Βιοκεντρισμός: μια εναλλακτική θεωρία για τη συνείδηση, την αντίληψη της πραγματικότητας, το σύμπαν και το θάνατο

Πηγή:
physics4u.gr

Βιοκεντρισμός: Μια νέα θεωρία θεωρεί ότι ο θάνατος δεν είναι το τέλος
Submitted by admin on Κυριακή, 29 Απριλίου 2012 3 Comments.

Φοβόμαστε το θάνατο. Τον φοβόμαστε γιατί βλέπουμε ότι εκείνοι που πεθαίνουν εξαφανίζονται και δεν επιστρέφουν ποτέ ξανά, φοβόμαστε επειδή δεν ξέρουμε τι συμβαίνει “εκεί”, κυρίως επειδή φοβόμαστε ότι δεν έχουμε πια καμιά σχέση με το σώμα μας, το οποίο πεθαίνει.

Ωστόσο, μια νέα επιστημονική θεωρία επιβεβαιώνει παλαιότερες θεωρίες σύμφωνα με τις οποίες ο θάνατος δεν είναι το τέλος όπως εμείς το πιστεύουμε.

Η νέα θεωρία

Η καινούργια προσέγγιση στο μεγαλύτερο φόβο του ανθρώπου λέγεται Βιοκεντρισμός, και προέρχεται τόσο από το χώρο της κβαντοφυσικής και της θεωρίας των παράλληλων συμπάντων, όσο και από τον ίδιο τον Αϊνστάιν. Προτάθηκε το 2007 από τον Αμερικανό Robert Lanza.

Όπως λέει και η λέξη βιοκεντρισμός, η ζωή και η βιολογία είναι κεντρικής σημασίας στο είναι, την πραγματικότητα, και το σύμπαν – μάλλον η ζωή δημιουργεί το σύμπαν.Η θεωρία αυτή υποστηρίζει ότι οι τρέχουσες θεωρίες του φυσικού κόσμου δεν λειτουργούν, και μπορεί ποτέ να μην λειτουργήσουν, μέχρι αυτές να ευθύνονται εξ ολοκλήρου για τη ζωή και συνείδηση.

Ο Lanza υποστηρίζει ότι η υπεροχή της συνείδησης είναι χαρακτηριστική στο έργο του Ντεκάρτ, του Καντ, του Λάιμπνιτς, του Μπέρκλεϋ, του Σοπενχάουερ και του Μπερξόν. Ο ίδιος το βλέπει ως υποστήριξη του κεντρικού ισχυρισμού ότι αυτό που ονομάζουμε χώρος και χρόνος είναι μορφές της αντίληψης της αίσθησης των ζώων, και όχι εξωτερικά φυσικά αντικείμενα.

Ο Lanza υποστηρίζει ότι ο βιοκεντρισμός προσφέρει μια άλλη ματιά σε πολλά μεγάλα παζλ της επιστήμης, συμπεριλαμβανομένης της Αρχής της Αβεβαιότητας του Heisenberg, του πειράματος της διπλής σχισμής καθώς και της λεπτής ρύθμισης των δυνάμεων, των σταθερών και των νόμων που διαμορφώνουν το σύμπαν όπως το αντιλαμβανόμαστε.

Σύμφωνα με ένα άρθρο στο περιοδικό Discover με βάση το βιβλίο Lanza, ο βιοκεντρισμός προσφέρει ένα πιο ελπιδοφόρο τρόπο για να συγκεντρωθεί μαζί όλη η φυσική, καθώς οι επιστήμονες προσπαθούν να το κάνουν μετά από τις ανεπιτυχείς προσπάθειες για τις ενοποιημένες θεωρίες πεδίου του Einstein πριν 80 χρόνια.

Η θεωρία του Lanza για τον βιοκεντρισμό έχει επτά αρχές:

