημοσύνη το κουνέλι σίγουρα θα ξεπερνούσε το φρύνο κατά πάρα, πάρα πολύ.

Έτσι λοιπόν έχουμε ορισμένες τεχνικές που θα κάνουν το φρύνο να κινηθεί κατά συγκεκριμένο τρόπο:

1 Αν χαϊδέψετε το ζώο κατά μήκος της νοητής μέσης γραμμής απ’το κεφάλι έως πίσω, ή αν το ακουμπήσετε λίγο πίσω, ή αν το σπρώξετε λίγο από πίσω, θα πηδήξει μπροστά.
2 Αν εκεί που κινείται του υψώσετε ένα εμπόδιο μπροστά του είτε με το χέρι σας είτε με κάτι άλλο πιθανότατα θα γυρίσει επί τόπου και θα διαλέξει άλλο δρόμο. Το ίδιο ίσως γίνει βάζοντας απλά μπροστά στο κεφάλι του ένα δάχτυλο.
3 Αν τον πιέσετε λίγο στο ρύγχος σπρώχνοντάς τον προς τα πίσω θα τον μπλοκάρετε προσωρινά, και θα μείνει ακίνητος.
4 Εάν τον αναποδογυρίσετε απότομα μπορεί να μείνει για λίγο εκεί (τονική ακινησία). Συνήθως όμως γυρίζει κανονικά αμέσως, γι’αυτό ίσως χρειαστεί να τον πιέσετε λίγο στη θέση του. Με την αντίδραση αυτή προσποιείται το νεκρό ώστε ο υποτιθέμενος εχθρός να τον αφήσει ήσυχο. Παρόμοια συμπεριφορά έχουν κι άλλα ζώα, όπως οι
κότες.
5 Εάν ενώ ο φρύνος κάθετε ήσυχος και ακίνητος περάσετε το χέρι σας ή κάτι άλλο, ή πετάξει ή περάσει κάτι πάνω απ’το κεφάλι του σε κάποιο ύψος, θα τρομάξει στιγμιαία και θα πεταχτεί κατευθείαν. Εκεί βρίσκεται ο βρεγματικός οφθαλμός, που μπορεί ν’αντιληφθεί απότομες εναλλαγές του επιπέδου φωτός, και θα προειδοποιήσει το ζώο για πιθανό εχθρό που έρχεται από πάνω.
6 Αν εφαρμόσετε τις διάφορες ακινητοποιητικές τεχνικές και τον κρατήσετε στο χέρι σας κάνοντάς το κοίλη χούφτα, πιθανότατα θα μείνει για λίγο ώστε να τον φωτογραφίσετε. Μπορεί αρχικά να σας πηδήξει λίγες φορές, αλλά θα το καταφέρετε στο τέλος. Ίσως κάθεται στο χέρι μας λόγω υψηλότερης θερμοκρασίας εκεί.
7 Αν το ζουλίξετε παραπάνω, τον τραβήξετε, ή τον σηκώσετε λάθος, π.χ. από κάποιο άκρο, θ’αντιδράσει έντονα προσπαθώντας να φύγει. Αυτό είναι βασανιστικό για το ζώο και δε θα πρέπει να το κάνετε. Αν κι έχει μικρό εγκέφαλο, έχει όλα τα κυκλώματα μέσα που του δίνουν την ικανότητα ν’αντιλαμβάνεται πόνο και φόβο, όπως άλλωστε και κάθε σπονδυλωτό.
8 Για να τον τεντώσετε, πιάστε τον λίγο απ’τη μέση και απλώστε τα άκρα του προς τα πίσω. Δεν πιάνει πάντα, και συχνά μπορεί να προσπαθεί να επανέλθει με δύναμη, και καλύτερα τότε να τα παρατήσετε.
9 Όταν το μεταφέρετε, να τον πιάνετε ολόκληρο, όχι μόνο απ’τη μέση για να φοβάται, ή να τον έχετε καλυμμένο και με τα δύο χέρια ώστε να νιώθει ασφαλής και ήσυχος. Γενικά όμως δε θα πρέπει να πιάνετε ένα αμφίβιο για πολύ ώρα γιατί το ζεστό και ξηρό δέρμα μας αφηδατώνει το δικό τους λεπτότερο και υγρό. Επίσης εάν έχετε πιάσει πριν χημικό ή κάτι δηλητηριώδες, μπορεί το ζώο ν’απορροφήσει την ουσία απ’το δέρμα του. Καλύτερα να τον κρατάτε σ’έναν κάδο ή άλλο δοχείο με λίγη υγρασία αν πρόκειται να μείνει για πολλή ώρα.
10 Για να πιάσετε ένα φρύνο, καπακώστε τον γρήγορα με το χέρι, ή περιμένετε να πάει κοντά σε μια γωνία και μετά πιάστε τον.
11 Και μην ξεχάσετε να πλήνετε τα χέρια σας μετά, ιδίως αν πρόκειται να φάτε με το χέρι ή να πιάσετε ευαίσθητη περιοχή του σώματος. Οι φρύνοι εκρίνουν τοξίνες στο δέρμα τους όταν στρεσάρονται, και παρόλο που στο δέρμα είναι αβλαβείς, αν έρθουν σ’επαφή με βλενογόνο μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό.

Οι υδρόβιοι βάτραχοι όπως είπα έχουν σχεδόν εξαφανιστεί, με μία όμως απροσδόκητοι εξαίρεση. Είχα πει
στο παλαιότερο θέμα για τις βομβίνες
ότι από το ποταμάκι του χωριού έχουν πλέον δυστυχώς εκλείψει. Όμως βρήκαμε μια ομάδα σ’ένα πολύ απομονωμένο μέρος. Μια μέρα τον Αύγουστο λοιπόν, αφού είχα πάει εγώ μ’ένα φίλο μου βόλτα στη γέφυρα Σάνδρεμος, μία βυζαντινή ή οθωμανική διατηρημένη γέφυρα που διασχίζει το ποταμάκι αμέσως βόρεια λίγο έξω απ’το χωριό, ψάχναμε το μέρος. Το ήδη υποβαθμισμένο ποτάμι κόβεται εντελώς λίγο έξω από το χωριό για τους καλοκαιρινούς μήνες για άρδευση, κι έτσι η κοίτη μένει ξερή. Κάπου λοιπόν σε μια γωνία της κοίτης είχε σχηματιστεί μια μικρή λιμνούλα περίπου ένα μέτρο και κάτι σε μήκος, ένα σε πλάτος και πάνω από μισό μέτρο βάθος. Εκεί μέσα ήταν παγιδευμένος σε απελπιστική κατάσταση ένας τεράστιος αριθμός τέτοιων βατράχων (Bombina variegata), από ενήλικες 4 εκατοστών έως και μικρά του ενός ή και λιγότερο. Είχα φωτογραφίσει και τη λιμνούλα και ένα μικρό στο χέρι μου, αλλά καταλάθος τ’αρχεία σβήστηκαν. Τα βατραχάκια αυτά πιθανόν θα τρέφονταν με τα πολλά εντομοειδή που κολυμπούσαν εκεί, δεν είναι όμως απίθανο οι μεγαλύτερι να κανιβάλιζαν τους μικρότερους, μιας και τέτοια συμπεριφορά έχει παρατηρηθεί στην αιχμαλωσία.
Όλα τα βατραχάκια ήταν λοιπόν παγιδευμένα εκεί, με αφιλόξενες εκτάσεις κατάξερου εδάφους και βράχων γύρω τους. Τον Οκτώβριο, που θ’άφηναν το ποτάμι, εάν η λίμνη είχε διατηρηθεί χωρίς μόλυνση ή, ακόμα καλύτερα, ξαναγέμιζε από καμία βροχή, τα βατραχάκαι θα μπορούσαν να σκορπιστούν σ’όλο το μέρος και ίσως κάποια να επιβίωναν. Ακόμαι όμως κι αν μερικά επιβίωσαν, είναι αναγκασμένα ν’αντιμετωπίσουν κι αυτό το καλοκαίρι την ίδια ανθρώπινη μαλακία, και ίσως φέτος δεν ξανασταθούν τόσο τυχερά.

Μια σχετικά μικρή χελώνα στο χέρι ενός παιδιού. Φέτος βρήκα 58 περίπου χελώνες, εκ των οποίων το ένα
μικρό χελωνάκι,
άλλες 4 μικρές, μία αρσενική και μια θηλυκή μικρού μεγέθους, και περίπου 20 αρσενικές και 25 θηλυκές, αλλά και μία μεσαία πατημένη στο δρόμο, (οι καταμέτρησή μου δεν έγινε τόσο λεπτομερείς όπως πέρσι). Εννοείται ότι όλες οι χελώνες της περιοχής είναι του είδους Testudo hermanni.

Νεροχελώνες δεν υπάρχουν ούτε υπήρχαν στο ποτάμι. Νεροχελώνες του είδους Trachemys sscripta (οι κοινές αμερικανικές νεροχελώνες) μπορούν να βρεθούν σε υδάτινα οικοσυστήματα κοντά σε μέρη με ανθρώπινη δραστηριότητα, αφού κάποιοι ασυνήδητοι αφήνουν τις χελώνες τους εκεί, κι έπειτα αυτές είτε πεθαίνουν είτε καταφέρνουν να ζήσουν και αναπαράγονται σε βάρος των ευρωπαϊκώνειδών με τα οποία ανταγωνίζονται καλύτερα. ΕυρωπαΪκές νεροχελώνες δεν έχω συναντήσει ακόμα. Στον Άρνο ποταμό της Φλωρεντίας που
επισκέφθηκα φέτος,
μου είπαν ότι υπήρχαν πολλές νεροχελώνες, προφανώς του αμερικανικού είδους. Το θέμα είναι διεθνές.

Αυτή τη σαύρα τη βρήκα σ’έναν κουβά κάτω απ’το μπαλκόνι στην αυλή. Προφανώς θα είχε πέσει εκεί μέσα ύστερα από κάποιο ατύχημα, ή μπορεί κάποιο πουλί να την έπιασε και αυτή νά’κοψε την ουρά της για να σωθεί. Κατά τ’άλλα ήταν υγειής. Η ουρά ξαναμεγαλώνει, αλλά απλότερη και διαφορετικού χρώματος και υφής από πριν. Την ξαναβρήκαμε την επόμενη μέρα στα κοντά χόρτα του μέρους όπου την αφήσαμε, προφανώς δε χρειάστηκε να μετακινηθεί πολύ μακριά. Να ήταν ολόκληρη περίπου 3-4 εκατοστά.
Μη νομίζετε πως με αγαπάει, με ξέρει ή δε με φοβάται για να κάθεται στο χέρι μου. Κάθεται για καθαρά ωφελιμιστικούς λόγους, αφού το χέρι μας είναι ζεστό και τα ερπετά ως γνωστόν χρειάζονται εξωτερικές πηγές θερμοκρασίας για ν’ανεβάσουν το μεταβολισμό τους. Μπορείτε να βάλετε μια μικρή σαύρα στο χέρι σας, κι αυτή θα καθίσει εκεί για λίγο βλέποντάς το σαν μια τεράστια θερμή επιφάνεια. Μπορείτε μάλιστα και να κουνήσετε το χέρι σας αργά χωρίς να τρομάξει. Προσοχή όμως, γιατί αν τρομάξει θα πέσει απ’το χέρι σας και θα εξαφανιστεί. Με μεγαλύτερες σαύρες αυτό, να τις βάλετε δηλαδή στο χέρι σας χωρίς να φεύγουν, φυσικά δε γίνεται. Το είδος μου είναι άγνωστο, πιθανόν κάποια νεογέννητη του γένους Lacerta ή Podarcis. Ας μας διαφωτίσει κάποιος ειδήμων.

Και το πιο σπάνιο:

Πρώτη φορά είδα κι έπιασα αβγά ερπετού. Συνολικά ήταν 9 και βρέθηκαν όταν ο θείος μου έσκαβε το παρτέρι με την τσάπα. Δεν είναι σκληρά σαν τ’αβγά της κότας, είναι περισσότερο δερματώδη και ελαφρώς εύπλαστα, αν και πάλι το ερπετό για να ενισχύσει το τσόφλι χρειάζεται αρκετό ασβέστιο. Σίγουρα θα είχαν γεννηθεί από κανένα μεγάλο ειδος όπως αυτά του γένοςυ Lacerta.
Όλοι φοβήθηκαν μήπως ήταν αβγά φιδιού, ακόμα κι εγώ ανησύχησα μήπως ήταν κάποιο δηλητηριώδες είδος, χωρίς να σκεφτώ προς στιγμήν ότι οι οχιές γεννούν κατευθείαν μικρά και όχι αβγά. Έπρεπε ωστόσο ν’ανοίξω ένα αβγό για να το επιβεβαιώσω, αλλά και κυρίως από δική μου περιέργεια. Έσκασα ένα λοιπόν καθαρά για δειγματοληπτικούς λόγους. Το αβγό δε σπάει όταν ανοίγεται, αλλ’αν τρυπήσει ή σχιστεί σκάει απότομα πετάγοντας έξω όλα τα υγρά. Μέσα λοιπόν στο υγρό βρήκα ένα έμβρυο σαύρας 3,5-4 εκ. μαζί με την ουρά, ίσου μεγέθους με τις μικρότερες νεογέννητες, και σίγουρα σε λίγες μέρες τα αβγά θά’σκαγαν. Έτσι σκότωσα ακούσια μια μικρή αγέννητη σαυρούλα. Ούτε όμως τα υπόλοιπα είχαν καλή τύχη. Τά’θαψα όλα έξω απ’το σπίτι για να μην τα βρει κανείς και να συνεχίζουν ν’αναπτύσσονται κανονικά σ’ένα μέρος με καλό χώμα και πολύ ήλιο. Όμως έκανα το λάθος να το πω σε παιδάκια και μου σκόρπισαν ή μου κατέστρεψαν τα 4. Τελικά το βράδυ τά’φερα μέσα στην αυλή, πλέον μόνο 4. Επίσης δεν είναι σωστό ν’αλλάζουν συνέχεια θέσει τα αβγά των ερπετών, διότι το μικρό μπορεί να συνθλιβεί από το βάρος των υπολοίπων υλικών του αβγού. Την άλλη μέρα βρήκα το ένα λίγο ξεθαμμένο και πλαγιασμένο, και κατάλαβα ότι δεν τό’θαψα σωστά. Τώρα αν τα υπόλοιπα εκολάφθηκαν είναιάγνωστο.

Από φίδια βρήκα ένα σχετικά μικρό πατημένο στο δρόμο κοντά στο σπίτι, είχα ακούσει και γι’άλα δύο, όμως δεν ξέρω τι ήταν.

Προσδοκώ φέτος να βρω ακόμα περισσότερα και ακόμα πιο σπάνιες περιπτώσεις.

