Καλλιέργεια φράουλας

φραουλιά

νεαρό φυτό από στολώνιο

φράουλα από τα φυτά των φωτογραφιών

εξασθενημένο φυτό στη σκιά, το φτεροειδές φύλλο από πάνω του είναι από βρωμοκαρυδιά, ένα πολύ επικίνδυνο ζιζάνιο

νεαρά φυτά από στολώνια

Η κόκκινη και γλυκιά φραουλίτσα είναι ένα από τα αγαπημένα μου φρούτα και αγαππημένο πολλών. Εκτός του ότι είναι πολύ νόστιμη και αρωματική, είναι και ιδιαίτερα θρεπτική με μικρή θερμιδική αξία και πληθώρα μετάλλων, βιταμινών κι αντιοξειδωτικών φλαβονοειδών. Είναι από τα φρούτα με τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε βιταμίνη c, ενώ από μέταλλα περιέχει σχετικά μεγάλο ποσοστό καλίου. Ευτυχώς η καλλιέργειά της είναι πανεύκολη και μπορεί να καλλιεργηθεί από τον οποιονδήποτε. Η ελληνική λέξη για τη φράουλα είναι “χαμαικέρασος” το “φράουλα” έχει λατινική προέλευση.

Οι φράουλες ανήκουν στην οικογένεια των ροδιδών (rosaceae) μαζί μ’άλλα φυτά όπως οι τριανταφυλλιές και οι βατομουριές, καθώς και καρποφόρα δέντρα όπως οι μηλιές, οι αχλαδιές, οι ροδακινιές κ.ά. Οι φραουλιές αναγνωρίζονται εύκολα από τα τριπλά οδοντωτά σύνθετα φύλλα τους με τον ψηλό μίσχο (συνήθως 20-30 εκ.) και την τάση τους να παράγουν στολώνια. Τα στολώνια ή δρομείς είναι λεπτοί έρποντες βλαστοί που παράγει το φυτό από τις μασχάλες των φύλλων για αγενή αναπαραγωγή. Σε αραιά διαστήματα και στο τέλος τους δημιουργούν ομάδες φύλλων, κι αν αυτά τα μέρη έρθουν σ’επαφή με το έδαφος ριζώνουν δημιουργώντας νέα φυτά σχηματίζοντας με τον καιρό αποικίες. Ο βλαστός του φυτού είναι κοντός και συμπαγής και ενίοτε διαιρείται σε παλαιότερα φυτά έχοντας παραπάνω από ένα σημεία ανάπτυξης. Τα φύλλα μόλις βγαίνουν είναι τριχωτά, όσο μεγαλώνουν όμως οι τρίχες αραιώνουν. Τα άνθη της φράουλας εμφανίζονται στις μασχάλες των φύλλων μονά ή σε μικρές ομάδες σε λεπτούς βλαστούς και είναι λευκά με ξεχωριστές ωοθήκες. Ο καρπός που προκύπτει είναι στην πραγματικότητα ένας ψευδοκαρπός αποτελούμενος κυρίως από την ανθοδόχη (το μέρος του βλαστού απ’όπου προέρχονται τα μέρη του άνθους), ενώ οι πραγματικοί καρποί είναι αχένια (ξηροί καρποί μ’ένα σπέρμα ο καθένας), τα οποία είναι τα κοκκίδια στην επιφάνεια της φράουλας.

Η σημερινή φράουλα (Fragaria x ananassa) είναι ένα υβριδικό είδος προερχόμενο από τη βιργινιανή φράουλα (Fragaria virginiana) της ανατολικής Βόρειας Αμερικής αξιοσημείωτη για την καλή της γεύση και από τη φράουλα της Χιλής (Fragaria chiloensis) από τη Χιλή και την Αργεντινή με το μεγάλο της μέγεθος. Το είδος αυτό αποδείχθηκε περισσότερο ανθεκτικό από την παραδοσιακή φράουλα των δασών (Fragaria vesca) κι εξαπλώθηκε γρήγορα με πολλές ποικιλίες στην Ευρώπη από τη Βρετάνη της Γαλλίας όπου πρωτοδημιουργήθηκε το 1740, εκτοπίζοντάς τη δεύτερη. Καλλιεργημένες ποικιλίες της δεύτερης σήμερα είναι σπανιότερες και αποκαλούνται συχνά αλπικές φράουλες (alpine strawberries).

Η φραουλιά είναι ένα πολύ προσαρμοστικό φυτό και καλλιεργείται με πάμπολλες μεθόδους. Εμπορικά συνήθως γίνεται εντατική καλλιέργεια με χρήση φαρμάκων και ισχυρών λιπασμάτων για μεγάλη παραγωγή. Αντιμετωπίζονται είτε ως μονοετή με φύτευση νέων κάθε χρόνο είτε σπανιότερα ως πολυετή. Η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα είναι οι ΗΠΑ, ενώ στην Ευρώπη η Ισπανία, η Ιταλία, η Γαλλία, το Βέλγιο και η Ολλανδία παράγουν μεγάλες ποσότητες, εώ στην Ελλάδα οι βασικές περιοχές παραγωγής είναι η Ηλεία, η Αιτολοακαρνανία, η Λάρισα, η Πιερία, η Ημαθία, η Φλώρινα και η Πέλλα.
Η φράουλα καλλιεργείται επίσης ευρέως σε κήπους, θερμοκήπια, δοχεία, κρεμαστά καλάθιακαι υδροπονοικά, συνήθως σ’εξωτερικό αλλά και σ’εσωτερικό χώρο. Εγώ κυρίως θα περιγράψω την καλλιέργειά της στο έδαφος ή σε δοχεία, τον εφικτότερο τρόπο για τους περισσοτέρους μας.