■Αυτό που αντιλαμβανόμαστε ως πραγματικότητα είναι μια διαδικασία που περιλαμβάνει τη συνείδησή μας. Μια «εξωτερική» πραγματικότητα, αν υπήρχε, θα έπρεπε εξ ορισμού να υπήρχε στο χώρο. Αλλά αυτό δεν έχει νόημα, επειδή χώρος και ο χρόνος δεν είναι απόλυτες πραγματικότητες, αλλά τα εργαλεία του ανθρώπινου νου και των ζώων.
■Οι εξωτερικές και εσωτερικές αντιλήψεις μας είναι άρρηκτα συνυφασμένες. Πρόκειται για διαφορετικές πλευρές του ίδιου νομίσματος και δεν μπορούν να διαχωριστούν το ένα από το άλλο.
■Η συμπεριφορά των υποατομικών σωματιδίων, στην πραγματικότητα όλα τα σωματίδια και τα αντικείμενα, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την παρουσία ενός παρατηρητή. Χωρίς την παρουσία ενός παρατηρητή με συνείδηση, αυτά στην καλύτερη περίπτωση υπάρχουν σε μια απροσδιόριστη κατάσταση των κυμάτων πιθανότητας.
■Χωρίς συνείδηση, η “ύλη” κατοικεί σε μια ακαθόριστη κατάσταση των πιθανοτήτων. Κάθε σύμπαν που θα μπορούσε να είχε προηγηθεί της συνείδησης θα ​​υπήρχε μόνο σε μια πιθανή κατάσταση.
■Η δομή του σύμπαντος είναι δυνατόν να εξηγηθεί μόνο μέσα από τον βιοκεντρισμό. Το σύμπαν είναι συντονισμένο με ακρίβεια για την ύπαρξη της ζωής, που αποκτά το νόημα της καθώς η ζωή δημιουργεί το σύμπαν. Το «σύμπαν» είναι απλά η πλήρης χωρο-χρονική λογική του εγώ.
■Ο χρόνος δεν έχει πραγματική ύπαρξη έξω από την αντίληψη του ζώου . Είναι η διαδικασία με την οποία αντιλαμβανόμαστε τις αλλαγές στο σύμπαν.
■Ο χώρος, όπως και ο χρόνος, δεν είναι ένα αντικείμενο ή ένα πράγμα. Ο χώρος είναι μια άλλη μορφή της κατανόησης της ζωικής μας κατανόησης και δεν έχει μια ανεξάρτητη πραγματικότητα. Μεταφέρουμε χώρο και χρόνο γύρω μας, όπως κάνουμε με τις χελώνες ή με τα κοχύλια. Έτσι, δεν υπάρχει μια απόλυτη αυτο-υπάρχουσα μήτρα στην οποία συμβαίνουν τα φυσικά γεγονότα ανεξάρτητα από τη ζωή.

Βιοκεντρισμός και Παράλληλα σύμπαντα

Σύμφωνα με ένα από τα θεμελιώδη αξιώματα της επιστήμης, την Αρχή του Λαβουαζιέ, καμίας μορφής ενέργεια δεν χάνεται. Δεν δημιουργείται και δεν καταστρέφεται απλά υπάρχει. Ξεκινώντας από αυτό, και με δεδομένο ότι ο εγκέφαλος, είναι μια τεράστια γεννήτρια ενέργειας, οι επιστήμονες καλούνται να απαντήσουν στο τι γίνεται αυτή η ποσότητα ενέργειας, όταν ο εγκέφαλος σταματήσει λόγω θανάτου να λειτουργεί. Είναι πιθανόν να μεταβιβάζεται σε ένα παράλληλο σύμπαν;

Για τους μελετητές, η θεωρία των παράλληλων συμπάντων, είναι μια πραγματικότητα πολύ πιο αντικειμενική από αυτό που θεωρούμε πραγματικότητα, δεδομένου ότι έννοιες όπως ο χώρος και ο χρόνος θεμελιώδεις όσον αφορά την προσέγγιση μας απέναντι στην πραγματικότητα, δεν υφίστανται όπως τις αντιλαμβανόμαστε. Οτιδήποτε ο εγκέφαλος επεξεργάζεται και χρησιμοποιεί σαν πληροφορία, είναι απλά ένα εργαλείο κατανόησης ενός συγκεκριμένου χωροχρόνου μιας συγκεκριμένης πραγματικότητας. Κάτι που αποδεικνύεται από την ανικανότητα του εγκεφάλου, να κατανοήσει την ύπαρξη του συμπαντικού απείρου, εφ’ όσον ο προγραμματισμός του, του καθιστά κατανοητά μόνο τα πεπερασμένα σύνολα.

Σε ένα σύμπαν χωρίς χώρο και χρόνο (με τις έννοιες που εμείς τους δίνουμε) όπως στην ουσία έχει αποδειχτεί ότι είναι το σύμπαν, η έννοια του θανάτου, του τέλους, πολύ απλά δεν υφίσταται λέει ο Robert Lanza. Υφίσταται η εμπειρία του θανάτου, όπως τον βιώνουμε με το συγκεκριμένης λειτουργίας εγκέφαλο μας, αλλά κατά πόσο αυτή η εμπειρία, ανταποκρίνεται σε μια αντικειμενική πραγματικότητα, για την οποία δεν έχουμε εργαλεία κατανόησης;

Ο ίδιος ο Αϊνστάιν είχε παραδεχτεί με αφορμή το θάνατό ενός φίλου του, του Μπέσο: «Ο Μπέσο έφυγε από αυτόν τον παράξενο κόσμο, λίγο πριν από μένα. Αλλά αυτό δε σημαίνει τίποτα. Άνθρωποι σαν κι εμάς, γνωρίζουμε ότι ο διαχωρισμός ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, είναι απλά και μόνο μια πεισματάρικη ψευδαίσθηση».