Νέα από τον κόσμο των ερπετών: ήρθε η περίοδος αναπαραγωγής, αστεία τηλεοπτική εκπομπή και αναβίωση ενός ιστολογίου

Έχω μεγάλο ενδιαφέρονγια τα ερπετά, αυτό είναι γνωστό. Είμαι γραμμένος εδώ κι ένα χρόνο περίπου στην ελληνική πύλη για τα ερπετά
Reptiles Greece
όπου μπαίνω πού και πού και σε κάποιες περιόδους μπαίνω ως μέλος και μιλάω. Ο λόγος για τον οποίον δε μπαίνω συχνά είναι κυρίως επειδή δεν έχω εγώ ακόμα στην κατοχή μου κανένα ερπετό. Θά’θελα να έχω μια μικρή συλλογή ή τουλάχιστον ένα, αλλά δεν είναι κάτι εύκολο. Πρώτα απ’όλα χρειάζεται χρήματα και πολύ ψάξιμο. Εγώ το μόνο που έχω είνια κάτι δυσλειτουργικά δοχεία που ίσως μπορούμε να τα πούμε τερράρια και την ιδέα, η οποία τοποθετείται στο πίσω μέρος του μυαλού για καλύτερη καθημερινή λειτουργικότητα, όπως άλλωστε και πολλές άλλες.

Έχω λοιπόν να μπω στην Ελληνική Πύλη από δύο μήνες περίπου. Ο λόγος για τον οποίον ξαφνικά αποφάσισα να ρίξω μια ματιά ήταν η απορία μου για τ’αποτελέσματα της οικονομικής κρίσης στα μέλη. Αν και ήξερα περιπτώσεις από πριν που μέλη πουλούσαν ή μείωναν τη συλλογή τους για οικονομικούς λόγους ή άλλα που έχαναν τη δουλειά τους ή αντιμετώπιζαν προσωρινά προβλήματα, τώρα πίστευα ότι αυτό θα είχε ενταθεί υπερβολικά, αλλά δεν ήταν έτσι. Απ’ό,τι έψαξα για να δω τι γίνεται, είχαν γίνει πρόσφατα συζητήσεις για την κρίση και τα αποτελέσματά της και φαίνεται τα περισσότερα μέλη ότι έχουν ακόμα τη δυνατότητα να συντηρήσουν τα ερπετά τους. Πάντως ακόμα συνεχίζονται να γράφονται νέα μέλη και οι συζητήσεις συνεχίζονται όπως πριν, μπορεί και περισσότερο.

Κοινό θέμα σε πολλές συζητήσεις ήταν η ανησυχία πολλών ερπετών των μελών αυτήν την εποχή με την αύξηση της φωτοπεριόδου και της θερμοκρασίας, ως επιθυμία αναπαραγωγής. Η εποχή αναπαραγωγής σε πολλά ερπετά ξεκινά την άνοιξη, αφού έχουν βγει από τη χειμέρια νάρκη για τα εύκρατα είδη ή αφού έχουν περάσει από ελαφρώς χαμηλότερες θερμοκρασίες και μικρότερες μέρες για τα πιο τροπικά είδη. Στην αιχμαλωσία είναι αναμενόμενο λόγω ελεγχόμενης θερμοκρασίας να γίνεται νωρίτερα. Την εποχή αυτή τα ζώα θα βγουν, θα ψάξουν ταίρι, τ’αρσενικά ανάλογα με το είδος μπορεί να μαλώσουν για το θηλυκό, και λίγο καιρό με μερικούς μήνες αργότερα θα γεννηθούν τα αβγά.

Είχαμε αυτόν τον καιρό κι ένα ασυνήθιστο γεγονός. Στις 28 Φεβρουαρίου το θέμα της εκπομπής “Το πρωινό μου” του Λιάγκα και της Σκορδά ειχε θέμα τα ερπετά. Είχαν κληθεί 6 μέλη με τα ερπετά τους για να ενημερώσουν ας πούμε το κοιινό. Όπως θα περιμένατε για πρωινή εκπομπή, το επίπεδο δεν ήταν και το καλύτερο, λες και οι παρουσιαστές ήθελαν να κατευθύνουν τον κόσμο στο συμπέρασμα ότι αυτοί οι άνθρωποι είναι ανώμαλοι. Είχε ερωτήσεις του τύπου “Είστε ανώμαλος;”, “Οι γονείς σας τι λένε γι’αυτά;”, και το κοινότερο: “Κοπέλα έχετε;”, λες και αυτοί οι άνθρωποι είναι εξωγήινοι, ανώμαλοι, διεστραμμένοι ή δεν ξέρω τι άλλο. Μάλιστα σε μία σελίδα που σχολίαζε την εκπομπή ο τίτλος ήταν
“ζουν ανάμεσά μας”,
Λες και πρόκειται για σεξουαλικούς εγκληματίες ή τους Νεφελίμ του Λιακόπουλου. Τίποτα απ’αυτά δεν είναι, απλώς άνθρωποι με ένα συγκεκριμένο ενδιαφέρον χόμπι. Τώρα αν βρεθεί κάποιος ανώμαλος που τυχαίνει ν’ασχολείται και με τα ερπετά ή βάζει τα ερπετά στην ανωμαλία του, αυτό είναι άλο θέμα.
Πέρα από τα ερπετά ένα μέλος είχε φέρει και σκορπιούς εκεί. Τα πιο ωραία που τον ρώτησαν είναι αν έχει βγάλει το δηλητήριο ή αν τον αγαπάνε και δεν τον τσιμπάνε! Έχω να σημειώσω ότι τα κοινότερα διατηρούμενα είδη σκορπιών είναι αρκετά μεγάλα, αλλά πολύ μικρής τοξικότητας, όσο περίπου μιας σφήκας. Στον αλλεργικό βέβαια θα κάνουν πάλι κακό. Γι’αυτούς που παραξενεύονται με την κατάταξη των σκορπιών στα ερπετά, επειδή έχουν ορισμένες ανάγκες κοινές π.χ. ζουν σε κλειστούς ελεγχόμενους χώρους (τερράρια), τρέφονται με έντομα όπως πολλά ερπετά, συγκαταλέγονται κι αυτοί μ’άλλα αρθρόποδα κάπως στο χόμπι των ερπετών.
Το ζώο πάντως που αγάπησαν οι παρουσιαστές ήταν ένας
πέταυρος (sugar glider),
μικρό καρποφάγο μαρσιποφόρο της Αυστραλίας, που ήταν αναμενόμενο ως θηλαστικό και μαλακό που ήταν ν’αγαπηθεί.

Δείτε ένα απόσπασμα της εκπομπής να γελάσετε!

Εκτός από την Ελληνική Πύλη, επισκέφθηκα και το
anapsid.org,
τη μεγάλη ξένη σελίδα της Αμερικανίδας Melissa Kaplan, που θά’ναι γνωστή σ’αυτούς που ασχολούνται με τα ερπετά. Η παραπάνω σελίδα είναι μία από τις
καλύτερες πηγές για ερπετά.
Η εν λόγω γυναίκα λοιπόν πάσχει από διάφορες σπάνιες ασθένειες όπως νόσο του Λάιμ από τα τσιμπούρια κι άλλα παράξενα σωματικά και ψυχοσωματικά σύνδρομα, όπως χρονια κόπωση, πολλαπλή ευαισθησία σε χημικά, ώστε όπως λέει να μη μπορεί να γράφει συχνά. Παρακολουθώντας το ιστολόγιό της, πρόσεξα ότι τον περασμένο χρόνο δεν έγραψε τίποτα, και σκέφτηκα θα πέθανε. Φέτος όμως έγραψε κάτι. Ήταν ένα μεγάλο θέμα για τα γεγονότα του προηγούμενου χρόνου. Εκεί έλεγε πώς λόγω προβλημάτων υγείας δε μπορούσε να γράψει τίποτα, της συνέβησαν όμως κι άλλα βαριά γεγονότα.

Είχε σοβαρό πρόβλημα με τον πατέρα της, ο οποίος είχε άνοια κι επίσης καρκίνο από μετάσταση, ταλαιπωρούταν στα νοσοκομεία με τις χειμιοθεραπείες και στο τέλος πέθανε. Η άνοιά του ωστόσο παραμελήθηκε λόγω του καρκίνου και τελικά δε διαγνώστηκε, δημιουργώντας μου έτσι απορία για όλα τα ενδεχόμενα. Θα μπορούσε να ήταν από Αλτσχάιμερ ή πολλαπλά μικροεγκεφαλικά έως μια ακόμαπαραμελημένη περίπτωση Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ. Το ιδανικό θά’ταν σε κάθε περίπτωση άνοιας ή θανατηφόρων νευρολογικών συμπτωμάτων να γινόταν νευροπαθολογική έρευνα στον εγκέφαλο του ασθενούς μετά το θάνατό του.

Όσο για τα ερπετά της αν έχετε απορία, τα περισσότερα έχουν φύγει. Για λόγους υγείας αναγκάστηκε να μειώσει τη συλλογή της σε μόνο δύο αγαπημένα, μια
μπλε ιγκουάνα (Cyclura lewisi)
και μια
χελώνα της ερήμου (Gopherus agassizii).
Πρόσφατα επίσης πούλησε όλα τα βιβλία, συγγράμματα, και διάφορα άλα που είχαν να κάνουν με ερπετά που είχε καταχωνιασμένα. Θλίβομαι ν’ακούω για τέτοια κατάπτωση, αλλά γίνεται. Πρόσφατα ένα νεοεισερχόμενο μέλος στην Ελληνική Πύλη, ο οποίος είχε εμπειρία με τα ερπετά για 18 χρόνια και κάποτε είχε μια καλή συλλογή με 47 ζώα, την πούλησε σιγά-σιγά. Ο αντμίν επίσης της παλαιότερης ελληνικής σελίδας για τα ερπετά (reptilesalonica.com), διατηρούσε μια τεράστια συλλογή περίπου 50 ειδών, σπάνιων και μη, αλλά τελικά την πούλησε, έφυγε στην Ολλανδία, και αποφάσισε να μην ξανασχοληθεί πιά αφού πλέον είχε στραφει προς έναν πνευματικότερο τρόπο ζωής θεωρώντας επίσης ανήθικη τη διατήρηση ζώων στην αιχμαλωσία. Και πόσοι άλλοι σκέφτομαι θα σκέφτονται ή θα μειώνουν τη συλλογή τους που έφτιαξαν με τόσο κόπο, χρόνο και χρήμα για οικονομικούς λόγους…

Επανενασχόληση με το Reptiles Greece

Αυτόν τονκαιρό ο ελεύθερος χρόνος είναι πάρα πολύς, γι’αυτό άλλωστε ενημερώνω και τόσο συχνά το Ιστολόγιο. Τις τελευταίες μέρες της προηγούμενης εβδομάδας είχαμε κατάληψη, αλλά και πρωτύτερα ακόμα τα μαθήματα δεν είχαν αρχίσει κανονικά, και οι ώρες που κάναμε ήταν λιγότερες. Αύριο πιθανότατα το σχολείο θα λειτουργήσει κανονικά, αλλά υπάρχει μικρή πιθανότητα συνέχισης της κατάληψης.
Τα αιτήματα είναι δήθεν η έλλειψη καθηγητών και η απαράδεκτη καθυστέρηση της εκτύπωσης των βιβλίων φέτος. Στην πραγματικότητα όμως ίσως έγινε για να χάσουμε μάθημα. Αυτά τα προβλήματα είναι πολύ μεγάλα για να λυθούν με μια κατάληψη. Οι περισσότεροι μαθητές της τρίτης λυκείου πηγαίνουν φροντιστήρια για να επιτύχουν στις πανελλαδικές δίνοντας μεγαλύτερη βάση σ’εκείνα τα μαθήματα παρά στο σχολείο, άρα ίσως δεν τους νοιάζει τόσο ή και ίσως τους βολεύει το σχολείο να μείνει για λίγο κλειστό για να μη χρειάζεται να διαβάζουν και για εκείνα τα μαθήματα ψοδεύοντας παραπάνω χρόνο. Για μένα όμως που δεν πάω σε φροντιστήριο αυτό δε με συμφέρει. Άλλωστε ως άτομο με αναπηρία δεν υποχρεούμαι να γράψω πανελλήνιες.

Στον πολύ χρόνο λοιπόν που έχω στη διάθεσή μου αυτό το διάστημα ανέβασα πολλά άρθρα, αν και σκοπός μου ήταν να βάλω ακόμα περισσότερα. Ο κύριος λόγος που δεν έβαζα ήταν επειδή, δεν ξέρω γιατί, αλλά μερικές φορές που σχεδιάζω κάποιο πραγματικά καλό άρθρο τεμπελιάζω και το αναβάλω.
Επίσης αυτές τις μέρες είχα ιδιαίτερη δραστηριότητα στην ελληνική πύλη για τα ερπετά, στο
Reptiles Greece.
Η σελίδα αυτή είνα η μεγαλύτερη και καλύτερη στο ελληνικό διαδίκτυο για το χόμπι των ερπετών. Έχει ένα φόρουμ συζήτησης, όπου οι ερπετόφιλοι “συναντιούνται” και συζητάνε για διάφορα θέματα. Τα μέλη του πλησιάζουν τα 800, ανάμεσά τους κι εγώ που μπορείτε να με βρείτε ως “Captainhook”.
Όπως έχω προαναφέρει, έχω
μεγάλο ενδιαφέρον για τα ερπετά,
κι αυτό ξεκινάει από πολύ παλιά. Ένας από τους στόχους μου είναι ν’αποκτήσω τελικά ένα ερπετό, και ίσως αργότερα, να κάνω και μια συλλογή. Υποτίθεται ότι κανονίζαμε να τό’παιρνα τον περασμένο χειμώνα, αλλά την ίδια εποχή απέκτησα απροσδόκητα
ένα κουνέλι,
κι εκείνο το διάστημα είπα να το αναβάλω για να επικεντρωθώ στη φροντίδα του κουνελιού. Ένας ακόμα λόγος ήταν επειδή ως γνωστόν η μάνα μου δεν πολυσυμπαθεί τα ζώα – ήδη είχαμε εντάσεις και προβλήματα με το κουνέλι -, δε θά’θελε σε καμία περίπτωση να πάρω κάτι άλλο.
Το κουνέλι σε σύντομο χρόνο το αγάπησα πολύ, έγινε η Λίμπο μου, από τότε έχει μεγαλώσει λίγο και αναπαραχθεί τρεις φορές, κι έχει εξημερωθεί εντελώς. Τώρα έχω πλήρως ενσωματώσει τη φροντίδα της Λίμπο στις καθημερινές μου δραστηριότητες και δε μου φαίνεται ως κάτι επιπλέον. Άρα πιστεύω ότι σύντομα (όταν λέω σύντομα, μπορεί να είναι και λίγοι μήνες) να έχω στην κατοχή μου ένα ερπετό.