Οι φράουλες μπορούν να καλλιεργηθούν στο έδαφος είτε συγκεντρωμένες σε τετράγωνα είτε σε σειρές με μεταξύ τους απόσταση περίπου 30 εκ. Τα στολώνια μπορούν είτε ν’αφήνονται ανεξέλεγκτα, είτε να αφαιρούνται εντελώς, ή να εξαπλώνονται ελεγχόμενα. Τα δοχεία για της φράουλες ιδανικά θα πρέπει νά’ναι 25-30 εκ. βάθος, αν κι έχω χρησιμοποιήσει ρηχότερα χωρίς πρόβλημα. Η προτιμώμενή μου μέθοδος καλλιέργειας είναι να φυτεύω ένα ή λίγα φυτά σε μια μακρόστενη ρηχή ζαρντινιέρα και μετά να τ’αφήνω να εξαπλωθούν σ’όλη την έκτασή της ελεγχόμενα με στολώνια. Εντωμεταξύ στον κενό ακόμα χώρο φυτεύω βολβούς ή μονοετή.
Τα φυτά ευδοκιμούν σε ελαφρύ καλά αποστραγκιζόμενο έδαφος που όμως να μπορεί να κρατήσει υγρασία με ιδανικό ph 5,8-6,2. Επειδή έχουν ρηχό ριζικό σύστημα θα πρέπει να ποτίζονται τακτικά. Αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας γι’αυτές που ζουν σε δοχεία όπου το νερό στεγνώνει γρήγορα λόγω του μικρού όγκου χώματος. Μπορούν να λιπαίνονται με ανάμειξη κάποιου οργανικού λιπάσματος όπως κομπόστ ή κοπριάς στο έδαφος. Οι φράουλες χρειάζονται ήλιο τουλάχιστον 6-8 ώρες για βέλτιστη ανάπτυξη και παραγωγή. Φυτά σε συνθήκες στρες όπως έλλειψη νβερού ή πολλές ώρες σκιάς κάνουν μικρά φύλλα και λίγους καρπούς, αλλά με τη διόρθωση των συνθηκών επανέρχονται, όχι όμως και πολύ γρήγορα όπως έχω παρατηρήσει. Στις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού η παραγωγικότητά τους μειώνεται, με ιδανικό εύρος θερμοκρασιών για τη φράουλα τους 18-30 βαθμούς Κελσίου. Το χειμώνα δεν έχουν πρόβλημα στις περισσότερες περιοχές, ίσως όμως χρειαστούν κάλυψη σε πολύ ψυχρά κλίματα με άχυρα ή πεσμένα φύλλα για μόνωση. Ανάλογα με την ένταση των παγωνιών, μπορούν να χάσουν μέρος ή ολόκληρο το φύλλωμά τους. Το στρώσιμο με υλικκά κάλυψης κατά την περίοδο ανάπτυξης για να μη σαπίσει ο καρπός δεν είναι αναγκαίο εκτός από τα πιο βροχερά κλίματα, αφού αν συλλεχθεί εγκαίρως είναι σχεδόν πάντα καλός.
Τα φυτά αναπαράγονται εύκολα με τα στολώνια. Αν ένα τμήμα με φύλλα αγγίξει το έδαφος και ριζώσει, μπορεί ν’αφαιρεθεί από το μητρικό φυτό ύστερα από λίγη ανάπτυξη και να φυτευθεί κάπου αλλού. Επίσης ο κορμός ενός φυτού αν έχει διαιρεθεί μπορεί να διαχωριστεί και τα μέρη του να φυτευθούν μαζί με λίγη ρίζα το καθένα ως νέα. Σύμφωνα με την εμπειρία μου γρηγορότερα πιάνουν όσα φυτά συγκρατούν χώμα μαζί με τις ρίζες τους, ενώ τα γυμνόριζα χρειάζονται περισσότερη φροντίδα στη φύτευση. Οι ρίζες θα πρέπει ν’απλωθούν ακτινωτά προς τα κάτω και το φυτό να ποτιστεί καλά μετά. Τις επόμενες εβδομάδες τα φυτά από βλαστητική αναπαραγωγή χρειάζονται τακτικό και προσεκτικό πότισμα και μέτριες συνθήκες για να προσαρμοστούν. Ίσως φαίνονται κάπως ταλαιπορημένα, αλλά σύντομα θα βγάλουν τα πρώτα τους φύλλα. Έτσι βλαστητικά τα φυτά διατηρούν αναλλοίωτες τις ιδιότητες του γονέα τους. Επίσης φράουλες μπορούν ν’αναπαραχθούν με σπόρο, ο οποίος όμως θα πρέπει να καταψυχθεί για 4 εβδομάδες (προσομοίωση του χειμώνα) πριν τη σπορά. Αυτός είνια ίσως και ο μόνος τρόποςαναπαραγωγής σπάνιων ποικιλιών. Φυσικά αν ξεκινάτε με φράουλες και δε μπορείτε να βρείτε αλλιώς μπορείτε ν’αγοράσετε έτοιμα φυτά. Ιδανικές εποχές για πολλαπλασιασμό και φύτεμα είναι το φθινόπωρο και η άνοιξη, οπότε επικρατούν μέτριες συνθήκες. Φυτά που φυτεύονται το φθινόπωρο έχουν χρόνο να προσαρμοστούν για το χειμώνα και η παραγωγή τους την επόμενη άνοιξη είναι κανονική, ενώ αυτά που φυτεύονται την άνοιξη πάλι προσαρμόζονται καλά μέχρι το καλοκαίρι αλλά παράγουν πολύ λιγότερο εκείνη τη χρονιά.
Η φραουλιά προσβάλλεται από μεγάλη ποικιλία εντόμων, άλλων ασπονδύλων, μηκύτων, παθογόνων βακτηρίων και ιών. Κάθε ασθένεια θεραπεύεται με το ανάλογο σκεύασμα. Σε περίπτωση που η μόλυνση είναι ανίατη και καταστροφική, όπως στην περίπτωση των ιών, τα προσβεβλημένα φυτά θα πρέπει ν’απομακρύνονται και να καταστρέφονται. Επειδή η φράουλα έχει πολλές κοινές ασθένεις με τα σολανοειδή όπως πατάτες, ντομάτες, πιπεριές και μελιτζάνες, δε θα πρέπει να φυτεύεται δίπλα τους ή σε μέρη όπου είχαν καλλιεργηθεί αυτά προηγούμένως. Ευτυχώς προς το παρόν δεν έχω καμία εμπειρία με ασθένειες. Έχω παρόλα αυτά παρατηρήσει ότι τα κουνέλια και τα αιγοπρόβατα τρώνε φραουλιές. Επιπλέον σύμφωνα με την εμπειρία μου σοβαρός και ύπουλος εχθρός για τους ώριμους καρπούς είναι τα μικρά παιδάκια, τα οποία τις βρίσκουν και τις τρώνε πριν τις βρείτε!

Με τα χρόνια το φυτό της φραουλιάς μπορεί να εξασθενήσει παράγοντας λιγότερο. Σ’αυτήν την περίπτωση μπορεί να διαιρεθεί ή ν’αντικατασταθεί με κάποιον απόγονό του από στολώνιο. Σε συστήματα όπου τα φυτά αφήνονται να αναπαράγονται βλαστητικά αυτό δεν είναι μεγάλο πρόβλημα.

Τρεις είναι οι κύριες κατηγοριοποιήσεις των ποικιλιών της φράουλας: αυτές που καρποφορούν τον Ιούνιο, αυτές που παράγουν συνεχώς και οι ουδέτερες ως προς μέρα. Αυτές που παράγουν τον Ιούνιο (June bearing) ανθίζουν πριν την εαρινή ισημερία και καρποφορούν μαζικά άνοιξη-αρχές καλοκαιριού. Αυτές που παράγουν συνεχώς (ever bearing) ανθίζουν συνήθως μετά την εαρινή ισημερία και παράγουν τρεις κύριες σοδειές: μία την άνοιξη, μία αργότερα το καλοκαίρι και μία το φθινόπωρο. Τέλος οι ουδέτερες ως προς μέρα (day neutral) δεν επηρεάζονται από τη φωτοπερίοδο και παράγουν όλο το χρόνο, αν και σε μικρότερες ποσότητες. Κάθε κατηγορία περιέχει πολλές ποικιλίες με διαφορετικά χαρακτηριστικά, κι επίσσης γίνεται κατηγοριοποίηση ποικιλιών με βάση τα χαρακτηριστικά τους. Για παράδειγμα υπάρχουν μεγαλόκαρπες και μικρόκαρπες ποικιλίες, ή ακόμα κι άσπρες φράουλες που δεν κοκινίζουν κατά την ωρίμανση. Οι τελευταίες είναι κατάλληλες για τους αλλεργικούς στη φράουλα, μιας και δεν παράγουν την αλλεργιογόνο πρωτεΐνη της ωρίμανση fra a1.

Γνωρίζω δύο ποικιλίες: αυτήν που καλλιεργώ εδώ στη Θεσσαλονίκη και την άλλη που είναι στο χωριό μου (Πύργοι Κοζάνης). Η πρώτη είναι συμπαγής, παράγει πολύ προς το τέλος της άνοιξης, στις αρχές του καλοκαιριού και αραιότερα το φθινόπωρο, ενώ τον υπόλοιπο χρόνο κάνει λίγους καρπούς. Οι φράουλές της είναι συνήθως μονές (σπάνια σε ομάδες), μεσαίες, στρουμπουλές και λείες, και λίγο σφιχτές. Αν κοπούν λίγο πιο άγουρες μπορεί να είναι ξινές, αλιώς ώριμες είναι σαν καραμελίτσες και πολύ αρωματικές. Δε σαπίζουν τόσο εύκολα όσο άλλες ποικιλίες. Η οψιμότερη φράουλα που έκανε ήταν το Δεκέμβριο και η πρωιμότερη το Φεβρουάριο. Έχει μέτρια παραγωγή στολωνίων. Η δεύτερη ποικιλία αναπτύσσεται πιο ανοργάνωτα παράγει πολλά στολώνια κι έχει κι αυτή συνεχή παραγωγή, με τους καρπούς όμως σε ομάδες. Οι φράουλες τις ίδιας ομάδας μπορεί να βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης. Ίσως είναι λίγο γλυκύτερες, αλλά είναι πολύ μαλακότερες άρα καταστρέφονται πολύ ευκολότερα. Σαπίζουν γρήγορα αν δεν κοπούν. Η πρώτη ποικιλία υπερέχει σαφώς έναντι της δεύτερης.