Σύμφωνα με τη μελέτη των επιστημόνων, η αθανασία δεν είναι μια διαρκής ύπαρξη σε έναν κόσμο δίχως τέλος γιατί πολύ απλά σαν έννοια, κατοικεί έξω από την έννοια του χρόνου όπως τον ξέρουμε. Σε έναν κόσμο έξω από την αντιληπτική μας ικανότητα, κι από ότι θεωρούμε πραγματικό και μη.

Όσο δεδομένη είναι η περιορισμένη μας ικανότητα στον προσδιορισμό της πραγματικότητας άλλο τόσο είναι και η ικανότητά μας στον προσδιορισμό της μη πραγματικότητας. Αυτής που δεν περιορίζεται από το χώρο, το χρόνο και τους νόμους ενός χιλιοστού του σύμπαντος, αλλά επεκτείνεται σε ολόκληρη την δημιουργία και τις παράλληλες, άπειρες όπως και ο χωροχρόνος, μορφές της.

Πολλοί επιστήμονες, μεταξύ των οποίων οι φυσικοί Lawrence Krauss και ο David Lindley ή ο νομπελίστας της Ιατρικής Donnall Thomas, λένε ότι η θεωρία του βιοκεντρισμού δεν είναι μια συνεπής επιστημονική θεωρία αλλά είναι περισσότερο μια φιλοσοφία.

Ο David Thompson, ένας αστροφυσικός στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA λέει όμως ότι είναι μια “κλήση αφύπνισης”. Επίσης, ο καθηγητής της ιατρικής Anthony Atala δήλωσε, «Αυτή η νέα θεωρία είναι βέβαιο ότι θα φέρει επανάσταση στις αντιλήψεις μας για τους νόμους της φύσης».

Ο Richard Conn Henry, καθηγητής της Φυσικής και Αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, τόνισε ότι η θεωρία του Lanza είναι σύμφωνη με την κβαντική μηχανική.

Ο Ινδός συγγραφέας Deepak Chopra δήλωσε ότι «οι ιδέες του Lanza για τη φύση της συνείδησης είναι πρωτότυπες και συναρπαστικές» και ότι «η θεωρία του είναι συνεπής με τις πιο αρχαίες παραδόσεις της σοφίας του κόσμου, που λένε ότι η συνείδηση συλλαμβάνει, κυβερνά, και γίνεται ένα με τον φυσικό κόσμο. Είναι ο λόγος της ύπαρξής μας στην οποία η υποκειμενική όσο και η αντικειμενική πραγματικότητα έρχονται στην ύπαρξη.”

Wikipedia

Το όπλο κάνει τους άντρες να φαίνονται ψηλότεροι και πιο σωματώδεις

Πηγή:
in.gr

Ουάσινγκτον
Το όπλο δεν κάνει τον άνδρα, φαίνεται όμως ότι κάνει τον άνδρα να φαίνεται πιο ψηλός και σωματώδης, αποκαλύπτει πείραμα ψυχολόγων στις ΗΠΑ.

Η μελέτη, την οποία χρηματοδότησε το Γραφείο Επιστημονικής Έρευνας της Πολεμικής Αεροπορίας, εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας για την κατανόηση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων σε απειλητικές ή βίαιες καταστάσεις.

Οι άνθρωποι, όπως και αναρίθμητα άλλα είδη, ανταγωνίζονται ή πολεμούν ο ένας τον άλλο προσπαθώντας να εξασφαλίσουν πόρους όπως η τροφή, το χρήμα ή οι σεξουαλικοί σύντροφοι, εξηγεί ο Ντάνιελ Φέσλερ, εξελικτικός ανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες.

«Τα κοτόπουλα και οι σαύρες και πολλά ακόμα σπονδυλόζωα καλούνται να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα: “Όταν έρχομαι αντιμέτωπος με ένα άλλο κοτόπουλο ή μια άλλη σαύρα, κινούμαι άραγε εναντίον του ή οπισθοχωρώ;”» λέει ο Φέσλερ, πρώτος συγγραφέας της μελέτης.

Σε γενικές γραμμές, όσο πιο έξυπνο είναι ένα είδος, τόσο πιο περίπλοκα είναι τα κριτήρια στα οποία βασίζεται το άτομο για να κρίνει αν είναι προς το συμφέρον του να επιτεθεί. Προηγούμενες μελέτες στους χιμπατζήδες, για παράδειγμα, είχαν δείξει ότι οι συγγενείς μας αποφασίζουν να επιτεθούν όταν πλεονεκτούν αριθμητικά σε αναλογία 3 προς 1.