Από το περασμένο φθινόπωρο είχα παραγγείλει απ’το πατέρα μου να φτιάξει ένα τερράριο (το κλουβί για τα ερπετά), ως προετοιμασία για ένα ζευγάρι λοφιοφόρων γκέκο ή crested gecko (Rhacodactylus ciliatus) που θά’παιρνα. Το τερράριο όμως έγινε βιαστικά και θέλει ακόμα δουλειά για να γίνει κατάλληλο γι’αυτές τις σαύρες. Άρα το μόνο που έχω τώρα είναι ένα κκακοσχεδιασμένο τερράριο και ανοργάνωτες σκέψεις για το πώς θα το φτιάξω και τι θα βάλω μέσα.
Από τότε έχω κατασταλάξει σ’αυτό το είδος για διάφορους λόγους: Πρώτον γιατί είναι μικρά, κι έχουν λίγες απαιτήσεις, δεύτερον γιατί τρώνε κι ακίνητη τροφή (θα μπορούσα νά’χω κι εντομοφάγα, αλλά ήδη η μάνα μου έχει πρόβλημα με τα ερπετά, πόσο μάλλον με την εκτροφή εντόμων!), και τρίτον γιατί μπορώ εύκολα να στεγάσω πάνω από ένα και να κάνω αναπαραγωγή.
Πριν όμως πάρω τα ερπετά θα πρέπει:

Να βρω χρόνο για να κανονίσω το περιβάλλον τους και τα υπόλοιπα θέματά τους,
να πείσω τον πατέρα μου να τροποποιήσουμε το ήδη υπάρχον τερράριο,
να βρω υλικά, κλαδιά κ.ά. να τα καθαρίσω και να τα βάλω μέσα,
να παραγγείλουμε τη θερμαντική πλάκα, την τροφή, και τέλος, τα ίδια τα ερπετά,
και πριν απ’όλα αυτά, να υπενθυμίσω τη μάνα μου γι’αυτό που θά’κανα αν δεν είχα κουνέλι, κι ότι θα το κάνω έτσι κι αλλιώς.

Προς το παρόν στο φόρουμ προσπαθώ να λύσω διάφορες απορίες σχετικά μ’αυτό το είδος και για τη διατήρηση των ερπετών γενικότερα (μπορεί νά’χω διαβάσει πολλά, αλλά πάντοτε η θεωρία απέχει πολύ απ’την πράξη), κάνω και διαβάζω δημοσκοπήσεις για νά’χω μια γενική εικόνα του φόρουμ και να δω πού βρίσκομαι εγώ και πού οι άλλοι πάνω-κάτω, και προσπαθώ να βοηθάω άλλα μέλη μ’όσες θεωρητικές γνώσεις έχω.
Ενημέρωση 28/9/2011: Βρήκα κάποιο μέλος του οποίου τα crested gecko γέννησαν αβγά και μάλλον θά’χω ένα μικρό σε τρεις μήνες.

Οικολόγοι που αμολάνε φίδια: καθαρός μύθος

Πηγή:
Herpetofauna

Οικολόγοι που αμολάνε… φίδια!

Δεν υπάρχει ούτε ένας κάτοικος της χώρας μας σήμερα, που να μην έχει ακούσει έστω και μία φορά χαρακτηριστικά, ότι “οι οικολόγοι”, λίγο πιο έξω από την πόλη ή το χωριό του, “αμόλησαν φίδια”! Όπου και να σταθεί κανείς ανά την επικράτεια θα το ακούσει σίγουρα. Κατά ένα περίεργο τρόπο κάτι τέτοιο δεν αποδεικνύεται ποτέ και βασίζεται σε ό,τι ακούγεται από στόμα σε στόμα. Η μόνη ένδειξη (που πολλές φορές είναι και η αφορμή για να αρχίσει να ακούγεται κάτι τέτοιο) είναι κάποια υποτιθέμενη αύξηση των φιδιών σε μία περιοχή, ή κάποιο περιστατικό δηλητηριώδους δήγματος.

Στο άρθρο αυτό θα αναλύσουμε πως μπορεί κάτι τέτοιο να είναι εφικτό και πόσο πιθανό είναι να απελευθερωθούν ζώα μαζικά για περιβαλλοντικούς και οικολογικούς σκοπούς.

Εις άτοπον απαγωγή…

Ας υποθέσουμε πως μία ομάδα ανθρώπων που ασχολούνται με περιβαλλοντικά θέματα, διαπιστώνει πως ο πληθυσμός των φιδιών μίας περιοχής είναι μικρός και αποφασίζει να τον αυξήσει απελευθερώνοντας έναν μεγάλο αριθμό από αυτά. Θα πρέπει λοιπόν να συλλέξει αρκετά άγρια φίδια και κρατώντας τα αιχμάλωτα σε ειδικές εγκαταστάσεις να περιμένει τους γόνους. Για να αυξήσει τους αριθμούς ακόμα περισσότερο, ίσως εξέτρεφε τους γόνους μέχρι να ενηλικιωθούν και να δώσουν, με την σειρά τους, τους δικούς τους απόγονους. Θεωρητικά λοιπόν σε αρκετά χρόνια ο αριθμός των φιδιών θα έχει γίνει πολύ μεγάλος και τότε θα είναι κατάλληλη η στιγμή για την απελευθέρωση. Η όλη διαδικασία θα ακολουθούσε κάποια αναγκαία στάδια:

1ο στάδιο: Συλλογή – Αιχμαλώτιση
Για να ξεκινήσει λοιπόν μία τέτοια διαδικασία είναι αναγκαίο να συλλεχθούν από την φύση, από κάποιο οικοσύστημα με αφθονία στο είδος φιδιού που θέλουμε να αναπαράγουμε, αρκετά άτομα και να αιχμαλωτιστούν. Εδώ όμως συναντάμε την 1η παρατυπία: Οι νόμοι που προστατεύουν τα ερπετά της χώρας μας καθιστούν παράνομη την αιχμαλωσία όλων των φιδιών. Επιπλέον, είναι άκρως αντι-οικολογικό να αφαιρεί κανείς πληθυσμούς ζώων από μία περιοχή, διότι έτσι θέτει σε κίνδυνο το είδος του πληθυσμού που συλλέγει και την γενική ισορροπία του οικοσυστήματος της περιοχής αυτής, καθότι διαταράσσεται η τροφική αλυσίδα σημαντικά. Κάτι τέτοιο λοιπόν, δεν αρμόζει σε περιβαλλοντική οργάνωση αλλά σε λαθροθήρες.

Οχιά – Vipera ammodytes

2ο στάδιο: Αιχμαλωσία και αναπαραγωγή
Ας υποθέσουμε παρ’ όλα αυτά πως έχουν εκδοθεί ειδικές άδειες από το κράτος στην εν λόγω οργάνωση για αυτόν το σκοπό. Έτσι τώρα, αφού έχει συλλέξει έναν σημαντικό αριθμό άγριων φιδιών, και συγκεκριμένα Οχιές όπως ισχυρίζονται οι φήμες, θα πρέπει να τις κρατήσει αιχμάλωτες σε κάποιες κατάλληλες εγκαταστάσεις για να αναπαράγονται και να δίνουν όλο και περισσότερους γόνους. Εδώ είναι που έρχεται το 3ο εμπόδιο: Τα άγρια φίδια όταν περιορίζονται σε τεχνητά περιβάλλοντα όπως γυάλες, ενυδρεία, τεράριουμς, κτλ, κυριεύονται από το στρες της αιχμαλωσίας σε τέτοιο βαθμό ώστε να παρουσιάζουν ασθένειες, άρνηση τροφής και θνησιμότητα σε μεγάλα ποσοστά, πόσο μάλλον διάθεση για αναπαραγωγή (μεγαλύτερες εγκαταστάσεις που θα προσομοίωναν το φυσικό περιβάλλον, ενώ συγχρόνως θα παρείχαν ασφάλεια από φυσικούς θηρευτές, θα είχαν ιλιγγιώδες κόστος και μέγεθος που δεν κρύβεται!). Συνυπολογίζοντας με τα παραπάνω, ότι οι θηλυκές Οχιές ενηλικιώνονται και μπορούν να κυοφορήσουν μετά το 5ο έτος της ηλικίας τους και (σε ελευθερία) γεννούν συνήθως κάθε δύο χρόνια, λιγότερα από 10 μικρά κατά μέσο όρο, βλέπει κανείς πόσο αμφίβολο είναι ένα τέτοιο σενάριο πολλαπλασιασμού σε αιχμαλωσία.
Συνεπώς ένα τέτοιο εγχείρημα θα έδινε λιγότερους γόνους απ ‘ότι στην περίπτωση που τα φίδια αφήνονταν στο φυσικό τους περιβάλλον και αναπαράγονταν φυσικά.

3ο στάδιο: Απελευθέρωση
Υποθέτοντας λοιπόν ότι όλα τα παραπάνω εμπόδια έχουν αντιμετωπιστεί και ξεπεραστεί και εν τέλει αυτή η ομάδα ανθρώπων έχει αποκτήσει έναν σημαντικό αριθμό φιδιών από ελεγχόμενες αναπαραγωγές, κάτι που χρειάστηκε πολλά χρόνια, αποφασίζει τελικά να τα απελευθερώσει. Το γεγονός που καθιστά άτοπη αυτή την υπόθεση είναι ότι και πάλι, η απελευθέρωση ζώων μαζικά σε μία περιοχή και μάλιστα ειδών που δεν απαντούν σε αυτήν, είναι πράξη αντι-οικολογική, αφού διαταράσσει την ευαίσθητη και ευάλωτη ισορροπία του οικοσυστήματος. Συγχρόνως, αν σε μία περιοχή ο αριθμός των φιδιών είναι μικρός, που σημαίνει ότι οι συνθήκες δεν είναι ευνοϊκές γι’ αυτά (μειωμένη τροφή, ελάχιστες κρυψώνες, κτλ), μπορεί να φανταστεί κανείς, πόσο δυσχερέστερες θα γίνουν όταν τις μοιραστούν με περισσότερα φίδια. Το αποτέλεσμα θα είναι ακόμα λιγότερα και από τα αρχικά, σε μικρό χρονικό διάστημα.

Λιμνόφιδο στα χέρια ερευνητή (D. Apostolou ©)

Πως δημιουργήθηκε ο μύθος αυτός;

Κάποιες αλήθειες οι οποίες ενδέχεται να παραποιηθούν και να δώσουν αφορμή για την δημιουργία του εν λόγω μύθου είναι οι παρακάτω:

•Στην χώρα μας υπάρχουν ελάχιστα κέντρα περίθαλψης άγριων ζώων που σε εξαιρετικές περιπτώσεις δέχονται τραυματισμένα φίδια. Όταν ένα τραυματισμένο φίδι αναρρώσει και έρχεται η ώρα να επανενταχθεί στο περιβάλλον από το οποίο προήλθε, τα μέλη του κέντρου περίθαλψης το μεταφέρουν εκεί, συνήθως σε υφασμάτινους σάκους και το απελευθερώνουν. Επίσης, λέγεται πως σε μια παλιότερη αντιπαράθεση συγκεκριμένου κέντρου περίθαλψης με λαθροκυνηγούς, έδωσε το έναυσμα στους λαθροθήρες να ξεκινήσουν και να διασπείρουν τον μύθο αυτό, εις βάρος των εθελοντών, τους οποίους πολλοί ονομάζουν ως “οικολόγους” σε μία γενική έννοια.
•Η Ελληνική Ερπετολογική Εταιρεία σε προγράμματα για την προστασία της απειλούμενης Οχιάς της Μήλου, συλλέγει κατά περιόδους όσα περισσότερα φίδια του είδους δύναται, στα οποία τοποθετεί μικροτσίπς για ερευνητικούς σκοπούς και για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου. Μετά την καταγραφή και την τοποθέτηση μικροτσίπ, τα φίδια μεταφέρονται μέσα σε υφασμάτινα σακίδια, στην τοποθεσία απ’ όπου βρέθηκαν και συλλήφθηκαν ακριβώς και επανελευθερώνονται.
Επίσης από τους αρκετούς άρπαγες της ελληνικής φύσης που παράνομα συλλέγουν και αιχμαλωτίζουν προστατευόμενα ζώα για προσωπική τους συλλογή ή λαθρεμπόριο, ενδέχεται κατά καιρούς κάποιος να επιτύχει αναπαραγωγή ενός είδους σε αιχμαλωσία και είτε να πουλήσει τους γόνους σε ασυνείδητους αγοραστές, είτε να τους απελευθερώσει στην φύση, μη έχοντας τι να τους κάνει, κάτι που για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, και πάλι δεν μπορεί να αυξήσει τους πληθυσμούς των φιδιών σε μία περιοχή, αλλά αντιθέτως να τους μειώσει, ζημιώνοντας την περιοχή.

Όλα τα παραπάνω εάν πέσουν στην αντίληψη ανθρώπων με άγνοια της πραγματικότητας στο συγκεκριμένο θέμα, μπορούν να μεταφραστούν αναλόγως και να δώσουν “τροφή” για την ενίσχυση και διάδοση του μύθου των “οικολόγων που αφήνουν φίδια”. Συνετό είναι λοιπόν, να μην ασπάζεται κανείς ανεπιφύλακτα τις όποιες δοξασίες και φήμες κυκλοφορούν, αλλά να συμβουλεύεται πρώτα κάποιον ειδικό, ανάλογα με την κάθε περίπτωση και να αναζητά την αλήθεια σε κάθε γεγονός προτού το διαδώσει.

Δυστυχώς ο μύθος των οικολόγων που “αμολάν” φίδια καλά κρατεί ακόμη και χωρίς ενημέρωση ο μόνος που “πληρώνει” το τίμημα του μύθου είναι για ακόμα μία φορά τα ίδια τα ζώα και το οικοσύστημα…

Σύνταξη κειμένου: Ηλίας Στραχίνης

Από καιρό το υποψιαζόμουν ότι είναι μύθος με την απορία πώς γίνεται οι οικολόγοι, που επιθυμούν την ισορροπία του οικοσυστήματος, να θέλουν να το διαταράξουν προσθέτοντας πε3ρισσότερα και μάλιστα κοντά σε κατοικημένες περιοχές, όπου το οικοσύστημα είναι έτσι κι αλλιώς διαταραγμε΄νο και τα ζώα μπορεί ν’αντιμετώπιζαν προβλήματα από τον άνθρωπο.

Χρήσιμες ιστοσελίδες για ερπετά κι αμφίβια

Παρακάτω ένας κατάλογος καλών ιστοσελίδων για ερπετά κι αμφίβια, οργανωμένος κατά θέμα, τις οποίες έχω βρει ψάχνοντας στο διαδίκτυο από το φθινόπωρο του 2006, από τότε δηλαδή που άρχισα να ψάχνω για ερπετά. Όποτε βρίσκω κάποια καλή θα την προσθέτω.