Η φράουλα συμπερασματικά είναι από τα πιο εύκολα φρούτα στην καλλιέργεια και μπορεί να καλλιεργηθεί σχεδόν παντού και απ’όλους, αανεξάρτητα από το βαθμό ενασχόλησής τους με τα φυτά. Είναι ένα φυτό που αξίζει όλοι να το καλλιεργήσετε για να απολαύσετε τους θρεπτικούς καρπούς τους. Είναι αναπόσπαστο μέρος της φυτικής συλλογής μου, και τη θεωρώ τόσο σημαντικό είδος, ώστε να λέω ότι δε νοείτε σπίτι ή κήπος χωρίς φράουλες. Ξεκινήστε τις φράουλες λοιπόν.

Καλή επιτυχία.

Σημείωση: Οι φωτογραφίες είναι από φυτά του πατέρα μου της ίδιας ποικιλίας μ’αυτήν που καλλιεργώ κι εγώ.

Πηγές και ιστοσελίδες:
Ελληνικά:
καλλιέργεια φράουλας πληροφορίες και συμβουλές στο kalliergo.gr
άρθρο της Καθημερινής με πληροφορίες για τις φράουλες και την καλλιέργειά τους
άρθρο της βικιπαίδειας για τη φράουλα
άρθρο για τη φράουλα στο Ανθάνασσα
Αγγλικά:
άρθρο της αγγλικής wikipedia για την καλλιεργούμενη φράουλα
άρθρο για την καλλιέργεια της φράουλας στο BBC

Λίγα λόγια για τη βιταμίνη α

Πηγή:
Θέματα Διατροφής

Παρασκευή, 1 Οκτωβρίου 2010Λίγα λόγια για τη βιταμίνη Α
Η βιταμίνη Α είναι η πρώτη βιταμίνη που ανακαλύφθηκε (1913) – εξ ου και το όνομα της. Άλλα ονόματα της βιταμίνης Α είναι ρετινόλη και αξηροφθόλη.

Απαντάται σε πολλά τρόφιμα ζωικής και φυτικής προέλευσης. Συνήθως πλούσια σε βιτ Α είναι τα λαχανικά με σκούρο πράσινο ή κίτρινο-πορτοκαλί χρώμα. Περίπου το 20% της βιταμίνης στα πράσινα και 30-35 % στα κίτρινα λαχανικά καταστρέφεται με το μαγείρεμα. Σε σχέση με άλλες βιταμίνες θεωρείται ανθεκτική.

Η βιταμίνη Α βρίσκεται στις τροφές με τη μορφή καροτενοειδών (προβιταμίνες). Όταν καταναλώνουμε τροφές με καροτενοειδή ο οργανισμός της μετασχηματίζει σε (ενεργή) βιταμίνη Α.

Η βιταμίνη Α έχει σημαντικές λειτουργίες στον οργανισμό, όπως:

βοηθά στην νυχτερινή όραση
συμμετέχει στο σχηματισμό των οστών
διατηρεί τα επιθηλιακά κύτταρα (πχ δέρμα, εσωτερικό γαστρεντερικού σωλήνα, πνεύμονα κλπ)
και είναι αντιοξειδωτική

Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει έλλειψη της βιταμίνης έχουν παρατηρηθεί σοβαρές επιπτώσεις : σταδιακή απώλεια όρασης στο σκοτάδι, ευαισθησία σε λοιμώξεις και δερματικές βλάβες, ίσως σχετίζεται με καρκίνους σε πνεύμονες, έντερο & μαστούς. Τέλος, σε χώρες του τρίτου κόσμου, όπου η έλλειψη μπορεί να είναι πολύ μεγάλη, καταστρέφεται ο κερατοειδής χιτώνας και τα άτομα οδηγούνται στην τύφλωση.

Από την άλλη, η υπερκατανάλωση -κυρίως μέσω κατάχρησης συμπληρωμάτων διατροφής- έχει κι αυτή κινδύνους: αίσθημα αδυναμίας, πονοκέφαλοι, ανορεξία, ναυτία, αρθραλγίες, τριχόπτωση, απολέπιση δέρματος, ασκίτης, και ηπατικές βλάβες.

Σε γενικές γραμμές, η βιταμίνη Α αποθηκεύεται στο σώμα σε ικανοποιητικές ποσότητες, επομένως η λήψη συμπληρωμάτων δεν είναι απαραίτητη, εκτός από περιπτώσεις παρατεταμένης ασιτίας.

Το μόριο της ρετινόλης πηγή

Trivia : Το πρόσθετο τροφίμων E160e ή Βήτα-απο-8-καροτενάλη που χρησιμοποιείται ως φυσική χρωστική ουσία παράγεται από το καροτένιο, δηλ είναι πηγή βιταμίνης

Κάνω μόνο μια μικρή διόρθωση: η βιταμίνη α δεν ήταν η πρώτη που ανακαλύφθηκε. Βιταμίνες άρχισαν ήδη ν’ανακαλύπτονται από τον 19ο αι.

Πλήρης οδηγός για τη βιταμίνη c

Πηγή:
mednutrition.gr

Γράφει η Ίσαρη Γεωργία, κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος, πτυχιούχος Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, Επιστημινικός Συνεργάτης Γενικού Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου «Αττικόν», Τμήμα Παχυσαρκίας

Η Βιταμίνη C αποτελεί πιθανότατα το πιο γνωστό και ευρύτερα χρησιμοποιούμενο διατροφικό συμπλήρωμα. Και όμως, υπάρχουν πολλοί που, αν και εξοικειωμένοι με τις χρήσεις του συγκεκριμένου πολυδύναμου θρεπτικού συστατικού, θα εκπλαγούν ανακαλύπτοντας τα οφέλη που μπορεί αυτό να προσφέρει στην υγεία.

Τι είναι;
Περί το 1742, ο χυμός λεμονιού ήταν γνωστός για την αποτροπή του σκορβούτου, μίας εξουθενωτικής ασθένειας που έπληγε συχνά τους ναυτικούς. Ωστόσο, μόλις το 1928 προσδιορίστηκε ότι το ευεργετικό συστατικό στο χυμό λεμονιού δεν ήταν άλλο παρά η Βιταμίνη C. Στη σημερινή εποχή, αυτό που παρουσιάζει μεγαλύτερο ενδιαφέρον δεν είναι η δυνατότητα της Βιταμίνης C να θεραπεύει το σκορβούτο, αλλά η ικανότητά της να προστατεύει τα κύτταρα. Ως το κατ’ εξοχήν υδατοδιαλυτό αντιοξειδωτικό του σώματος, η Βιταμίνη C βοηθάει στην καταπολέμηση των «Ελευθέρων Ριζών» – ειδικά σε εκείνες τις περιοχές που το μεγαλύτερο μέρος τους περιέχει νερό, όπως το εσωτερικό μέρος των κυττάρων.

Τι κάνει;

Ενισχύει τα τριχοειδή αγγεία και τα τοιχώματα των κυττάρων
Συμμετέχει στο σχηματισμό κολλαγόνου (Επιταχύνει την επούλωση πληγών, διατηρεί υγιείς τους τένοντες (που συνδέουν τους μύες με τα οστά), τους συνδέσμους (που συνδέουν τα οστά μεταξύ τους) και τα ούλα.
Βοηθάει στην πρόληψη και βελτίωση των ασθματικών κρίσεων
Αποτρέπει το σχηματισμό καταρράκτη
Σαν αντιοξειδωτικό προστατεύει από τον καρκίνο και τις καρδιαγγειακές παθήσεις.
Μειώνει τα συμπτώματα γρίπης, συντομεύει τη διάρκεια μιας ασθένειας.
Συμμετέχει στην παραγωγή αιμοσφαιρίνης και βοηθά στην απορρόφηση του σιδήρου από τις τροφές.

Όταν το άτομο καταναλώνει τουλάχιστον πέντε μερίδες φρούτων και λαχανικών την ημέρα, η πρόσληψη βιταμίνης C ανέρχεται σε περίπου 200mg ημερησίως. Για τη μέγιστη πρόσληψη βιταμίνης C από φρούτα και λαχανικά είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι η βιταμίνη C αλλοιώνεται με το μαγείρεμα, την έκθεση στον ατμοσφαιρικό αέρα και το φως καθώς και από την παρατεταμένη αποθήκευση και μεταφορά τους.