Στους ανθρώπους, η εμφάνιση ενός όπλου είναι καλός λόγος για να οπισθοχωρήσει κανείς. Πώς όμως αξιολογούμε αυτή την απειλή αυτόματα, χωρίς να χρειαστεί καν να το σκεφτούμε;

Ο Δρ Φέσλερ πιστεύει ότι η απειλή αναπαρίσταται με έναν ιδιαίτερα απλό, έως και πρωτόγονο τρόπο στον εγκέφαλο: ο απειλητικός εχθρός απλά φαίνεται μεγαλύτερος.

Για να δείξει ότι αυτό ισχύει, ο ερευνητής ζήτησε από εκατοντάδες εθελοντές να κοιτάξουν σε φωτογραφίες χεριών που κρατούσαν διάφορα αντικείμενα -από αληθινά πιστόλια μέχρι τρυπάνια και νεροπίστολα- και να εκτιμήσουν το ύψος του προσώπου που κρατά αυτά τα αντικείμενα αλλά δεν διακρίνεται στην εικόνα. Οι ερευνητές είχαν φροντίσει ώστε όλα τα χέρια να μοιάζουν σε εμφάνιση και μέγεθος.

Η ανάλυση έδειξε ότι τα άτομα των οποίων τα χέρια κρατούσαν όπλα κρίθηκαν κατά μέσο όρο 17% ψηλότεροι από ό,τι εάν κρατούσαν ένα πιστόλι σιλικόνης -η διαφορά αυτή αντιστοιχούσε σε περίπου πέντε επιπλέον εκατοστά. Επιπλέον, το όπλο έκανε τον κάτοχο να φαντάζει πιο μυώδης.

Προκειμένου να βεβαιωθούν ότι οι εθελοντές δεν έκριναν το ύψος με βάση το βάρος του αντικειμένου που κρατούσε το χέρι, επανέλαβαν το πείραμα και με άλλες εικόνες. Έδειξαν έτσι ώστε κάποιος που κρατάει μαχαίρι φαίνεται ψηλότερος από κάποιον που κρατάει ένα πινέλο ίδιου βάρους.

Η έρευνα δεν αρκεί βέβαια για να αποδείξει ότι αυτή η αύξηση του ύψους είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος αναπαριστά και αξιολογεί την απειλή.

Οι ερευνητές ωστόσο θεωρούν ότι τα ευρήματά τους θα είναι χρήσιμα στην εκπαίδευση αστυνομικών και στρατιωτικών, ή σε άλλες περιπτώσεις που πρέπει κανείς να αξιολογήσει τον κίνδυνο σε κρίσιμες και επείγουσες καταστάσεις.

Η έρευνα δημοσιεύεται στην ανοιχτή ηλεκτρονική επιθεώρηση PLoS ONE.

Newsroom ΔΟΛ

Πού βρίσκεται η Ελλάδα στην παγκόσμια κλίμακα του δείκτη νοημοσύνης;

Στο
προηγούμενο θέμα
είχα κάνει λόγο για τις διαφορές στο μέσο δείκτη νοημοσύνης που παρατηρούνται ανάμεσα στις διάφορες πληθυσμιακές ομάδες, οι οποίες, όπως είναι αναμενόμενο, έχουν προκαλέσει και συνεχίζουν να προκαλούν μεγάλη διαμάχη ανάμεσα στους επιστήμονες και στους μη. Και είναι απλό το θέμα αυτής της διαφωνίας, από τη μία οι υποστηρικτές των διαφορών θεωρούν πως κύριο αίτιο των ανισοτήτων στον κόσμο είναι η διαφορετική νοημοσύνη των διαφόρων ομάδων, κι από την άλλη οι υποστηρικτές της ισότητας κατηγορούν τους πρώτους για ρατσισμό, και υπονοούν ότι με την αποδοχή αυτών των διαφορών θα σημαίνει ότι κάποιοι άνθρωποι είναι φύσει κατώτεροι από άλλους. Δυστυχώς όμως οι αποδείξεις για την ορθότητα των πρώτων είναι αρκετές, και τα ευρήματά τους συνήθως επιβεβαιώνονται από διάφορες ασύνδετες μεταξύ τους μελέτες και σε άσχετα μεταξύ τους μέρη του κόσμου.

Στο προηγούμενο θέμα λοιπόν, αλλά και σε παλαιότερα, αναρωτιόμουν για τη θέση της χώρας μας στον κόσμο όσον αφορά το μέσο όρο νοημοσύνης. Ίσως, λέω, πολλά από τα προβλήματα του κράτους μας, που ξεκινούν από πολύ παλιά, οφείλονται στη χαμηλή μας νοημοσύνη σχετικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Δεν είχα όμως τοτε συγκεντρώσει επαρκή στοιχεία για να κάνω θέμα, τώρα όμως έχω βρει αρκετά που θα παραθέσω παρακάτω.