Ελληνικές

herpetofauna.gr
Η καλύτερη σελίδα για την ελληνική ερπετοπανίδα (το σύνολο των ειδών κι αμφιβίων της χώρας μας). Του οικολόγου Ηλία Στραχίνη, περιέχει πληροφορίες και φωτογραφίες για κάθε ελληνικό είδος, άρθρα και φόρουμ συζητήσεων.

ΕΛΕΡΠΕ
Η σελίδα της Ελληνικής Ερπετολογικής Εταιρείας. Πληροφορίε ςγια τα ερπετά και για τους στόχους και δραστηριότητες τις οργάνωσης.

Reptiles Greece
Η μεγαλύτερη ελληνική πύλη για τους χομπίστες ερπετών κι αμφιβίων, με πολλές πληροφορίες και μεγάλο φόρουμ συζητήσεων. Σ’αυτήν τη σελίδα είμαι μέλος.

ballpython.gr
Ελληνική σελίδα εκτροφέων βασιλικών πυθώνων (Python regius) από το reptilesgreece.com., με εκτεταμένη συλλογή διαφόρων χρωματικών μορφών και με πολλές πληροφορίες, στοιχεία και φωτογραφίες, καθώς και ιστολόγιο για τις εξελίξεις. Δεν είμαι σίγουρος αν πουλάνε, όμως είναι πιθανό.

iguana.gr
Η ελληνική πύλη για την πράσινη ιγκουάνα (iguana iguana), το κοινότερο παγκοσμίως αλλά και αρκετά δύσκολο ερπετό. Υπάρχει και φόρουμ.

Ξένες
Όλες οι παρακάτω σελίδες είναι στα αγγλικά. Συνήθως είναι βρετανικές ή αμερικάνικες, αλλά μπορεί να είναι κι άλλης χώρας, εάν είναι στ’αγγλικά.

Γενικά

Euroherp
Ευρωπαϊκή κοινότητα για την ευρωπαϊκή ερπετοπανίδα. Πολλές φωτογραφίες και πληροφορίες για τα ευρωπαϊκά είδη.

herpetofauna.com
Σελίδα με νέα για ερπετά απ’όλον τον κόσμο.

anapsid.org
Μεγάλη αμερικανική σελίδα της Melissa Kaplan, ειδικευμένη περισσότερο στις πράσινες ιγκουάνες αλλά και με τεράστια πληθώρα θεμάτων σχετικών με τα ερπετά, όπως στέγαση, διατροφή, θέματα υγείας, caresheets (πληροφορίες φροντίδας στην αιχμαλωσία) κ.ά. Πολλά που αφορούν τις ιγκουάνες ισχύουν για τα περισσότερα είδη.

Reptile Cage Plans
Σελίδα του Αυστραλού Mark Chaple με πληροφορίες κυρίως για την κατασκευή τερραρίων (κλουβιών για ερπετά), αλλά και άρθρα και caresheets για ερπετά, συμπεριλαμβανομένων και αυστραλιανών ειδών.

Cyberlizard
Σελίδα ενός βρετανού κατόχου συλλογής ερπετών με πληθώρα πληροφοριών για ερπετά, εξωτικά κι ευρωπαΪκά, κυρίως φίδια και σαύρες, κι άλλα γενικότερα θέματα στην αρχική σελίδα.

Amphibian Care
Αμερικανική σελίδ αμε πληθώρα άρθρων, φωτογραφιών και caresheets κυρίως γι’αμφίβια, κοινά και σπάνια, αλλά και για μερικά ερπετά.

herptiles.net
Σελίδα της Καναδέζας Christina Miller με άρθρα και caresheets για ερπετά και αμφίβια.

Tricia’s Water Dragon
Σελίδα της Tricia, η οποία ασχολείται με τους κινέζικους νερόδρακους (physignathus cocincinus), με πληροφορίες για το συγκεκριμένο είδος, αλλά και γενικά για ερπετά και caresheets.

άρθρα στο kingsnake
Υπάρχει πληθώρα σελίδων κι άρθρων για συγκεκριμένα είδη ή ομάδες ερπετών κι αμφιβίων, κοινών και σπανιότατων, και πληροφορίες που τ’αφορούν γενικά.

Reptile Channel
Τεράστια προς χαώδης σελίδα για ερπετά.

herper.com
Μεγάλη σελίδα, κυρίως ευρετήριο με πολλούς συνδέσμους, για ερπετά, αμφίβια, αλλά και αρθρόποδα.

Pilbara Pythons
Αυστραλιανή σελίδ αγια τα ερπετά της Αυστραλίας.

Terrarium Morbidum
Σουηδική σελίδα εκτροφέα ευρωπαϊκών ερπετών και αμφιβίων, με caresheets για μερικά από τα είδη.

lllreptile.com
Αμερικανική σελίδα που είναι κυρίως κατάστημα, αλλά έχει και άρθρα (γι’αναπαραγωγή, για συγκεκριμένα είδη, για θερμοκρασία κ.ά.) για ερπετά καθώς και caresheets για μεμονωμένα είδη.
Reptile Site
Σελίδα κυρίως για φίδια, λιγότερο για αμφίβια και ακόμα λιγότερο γι’άλλα είδη, η οποία έχει ένα μεγάλο αρχείο άρθρων συγκεντρωμένα από διάφορες πηγές.

Κοινότητες

reptileforums.co.uk
Μεγάλο βρετανικό φόρουμ για ερπετά.

reptileforums.com
Αμερικανικό φόρουμ για ερπετά.

reptileforums.net
Ένα ακόμα μεγάλο φόρουμ για ερπετά.

Herp Center
Διαδικτυακή κοινότητα με φόρουμ για ερπετά.

Captive Bred Reptile Forums
Βρετανικό φόρουμ για τα cb (γεννημένα στην αιχμαλωσία) ερπετά.

Australian Reptile Forum
Πολύ μεγάλο αυστραλιανό φόρουμ για ερπετά.

Pacific Northwet Herpetological Society
Κοινότητα για ερπετά του Βορειοδυτικού Ειρηνικού (περιοχή στις ΗΠΑ).

Western New York Herpetological Society
Κοινότητα για ερπετά της δυτικής Νέας Υόρκης.

Αμφίβια

amphibian.co.uk
Βρετανική σελίδα του Mark Stanizewski με caresheets για μερικά είδη αμφιβίων, ευρωπαϊκά και εξωτικά. Μερικά από αυτά είναι αρκετά σπάνια.

caudata.org
Πολύ μεγάλη σελίδα για σαλαμάνδρες με άρθρα κι αναλυτικές πληροφορίες και caresheets για πάρα πολλά είδη.

axolotl.com
Σελίδα εξειδικευμένη στη μοναδική νεοτενική σαλαμάνδρα αξολότλ του Μεξικού. Σοβαρά απειλούμενη στη φύση, διαδεδομένη όμως στην αιχμαλωσία.

pipidae.net
Σελίδα για τους υδρόβιους βατράχους της οικογένειας των πιπιδών.

Aquatic Frogs
Σελίδα για τους υδρόβιους βατράχους όπως αυτούς του γένους xenopus.

Poison Dart Frog
Βρετανική πολύ καλή σελίδα για τους δηλητηριώδης βατράχους της τροπικής Αμερικης της οικογένειας των δενδροβατιδών. Στην αιχμαλωσία χάνουν την τοξικότητά τους.

Doyle’s Dart Den
Αμερικανική σελιδα του Doyle για την ίδια ομάδα βατράχων.

The Amphibian
Βρετανική σελίδα για αμφίβια.

Φίδια

Herpo
Σελίδα του Αμερικανού κατόχου συλλογής John Holister με πληροφορίες και άρθρα σχετικά με φίδια και με τη διατήρησης συλλογής φιδιών.

Red Tailed Boa
Σελίδα κυρίως για το βόα το συσφιγκτήρα (boa constrictor), ένα αρκετά κοινο είδος. Μία από τις παλαιότερες σελίδες για ερπετά στο Διαδίκτυο.

Boa Tips
Παρά το όνομά της, αυτή η αμερικανική σελίδα δεν περιορίζεται μόνο στους βόες, αλλά έχει πληροφορίες φροντίδας και βίντερο για πολλά άλλα είδη φιδιών.

gartersnake.info
Σελίδα για τα νερόφιδα καλτσοδέτες της Αμερικής.

snakebreeder.co.uk
Σελίδα του Βρετανού εκτροφέα φιδιών Stephen Sharp, ο οποίος εκτρέφει και πουλάει φίδια. Υπάρχουν πληροφορίες για την εκτροφή διαφόρων ειδών ποντικών ως τροφή των φιδιών.

Simon’s Snake Site
Σελίδα του Simon με πληροφορίες για τα φίδια, βασικά, διατήρηση στην αιχμαλωσία, κατάσταση στη φύση.

snakepictures.co.uk
Βρετανική σελίδα με πολλές φωτογραφίες, πληροφορίες και φόρουμ για το καλαμποκόφιδο (elaphe guttata), το κοινότερο είδος φιδιού.

Wagler’s Viper
Γερμανική σελίδα του Thomas Jaekel για την οχιά του Βάγκλερ, ένα δενδρόβιο είδος οχιάς της Νοτιοανατολικής Ασίας με ασθενές δηλητήριο, ακίνδυνο για τον άνθρωπο και πολύ δύσκολο στη διατήρηση.

Σαύρες

Iguana Den
Αμερικανική σελίδα για τη φροντίδα της πράσινης ιγκουάνας.

Green Ig Society
Κοινότητα για την πράσινη ιγκουάνα.

sauria.org.uk
Σελίδα ενός Βρετανού ο οποίος έχει μεγάλη εμπειρία στη διατήρηση και αναπαραγωγή πολλών ειδών σαυρών, συμπεριλαμβανομένων και ευρωπαϊκών ειδών. Έχει κατά καιρούς διατηρήσει κι άλλα είδη ερπετών και αμφιβίων. Πολλές πληροφορίες, καθώς και πληροφορίες για την κατάσταση απειλούμενων ειδών στη φύση.

The Lizard Lounge
Μεγάλη σελίδα για σαύρες. Πληροφορίες για ανατομία, φροντίδα και αναπαραγωγή στην αιχμαλωσία και caresheets, σαύρες στη φύση, εικόνες και βίντεο.

Geckos Unlimited
Μεγάλη σελίδα για τα γκέκο, με φόρουμ, caresheets και άρθρα.

Savannah monitor
Σελίδα για τον αφρικανικό βαρανό της σαβάνας, (varanus exanthematicus). Σημείωση: Αυτή η σελίδα υποστηρίζει ότι οι σαύρες αυτές θα πρέπει να τρέφονται κυρίως με ασπόνδυλα, παρά με τρωκτικά όπως συνηθίζεται, ζήτημα αμφιλεγόμενο.

Bearded Dragon
Σελίδα για τον αυστραλιανό γενιοφόρο δράκο, ένα κοινό είδος, (pogona vitticeps).

Blue Tongue Skinks
Σελίδα για τους σκίγκους με τη μπλε γλώσσα της Αυστραλίας, γένους tiliqua.

Χελώνες

redearslider.com
Πολύ καλή σελίδα για τις νεροχελώνες με τα κόκκινα αφτιά (trachemys scripta), το κοινότερο είδος νεροχελώνας στο εμπόριο. Πληροφορίες για φυσική ιστορία, φροντίδα στην αιχμαλωσία, αναπαραγωγή, καθώς και φόρουμ συζητήσεων.

Tortoise Trust
Μια pαγκόσμια σελίδα στην οποία κυρίως δραστηριοποιείται μια βρετανική ομάδα και λιγότερο ομάδες από τις ΗΠΑ και τη Νότια Αφρική με άρθρα για χερσαίες χελώνες με ιδιαίτερη έμφαση στα μεσογειακά (και δικά μας) είδη. Άρθρα για τη διατήρησή τους στην αιχμαλωσία, για θέματα υγείας, για πολλά άλλα είδη χερσαίων χελωνών, για την κατάσταση πολλών ειδών στη φύση και λίγα για νεροχελώνες.

chelonia.org
Παγκόσμια σελίδα με πληροφορίες για τη φροντίδα στην αιχμαλωσία πολλών χελωνών και με την κατάστασή τους στη φύση.

Emys Home
Γερμανική σελίδα για τη στικτή νεροχελώνα (emys orbicularis), είδος που απαντά και στην Ελλάδα.

Turtle Puddle
Αμερικανική σελίδα με caresheets για αρκετές αμερικανικές και πολλές εξωτικές σπάνιες νεροχελώνες, καθώς και άρθρα για τη διατήρηση των χελωνών γενικότερα.

pelomedusa.com
Σελίδα για την αφρικανική νεροχελώνα (pelomedusa subrufa).

pelusios.com
Σελίδα για τις αφρικανικές πλευρόδιρες νεροχελώνες του γένους pelusios και pelomedusa.

Turtle Care
Σελίδα του Βάλερι Χέκι για τη φροντίδα κάποιων ειδών νεροχελωνών, οι περισσότερες πληροφορίες δικής του εμπειρίας. Επίσης πληροφορίες γι’άλλα ζώα.

Box Turtle Site
Σελίδα για τις χελώνες κουτιά γένους terrapene της Αμερικής.

chelodina.com
Σελίδα του Γερμανού Oliver για τις πλευρόδειρες οφιόλαιμες νεροχελώνες της Αυστραλίας, καθώς και γι’άλλα είδη.

David Kirpatric’s turtle site
Σελίδα του μοριακού γενετιστή David Kirkpatric, ο οποίος διατηρεί συλλογή νεροχελωνών και λίγων σαυρών, με πολλά άρθρα.

Austin’s turtle page
Μεγάλη σελίδα του Αμερικανού Austin με πολλά άρθρα και caresheets για χελώνες.

carettochelys.com
Σελίδα με πληροφορίες πάνω στο μοναδκό και σπάνιο αυστραλιανό είδος carettochelys insculpta, καθώς και για τους χελίδες τις Αυστραλίας.

chelydra.org
Σελίδα για τις αμερικανικές αρπακτικές νεροχελώνες (snapping turtles), της οικογένειας των χελυδριδών.

russiantortoise.org
Σελίδα για τη ρωσική χελώνα (Testudo horsfieldii).

Star Tortoises
Σελίδα για τις αστερωτές ασιατικές χελώνες geochelone platynota και g. elegans.

Άλλα

crocodilian.com
Μεγάλη σελίδα για τα κροκοδείλια, φυσική ιστορία, κατάσταση στη φύση και φροντίδα στην αιχμαλωσία. Αυτά είναι μεγάλα ερπετά που χρειάζονται ειδικές εγκαταστάσεις και μπορούν να γίνουν αρκετά επικίνδυνα, γι’αυτό μην πέσετε στον πειρασμό ν’αγοράσετε ένα μικρό.