Χρήσεις
Ο κυριότερος ρόλος της βιταμίνης C είναι να ρυθμίσει τις οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις. Υπεισέρχεται στο μεταβολισμό των πρωτεϊνών, λιπών και υδατανθράκων και μετέχει στη διάπλαση του συνδετικού ιστού. Επηρεάζει τη λειτουργία των ενδοκρινών αδένων, επιδρά ευνοϊκά σε περιπτώσεις προσβολής από λοιμογόνα αίτια και προστατεύει από οξείδωση τις λιποδιαλυτές βιταμίνες.

Επίσης η βιταμίνη C:

μετέχει στην παραγωγή του κολλαγόνου, της θυροξίνης, επινεφρίνης, νορεπινεφρίνης, στεροειδών ορμονών και των αιμοσφαιρίων
συντελεί στη διατήρηση της καλής κατάστασης των αιμοφόρων αγγείων, των οστών και των δοντιών
διευκολύνει την απορρόφηση του σιδήρου και φυλλικού οξέος από τον οργανισμό και συντελεί στην αποκατάσταση της υγείας
συντελεί στην αυξημένη παραγωγή λευκοκυττάρων, αντισωμάτων και επαρκών επίπεδων ιντερφερόνων (πρωτεΐνες που έχουν ως βασικό ρόλο την παρεμπόδιση των πολλαπλασιασμών των ιών)
έχει ισχυρή αντιοξειδωτική δράση
μπορεί να αυξήσει την δράση αντιθρομβωτικών σκευασμάτων
αλληλεπιδρά με τη δράση της βιταμίνης Β12 και δόση πάνω από 4gr την ημέρα προφυλάσσει από ανεπάρκεια σε Β12.

Στα άτομα που δεν καταναλώνουν αρκετά φρούτα και λαχανικά, συνίσταται συμπλήρωμα 200-500mg την ημέρα.

Πρόληψη
Ως αντιοξειδωτικό, η Βιταμίνη C παρέχει προστασία ενάντια στον καρκίνο και τα προβλήματα καρδιάς. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι τα χαμηλά επίπεδα αυτής της βιταμίνης σχετίζονται με καρδιακές κρίσεις. Επιπλέον, η Βιταμίνη C μπορεί πραγματικά να συμβάλει στην επιμήκυνση της ανθρώπινης ζωής. Σε μια μελέτη αποδείχτηκε ότι οι άνθρωποι που κατανάλωναν καθημερινά περισσότερα από 300mg Βιταμίνης C (από τροφές και συμπληρώματα) έζησαν περισσότερο από εκείνους που κατανάλωναν λιγότερα από 50mg ημερησίως.

Μία ακόμα μελέτη έδειξε ότι, σε μακροχρόνια βάση, τα συμπληρώματα Βιταμίνης C προστατεύουν σε περίπτωση καταρράκτη. Γυναίκες που λάμβαναν Βιταμίνη C για περισσότερο από 10 χρόνια είχαν κατά 77% χαμηλότερη πιθανότητα να εμφανίσουν πρόωρη θαμπάδα στον κρυσταλλοειδή χιτώνα των ματιών τους – που αποτελεί την πρώτη φάση εκδήλωσης καταρράκτη – σε σχέση με τις γυναίκες που δεν κατανάλωναν συμπληρώματα.

Πως θα την λάβετε;

Δοσολογία
Για καλή υγεία: 200mg ημερησίως Βιταμίνης C μέσω τροφής και συμπληρωμάτων διατροφής.
Για τη θεραπεία διαφόρων ασθενειών: Ανάλογα με την κατάσταση, 1000mg ημερησίως είναι η πιο ενδεδειγμένη ποσότητα.

Οδηγίες Χρήσεως
Η ενδεδειγμένη ποσότητα Βιταμίνης C απορροφάται ευκολότερα όταν λαμβάνεται μαζί με τα γεύματα. Επιπλέον, έχει ευεργετικά αποτελέσματα όταν συνδυάζεται με άλλα αντιοξειδωτικά, όπως η Βιταμίνη Ε.

ΠΡΟΣΟΧΗ!
Αν έχετε πέτρες στα νεφρά, παθήσεις νεφρών ή αιμοχρωμάτωση – γενετικό πρόβλημα κατά το οποίο ο οργανισμός εναποθέτει υπερβολική ποσότητα σιδήρου – περιορίστε την ημερήσια λήψη Βιταμίνης C σε 500mg (η Βιταμίνη C αυξάνει την απορρόφηση σιδήρου).
Η Βιταμίνη C μπορεί να αλλοιώσει τα αποτελέσματα ιατρικών εξετάσεων για το διαβήτη, τον καρκίνο του παχέος εντέρου και τα επίπεδα της αιμοσφαιρίνης. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, ενημερώστε πρώτα το γιατρό σας.

Βιταμίνη C ενάντια στο κρυολόγημα

Μέχρι τώρα επικρατούσε η άποψη ότι η βιταμίνη C προστατεύει από τα κρυολογήματα λόγω του ότι χρησιμοποιείται από τα λευκά αιμοσφαίρια του ανοσοποιητικού συστήματος.

Τα τελευταία χρόνια έχει συζητηθεί πολύ ο ρόλος της βιταμίνης C κατά του κρυολογήματος. Πολλές επιδημιολογικές και κλινικές μελέτες προσπαθούν να διευκρινίσουν κατά πόσο η βιταμίνη C στη δόση των 200mg ή μεγαλύτερη θα μπορούσε να μειώσει τη συχνότητα, τη διάρκεια ή τη σοβαρότητα του κοινού κρυολογήματος.

Η λήψη ενός συμπληρώματος βιταμίνης C δεν αποτελεί ασπίδα προστασίας εναντίον του κοινού κρυολογήματος.
Αυτό έδειξε νέα μελέτη ερευνητών του Εθνικού Πανεπιστημίου της Αυστραλίας και του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι, η οποία επανεξέτασε 30 παλαιότερες έρευνες στις οποίες συμμετείχαν 11.350 άνθρωποι.

Σε ένα σύνολο 23 κοινοτήτων στους οποίους δόθηκε βιταμίνη C μέχρι και 2g ημερησίως, δε φάνηκε να αλλοιώνεται η συχνότητα της νόσου.

Σε 6 μελέτες που έγιναν σε μαραθωνοδρόμους, σκιερ και στρατιώτες που υποβλήθηκαν σε ακραίες κρύες θερμοκρασίες ή σε καταστάσεις εξουθενωτικής άσκησης παρατηρήθηκε μείωση κατά 50% της συχνότηταςε του κοινού κρυολογήματος.

Σε παιδιά και ενήλκες που έλαβαν προφύλαξη με βιταμίνη C η διάρκεια των επεισοδίων ήταν μειωμένη κατά 14% στα παιδιά και κατά 8% στους ενήλικες.

Σε 7 θεραπευτικές δοκιμές, η επίδραση της βιταμίνης C κατά την έναρξη των συμπτωμάτων σε ενήλικες δε μείωσε τη διάρκεια των επεισοδίων. Σε μια μόνο περίπτωση, η χορήγηση μεγάλης δόσης βιταμίνης C κατά την έναρξη του κρυολογήματος, οδηγούσε σε σημαντική μείωση της διάρκειας της νόσου.

Οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα πως η προφυλακτική χορήγηση της βιταμίνης C με στόχο τη μείωση της συχνότητας της νόσου στον κανονικό πληθυσμό δε φαίνεται να είναι αποτελεσματική.

Εξαίρεση αποτελούν οι άνθρωποι που εκτίθενται στο κρύο ή υποβάλλονται σε έντονη σωματική άσκηση, όπως οι αθλητές Μαραθωνίου, οι οποίοι θα μπορούσαν να μειώσουν κατά το ήμισυ, τις πιθανότητές τους να προσβληθούν από κρυολόγημα, λαμβάνοντας βιταμίνη C σε καθημερινή βάση.

Σε ειδικές συνθήκες λοιπόν κατά τις οποίες οι άνθρωποι χρησιμοποιούν προφύλαξη με βιταμίνη C πριν από ακραίες καταστάσεις σωματικής άσκησης ή έκθεσης σε υπερβολικό κρύο, τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι τα συμπληρώματα βιταμίνης C μπορούν να έχουν ευεργετικές δράσεις.