Ο εθνικός μέσος όρος νοημοσύνης έχει συσχετιστεί με διάφορες μεταβλητές σε διάφορες χώρες, όπως αέπ, ανισότητα, δημοκρατία, βρεφική θνησιμότητα κ.ά. Όπως είναι αναμενόμενο, οι χώρες με υψηλό γενικό δείκτη τείνουν να έχουν ψηλότερες τις καλές μεταβλητές και χαμηλότερες τις κακές. Ωστόσο η μέτρηση του μέσου δείκτη κάθε χώρας είναι δύσκολη. Μπορεί οι μελετητές π.χ. να διάλεξαν λάθος δείγμα που να μην αντιπροσωπεύει όλη τη χώρα, μπορεί ο δείκτης να βασίζεται σε κατά προσέγγιση εκτίμηση από γειτονικές χώρες, μπορεί η μελέτη να είναι παλιά κ.ά. Επίσης ο μέσος όρος δεν αντικατοπτρίζει πάντοτε την πραγματικότητα στη χώρα. Μπορεί για παράδειγμα μία συγκεκριμένη χώρα να είναι πολύ ανεπτυγμένη, αλλά να έχει δύο κύριες ομάδες με δείκτες νοημοσύνης κοντά στο ακραίο υψηλότερο και χαμηλότερο, με την ομάδα του υψηλού να ωθεί την ανάπτυξη, κι ο μέσος δείκτης να βγαίνει κάπου στη μέση π.χ. Ισραήλ, ή, μπορεί σε μερικές χώρες ο δείκτης να φαίνεται πολύ χαμηλός για το επίπεδο ανάπτυξής τους (περισσότερα παρακάτω).

Οι πηγές μου είναι περίπου 4. Ξεκινάω με την ευρωπαϊκή στατιστική. Σ’αυτήν την στατιστική λοιπόν που βρήκα στη
σελίδα των ευρωπαϊκών στατιστικών,
υπάρχουν οι μέσοι όροι διαφόρων χωρών και μερικών εκτός ευρωπαΪκής ένωσης. Απ’ό,τι κατάλαβα όπως έγραφε πάνω, μετρήθηκαν άτομα από 144 χώρες με συνολικό αριθμό ατόμων τα 1175453. Σύμφωνα μ’αυτή τη στατιστική, η Ελλάδα έχει μέσο όρο νοημοσύνης το 103,57, κι ενδεικτικά αναφέρω και τους μέσους όρους άλλων χωρών: Κίνα 123, Αλβανία 114,73, Χονκ Κονγκ 111,79, Ισλανδία 111,78, Γερμανία 110,7, Κύπρος 110,41, Ρωσία 110,62, Καναδάς 108,75, Ελβετία 106,71, Σουηδία 106,09, Γαλλία 105,9, Νορβιγία 104,71, Βρετανία 104,2, Η.Π.Α. 103,882, Βουλγαρία 102,09.

Θα περιμέναμε ο μέσος όρος κάθε χώρας να συναρτάται με το επίπεδο ανάπτυξής της, όμως δε φαίνεται κάτι τέτοιο. Η Αλβανία για παράδειγμα υπερέχει εμάς στα 114, παρόλο που βρίσκεται πολύ πίσω ακόμα σε σχέση μ’άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ακόμα και από τη Βουλγαρία που βρίσκεται στο 102. Αντίθετα ανεπτυγμένες χώρες όπως η Σουηδία, η Νορβιγία και η Βρατανία βρίσκονται κάτω του 107. Η Ελλάδα βρίσκεται στο ίδιο σχεδόν επίπεδο με την Αμερική, παρόλο που η δεύτερη βρίσκεται σαφώς πολύ ψηλότερα στο επίπεδο ανάπτυξης, άλλά μπορούμε να αντισταθμήσουμε αυτό θεωρώντας πως ο χαμηλός μέσος όρος της Αμερικής οφείλεται στις πολλές κοινωνικές και φυλετικές ομάδες που περιλαμβάνει. Πάντως ή τα δείγματα ήταν λανθασμένα, ή περιορισμένα σε μόνο μια συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα π.χ. μαθητές, ασθενείς νοσοκομείων, στρατιωτικούς ή για κάποιον άλλον λόγο τ’αποτελέσματα βγήκαν έτσι ανορθόδοξα. Δεν ξέρω τίποτα για την προέλευση των δεδομένων ούτε τις μεδόδους των επιστημόνων, ούτε καν ποιοι ήταν αυτοί που έκαναν τη μελέτη, προφανώς όμως μέλη της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας. Ίσως όμως, ας βάλουμε ένα μικρό ενδεχόμενο, τ’αποτελέσματα αυτά ν’αντιστοιχούν πράγματι με μεγάλη ακρίβει αστο μέσο όρο κάθε χώρας. Τότε θα πρέπει ν’αναζητηθούν αλλού τα αίτια της ανάπτυξης ή της υπανάπτυξης της κάθε μίας, αν και αυτό μου φαίνεται παράδοξο.