Uv Guide
Βρετανική σελίδα μιας ομάδας βρετανών που ερευνούν τα σχετικά με την υπεριώδη ακτινοβολία και τα ερπετά κι εκθέτουν τα συμπεράσματά τους. Η υπεριώδης ακτινοβολία είναι ωφέλιμη για τα ερπετά, αφού με τη βοήθειά της συνθέτουν τη βιταμίνη d, απαραίτητη για το μεταβολισμό του ασβεστίου.

Απολογισμός ερπετών και αμφιβίων 2010 και προηγούμενων ετών

Τα τελευταία χρόνια, άρχισα όσα ερπετά και αμφίβια παρατηρώ να τα καταγράφω και να τα καταμετρώ. Στο τέλος κάε χρόνου θα βάζω μια δημοσίευση στο ιστολόγιο με τα ερπετά και τ’αμφίβια που βρήκα εκείνο το χρόνο, και αν έχω, θ’ανεβάζω και φωτογραφίες. Η συγκεκριμένη δημοσίευση είναι για το 2010 και ό,τι θυμάμαι απ’τα προηγούμενα χρόνια. Αν και είχα βγάλει φωτογραφίες από πολλά ερπετά, δε σώθηκε καμία για να βάλω.
Οι περισσότερες παρατηρήσεις είναι απ’το χωριό μου, Πύργοι Κοζάνης, εκτός από αυτές όπου αναφέρω την περιοχή.

Πέρυσι 2010:
Από χελώνες, 51 testudo hermanni: 4 μικρές (δύο νεογένητες και δύο λίγο πιο μεγάλες), 6 θηλυκές διαφόρων μεγεθών, 29 αρσενικές διαφόρων μεγεθών και 12 αγνώστου φύλου, γιατί είτε δεν ήμουν αυτόπτης μάρτυρας είτε ήταν μακριά. Από όλες αυτές, μόνο δύο (μία αρσενική και μία θηλυκή) τις βρήκα την άνοιξη. Όλες τις άλλες τις βρήκα το καλοκαίρι. Δύο ζευγάρια που βρήκα τα βρήκα σε συνεύρεση. Δε μετράω μια χελώνα που νομίζω ότι την ξαναβρήκα, μερικές στις οποίες δεν ήμουν αυτόπτης μάρτυρας και μία μικρή νεκρή στο δρόμο, ούτε τους ήχους μέσα στα χόρτα. Πρώτο καλοκαίρι που μέτρησα τόσες πολλές.
Από φρύνους, μόνο 4 μεγάλους. 3 bufo viridis θηλυκά και ένας b. bufo αρσενικός. Υπήρχαν και πολλά μικρά φρυνάκια στο δρόμο και σε γωνίες, αλλά αυτά δεν τα μετρούσα. Θυμάμαι όμως 5 φρυνάκια σε 5 διαφορετικές περιοχές και μάλλον θα ήταν διαφορετικά. Στο ποταμάκι που παλιά είχε βατράχους και μπομπινούλες, τώρα έχουν σχεδόν εξαφανιστεί. Θυμάμαι την τελευταία μπομπινούλα από πρόπερσι.
Είχα βρει και άλλον ένα βάτραχο, σε ύψος 1,5 μ. σε μια τρύπα ενώ σκαρφάλωνα ένα δέντρο. Ήταν περίπου 5 εκ, σκουρόπράσινος, με γκριζοπή κάτω μεριά, λίγο σπυρωτός, πηδούσε αλλά δεν κατάλαβα αν είχε βεντουζίτσες στα πόδια του. Τον έβγαλα φωτογραφίες, αλλά τις έχασα. Ο βάτραχος ξαναμπήκε σε μια πιο χαμηλή τρύπα όταν τον άφησα, προτιμώντας το πάνω μέρος της όμως. Ίσως ήταν δεντρόβιος.
Από σαύρες θυμάμαι μία νεογένητη καφέ, μάλλον από την οικογένεια των σαυριδών. Φωτογραφία έβγαλα μόνο από μία πράσινη μεγάλη (δεν προσδιόρισα το είδος αν είναι lacerta viridis ή l. trilineata), αλλά τις φωτογραφίες τις έχασα. Γενικά ήταν πάρα πολλές όμως εξαφανίζονταν μόλις πήγαινες κοντά τους στα χόρτα. Όλα αυτά τα βρήκα το καλοκαίρι, τις σαυρίτσες τις έχω βρει όμως και στις τρεις εποχές όταν έχει σχετικά καλές θερμοκρασίες. Επίσης, στα μέσα του Οκτωβρίου, βρήκα ένα σαμιαμίδη (hemidactylus turcicus) στη Θεσσαλονίκη, την πόλη όπου μένω. Τα ερπετά αυτά είναι ιδιαίτερα προσαρμοστικά και ίσως είναι τα μόνα άγρια ερπετά που μπορούν να βρεθούν στις πυκνοκατοικημένες περιοχές τις πόλεις. Έχω βρει γενικά κι άλλα, αλλά δεν τα μέτρησα.

Από φίδια: 2 οχιές (δεν τις φωτογράφισα για να προσδιοριστεί το είδος), γιατί δυστυχώς τις σκότωσαν. Και οι δύο έτυχε να περνάνε δρόμο μιας σχετικά πυκνοκατοικημένης περιοχής του χωριού. Έχω παρατηρήσει ότι ακόμα και ακόμα κι αν απειλούνται θανάσιμα, δεν τρέχουν (δεν μπορούν έτσι κι8 αλλιώς να τρέξουν πάρα πολύ) σε κάποιο ασφαλές μέρος, αλλά συνεχίζουν να κινούνται αργά και προσπαθούν να επιτεθούν στα ξύλα ή ό,τι άλλο χρησιμοποιούν για να τις σκοτώσουν.

Πρόπερσι 2009:
Από χελώνες: 6 t. hermanni. Εκείνη τη χρονιά είχαν φυτρώσει υπερβολικά πολλά γαϊδουράγκαθα στις πλαγιές για άγνωστη αιτία και ίσως γι’αυτό δεν έρχονταν πολλές χελώνες προς το δρόμο. Ούτε όμως εγώ είχα ψάξει. Αντίθετα, το 2010, τις έψαχνα ενεργητικά για να μετρήσω το μέγιστο πιθανό αριθμό.
Από σαύρες: Πάρα πολλές, δεν τις είχα μετρήσει.
Από φρύνους: 2 μεγάλους θηλυκούς bufo bufo. Τον ένα το βρήκα κανονικά το καλοκαίρι, ενώ τον άλλον στις 28 Δεκεμβρίου! Εκείνη τη χρονιά δε βρήκα κανέναν άλλο βάτραχο. Το ποταμάκι του χωριού τα τελευταία χρόνια δεν υπάρχουν ούτε πολλές βατραχίδες, ούτε μπομπίνες, όπως υπήρχαν παλαιότερα, από την περιβαλλοντική μόλυνση.
Από φίδια: πολλά σκοτωμένα στο δρόμο.

2008:
Από χελώνες: αρκετές testudo hermanni. Μία εξ αυτών είχε πατηθεί από αυτοκίνητο και σκοτώθηκε. Τις επόμενες μέρες αποσυντέθηκε γρήγορα.
Από άλλα: Υπήρχαν όλα. Οι βάτραχοι λίγο ελαττωμένοι.

Παλαιότερα:
Δεν έχω μετρήσει τίποτα από πιο παλιά, αλλά υπήρχαν τα ίδια όπως και τώρα, με τη μόνη διαφορά ότι οι βάτραχοι, οι μπομπίνες και οι φρύνοι ήταν πολύ περισσότερη. Πριν 3 περίπου χρόνια είδα την τελευταία μπομπίνα. Δεν ξέρω αν εξαφανίστηκαν εντελώς ή έχουν ελαττωθεί επιίνδυνα.

Η ερπετοπανίδα της Κύπρου

macrovipera lebetina, η κυπριακή οχιά ή αλλιώς κουφή ή φίνα

trachylepis vittata

Πηγή:
Herpetofauna

Η Κύπρος φιλοξενεί αξιοσημείωτη, σπάνια και πολύ ενδιαφέρουσα ερπετοπανίδα και επειδή, υπό άλλες συνθήκες, η λίστα των ερπετών και αμφιβίων της θα μπορούσε να συμπεριλαμβάνεται στην ελληνική αντίστοιχη λίστα (όλοι γνωρίζουμε λίγο-πολύ την ιστορία και την σχέση μεταξύ Ελλάδας – Κύπρου), θα κάνουμε σε αυτό το θέμα μία αναφορά στα είδη της. Στο μέλλον ευελπιστούμε να κάνουμε μία πιο οργανωμένη προσέγγιση, με μια σελίδα περιγραφής για κάθε είδος, όπως έχει γίνει με τα ελληνικά.

Αμφίβια Κύπρου:

Τάξη: Άνουρα:
1. Πράσινος Φρύνος – Bufo viridis (Οικογένεια Bufonidae). Ο πληθυσμός της Κύπρου βρίσκεται υπό εξέταση ώστε να εξακριβωθεί και να καθοριστεί το υποείδος του ή ακόμα για το αν πρόκειται για ξεχωριστό είδος.
2. Δενδροβάτραχος – Hyla savignyi (Οικογένεια Hylidae)
3. Βάτραχος του Μπεντριάγκα – Pelophylax bedriagae (Οικ. Ranidae). Ο τελικός καθορισμός του είδους βρίσκεται υπό εξέταση.

Ερπετά Κύπρου:

Τάξη: Χελώνια (Χελώνες)
1. Χελώνα Καρέττα – Caretta caretta (Οικ. Cheloniidae)
2. Πράσινη Xελώνα – Chelonia mydas (Οικ. Cheloniidae).
3. Δερματοχελώνα – Dermochelys coriacea (Οικ. Dermochelyidae)
4. Γραμμωτή Νεροχελώνα – Mauremys rivulata (Οικ. Geoemydidae)

Τάξη: Λεπιδωτά:
Υπόταξη: Σαύρια (Σαύρες)
1. Κουρκουτάς – Laudakia stellio cypriaca (Οικ. Agamidae) Ενδημικό υποείδος.
2. Χαμαιλέοντας – Chamaeleo chamaeleon recticrista (Οικ. Chamaeleonidae)
3. Μυσιαρός – Mediodactylus kotschyi fitzingeri (Οικ. Gekkonidae) Ενδημικό υποείδος.
4. Σαμαμίθιον (Μεχάρους) – Hemidactylus turcicus (Οικ. Gekkonidae)
5. Ακανθοδάκτυλος – Acanthodactylus schreiberi (Άλλες φωτογραφίες: 1, 2) (Οικ. Lacertidae)
6. Αλιζαύρα – Ophisops elegans schlueteri (Οικ. Lacertidae) Ενδημικό υποείδος.
7. Χιλεστρούκα – Phoenicolacerta troodica (Άλλες φωτο: 1) (Οικ. Lacertidae) Ενδημικό είδος.
8. Αβλέφαρος (Βυζάστρα) – Ablepharus budaki (Οικ. Scincidae)
9. Γλιάστρα – Chalcides ocellatus (Οικ. Scincidae)
10. Λιακόνι της Μικράς Ασίας – Eumeces schneiderii (Άλλες φωτο: 1) (Οικ. Scincidae). Στην Κύπρο απαντά το φερώνυμο υποείδος το οποίο είναι και ενδημικό. Απειλείται σοβαρά με εξαφάνιση.
11. Ραβδωτή Σαύρα – Trachylepis vittata (ΆΛλες φωτο: 1, 2) (Οικ. Scincidae)

Υπόταξη: Οφίδια (Φίδια)
1. Τυφλίνος – Typhlops vermicularis (Οικ. Typhlopidae)
2. Περβολάρης – Dolichophis jugularis cypriacus (Οικ. Colubridae) Ενδημικό υποείδος.
3. Θαμνόφιδο – Eirenis levantinus (Οικ. Colubridae). Μόνο μία παρατήρηση από την Βόρεια Κύπρο το 1997.
4. Δρώπις (Γκρίζο Θερκό) – Hemorrhois nummifer (Οικ. Colubridae).
5. Δεντρογαλιά της Κύπρου – Hierophis cypriensis (Οικ. Colubridae). Ενδημικό είδος, απειλείται σοβαρά με εξαφάνιση.
6. Νερόφιδο – Natrix natrix (Οικ. Colubridae). Κάποιοι ερευνητές θεωρούν το υποείδος της Κύπρου ενδημικό (cypriaca), ενώ άλλοι το κατατάσσουν στο υποείδος persa. Θεωρήθηκε εξαφανισμένο από το νησί, έως να ανακαλυφθεί ξανά ένας ενεργός πληθυσμός το 1992. Αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο χείλος της εξαφάνισης.
7. Λιμνόφιδο – Natrix tessellata (Οικ. Colubridae). Η παρουσία του φιδιού στο νησί είναι αμφίβολη καθώς βασίζεται σε παλιές καταγραφές από την Β.Κύπρο και χρειάζεται επιβεβαίωση.
8. Σαΐτα – Platyceps najadum (Οικ. Colubridae). Μόνο δύο καταγραφές του είδους έχουν γίνει στο νησί (1910 και 1996) στο βόρειο τμήμα. Φαίνεται πως το είδος απειλείται σοβαρά με εξαφάνιση από το νησί.
9. Ξυλόδρωπις – Telescopus fallax cyprianus (Οικ. Colubridae). Ενδημικό υποείδος.
10. Σαπίτης – Malpolon insignitus (Οικ. Colubridae).
11. Κουφή (Φίνα) – Macrovipera lebetina (Οικ. Viperidae). Το μοναδικό επικίνδυνο δηλητηριώδες φίδι στην Κύπρο. Στο νησί απαντά το φερώνυμο υποείδος το οποίο είναι και ενηδημικό.

Εισαγόμενα είδη:
Τα είδη αυτά δεν είναι αυτόχθονα της Κύπρου αλλά εισήχθησαν με την ανθρώπινη παρέμβαση.
1. Νεροχελώνα με κόκκινα μάγουλα – Trachemys scripta (Οικ. Emydidae) Προκαλεί ανισορροπία και προβλήματα στο κυπριακό οικοσύστημα.
2. Ελληνική Χελώνα – Testudo graeca (Οικ. Testudinidae)
3. Κρασπεδωτή Χελώνα – Testudo marginata (Οικ. Testudinidae)

Σημείωση: Πολλές από τις κοινές ονομασίες είναι οι τοπικές κυπριακές, που δεν είναι και τόσο γνωστές, π.χ. γλιάστρα είναι το λιακόνι, κουφή ή φίνα είναι η κυπριακή οχιά, ξυλόδρωπις είναι το αγιόφιδο, κουρκουτάς το κροκοδειλάκι κλπ.
Επίσης:
Η ερπετοπανίδα της Ελλάδας.