Διαιτητικές πηγές
Εσπεριδοειδή φρούτα και χυμοί, μπρόκολα, σκουροπράσινα πυκνόφυλλα λαχανικά, κόκκινες πιπεριές, φράουλες, ακτινίδια αποτελούν καλές πηγές λήψης Βιταμίνης C.

Σαμπούκος ή κουφοξυλιά

καρποί σαμπούκου

Πηγή:
Ελευθεροτυπία

Γεύσεις με ιστορία

Σαμπούκος, ο γνωστός – άγνωστος

Κάτι μικρά κατακόκκινα μπαλάκια που λικνίζονται σε ψηλά και δυνατά δέντρα, σαν τσαμπιά στο χρώμα του αίματος, έχουν πολλή ιστορία μέσα τους. Γι’ αυτό, αν τύχει και τώρα στις διακοπές το μάτι μας πέσει σε κάποιο τέτοιο δέντρο, όπως αυτό της φωτογραφίας που τραβήχτηκε στη Δράκεια του δυτικού Πηλίου, ας μείνουμε για λίγο και ας ξεκινήσουμε να λέμε στην παρέα μας την ιστορία του Σαμπούκου του Μελανού ή επί το ελληνικότερον, της κουφοξυλιάς ή αφροξυλιάς.

Sambucus nigra, λοιπόν, σχεδόν άγνωστο αλλά τόσο περήφανο δέντρο. Και μάλιστα τώρα που είναι η εποχή του. Γεννήθηκε πριν από χιλιάδες χρόνια και το όνομά του κρατάει από Ελλάδα. Πώς; Η «σαμβύκη» ή «ιαμβύκη», κατά τον Ησύχιο, είναι η νονά του καθώς πρόκειται για τον αιολικό τύπο του «σάνδυξ», που σημαίνει το βαθυκόκκινο χρώμα. Να λοιπόν μια πρώτη χρήση του. Η παραγωγή κόκκινου χρώματος. Σάνδυξ ήταν και η ονομασία των αεράτων διαφανών φορεμάτων των γυναικών στην αρχαία Ελλάδα. Και μια άλλη χρήση: Σαμβύκη ήταν στην αρχαιότητα ένα πασίγνωστο μουσικό όργανο που ερχόταν κατά πάσα πιθανότητα από την Περσία και κατασκευαζόταν από ξύλο σαμπούκου. Στη σύγχρονη εποχή, και μάλιστα στην Ελλάδα, συναντούμε τον απόγονό του με τη μορφή της πασίγνωστης «τσαμπούνας». Αλλες αναφορές κάνουν λόγο για τη χρησιμοποίηση του ξύλου του σαμπούκου στην κατασκευή πολιορκητικών μηχανών κατά την αρχαιότητα αλλά και του γνωστού «καταπέλτη» κατά τη περίοδο του ύστερου Μεσαίωνα που χρησιμοποιούνταν για την πολιορκία απόρθητων κάστρων εκτοξεύοντας πέτρες ή φλεγόμενες ύλες. Φυσιοδίφες του περασμένου αιώνα αναφέρουν ότι από ξύλο σαμπούκου φτιάχτηκε και ο σταυρός του Ιησού αλλά και ότι από κλαδί σαμπούκου κρεμάστηκε ο Ιούδας. Ο Πλίνιος, μάλιστα, έκανε πλήθος αναφορές στις φαρμακευτικές ιδιότητες των καρπών του σαμπούκου που ήταν ήδη διαδεδομένες από την εποχή του Ιπποκράτη.

Κρυολογήματα. Δερματικά προβλήματα, αναπνευστικές δυσλειτουργίες, αιμορροΐδες και πολλά άλλα. Βιταμίνες Β1 και C, φολικό οξύ, αιθέρια έλαια, τανίνες, στερόλες, πρωτεΐνες. Ολα αυτά και περισσότερα κρύβονται μέσα στους καρπούς του σαμπούκου. Η συνηθέστερη χρήση των φύλλων του είναι η παρασκευή ενός αφεψήματος που είναι ιδιαιτέρως διαδεδομένο σε αρκετά μέρη της Ελλάδας, κυρίως όμως στη Θεσσαλία. Μάλιστα, λέγεται ότι το αφέψημα αυτό δρα κατασταλτικά εναντίον της εξέλιξης του κρυολογήματος όπως ακριβώς και η πολύ πιο γνωστή «εχινάτσια». Στην κοσμετολογία, στη φαρμακευτική, στη ζαχαροπλαστική, στην οινοποιία, ο σαμπούκος έχει το δικό του χώρο. Γι’ αυτό, λοιπόν, μην το προσπεράσετε έτσι. Βάλτε, τουλάχιστον, στο χέρι μια χούφτα φυλλαράκια για τα κρυολογήματα του χειμώνα. Προς το παρόν, όμως, απολαύστε την καταπληκτική μαρμελάδα που κι εμείς γευτήκαμε εις το βουνό ψηλά εκεί…

Σύγχρονη μορφή τσαμπούνας, γκάιντας δηλαδή. Το όργανο που έρχεται από τα βάθη της ιστορίας φτιάχνεται κατά κύριο λόγο από ξύλο σαμπούκου που ευδοκιμεί στην Ασία, την Ευρώπη και την Αμερική. Στα ελληνικά νησιά τη λένε τσαμπούνα, στην ηπειρωτική και κυρίως στη Β. Ελλάδα τη λένε γκάιντα.

Ο Δειπνητής deipnitis@enet.gr

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 04/08/2007

Σημειώσεις:
1. Στα αρχαία ελληνικά, το γράμμα υ προφερόταν ως “ου”, εκτός από την αττική και ιωνική διάλεκτο, όπου προφερόταν ως κάτι ανάμεσα στο ου και στο ι, κάτι σαν το γαλλικό u. Άρα η λέξη “σαμπούκος” διατηρεί την αρχαία ελληνική προφορά του υ. Άλλες τέτοιες είναι το τούμπανο=τύμπανο, αξούριστος=αξύριστος κ.ά.
2. Στο χωριό μου, Πύργοι Κοζάνης, το σαμπούκο το λένε μπόζι και από τ’αποξηρεμένα άνθη του, όχι τόσο από τα φύλλα, φτιάχνουν τσάι για τον πονοκέφαλο. Υπάρχει επίσης στην περιοχή ένα παρόμοιο φυτό με το ίδιο όνομα, το οποίο όμως είναι ποώδες, πολύ πιο διαδεδομένο κυρίως σε υγρά μέρη, δύσοσμο και δεν έχει φαρμακευτική αξία. Τα παιδιά συνηθίζουν να βάφουν σκούρο με το χυμό των καρπών του το δρόμο. Προσελκύει μέλισσες και χρυσομπούμπαρους.
3. Στα αγγλικά το δέντρο αυτό λέγεται “elder” και ο καρπός του “elderbery”.