άλλη σημαντική μου πηγή είναι ο επιστήμονας Richard Lynn. Ο εν λόγω Βρετανός ψυχολόγος έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με το θέμα της νοημοσύνης και την ευθύνη της για την ύπαρξη της παγκόσμιας ανισότητας και για το διαφορετικό επίπεδο ανάπτυξης κάθε κράτους. Ο Λυννέχει γράψει τρία βιβλία γι’αυτό το θέμα από το 2002 έως το 2008. Σε μια
μελέτη
που έγινε το 2005 και δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Times της Νέας Υόρκης, αν και στο φόρουμ που έδωσα παραπάνω το θέμα έγινε το 2006. Η μελέτη περιελάμβανε 23 χώρες, από τις οποίες όλες των κορυφαίων 10 ήταν είτε δυτικές είτε βόρειες με εξαίρεση την Ιταλία. Σύμφωνα μ’αυτήν τη μελέτη στην κορυφή βρίσκεται η Γερμανία με μέσο δείκτη νοημοσύνης τα 107, οι Ρώσοι βρίσκονται στην 17η θέση με 96, η Ελλάδα στην 18η μόνο με 95, η Βουλγαρία και η Ρουμανία στο 94, ενώ η Σερβία βρίσκεται στην 23η θέση, στο τέλος δηλα΄δη, μόνο με 89. Διαβάζοντας αυτά τα δεδομένα ο εκκινητής του θέματος του φόρουμ προβληματίζεται για το λόγο που ο συγκεκριμένος ερευνητής τοποθετεί τα κράτη με ορθόδοξο θρήσκευμα τόσο χαμηλά, και υποθέτει ότι υπάρχουν σκοπιμότητες. Εγώ δεν πιστεύω ότι υπάρχουν σκοπιμότητες σ’αυτές τις μετρήσεις, ή, καλύτερα, θέλω να πιστεύω. Μία σωστή επιστημονική μελέτη δε θα πρέπει νά’χει σκοπιμότητες ή ν’αποσκοπεί στην επιβεβαίωση των απόψεων του ερευνητή, ή στην εξυπηρέτηση συμφερόντων της ομάδας που του ανέθεσε τη δουλειά. Φυσικά αυτό δε γίνεται πολλές φορές με δυσάρεστα έως και καταστροφικά αποτελέσματα βλ. επιστήμονες Ναζί. Παρόλα αυτά θεώρησα πως τέτοιες μελέτες δεν εξυπηρετούν κανένα συμφέρον οπότε δεν ανέφερα παραπάνω τις σκοπιμότητες ως λόγο για τον οποίον ο μέσος δείκτης μιας χώρας μπορεί να βγει λανθασμένος.

Ο Λυνν επίσης στην ίδια μελέτη υποστηρίζει ότι η χώρα με τον υψηλότερο δείκτη νοημοσύνης τείνει να κερδίζει τους πολέμους, δίνοντας το παράδειγμα των μακροχρόνιων πολέμων μεταξύ Βρετανίας και Γαλίας με τελικό νικητή τη Βρετανία με μέσο 100 ενώ η Γαλλία έχει μόνο 94. Εάν όμως η χώρα με τον υψηλό δείκτη έχει υπεράριθμους εχθρούς, τότε μπορεί να χάσει, όπως στην περίπτωση της ναζιστικής Γερμανίας του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου.
Επιπλέον σύμφωνα με μετρήσεις του, η μέση κρανιακή χωρητικότητα των κεντρικών και των Βορειοευρωπαίων είναι τα 1320 κυβικά εκατοστά σε σχέση με τα 1312 των Νοτιοευρωπαίων. Υποθέτει πως το ψυχρότερο κλίμα ανάγκασε τους εκεί πληθσμούς να προσαρμοστούν χρησιμοποιώντας τον εγκέφαλό τους αποτελεσματικότερα, κυνηγώντας για παράδειγμα μεγαλύτερα θηράματα και τρεφόμενοι έτσι με περισσότερες πρωτεΐνες και ωφέλιμα μέταλλα. Η παραπάνω θεωρία είναι απλά μια υπόθεση, που ίσως έχει μια κάποια βάση ίσώς όμως όχι. Πάντως η διαφορά των 8 κυβ. εκ. μεταξύ Βόρειων και Νότιων είναι γελοία, και παραπέμπει περισσότερο στις ρατσιστικές κρανιομετρικές αναλύσεις του 19ου αι. Επίσης εδώ να πω ότι δεν είναι μόνο η κρανιακή χωρητικότητα, και συνεπως ο όγκος του εγκεφάλου που καθορίζουν τη νοημοσύνη, γιατί τότε οι Νεάντερταλ θά’πρεπε να είναι κατά πολύ εξυπνότερι από μας ΜΕ ΚΡΑΝΙΑΚΉ ΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΑ 1300-1900 ΚΥΒ. ΕΚ., και οι γυναίκες πολυ χαζότερες από τους άντρες με μικρότερη χωρητικότητα ΚΑΤΆ 10%, ΌΜΩς ΔΕΝ ΕΊΝΑΙ ΈΤΣΙ. Σημαντικότερο ρόλο παίζει η εσωτερική δομή του εγκεφάλου, η αναλογία μεγέθους του νεφλοιού (η έξω επιφάνεια των ημισφαιρίων υπεύθυνη για ανώτερες νοητικές λειτουργίες στα θηλαστικά), κι άλλα νευροανατομικά χαρακτηριστικά.