Το ενδιαφέρον μου για τα ερπετά: πώς ξεκίνησε, πώς εξελίχθηκε και προς τα πού οδεύει

Όπως φαίνεται κι από προηγούμενες δημοσιεύσεις μου, έχω ένα μεγάλο ενδιαφέρον για τα ερπετά. Στο ιστολόγιο έχω δημιουργήσει μια κατηγορία με θέμα τα ερπετά και τα αμφίβια, αν και δεν την έχω αναπτύξει πάρα πολύ σε σχέση μ’άλλες. Ο λόγος είναι, πρώτον γιατί έχω πολλά άλλα θέματα να βάλω απ’όλες τις κατηγορίες, και δεύτερον δεν έχω κανένα ερπετό για να έχω και πρακτική γνώση του θέματος, αν και μελλοντικά σκοπεύω να την αναπτύξω περισσότερο.
Ενδιαφέρον για τα ερπετά άρχισα να έχω από πολύ παλιά, λίγο πριν αρχίσω το σχολείο. Μάθαινα διάφορα γι’αυτά από τους γονείς μου κι από άλλους, από βιβλία και ντοκιμαντέρ. Αν και οι περισσότεροι στην οικογένεια δεν τα συμπαθούσαν, ο πατέρας μου δεν τα θεωρούσε τίποτα το σιχαμερό ή κακό και από εκεί ίσως πήρα το ενδιαφέρον.
Στο χωριό μου, στους Πύργους Κοζάνης, άρχισα να πιάνω ερπετά κι αμφίβια ήδη από την ηλικία των 6. Το πρώτο που έπιασα ήταν ένας βάτραχος και το δεύτερο μια χελώνα ξηράς. Από τότε και για πολλά χρόνια ύστερα, έπιανα το καλοκαίρι ερπετά, τα κρατούσα για λίγες μέρες και έπειτα τ’άφηνα πάλι στο μέρος όπου τα βρήκα. Ως μικρό παιδί τότε, τα ενοχλούσα και τα κακομεταχειριζόμουν πολλές φορές, αλλά έχω να πω ότι δεν έχω σκοτώσει κανένα, εκτός από ένα μικρό βατραχάκι μια φορά που το ζούλιξα λίγο παραπάνω, ούτε έχω τραυματίσει πολλά, εκτός από κάποιες σαύρες που τους αποκολλήθηκε η ουρά. Τα εύρισκα αρκετά ωραία ζωάκια, κι από τότε άρχισαν να μ’αρέσουν πολύ και ήθελα κι εγώ ν’αποκτήσω ένα ως κατοικίδιο.
Αργότερα, όταν ήμουν 9 χρονών, κι αυτό έγινε. Απέκτησα το πρώτο μου ερπετό, ένα νεροχελωνάκι που το ονόμασα Λίνα. Η όλη ιστορία με τα νεροχελωνάκια άρχισε από τις 3 Σεπτεμβρίου του 2003 και τελείωσε στις 15 Μαΐου του 2005. Δεν ήξερα όμως να τις φροντίζω σωστά, αφού η μόνη πηγή πληροφόρησης που είχα ήταν οι λανθασμένες οδηγίες των υπαλλήλων τον πετσόπ και ήμουν και αρκετά μικρός τότε, γι’αυτό και οι χελώνες πέθαιναν από διάφορες αιτίες ή μερικές ήταν άρρωστες από την αρχή. Η αγαπημένη μου νεροχελώνα όμως ήταν ο Έλμο ή Ελμόνιος, μια αρκετά μεγάλη νεροχελώνα, η οποία ήταν και η τελευταία μου. Κατάφερε να επιζήσει όλο τον καιρό που την είχα, αφού ήταν αρκετά μεγάλη και δεν είχε άμεση ανάγκη από πολλά θρεπτικά συστατικά κι ασβέστιο για ν’αναπτυχθεί. Το τέλος της ήταν διαφορετικό από αυτό των άλλων. Η χελώνα αυτή είχε βγάλει ένα απόστημα στο ένα τις αφτί, που αργότερα έμαθα ότι προήλθε από τις κακές συνθήκες νερού όπου ζούσε, και επειδή δεν ξέραμε τι να την κάνουμε και πώς θα την θεραπεύσουμε, την αφήσαμε στην τεχνητή λιμνούλα του Πάρκου του Ηρακλειώτη της Θεσσαλονίκης όπου ζουν πολλές άλλες ομοειδείς τις. Το πιθανότερο είναι να πέθανε αργότερα. Οι 5 από τις νεροχελώνες που είχα ήταν του αμερικανικού είδους trachemys scripta (red-eared sliders ή κοκκινομάγουλες νεροχελώνες), το πιο κοινό είδος νεροχελώνας στο εμπόριο, όπως έμαθα αργότερα. Η άλλη ήταν ενός άλλου είδους με διαφορετικό σχήμα και συμπεριφορά από τις άλλες και ως τώρα δεν το έχω αναγνωρίσει.
Από το φθινόπωρο του 2005 άρχισα να ψάχνω σοβαρά για τα ερπετά στο Διαδίκτυο. Βρήκα τόνους πληροφοριών και πολλές σχετικές ιστοσελίδες κι επειδή ήξερα μέτρια αγγλικά τότε, άρχισα να ψάχνω και σε σελίδες του εξωτερικού. Σύντομα γράφτηκα στο φόρουμ του www.reptilesalonica.com, όπου τους ενοχλούσα πολύ με αποτέλεσμα να με διαγράψουν από μέλος δυο φορές. Την τρίτη ήμουν πολύ πιο ήσυχος και πολύ λιγότερο ενεργός. Ο πρώην κάτοχος αυτής της σελίδας ονομάζεται Γρηγόρης Δεούδης και την εποχή που γράφηκα στο φόρουμ, ήταν κάτοχος μιας συλλογής ερπετών και ενός ειδικευμένου στα ερπετά πετσόπ στη Θεσσαλονίκη. Αυτός λοιπόν το 2008 μετανάστευσε στην Ολλανδία και στα τέλη του Σεπτεμβρίου του 2009 αποφάσισε να κλείσει τη σελίδα ύστερα από 9 χρόνια λειτουργίας και 5 χρόνια λειτουργείας των φόρουμ, επειδή, όπως έλεγε, θεωρούσε την κράτηση ερπετών και ζώων γενικότερα στην αιχμαλωσία ως κάτι εγκληματικό. Τώρα ασχολείται με την καλλιέργεια εξωτικών φυτών. Η σελίδα αυτή παρέμενε γι’αρκετό καιρό στο Διαδίκτυο και είχε πολλά χρήσιμα άρθρα και συζητήσεις στο φόρουμ που θα μπορουσατε να επισκεφθείτε, αλλά πρόσφατα κατέβηκε. Υπήρχε επίσης ένα τεράστιο θέμα στα φόρουμ της με ανέκδοτα το οποίο ήθελα να κατεβάσω και ν’ανεβάζω λίγο-λίγο στο ιστολόγιο, αλλά δεν πρόλαβα. Παράλληλα με τη συμμετοχή μου σ’αυτήν τη σελίδα συνέχισα να ψάχνω για ερπετά στο Διαδίκτυο.
Ύστερα από το κλείσιμο της σελίδας αυτής έως και πριν λίγους μήνες το μεγάλο μου ενδιαφέρον για τα ερπετά μειώθηκε κάπως, αν και συνέχιζα περιοδικά να ψάχνω σε σελίδες του εξωτερικού. Ο προσανατολισμός της αναζήτησης επίσης άλλαξε, αντί να ψάχνω κυρίως για τη διατήρηση των ερπετών και των αμφιβίων στην αιχμαλωσία, έψαχνα περισσότερο για την κατάσταση των ερπετών και αμφιβίων στη φύση, για την οικολογία τους και για την εξέλιξή τους. Πέρυσι επίσης άρχισα να ενδιαφέρομαι περισσότερο για την ερπετοπανίδα της χώρας μας και γι’αυτό το θέμα βρήκα μια σημαντική πηγή πληροφοριών, το
herpetofauna.gr,το οποίο αποτέλεσε και την κύρια πηγή μου για το
άρθρου μου για την ελληνική ερπετοπανίδα.
Όσον αφορά τα άγρια ερπετά στο χωριό μου κι αλλού, άρχισα πριν δύο χρόνια να κάνω καταμετρήσεις από κάθε είδος που έβρισκα και πιο εντατικές παρατηρήσεις. Παρατήρησα για παράδειγμα ότι τα τελευταία χρόνια, από τα πολλά χημικά φυτοφάρμακα που ρίχνουν ασυνείδητοι στο ποταμάκι της περιοχής του χωριού μου, οι βάτραχοι σχεδόν εξαφανίστηκαν.
Το ενδιαφέρον μου για την απόκτηση ερπετών αναζωπυρώθηκε, όταν κατα τύχη τον περασμένο Δεκέμβριο ανακάλυψα το
reptiles Greece,το οποίο, αν και λειτουργούσε γι’αρκετά χρόνια πριν, δεν το είχα βρει ή δεν του είχα δώσει μεγάλη σημασία. Εκεί είναι γραμμένα τα περισσότερα παλιά μέλη του reptilesalonica, μαζί με πολλά νέα. Ενεγράφηκα κι εγώ στις 23 Δεκεμβρίου, τώρα με πολύ σοβαρότερη διάθεση, με σκοπό ν’αποκτήσω τελικά ερπετά ζητώντας πληροφορίες και εκφράζοντας απορίες και να βοηθήσω μ’ό,τι ξέρω αυτούςβ που είχαν απορίες. Τον επόμενο μήνα ασχολούμουν υπερβολικά μ’αυτήν τη σελίδα. Αυτός είναι κι ένας από τους πολλούς λόγους που αυτόν τον Ιανουάριο παραμέλησα αρκετά το ιστολόγιο.
Από τότε που άρχισα να ψάχνω πολύ για ερπετά στο Διαδίκτυο, ήθελα να κάνω μια συλλογή ερπετών. Σοβαρά όμως άρχισα να το σκέφτομαι μετά που γράφηκα στο reptiles Greece. Αποφάσισα λοιπόν, μετά από λίγο ψάξιμο, να πάρω ένα ζευγάρι ρακοδακτύλων ή crested gecko, ε.ο. rhacodactylus ciliatus. Ήδη έχω έτοιμο το τερράριό τους και τις διακοσμίσεις που θα βάλω μέσα κι αυτό που λείπει τώρα είναι ο θερμοστάτης, το θερμαντικό σώμα και σαφώς οι ίδιες οι σαύρες. Αργότερα θα δω τι άλλο θα πάρω. Αν και πρόσφατα έχω αποκτήσει απροσδόκητα
κουνέλικι έχω και πολλές άλλες δουλειές να κάνω κι επίσης το περιβάλλον δεν είναι ιδιαίτερα υποστηρικτικό, πιστεύω ότι σύντομα θα πάρω το είδος που θέλω και γιατί όχι μελλοντικά να μη δημιουργήσω μια μικρή συλλογή ερπετών και αμφιβίων.

Η ερπετοπανίδα της Ελλάδας

μεσογειακός χαμαιλέοντας chamaeleo chamaeleon

τοιχόσαυρα του Έρχαρντ podarcis erhardii

μακεδονικός τρίτονας triturus macedonicus

λαφιάτης elaphe quatuorlineata

βάτραχος του Μπεντριάγκα pelophylax bedriagae

γραμμωτή νεροχελώνα mauremys rivulata

αμφίσβαινα blanus strauchi

Το άρθρο αυτό το είχα καιρό στο μυαλό μου και το προετοίμαζα. Είχα μαζέψει τα είδη, λίγες πληροφορίες και μόλις πριν λίγο το συνέταξα στην τελική του μορφή.
Ο όρος “ερπετοπανίδα” καλύπτει και το σύνολο των ειδών των ερπετών, αλλά και αυτό των αμφιβίων μιας περιοχής. Η χώρα μας είναι μία από τις πλουσιότερες σε είδη ερπετών και αμφιβίων της Ευρώπης, εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσεις στη νότια Ευρώπη, του πλούσιου οριζόντιου και κάθετου διαμελισμού που δημιουργεί ποικιλία κλιματολογικών περιοχών και πολλές απομονωμένες περιοχές, όπως νησιά, οι οποίες ευνοούν την εξέλιξη ενδημικών ειδών και υποειδών.Επειδή βρίσκεται κοντά στην Ασία και τη Βόρεια Αφρική, εκτός από ευρωπαϊκά είδη, έχει και κάποια είδη απ’αυτές τις ηπείρους. Ο συνολικός αριθμός των ειδών των αμφιβίων είναι 22, ενώ αυτός των ερπετών 65. Αναλογικά με την έκτασή της, είναι αρκετά πολλά. Αντίθετα, άλλες βορειότερες χώρες έχουν πολύ λιγότερα, για παράδειγμα η Ολλανδία 7 είδη ερπετών και η Βρετανία 6. Αρκετά από τα πολλά αυτά είδη και τα υποείδη τους είναι ενδημικά της χώρας μας ή έχουν πολύ μικρές εξαπλώσεις.