Ενδυνάμωση ανοσοποιητικού συστήματος

Πηγή:
Ikerimis.com

Χειμώνας είναι η εποχή που παρατηρείται η μεγάλυτερη έξαρση της γρίππης και των κρυολογημάτων.  Το ανοσοποιητικό σύστημα πρέπει να είναι ενδυναμωμένο για να μπορέσει να αντιμετωπίσει και να προστατεύσει τον οργανισμό απο παθογόνους οργανισμούς. Σύμμαχος στην αντιμετώπιση των ιογενών λοιμώξεων είναι  φυσικά η διατροφή. Ασπίδα για τον οργανισμό ενάντια στις λοιμώξεις αποτελούν οι αντιοξειδωτικές βιταμίνες β-καρότένιο, βιταμίνη C και Ε όπως επίσης και το ιχνοστοιχείο ψευδάργυρος . Το β-καροτένιο είναι η πρόδρομος ουσία της βιταμίνης Α και βρίσκεται σε τρόφιμα με έντονο κίτρινο, πορτοκαλί και σπουροπράσινο χρώμα όπως πεπόνι, ντομάτα, καρότα, σπανάκι και μπρόκολο και βοηθά στην αύξηση της δραστικότητας των κυττάρων που είναι υπεύθυνα για την καταστροφή των κυττάρων που έχουν προσβληθεί απο ιούς.  Η βιταμίνη C βοηθά στην παραγωγή αντισωμάτων και ενισχύει την αμυνα του οργανισμού απένταντι στις ιωσεις  ενω  μειώνει την περίοδο του κρυολογήματος. Καλές μορφές βιταμίνης C είναι τα εσπεριδοειδή, η φράουλα, το καρπούζι το ακτινίδιο και το μπρόκολο. Η βιταμίνη Ε παίζει ουσιαστικό ρόλο σε ειδικούς αμυντικούς μηχανισμούς του οργανισμού. Πλούσιες πηγές βιταμίνης Ε είναι οι ξηροί καρποί, τα δημητριακά και ελαιόλαδο. Τέλος το ιχνοστοιχείο ψευδάργυρος βρίσκεται σε τρόφιμα όπως στρείδια, φυστίκια, αυγό και κοτόπουλο και απαιτείται για τη δημιουργία των Τ-λεμφοκυττάρων, των λευκών κυττάρων του σώματος που επιτίθενται στους ιούς και αποτρέπουν την δημιουργία λοιμώξεων. Εκτός απο την πρόσληψη αντιοξειδωτικών ουσιών θα πρέπει να φροντίζουμε για την υγεία του γαστρεντερικού μας σωλήνα (εντέρου) μιας και το 70% του ανοσοποιητικού μας συστήματος βρίσκεται εκεί. Υπέυθυνο για την υγεία του εντέρου μας είναι φυσικά οι φυτικές ίνες που βρίσκονται σε όσπρια, φρούτα και λαχανικά ενώ συστήνεται και η κατανάλωση προβιοτικών που είναι μικροοργανισμοί που βρίσκονται φυσικά στο γαστρεντερικό μας σωλήνα και είναι υπεύθυνα για την υγεία του πεπτικού μας συστήματος. Πηγές προβιοτικών είναι το γιαούρτι και το κεφίρ. Ιδιαίτερα ευπαθέις στις λοιμώξεις είναι τα άτομα της βρεφικής και της τρίτης ηλικίας, οι καπνιστές και τα άτομα που αντιμετωπίζουν εκτεταμένες περιόδους άγχους. Γενικά, για να ενδυναμώσουμε το ανοσοποιητικό μας σύστημα θα πρέπει να καταναλώνουμε ημερησίως τουλάχιστον πέντες μερίδες φρούτων και λαχανικών για να γίνεται έτσι λήψη επαρκούς ποσότητας  αντιοξειδωτικών ουσίών  β- καροτένιο και βιταμίνη C. Το λάδι επιλογής θα πρέπει να είναι το ελαιόλαδο που είναι πλούσια πηγή βιταμίνης  Ε ενώ θα πρέπει να γίνεται εβδομαδιαία κατανάλωση ξηρών καρπών (χωρίς επεξεργασία) και πουλερικών για την ικανοποιητική λήψη ψευδάργυρου.  Σε περίπτωση πεπτικών προβλήμάτων θα πρέπει να γίνεται επαρκής κατανάλωση φυτικών ινών και προβιοτικών για την ομαλή λειτουργία του πεπτικού μας συστήματος που συνδέεται άμεσα με το ανοσοποιητικό.  Τέλος συστήνεται η συχνή κατανάλωση σκόρδου γιατι εμπεριέχει την ουσία αλλυσίνη που έχει αντιμικροβιακές ιδιότητες και  δρά ενάντια στους παθογόνους οργανισμούς. Γιάννης Κερίμης MSc, RD Κλινικός Διαιτολόγος “>http://www.ikerimis.com

Ενδυνάμωση Ανοσοποιητικού

Ο Χειμώνας είναι η εποχή που παρατηρείται η μεγάλυτερη έξαρση της γρίππης και των κρυολογημάτων.  Το ανοσοποιητικό σύστημα πρέπει να είναι ενδυναμωμένο
για να μπορέσει να αντιμετωπίσει και να προστατεύσει τον οργανισμό απο παθογόνους οργανισμούς. Σύμμαχος στην αντιμετώπιση των ιογενών λοιμώξεων είναι 
φυσικά η διατροφή.

Ασπίδα για τον οργανισμό ενάντια στις λοιμώξεις αποτελούν οι αντιοξειδωτικές βιταμίνες β-καρότένιο, βιταμίνη C και Ε όπως επίσης και το ιχνοστοιχείο ψευδάργυρος
. Το β-καροτένιο είναι η πρόδρομος ουσία της βιταμίνης Α και βρίσκεται σε τρόφιμα με έντονο κίτρινο, πορτοκαλί και σπουροπράσινο χρώμα όπως πεπόνι, ντομάτα,
καρότα, σπανάκι και μπρόκολο και βοηθά στην αύξηση της δραστικότητας των κυττάρων που είναι υπεύθυνα για την καταστροφή των κυττάρων που έχουν προσβληθεί
απο ιούς.  Η βιταμίνη C βοηθά στην παραγωγή αντισωμάτων και ενισχύει την αμυνα του οργανισμού απέναντι στις ιωσεις  ενω  μειώνει την περίοδο του κρυολογήματος.
Καλές μορφές βιταμίνης C είναι τα εσπεριδοειδή, η φράουλα, το καρπούζι το ακτινίδιο και το μπρόκολο. Η βιταμίνη Ε παίζει ουσιαστικό ρόλο σε ειδικούς αμυντικούς
μηχανισμούς του οργανισμού. Πλούσιες πηγές βιταμίνης Ε είναι οι ξηροί καρποί, τα δημητριακά και ελαιόλαδο. Τέλος το ιχνοστοιχείο ψευδάργυρος βρίσκεται
σε τρόφιμα όπως στρείδια, φυστίκια, αυγό και κοτόπουλο και απαιτείται για τη δημιουργία των Τ-λεμφοκυττάρων, των λευκών κυττάρων του σώματος που επιτίθενται
στους ιούς και αποτρέπουν την δημιουργία λοιμώξεων.

Εκτός απο την πρόσληψη αντιοξειδωτικών ουσιών θα πρέπει να φροντίζουμε για την υγεία του γαστρεντερικού μας σωλήνα (εντέρου) μιας και το 70% του ανοσοποιητικού
μας συστήματος βρίσκεται εκεί. Υπέυθυνο για την υγεία του εντέρου μας είναι φυσικά οι φυτικές ίνες που βρίσκονται σε όσπρια, φρούτα και λαχανικά ενώ συστήνεται
και η κατανάλωση προβιοτικών που είναι μικροοργανισμοί που βρίσκονται φυσικά στο γαστρεντερικό μας σωλήνα και είναι υπεύθυνα για την υγεία του πεπτικού
μας συστήματος. Πηγές προβιοτικών είναι το γιαούρτι και το κεφίρ.

Ιδιαίτερα ευπαθέις στις λοιμώξεις είναι τα άτομα της βρεφικής και της τρίτης ηλικίας, οι καπνιστές και τα άτομα που αντιμετωπίζουν εκτεταμένες περιόδους
άγχους.

Γενικά, για να ενδυναμώσουμε το ανοσοποιητικό μας σύστημα θα πρέπει να καταναλώνουμε ημερησίως τουλάχιστον πέντε μερίδες φρούτων και λαχανικών για να γίνεται
έτσι λήψη επαρκούς ποσότητας  αντιοξειδωτικών ουσίών  β- καροτένιο και βιταμίνη C. Το λάδι επιλογής θα πρέπει να είναι το ελαιόλαδο που είναι πλούσια πηγή
βιταμίνης  Ε ενώ θα πρέπει να γίνεται εβδομαδιαία κατανάλωση ξηρών καρπών (χωρίς επεξεργασία) και πουλερικών για την ικανοποιητική λήψη ψευδάργυρου.  Σε
περίπτωση πεπτικών προβλήμάτων θα πρέπει να γίνεται επαρκής κατανάλωση φυτικών ινών και προβιοτικών για την ομαλή λειτουργία του πεπτικού μας συστήματος
που συνδέεται άμεσα με το ανοσοποιητικό.  Τέλος συστήνεται η συχνή κατανάλωση σκόρδου γιατι εμπεριέχει την ουσία αλλυσίνη που έχει αντιμικροβιακές ιδιότητες
και  δρά ενάντια στους παθογόνους οργανισμούς.