Τέλος μια ακόμα παρατήρηση του Λυνν έχει να κάνει με τη Βρετανία και την Ιρλανδία, την οποία κατέταξε στην 8η θέση με μέσο δείκτη τα 100. Παρατηρεί λοιπόν διαφορές στο μέσο όρ ανάλογα με την περιοχή. Η Αγγλία και η Ουαλία έχουν μέσο όρο τα 100,5, ενώ η Σκοτία και η Ιρλανδία έχουν 97. Το Λονδίνο επίσης και η γενικότερη περιοχή του έχουν μεγαλύτερο μέσο όρο στα 102. Ο λόγος είναι ίσως γιατί οι εξυπνότεροι άνθωποι συγκεντρώνονταν στην πιο κεντρική περιοχή με τις περισσότερες ευκαιρίες αφήνοντας τους άλλους πίσω. Εδώ έχω να κάνω μια παρατήρηση: Γιατί οι Κέλτες παρήκμασαν; Η Γαλλία ήταν κάποτε γαλατική, αλά τώρα οι κάτοικοί της μιλούν μια λατινογενή γλώσσα. Στη Βρετανία και στην Ιρλανδία παρατηρούνται οι προαναφερθήσες διαφορές στο μέσο δείκτη, με το χαμηλότερο στις κελτικές περιοχές, οι οποίες επίσης μιλούν κυρίως την αγγλικη γλώσσα, ενώ η δικές τους τείνουν να εξαφανιστούν. Μήπως οι Κέλτες έχουν χαμηλότερο μέσο δείκτη νοημοσύνης σε σχέση με τη λατινική και τη γερμανική φυλή;

Κάποιος άλλος λοιπόν στη συζήτηση αυτού του φόρουμ επίσης θεωρεί πως ο Λυνν εξυπηρετεί σκοπιμότηττες, δίνοντας το στοιχείο των στατιστικών της Μένσα σύμφωνα με τις οποίες πρώτοι σε αριθμό είναι οι Εβραίοι, μετά οι Σλοβένοι, και μετά οι Σέρβοι, εκτός Μαυροβουνίου και Κοσόβου. Δεν ξέρω κατά πόσο αυτά ισχύουν, μια και δεν έδωσε τεκμήριο ότας ο ίδιος μάλον Βαλκάνιος εθνικιστής, αλλά κι αν ισχύει, δε σημαίνει ότι τα μέλη της Μένσα αντιπροσωπεύουν το μέσο όρο της χώρας. Μπορεί μια συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων σ’αυτές τις χώρες νά’χει ιδιαίτερα υψηλή νοημοσύνη, ενώ ο γενικός πληθυσμός να βρίσκεται κατώτερα.