Αμφίβια
Τα αμφίβια είναι ομοταξία σπονδυλωτών που εξελικτικά βρίσκεται ανάμεσα στα ψάρια και στα ερπετά. Ζουν συνήθως σε υγρά μέρη, έχουν υγρό και λεπτό δέρμα και είναι όλα τους σαρκοφάγα. Επειδή τα πρώτα στάδια της ζωής τους τα περνούν μέσα στο νερό, το χρειάζονται για την αναπαραγωγή τους. Τα περισσότερα είναι ζώα μικρού μεγέθους και έχουν πολλούς εχθρούς, γι’αυτό πολλά είδη έχουν εξελιξει τοξικότητα. Κανένα ελληνικό είδος δεν είναι επικίνδυνο για τον άνθρωπο. Από τις τρεις τάξεις των αμφιβίων, [ουρόδηλα (σαλαμάνδρες και τρίτονες), άνουρα (βάτραχοι και φρύνοι) και γυμνοφίονα (άποδα αμφίβια)] έχουμε μέλη και από τις δύο τάξεις της εύκρατης ζώνης, δηλαδή τις δύο πρώτες.
Ουρόδηλα (σαλαμάνδρες και τρίτονες): Είναι αμφίβια που εξωτερικά μοιάζουν πολύ με τις σαύρες. Αγαπούν τη δροσιά και την υγρασία και είναι κυρίως εντομοφάγες. Είναι πολύ δύσκολο να παρατηρηθούν, επειδή είναι νυκτόβιες, ζουν σε μεγάλα υψόμετρα, σε δάση ή άλλα μέρη με πυκνή βλάστηση και δροσιά και σπάνια εμφανίζονται σε ανοιχτά σημεία. Οι περισσότερες παράγουν τοξικές εκρίσεις για ν’αποθαρρύνουν τους εχθρούς τους από το να τις φάνε, αλλά κανένα ελληνικό είδος δεν είναι επικίνδυνο για τον άνθρωπο. Δεν υπάρχει ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στους τρίτονες και στις σαλαμάνδρες, απλά οι τρίτονες συνήθως περνούν περισσότερο χρόνο στο νερό. Στην Ελλάδα έχουμε 7 είδη, όλα μέλη της οικογένειας των σαλαμανδριδών (salamandridae): την κοινή σαλαμάνδρα (salamandra salamandra), τον αλπικό τρίτονα (ichthyosaura alpestris παλαιότερα mesotriton alpestris και πιο παλιά triturus alpestris), τον κοινό τρίτονα (lissotriton vulgaris), το λοφιοφόρο τρίτονα (triturus artzeni) και το μακεδονικό τρίτονα (t. macedonicus), καθώς και δύο είδη του κυρίως ασιατικού γένους lyciasalamandra με μικρή εξάπλωση, τη lyciasalamandra helverseni (Κάρπαθος και γύρω νησιά) και τη l. luschani (Καστελόριζο).
Άνουρα: Οι βάτραχοι και οι φρύνοι. Η τάξη των αμφιβίων με το μεγαλύτερο αριθμό ειδών και τη μεγαλύτερη ποικιλομορφία και εξάπλωση. Έχουμε 15 είδη από πολλές οικογένειες:
Βατραχίδες (ranidae): Οι κοινοί βάτραχοι, ζουν πάντα κοντά στο νερό, έχουν γλοιώδες και γυαλιστερό δέρμα, μακρυά πίσω άκρα και πολύ μεγάλη εξάπλωση σε μεγάλο μέρος του κόσμου. Έχουμε πολλά είδη: τον πηδοβάτραχο (rana dalmatina), τον ελληνικό βάτραχο (r. graeca), τον κοινό κεντρικοβορειοευρωπαϊκό βάτραχο (r. temporaria) με οριακή εξάπλωση στη βόρεια Ελλάδα
Παρακολουθήστε την εμβρυική του ανάπτυξη.το λιμνοβάτραχο (pelophylax ridibundus), το βαλκανικό βάτραχο (p. curtmuelleri), τον ηπειρωτικό βάτραχο (p. epiroticus) και άλλα είδη του ίδιου γένους με μικρή εξάπλωση p. bedriagae (νησιά ανατολικού Αιγαίου), p. cretensis (Κρήτη) και p. cerigensis (Κάρπαθος, Ρόδος και γύρω νησιά), καθώς και τον εισαγόμενο αμερικανικό ταυροβάτραχο (lithobates catesbeanus), ο οποίος εισήχθη σε μια λίμνη της Κρήτης με καταστροφικές συνέπειες για το τοπικό οικοσύστημα.
Βομβινατορίδες (bombinatoridae): Οι πυρρογάστορες βάτραχοι, 2 είδη, τη b. bombina (οριακή εξάπλωση στον Έβρο) και τη b. variegata.
Περισσότερα εδώ.Φρυνίδες (bufonidae): Φρύνοι, 2 είδη, τον κοινό φρύνο (bufo bufo) και τον πράσινο φρύνο (b. viridis.
Περισσότερα εδώ.Υλίδες (hylidae): Δεντροβάτραχοι, συνήθως μικροί βάτραχοι με βεντούζες στ’άκρα τους προσαρμοσμένοι για τη δενδρόβια ζωή, 1 μόνο είδος τη hyla arborea.
Πηλοβατίδες (pelobatidae): Βάτραχοι που ζουν σε ξηρά περιβάλλοντα και περνούν τον περισσότερο χρόνο τους θαμμένοι κάτω απ’το χώμα, 1 μόνο είδος, το συριακό πηλοβάτη (pelobates syriacus) με σποραδική εξάπλωση.

Ερπετά:
Είναι μια μεγάλη ομοταξία σπονδυλωτών με πλήθος ειδών σ’όλον τον κόσμο. Είναι ποικιλόθερμα, δηλαδή η θερμοκρασία του σώματός τους είναι όμοια μ’αυτήν του περιβάλλοντος, έχουν συνήθως μικρό ή μεσαίο μέγεθος, ξηρό δέρμα και γεννούν συνήθως αβγά στη στεριά. Υπάρχουν 4 τάξεις ερπετών: τα φολιδωτά (φίδια, οι χελώνες, τα κροκοδείλια και οι σφηνόδοντες (τουατάρα μόνο στη Νέα Ζηλανδία).
Περισσότερα εδώ.έχουμε είδη από τις 2 κύριες τάξεις της εύκρατης ζώνης, δηλαδή τις δύο πρώτες.
Χελώνες: Μια τάξη ερπετών με πολυάριθμα είδη. Χαρακτηριστικό όλων είναι ότι τα οστά του σώματός τους δημιουργούν ένα προστατευτικό καβούκι (χέλυο), όπου μπορούν να μαζέψουν το κεφάλι και τ’άλλα μέλη τους όταν απειλούνται από κάποιον εχθρό. Υπάρχουν χερσαίες, υδρόβιες και θαλάσσιες χελώνες. Στην Ελλάδα έχουμε 10 είδη από μερικές οικογένειες.
Χελωνιίδες (cheloniidae): Οικογένεια θαλασσίων χελωνών με πόδια προσαρμοσμένα σε πτερύγια. Στην ξηρά βγαίνουν μόνο τα ενήλικα θηλυκά για να γεννήσουν τ’αβγά τους. Δεν μπορούμε να τις χαρακτηρίσουμε ελληνικές αφού διανύουν μεγάλες αποστάσεις στη θάλασσα, μεγάλες και παμφάγες, 3 είδη: την καρέτα (caretta caretta) γεννά τ’αβγά της σ’ελληνικές ακτές, την πράσινη χελώνα (chelonia mydas) και την κεραμιδωτή χελώνα (eretmochelys imbricata).
Δερματοχελυίδες (dermochelyidae): Οικογένεια θαλασσίων χελωνών με μόνο ένα είδος με παγκόσμια εξάπλωση, η δερματοχελώνα (dermochelys coriacea). Το μεγαλύτερο είδος χελώνας του κόσμου με ατροφικό χέλυο και ομοιοθερμία (εξαίρεση των ερπετών).
Εμυδίδες (emydidae): Οι νεροχελώνες, προσαρμοσμένες για τη ζωή σε γλυκό νερό, βγαίνουν στη στεριά για να λιαστούν ή να γεννήσουν αβγά, παμφάγες, κυρίως αμερικανική οικογένεια έχουμε 2 είδη: τη στικτή νεροχελώνα (emys orbicularis) και την κοκκινομάγουλη νεροχελώνα (trachemys scripta). Η τελευταία είναι η κοινή κατοικίδια νεροχελώνα, αμερικανικό είδος που εισήχθει στην Ελλάδα με κακές συνέπειες στην ενδημική στικτή.
Γεωεμυδίδες (geoemydidae): Κυρίως ασιατική οικογένεια νεροχελωνών με πολλά είδη με ποικιλία στην εμφάνιση, παμφάγες, έχουμε τη γραμμωτή νεροχελώνα (mauremys rivulata).
Τριονυχίδεςν (trionychidae): Μαλακοχέλυες νεροχελώνες, ζουν στα γλυκά νερά, η επιφάνεια του χελύου είναι λεία και μαλακιά, κυρίως σαρκοφάγες, κανένα ευρωπαϊκό ή ελληνικό είδος, περιστασιακά έρχεται στην Κρήτη και στη νότια Ελλάδα η χελώνα του Νείλου (trionyx triuguis).
Χελωνίδες (testudinidae): Οι χερσαίες χελώνες, με ψηλό καβούκι, χοντρά άκρα, αργοκίνητες και φυτοφάγες, έχουμε 3 είδη: την κρασπεδοχελώνα (testudo marginata), κυρίως ελληνικό είδος και μεγαλύτερο της Ευρώπης, τη μεσογειακή χελώνα (testudo hermanni) και την ελληνική χελώνα (testudo graeca).

Φολιδωτά (φίδια, αμφίσβαινες και σαύρες): Αυτή η τάξη χωρίζεται σε 3 υποτάξεις”: στα σαύριια (σαύρες), στα οφίδια (φίδια) και στα αμφισβαίνια (αμφίσβαινες). Είναι η πιο επιτυχημένη ομάδα ερπετών. Μπορούν να βρεθούν σ’όλον τον κόσμο σε ποικίλα περιβάλλοντα, από ψηλά βουνά έως και στη θάλασσα. Στην Ελλάδα έχουμε 55 είδη (η πιο πολυπληθής ομάδα), και από τις τρεις υποτάξεις και από πολλές οικογένειες.
Σαύρια (σαύρες: Ερπετά που μπορούν να βρεθούν σ’όλα τα περιβάλλοντα. Οι περισσότερες στην Ελλάδα έχουν μικρό μέγεθος, αλλά υπάρχουν και μεγαλύτερες. Πολλές είναι προσαρμοσμένες για διαβίωση σε βραχώδεις περιοχές, κυρίως εντομοφάγες, σπάνια τρώνε λίγα φυτά, αν και υπάρχουν και φυτοφάγες (όχι στην Ελλάδα), έχουν πολλούς εχθρούς. Έχουμε 31 είδη από αρκετές οικογένειες:
Σαυρίδες (lacertidae): Οι κοινές ευρωπαϊκές σαύρες, μπορούν να βρεθούν σε ποικιλία περιβαλλόντων, έχουμε πολλά είδη: την πράσινη σαύρα (lacerta viridis), την τρανόσαυρα (l. trilineata), τα οποία είναι και τα μεγαλύτερα είδη, την αμμόσαυρα (l. agilis κεντρικοβορειοευρωπαϊκό είδος με σποραδική εξάπλωση στη βόρεια Ελλάδα), την τοιχόσαυρα (podarcis muralis), την πελοποννησιακή σαύρα (p. peloponnesiacus), τη βαλκανική τοιχόσαυρα (p. tauricus), την p. erhardii (με πάρα πολλά υποείδη στην ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά), την p. cretensis (Κρήτη), την p. gaigeae (Σκύρος), την p. milensis (Μήλος), την p. levendis
(Πρόσφατα αναγνωρισμένο είδος),, τη σαύρα της Ρούμελης (algyroides nigropunctatus), τη σαύρα του Μωριά (a. moroticus), τον οφίδωπα (ophisops elegans χωρίς βλέφαρα), την ποντιακή σαύρα (darevskia praticola με οριακή εξάπλωση στον Έβρο), την ελληνική σαύρα (hellenolacerta graeca Πελοπόννησος) και δύο είδη με μικρή εξάπλωση, την anatololacerta anatolica (Σάμος) και την a. oertzeni (Δωδεκάνησα).
Σκιγκίδες (scincidae): Οι σκίγκοι, σαύρες με επίμηκες σώμα, λείες φολίδες και μικρά άκρα, που συνήθως δεν μπορούν να τις σηκώσουν από το έδαφος, 4 είδη: τον αβλέφαρο (ablepharus kitaibelii), το λιακόνι (chalcides ocellatus), τον οφιόμορο (ophiomorus punctatissimus) και τη χρυσίζουσα σαύρα (trachylepis aurata παλαιότερα mabuya aurata Σάμος, Κως, Ρόδος, Σίμη).
Αγαμίδες (agamidae): Οι δράκοι. Συγγενικές σαύρες με τις ιγκουάνες, μόνο ένα είδος, το κροκοδειλάκι (laudakia stellio), μ’εξάπλωση στα περισσότερα νησιά και στην περιαστική περιοχή της Θεσσαλονίκης.
Χαμαιλεοντίδες (chamaeleonidae): Οι χαμαιλέοντες, σπάνια και ιδιαίτερα ερπετά, δενδρόβια, αγαπούν την υγρασία, αργοκίνητα, με καλή όραση αλλά χωρίς εξωτερικά αφτιά, χρησιμοποιούν τη γλώσσα τους για τη σύλληψη της τροφής, απειλούνται σοβαρά στην Ελλάδα, 2 είδη: το μεσογειακό χαμαιλέοντα (chamaeleo chamaeleon) μόνο στη Σάμο, παλαιότερα σε Χίο και Κρήτη και τον αφρικανικό (c. africanus), ίσως παλιά εισαγωγη απ’την Αφρική, απειλείται πολύ σοβαρά, μόνο ένας μικρός πληθυσμός στην Πύλο.
Ανγουίδες (anguidae): Οι άποδες σαύρες. Δεν έχουν άκρα και μοιάζουν με φίδια, ωστόσο ξεχωρίζουν απ’αυτά από την παρουσία βλεφάρων στα μάτια, εξωτερικών ακουστικών πόρων και μακριάς ουράς, 3 είδη: το κονάκι (anguis fragilis), το κονάκι της νότιας Ελλάδας (a. cephalonica) και τον τυφλίτη (pseudopus apodus), τη μεγαλύτερη άποδη σαύρα της ευρώπης, παλαιότερα ophiosaurus apodus.
Γκεκονίδες (geconidae): Τα γκέκο, μικρές συνήθως νυκτόβιες εντομοφάγες σαύρες που συνήθως έχουν κολλητική ικανότητα στ’άκρα τους και στερούνται βλεφαρίδων, 3 είδη: το κοινό σαμιαμίδι (hemidactylus turcicus), την ταρέντολα (tarentola mauritanica) και το μεσοδάκτυλο ή κυρτοδάκτυλο (mediodactylus cotschyi), με πολλά υποείδη στα νησιά και στην ηπειρωτική Ελλάδα, χωρίς κολλητική ικανότητα, παλαιότερα cyrtopodion cotschyi και αργότερα cyrtodactylus cotschyi.
Αμφισβαίνια (amphisbaenia): Είναι η λιγότερο μελετημένη ομάδα ερπετών. Είναι άποδα, με δακτυλιωτό δέρμα, αραιές φολίδες και τα μάτια και τ’αφτιά τους καλύπτονται με δέρμα. Εξωτερικά μοιάζουν με γεωσκώληκες.Βρίσκονται κυρίως στην τροπική ζώνη, αλλά στην Ελλάδα υπάρχει μόνο ένα είδος της οικογένειας των αμφισβαινιδών (amphisbaenidae), το blanus strauchi, με οριακή εξάπλωση στη Σάμο, στη Ρόδο και σε μερικά ακόμα Δωδεκάνησα.
Οφίδια (φίδια): Κι αυτή η υπόταξη όπως οι σαύρες, έχει μεγάλο αριθμό ειδών σ’όλον τον κόσμο, προσαρμοσμένα σε ποικίλα περιβάλλοντα και συνθήκες. Στην Ελλάδα έχουμε 23 είδη από μερικές οικογένειες, εκ των οποίων τα 7 είναι δηλητηριώδη, τα 5 εξ αυτών είναι οχιές και μόνο οι 3 απ’αυτές είναι επικίνδυνες για τον άνθρωπο.
Καινοφιδιίδες (colubridae): Μια οικογένεια φιδιών με πολύ μεγάλο αριθμό ειδών, κυρίως μεσαίου μεγέθους, τα περισσότερα μη δηλητηριώδη και τρεφόμενα κυρίως με τρωκτικά. Όσα είναι δηλητηριώδη έχουν τα ειδικευμένα δόντια τους πίσω στο στόμα (οπισθόγλυφα). Κανένα δηλητηριώδες ελληνικό είδος της οικογένειας αυτής δεν είναι επικίνδυνο για τον άνθρωπο. Έχουμε τ’ακόλουθα είδη: το στεφανοφόρο (coronella austriaca), το θαμνόφιδο (eirenis modestus), τον έφιο (dolichophis caspius) αρκετά μεγάλο, το μαύρο έφιο (d. jugularis), το λαφιάτη (elaphe quatuorlineata) αρκετά μεγάλο, το θρακικό λαφιάτη (e. sauromates), τη δεντρογαλιά (hierophis gemonensis), το μαύρο φίδι της Γιάρου (h. viridiflavus) ίσως παλιά εισαγωγή από τη δυτική Ευρώπη, πολύ σπάνιο, στην Ελλάδα ξεχωριστό υποείδος, το λαφιάτη του Ασκληπιού (zamenis longissimus), το σπιτόφιδο (z. situla), τη σαΐτα (platyceps najadum), το νερόφιδο (natrix natrix) μερικές φορές πολύ μεγάλο, το λιμνόφιδο (n. tessellata), το ζαμενή της Ρόδου (haemorrhois nummifer), μεγάλο, ασιατικό είδος, με εξάπλωση στα περισσότερα Δωδεκάνησα και στα Νησιά Ανατολικού Αιγαίου, καθώς και 2 ελαφρώς δηλητηριώδη είδη, το αγιόφιδο (telescopus fallax) και το σαπίτη (malpolon insignitus).
Εχιδνίδες (viperidae): Οι οχιές, δηλητηριώδεις, αργοκίνητες, προτιμούν συνήθως ξηρές περιοχές, γεννούν μικρά. Είναι σωληνόγλυφα φίδια, δηλαδή τα δηλητήριώδη δόντια τους βρίσκονται μπροστά στο στόμα, είναι σωληνοειδή και αναδιπλούμενα. Διακρίνονται εύκολα από άλλα φίδια απ’το τριγωνικό κεφάλι τους με τα φουσκωμένα μάγουλα. Εδώ ανήκουν τα πιο τοξικά ελληνικά είδη, έχουμε 5 είδη: την οχιά της Μίλου (macrovipera schweizeri) μεγάλη και σχετικά ισχυρό δηλητήριο, αλλά μόνο στη Μήλο και στα γύρω νησιά, απειλείται, τον αστρίτη (vipera berus) κεντρικοβορειοευρωπαϊκό είδος με οριακή εξάπλωση στη βόρεια Ελλάδα, ασθενές δηλητήριο, την κερασφόρο οχιά (v. ammodytes) σχετικά ισχυρό δηλητήριο, την οχιά των λιβαδιών (v. ursinii) με σποραδική εξάπλωση, πολύ μικρή με ασθενές δηλητήριο και την οθωμανική οχιά (montivipera xanthina) σχετικά ισχυρό δηλητήριο. Ωστόσο, όσο ισχυρό δηλητήριο και αν έχουν αυτά τα είδη, αυτό είναι σχετικό με τ’άλλα που έχουν ασθενέστερο. Κανένα ελληνικό φίδι δεν έχει πολύ μεγάλη τοξικότητα και όλα τα δαγκώματα φιδιών θεραπεύονται στο νοσοκομείο. Τις τελευταίες δεκαετίες, στην Ελλάδα δεν έχει καταγραφεί θάνατος από δάγκωμα φιδιού.
Βοΐδες (boideae): Οι βόες, κυρίως της τροπικής ζώνης, έχουν χοντρό σώμα και υπολοιματικά πίσω άκρα στη λεκάνη, γεννούν μικρά, έχουμε μόνο ένα μικρό αμμόβιο είδος, τον έρυκα (eryx jaculus).
Τυφλωπίδες (typhlopidae): Μικρά τυφλά φίδια που μοιάζουν με γεωσκώληκες κυρίως της τροπικής ζώνης που ζουν υπογείως και είναι εντομοφάγα, έχουμε μόνο ένα είδος, τον τύφλωπα (typhlops vermicularis).
Πηγές και χρήσιμες σελίδες:
herpetofauna.grΗ πληρέστερη σελίδα για την ελληνική ερπετοπανίδα. Είναι η κύρια πηγή μου. Περιέχει πληροφορίες και πολλές φωτογραφίες για όλα τα είδη, άρθρα, αλλά και φόρουμ για την ελληνική ερπετοπανίδα στο οποίο μπορείτε να εγγραφετε. Εκεί μπορείτε να λύσετε τις απορίες σας σχετικά με την ελληνική ερπετοπανίδα, να δημοσιεύσετε φωτογραφίες ερπετών ή αμφιβίων γι’αναγνώριση, να συζητήσετε για περιβαλλοντικά θέματα κ.ά.
Πληροφορίες για μερικά είδη ερπετών και αμφιβίων
Το άρθρο της παραπάνω σελίδας το έγραψε ο Γρηγόρης Δεούδης, πρώην κάτοχος του
Reptilesalonica,
το οποίο τώρα έχει κλείσει.
Ελληνική Ερπετολογική Εταιρεία
Τα ερπετά της Πύλου
Τα ελληνικά φίδια
Ελληνική πανίδα γενικά