Γιάννης Κερίμης MSc, RD

Κλινικός Διαιτολόγος

Ορθή χρήση των βιταμινών και των συμπληρωμάτων

Από:
Φαρμακοτρίμματα
Βιταμίνες και συμπληρώματα – Ορθή χρήση
27 Νοε 2010

Πολλοί πιστεύουν ότι με μια ισορροπημένη διατροφή δεν είναι πάντα εφικτό να εξασφαλίσουμε στον οργανισμό μας όλες τις βιταμίνες και τα θρεπτικά συστατικά που του χρειάζονται. Για το λόγο αυτό παρατηρείται μια συνεχής αύξηση στη πώληση των λεγόμενων συμπληρωμάτων. Σε μερικές περιπτώσεις όμως η λανθασμένη επιλογή και χρήση τέτοιων σκευασμάτων μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα.

Τα συμπληρώματα σε γενικές γραμμές όταν αυτά δεν είναι απαραίτητα είναι προτιμότερο να αποφεύγονται,και να λαμβάνει ο οργανισμός με φυσικό τρόπο και μέσα από μια σωστή διατροφή όλες εκείνες τις ουσίες που έχει ανάγκη. Δεν είναι πάντα εύκολο με αυτό το τρόπο να φτάσουμε σε επιθυμητά αποτελέσματα, αφού πολλά τρόφιμα δέχονται επεξεργασία, διατηρούνται σε μη ιδανικές συνθήκες, έχουν μαγειρευτεί με λάθος τρόπο και πολλές φορές δεν είναι φρέσκα. Φρούτα και λαχανικά τα οποία διατηρούνται σε ειδικό περιβάλλον για να καθυστερήσει η ωρίμανση τους ή τα οποία δέχονται ειδική επεξεργασία για να επιταχυνθεί μέσα σε λίγες ημέρες, παρουσιάζουν σημαντική μείωση στα ποσοστά των βιταμινών που περιέχουν, ανεξάρτητα από την εμφάνιση και τη γεύση τους η οποία παραμένει καλή. Σούπες λαχανικών θεωρητικά πλούσιες σε βιταμίνες περιέχουν χαμηλές ποσότητες αφού ένα μεγάλο μέρος καταστρέφεται κατά τη διάρκεια του βρασμού. Διατροφικές συνήθειες οι οποίες έχουν ως βάση αλλαντικά, κατεψυγμένα, κονσέρβες περιέχουν πραγματικά χαμηλές ποσότητες βιταμινών.
Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις γίνεται κατανοητό ότι στον οργανισμό δε φτάνουν οι απαραίτητες ουσίες για τη σωστή λειτουργία του και μπορεί να είναι απαραίτητη η χρήση κάποιου συμπληρώματος χωρίς υπερβολές και πάντα με τη συμβουλή κάποιου ειδικού.

Η ανάγκη λήψης ενός συγκεκριμένου θρεπτικού συστατικού ορίζεται ως η ελάχιστη ποσότητα την οποία ο οργανισμός έχει ανάγκη για να διατηρήσει ένα ικανοποιητικό επίπεδο υγείας.

Η ανάγκη για βιταμίνες αντιπροσωπεύει λοιπόν την ποσότητα η οποία πρέπει να χορηγηθεί έτσι να αντισταθμίσει τις καθημερινές απώλειες και να διατηρήσει τα αποθέματα στους ιστούς καθώς και τις μεταβολικά ενεργές φόρμες σε ένα επίπεδο σταθερά ικανοποιητικό, διασφαλίζοντας με αυτό το τρόπο τις φυσιολογικές λειτουργίες.

Σημείο αναφοράς για τη λήψη των θρεπτικών συστατικών αποτελούν τρεις δείκτες:

PRI(Population Reference Intake – Πρόσληψη Αναφοράς Πληθυσμού): γνωστή παλαιότερα και ως RDA(Recommended Daily Allowance – Συνιστώμενη Ημερήσια Πρόσληψη) ισούται με τη μέση τιμή της διατροφικής πρόσληψης του θρεπτικού συστατικού συν δύο σταθερές αποκλίσεις(σημείο c στο σχεδιάγραμμα). Πρόσληψη ίση ή μεγαλύτερη από την PRI εξασφαλίζει επάρκεια σε θρεπτικά συστατικά.

AR(Average Requirement): μέση ανάγκη πρόσληψης(σημείο b στο σχεδιάγραμμα).

LTI(Lowest Threshold Intake): πρόσληψη κάτω από την οποία υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να μη διατηρηθεί η μεταβολική ακεραιότητα(σημείο a στο σχεδιάγραμμα).

Τρόποι για να διατηρούμε άθικτες τις βιταμίνες στα τρόφιμα:

Αγοράζουμε φρέσκα τρόφιμα και σε φυσιολογικές ποσότητες έτσι ώστε να μη παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στο ψυγείο.

Φυλάσσουμε τα φρούτα σε δροσερό και σκοτεινό μέρος.

Πλένουμε τα φρούτα και λαχανικά με προσοχή αλλά και γρήγορα(όσο αυτό είναι εφικτό) για να μη μειώσουμε τις βιταμινικές τους ιδιότητες.

Προτιμάμε γρήγορο βρασμό, και κατανάλωση ωμών λαχανικών.

Δε ξεχνάμε ότι οι χυμοί πορτοκαλιών περιέχουν 50% λιγότερη βιταμίνη C σε σχέση με ένα ολόκληρο και φρέσκο πορτοκάλι.

Τα κατεψυγμένα τρόφιμα αγοράζονται από καταστήματα τα οποία εξασφαλίζουν ότι έχει διασφαλιστεί η σωστή τους ψύξη.

Πηγή:

Ok, la salute prima di tutto

Ruoli e richieste di vitamine, minerali ed acqua, Salvatore Ciappellano,
Marisa Porrini, Idelson – Gnocchi

Αγριοτριανταφυλλιά

φύλλο αγριοτριανταφυλλιάς

άνθη αγριοτριανταφυλλιάς

Η αγριοτριανταφυλλιά ε.ο. rosa canina (σκυλοτριανταφυλλιά, διότι εθεορείτο κατώτερη από της καλλιεργημένες ποικιλίες) είναι ένα θαμνώδες, ημιαναρρηχητικό φυτό στην οικογένεια των ροδιδών και στην υποοικογένεια των ροδοειδών. Ιθαγενές της Ευρώπης και της δυτικής Ασίας. Είναι αρκετά κοινό στην Ελλάδα. Ζει σε δασώδεις περιοχές και θαμνότοπους ή στις άκρες των δρόμων. Αναπτύσσεται σε διαφόρους τύπους χώματος, από αμμώδες ως αρκετά αργιλώδες και σε διάφορα ph, αλλά δεν αντέχει την ξηρασία ούτε την έκθεση στη θάλασσα. Ανέχεται και το απ’ευθείας ήλιο και την ημισκιά.
Είναι ένας φυλλοβόλος θάμνος ύψους 1-5 μέτρων και σπάνια υψηλότερος. Το φυτό είναι ημιαναρρηχώμενο, δηλαδή οι βλαστοί του είναι ευλύγιστοι και ακουμπάνε πάνω σε άλλα φυτά για τη στήριξή τους, αλλά δεν αναρρηχώνται ενεργητικά. Οι μακριοί βλαστοί είναι λείοι, πράσινοι ή μοβ και καφετιάζουν όσο ξυλοποιούνται με την ηλικία και καλύπτονται από σκληρά, μυτερά, αγγιστρωτά αγκάθια με βάση 15 χιλιοστών που βοηθούν το φυτό στην αναρρήχιση. Τα αγκάθια προέρχονται από εκφύσεις της επιδερμίδας του βλαστού και όχι από τροποποιημένους βλαστούς ή φύλλα όπως σε άλλα φυτά. Το φυτό εξαπλώνεται με παραφυάδες. Συχνά πάνω στους βλαστούς εμφανίζονται καφέ τριχωτές τούφες οι οποίες δημιουργούνται ως αντίδραση του φυτού σε τσιμπήματα παρασιτικών σφηκών. Παλαιότερα νόμιζα ότι οι τούφες αυτές ήταν κάποιο παρασιτικό φυτό, αν και φαίνονταν πλήρως συνδεδεμένες με το κλαδί όπου βρίσκονταν. Τα σκουροπράσινα φύλλα φύονται εναλλάξ, είναι σύνθετα φτεροειδή, με 5-7 ωοειδή φυλλάρια 15-40 χιλιοστά σε μήκος, τα οποία έχουν πριονωτές άκρες και είναι συνήθως λεία. Τα μεγάλα παράφυλλα στη βάση του μίσχου μπορεί να φτάσουν σε μήκος τα 2 εκατοστά. Οι μίσχοι φέρουν λίγα αγκαθάκια. Τα φύλλα και οι βλαστοί, αν τραυματιστούν, βγάζουν ένα άρωμα.
Τα άνθη του φυτού βγαίνουν αργά την άνοιξη σε συστάδες των 1-5, είναι αρωματικά, ερμαφρόδιτα, διαμέτρου 4-6 εκατοστών με 5 πλατιά πέταλα που χωρίζονται σε δύο λοβούς χρώματος λευκού-ανοιχτού ροζ, (αν και κάποιες φορές μπορεί να είναι πιο σκούρο ροζ) και 5 σέπαλα με μυτερές άκρες. Τα θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα στο εσωτερικό του άνθους δεν είναι ενωμένα. Οι βάσεις των σεπάλων, των πετάλων και των στημόνων συνενόνωνται δημιουργώντας το υπάνθιο, διαγνωστικό χαρακτήρα της οικογένειας. Η επικονίαση γίνεται με τα έντομα. Ο ωοειδής, πορτοκαλοκόκκινος, μήκους 1,5-2 εκατοστών (σπάνια μεγαλύτερος) καρπός ή κυνόροδο ωριμάζει αργά το καλοκαίρι-φθινόπωρο. Πρόκειται στην πραγματικότητα για ψευδοκαρπό, ο οποίος αποτελείται από το υπάνθιο το οποίο περικλείει πολλά τριχωτά αχένια που περιέχουν τους σπόρους. Οι τρίχες αυτές είναι σκληρές και ερεθιστικές. Οι καρποί παρέχουν τροφή σε πουλιά και μικρά θηλαστικά.
Ο καρπός είναι μία από τις πλουσιότερες πηγές
βιταμίνης c.
Περιέχει επίσης και άλλες βιταμίνες σε μικρότερη ποσότητα: α, β1, β2, ε, κ και φλαβονοειδή. Παραδοσιακά χρησιμοποιούταν για την καταπολέμηση της κόπωσης, των γαστρεντερικών προβλημάτων, ως μαλακτικό, ως στυπτικό, ως διουρητικό, ως γαργάρα για το στόμα και το λαιμό, για την υγεία των οφθαλμών, για τη θεραπεία από κρυολογήματα, γρίπη και ως αντισκορβουτικό, ιδιότητες που οφείλει στις ιδιότητες των βιταμινών και αντιοξειδωτικών φλαβονοειδών που περιέχει. Πρόσφατα, το φυτό αποδείχθηκε μετά από επιστημονικές μελέτες ότι ανακουφίζει τον πόνο και τη δυσκαμψία που σχετίζονται με την οστεοαρθρίτιδα, χωρίς να παρουσιάζει τις παρενέργειες των συμβατικών φαρμάκων (οι σύνδεσμοι στο τέλος).
Ο καρπός μπορεί να γίνει σιρώπι, γλυκό του κουταλιού ή μαρμελάδα, τα οποία αποτελούν άριστα διατροφικά συμπληρώματα ή να αποξηρανθεί και να γίνει τσάι. Πιο σπάνια τρώγεται ωμός. Μεγάλη προσοχή χρειάζεται στο καθάρισμα του καρπού για οποιαδήποτε χρήση, αφού κάτω από το σαρκώδες μέρος βρίσκονται οι σκληρές τρίχες που είναι ερεθιστικές για το πεπτικό και αναπνευστικό σύστημα και πρέπει να αφαιρεθούν. Ο καρπός δεν είναι τοξικός.
Το φυτό δεν καλλιεργείται συχνά. Λίγες ποικιλίες έχουν δημιουργηθεί, μία από τις οποίες δε φέρει αγκάθια. Φυτεύεται κάποιες φορές στη φύση σε αποψιλωμένες περιοχές για την καταπολέμηση τις διάβρωσης. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ρίζα πάνω στην οποία εμβολιάζονται καλλιεργημένες πικιλίες. Γενικά καλλιεργείται όπως μια τριανταφυλλιά, αλλά υπάρχουν κάποιες σημαντικές διαφορές. Το κλάδεμα θα πρέπει να γίνεται μόνο στους άρρωστους, τραυματισμένους, κατεστραμμένους ή σ’αυτούς που ξεφεύγουν πολύ απ’το σχήμα βλαστούς. Αυτό γιατί η αγριοτριανταφυλλιές όπως και πολλές παλιές καλλιεργημένες ποικιλίες, ανθίζουν μόνο σε βλαστούς της προηγούμενης χρονιάς και η μερική αφαίρεσή τους θα επειρεάσει αρνητικά την ανθοφορία. Επίσης, το φυτό ανθίζει μόνο μια φορά το χρόνο, έτσι τα μαραμένα άνθη δε θα πρέπει ν’αφαιρεθούν, ώστε να ωριμάσουν σε καρπούς. Το φυτό Χρειάζεται στήριξη ή δέσιμο σε πέργκολα, κάγκελα, δέντρα κλπ. Σε σχέση με πολλές καλλιεργημένες ποικιλίες, η αγριοτριανταφυλλιά είναι ανθεκτικότερη σε ασθένειες και προσβολές από έντομα. Ο πολλαπλασιασμός από σπόρο δεν προτιμάται, επειδή οι σπόροι αργούν πολύ να βλαστήσουν (έως και δύο χρόνια). Περισσότερη επιτυχία έχουν τα μοσχεύματα, τα οποία μπορούν να παρθούν είτε ως μοσχεύματα ημιώριμου ξύλου με ένα μικρό κομμάτι ξύλου και φλοιού από το γονικό βλαστό το καλοκαίρι, είται ως ώριμο ξύλλο μήκους 20-25 εκατοστών το φθινόπωρο. Τα μοσχεύματα θα πρέπει να φυτευθούν σ’ένα προστατευμένο μέρος μέχρι ν’αρχίσουν την ανάπτυξη. Τον πρώτο χρόνο τα φυτά μπορεί να μην αναπτυχθούν πολύ. Επίσης πολλαπλασιάζεται με διαίρεση των παραφυάδων το χειμώνα και φύτευση στην οριστική θέση ή καταβολάδες που παίρνουν 1 χρόνου ώσπου να ριζώσουν.

Ενημέρωση τέλη Αυγούστου: Έφαγα ένα κομματάκι από ωμό ώριμο καρπό αγριοτριανταφυλλιάς. Μοιάζει λίγο στη γεύση με τ’άλλα συγγενικά μέλη της οικογένειας, τη φράουλα και το βατόμουρο. Οι τρίχες είναι πολύ ενοχλητικές. Αν τις πιάσεις και δεν τις βγάλεις όλες από το χέρι σου και μετά ακουμπήσεις ένα άλλο μέρος του σώματος π.χ. το λαιμό, το μάγουλο, θα ξύνεται για αρκετή ώρα. Είναι πολύ κοινή στο χωριό μου (Πύργοι Κοζάνης) και συναντάται σ’όλα τα περιβάλλοντα που προανέφερα. Την έχω επίσης βρει και σε αρκετές άλλες περιοχές.

Πηγές και σελίδες:
Η αγριοτριανταφυλλιά καταπολεμά την οστεοαρθρίτιδα.
αγριοτριανταφυλλιά στο ιστολόγιο του Kartson
αγριοτριανταφυλλιά ΚΠΕ Καστοριάς
αγριοτριανταφυλλιά
άρθρο της αγγλικής wikipediaπληροφορίες για την αγριοτριανταφυλλιά
φαρμακευτικές πληροφορίεςκαρποί αγριοτριανταφυλλιάς
πληροφορίεςπληροφορίες για φαρμακευτικές ιδιότητες