Σημείωση: Όλες οι φωτογραφίε ςπροέρχονται από διάφορες διαδικτυακές πηγές.

Επίσης:
Η ερπετοπανίδα της Κύπρου.

Τα τετράποδα της Πέρμιας περιόδου και περισσότερα για αυτήν την εποχή

πλακόσαυρος, ένα είδος παρειάσαυρου

διπλόκαυλος, ένα πέρμιο αμφίβιο

σκελετός διμετρόδοντα, ενός πελυκόσαυρου

καπτόρινος, ένα αναψιδωτό ερπετό

Μία πολύ καλή σελίδα με πληροφορίες και πολλές λεπτομερείς φωτογραφίες απολιθωμένων σκελετών διαφόρων τετραπόδων (αμφίβια, ερπετά, συναψιδωτά) της Πέρμιας περιόδου. Οι φωτογραφίες είναι πάρα πολλές, καλής ποιότητας και πολύ λεπτομερείς. Τα τετράποδα προέρχονται από διάφορες περιοχές. Θα τις βρείτε:
εδώ.Η πέρμια περίοδος (299000000-25100000 χρόνια πριν) είναι η τελευταία περίοδος της παλαιοζωικής εποχής. Ξεκινά μετά τη λιθανθρακοφόρο και τη διαδέχεται η τριαδική, η πρώτη περίοδος του μεσοζωικού. Κατά την περμια όλες οι ήπειροι είχαν συνενωθεί σε μια μεγάλη υπερήπειρο, την Παγκαία και δύο ωκεανούς, την Πανθάλασσα και την Παλαιοτηθί στο εσωτερικό της Παγκαίας. Κάπου μέα στην πε΄ρμια, η Σιμμέρια πλάκα διασπάστηκε από το νότιο μέρος της Παγκαίας (Γκοντβάνα) και μετακινήθηκε προς τα βόρεια, μικραίνοντας την Παλαιοτηθί και δημιουργώντας στα νότια την Τηθί. Τεκτονικές αλλαγές συνέχισαν στο μεσοζωικό.
Η Παγκαία εκτεινόταν από τον ισημερινό προς και τους δύο πόλους. Το κλίμα στο εσωτερικό μιας τόσο μεγάλης έκτασης ήταν πολύ ξηρό ηπειρωτικό και έντονα εποχιακό. Στο εσωτερικό υπήρχαν μεγάλες έρημη με κόκκινη άμμο από την έκθεση σιδηρούχων πετρωμάτων στον αέρα και στην υψηλή θερμοκρασία. Το επίπεδο της επιφάνειας της θάλασσας ήταν μεγαλύτερο κατά 60 μέτρα από ότι σήμερα στην αρχή της περιόδου, πέφτωντας προς το τέλος 20 μέτρα. Το ποσοστό του οξυγόνου υπολογίζεται περίπου στο 23%, δηλαδή 115% από ότι σήμερα και αυτό του διοξειδίου του άνθρακα στα 900 ppm (μέρη ανά εκατομμύριο), δηλαδή 3 φορές περισσότερο από το προβιομηχανικό επίπεδο. Η μέση θερμοκρασία του πλανήτη υπολογίζεται περίπου στους 16 βαθμούς Κελσίου, δηλαδή 2 περίπου βαθμοί πιο πάνω από σήμερα.
Στη θάλασσα υπήρχε πλούσια πανίδα από ασπόνδυλα και ψάρια που όμως, λόγω της έλλειψης μεγάλης ακτογραμμής και καταφυγίων στης περιφέρεια της Παγκαίας, ήταν ευάλωτη σε μία μεγάλη εξαφάνιση. Στην ξηρά οι βάλτοι με τα δάση της λιθανθρακοφόρου υποχώρισαν όσο το κλίμα ξηραινόταν, ενώ τα καλύτερα προσαρμοσμένα γυμνόσπερμα κέρδιζαν έδαφος. Μία συγκεκριμένη ομάδα γυμνόσπερμων, οι γλωσσοφτέρες, ήταν τα πρώτα φυτά που ανέπτυξαν αγγειόσπερμου τύπου φύλλωμα, με πλατύ σχήμα, κεντρικό μίσχο και δικτυωτή νεύρωση. Στις υγρές περιοχές συνέχισαν να κυριαρχού οι φτέρες, τα εκουιζετώδη, τα λυκόφυτα (αν και πολύ μικρότερα) και τα αμφίβια. Τα αμνιοτά, αν και είχαν αποκτήσει προσαρμογές κατάλληλες για τη διαβίωση στην ξηρά, δεν απομακρύνθηκαν σημαντικά από τις υγρές περιοχές έως το μέσο της πέρμιας. Κυρίαρχα ζώα ήταν οι πελυκόσαυροι (πρωτόγονα ερπετοειδή συναψιδωτά) στην αρχή της περιόδου, διαδεχόμενοι από τους πιο εξελιγμένους απογόνους τους, τα θηραψιδωτά, από τα οποία μια ομάδα στην τριαδική περίοδο εξελιχθηκε στα θηλαστικά. Ήδη οι εξελιγμένες μορφές διέθεταν πολλά θηλαστικά χαρακτηριστικά. Ιδιαίτερα προς το τέλος αυτής της περιόδου είχαν αποκτήσει μεγάλη ποικιλία. Μια ομάδα αναψιδωτών, οι παρειάσαυροι, είχε αποκτήσει μεγάλες διαστάσεις και τρεφόταν με φυτά. Τα διαψιδωτά και κάποιες ομάδες αναψιδωτών παρέμειναν μικρά και ασήμαντα καθόλη την περίοδο, αν και προς το τέλος τα διαψιδωτά είχαν χωριστεί στις δύο κύριες ομάδες, τους λεπιδόσαυρους και τους αρχόσαυρους.
Η πέρμια ήταν η περίοδος κατά την οποία διαμορφώθηκαν τα πρώτα καθαρά χερσαία οικοσυστήματα με μεγάλα φυτοφάγα και σαρκοφάγα, ήταν η περίοδος που εξελίχθηκαν τα κωνοφόρα, εμφανίστηκαν τα γινκγόφυτα, τα κυκαδόφυτα και μερικές σύγχρονες φτέρες, το εκουιζέτο, τάξεις εντόμων όπως τα ημίπτερα, τα σύγχρονα ολομετάβολα έντομα με τάξεις όπως τα κολεόπτερα, οι κυνόδοντες (πρόγονοι των θηλαστικών) και πιθανόν τα σύγχρονα λεία αμφίβια.
Στο τέλος επίσης αυτής της περιόδου έγινε η μεγαλύτερη εξαφάνιση στην ιστορία της γης, στην οποία υπολογίζεται ότι εξαφανίστηκε το 96% των θαλάσσιων ειδών και το 70% των χερσαίων. Εξαφανίστηκαν πολλές ομάδες οργανισμών, όπως πολλά κεφαλόποδα, βραχιονόποδα, βλαστοειδή εχινόδερμα, τα παλαιοζωικά τραπεζοειδή και ρητιδωτά κοράλια, οι τριλοβίτες, μια ολόκληρη ομοταξία σπονδυλωτών (οι ακανθώδεις ιχθύες), πολλά γυμνόσπερμα και προκωνοφόρα, πολλά αμφίβια και συναψιδωτά, όλα τα αναψιδωτά εκτός από τα προκολωφόνια και άλλα πολλά. Ήταν η μόνη μεγάλη εξαφάνιση εντόμων. Σ’αυτήν την εξαφάνιση οι μύκητες αυξήθηκαν σημαντικά. Το γήινο οικοσύστημα πήρε περίπου 5000000 χρόνια να επανέλθει και τα σπονδυλωτά πολύ περισσότερο. Το αίτο της εξαφάνισης ίσως ήτνα μία αλυσιδωτή σειρά καταστροφών που πυροδοτήθηκαν από μεγάλη ηφαιστειακή δραστηριότητα στη σημερινή Σιβηρία και ίσως από σύγκρουση αστεροειδούς. Από τα ηφαίστεια απελευθερώθηκαν μεγάλες ποσότητες μεθανίου και διοξειδίου του άνθρακα που θέρμαναν το κλίμα αρκετά, παγιδευμένο μεθάνιο στους πάγους διέφυγε στην ατμόσφαιρα θερμαίοντας το κλίμα περισσότερο, η διαφορά θερμοκρασίας ανάμεσα στον ισημερινό και στους πόλους μειώθηκε και τα θαλάσσια ρεύματα ίσως σταμάτησαν. Αυτό προκάλεσε ανοξία στο νερό και μεγάλες εκπομπές υδροθείου στον ωκεανό και στην ατμόσφαιρα από τα αναερόβια βακτήρια του βυθού τα οποία ανέβηκαν ως την επιφάνεια. Το οξυγόνο έπεσε και το στρώμα του όζοντος αδυνάτισε, αφήνοντας περισσότερη υπεριώδη ακτινοβολία να φτάσει στη Γη. Επιπλεόν, επειδή το διοξείδιο του άνθρακα είναι περισσότερο διαλυτό στο νερό από ότι το οξυγόνο, διαλύθηκε σε μεγαλύτερη ποσότητα κάνοντας τον ωκεανό πιο όξινο και δημιουργώντας προβλήματα στους ασβεστώδεις οργανισμούς. Κάπως έτσι έγινε η μεγάλη εξαφάνιση. Στην αρχή της επόμενης περιόδου, τα επίπεδα του οξυγόνου ήταν χαμηλότερα από σήμερα.

η Γη κατά την ύστερη πέρμια