Ο Richard Lynn όπως είπα έγραψε τρία βιβλία σχετικά μ’αυτο το θέμα. Στο πρώτο του,
“Η νοημοσύνη και ο πλούτος των εθνών”
“IQ and the wealth of nations”, που εκδόοθηκε από το Λυνν και τον πολιτικό επιστήμονα Tatu Vanhanen το 2002. Κεντρικό τους εύρημα ήταν ότι ο μέσος δείκτης νοημοσύνης μιας χώρας σχετίζεται θετικά με το αεπ της (ακαθάριστο εγχώριο προΪόν). Από τα 185 κράτη που μελέτησαν, τα 104 εκτιμήθηκαν κατά προσέγγιση από γειτονικά ή φυλετικά παρόμοιά τους κράτη. Περισσότερα στοιχεία είχαν για 88 χώρες. Βρήκαν λοιπόν ότι ο μέσος δείκτης νοημοσύνης σχετίζεται κατά 0,82 με το αέπ μιας χώρας και κατά 0,64 με την οικονομική της ανάπτυξη μετά το 1950. Αναγνωρίζουν ωστόσο κι εξαιρέσεις. Κάποιες χώρες μπορεί να έχουν υψηλό δείκτη αν και η οικονομία τους ειναι κεντρικά σχεδιασμένη κι όχι ελεύθερη, ενώ άλλες μπορεί να είναι πάμπλουτες, αλλά με χαμηλό μέσο δείκτη, όπως το Κατάρ με 78, αλλά σημαντικά κοιτάσματα πετρελαίου. Η Ελλάδα υπολογίστηκε στο 92, πράγμα λανθασμένο όπως θα δούμε παρακάτω.
Στο επόμενο βιβλίο των ίδιων δύο επιστημόνων
“Νοημοσύνη και παγκόσμια ανισότητα”
“IQ and global iniquality”, που εκδόθηκε το 2006, βελτιώνεται κατά πολύ η θεωρία από το προηγούμενο, αφού τώρα είχαν στη διάθεσή τους στοιχεία από 113 χώρες, ενώ για τις υπόλοιπες 79 χρησιμοποίησαν υπολογισμό κατά προσέγγιση. Συσχέτισαν τον υψηλό δείκτη με υψηλό αέπ, υψηλότερο ποσοστό εγγράμματων ενηλίκων, υψηλό ποσοστό εισόδου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, υψηλότερο προσδόκιμο ζωής, μεγαλύτερο επίπεδο δημοκρατικοποίησης, μεγαλύτερο δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης, μεγαλύτερο δείκτη ανάπτυξης ως προς το φύλο, μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη, χαμηλότερο δείκτη Τζίνι ανισότητας σε εισόδημα ή κατανάλωση, λιγότερο πληθυσμό κάτω από το διεθνές όριο της φτώχειας των $2 τη μέρα, χαμηλότερα ποσοστά υποσιτισμού, χαμηλότερα ποσοστά μητρικής θνησιμότητας, χαμηλότερα ποσοστά βρεφικής θνησιμότητας, υψηλότερα επίπεδα αντίληψης της διαφθοράς, μεγαλύτερη οικονομική ελευθερία και υψηλότερο δείκτη ελεύθερης οικονομίας, και στενότερη πληθυσμιακή πυραμίδα.
Ενδεικτικά αναφέρω τους μέσους όρους ορισμένων χωρών σύμφωνα με το βιβλίο: Σιγκαπούρη 108, Νότια Κορέα 106, Ιαπωνία 105, Ιταλία 102, Ισλανδία, Μογκολία, Ελβετία 101, Αυστρία, Λουξεμβούργο, Βρετανία, Ολλανδία 100, Νορβιγία, Καναδάς, Γερμανία, Σουηδία, Πολωνία 99, Αυστραλία, Δανία, Η.Π.Α. 98, Ρωσία 97, Σλοβενία 96, Πορτογαλία, Ισραήλ 95, Ρουμανία, Αρμενία 94, Αργεντινή 93, Ελλάδα 92, Κύπρος 91, Αλβανία, Τουρκία, Χιλή 90, Σερβία, Κόστα Ρίκα 89, Μεξικό 88, Αζερμπαϊτζάν, Κούβα, Υεμένη 85, Αφγανιστάν, Ιράν 84, Λιβύη, Ομάν 83, Ζιμπάμπουε 82, Μαλδίβες 81, Κένυα 80, Σρι Λάνκα 79, Νεπάλ 78, Νότια Αφρική 77, Σενεγάλη 76, Μάλι 74, Γκάνα 73, Τανζανία 72, Τζαμάικα, Σουδάν 71, Μποτσουάνα 70, Αιθιωπία 69, Σωμαλία 68, Λιβερία 67, Γκάμπια 66, Καμερούν 64, Αγία Λουκία 62, Ισημερινή Γουινέα 59.
Παρατηρούμε ότι μέχρι περίπου το 95 βρίσκονται οι αρκετά ανεπτυγμένες χώρες, ενώ έως το 90 άλλες είναι περισσότερο κι άλλες λιγότερο ανεπτυγμένες. Η Γερμανία έχει κατέβει κατά απολυ από το 107 του Λυνν προηγούμενως στο 99, μαζί με την Πολωνία που κάποτε πολεμούσε θεωρώντας κατώτερη, λόγω πιθανόν καλύτερου δείγματος ή από άλλα συμπεράσματα του Βανχάνεν. Η Ελλάδα βρίσκεται τόσο κάτω λόγω λανθασμένης μεθόδου του Λυνν, για την οποία θα πω παρακάτω. Επίσης μου φαίνεται παράξενο η Κύπρος να είναι χαμηλότερα από την Ελλάδα, μια και οικονομικά κι όχι μόνο είναι περισσότερο επιτυχημένη. Όσο ακόμα κατεβαίνουμε στην κλίμακα, συναντούμε περισσότερα αραβικά κι Αφρικανικά κράτη. Το τέλος μάλιστα αποτελείται αποκλειστικά από αφρικανικές χώρες. Εδώ είναι αξιοσημείωτη η υψηλότερη θέση του Ισραήλ σε σχέση με τις γειτονικές του, μάλλον λόγω μεγάλου εβραϊκού ποσοστού, και είναι γνωστό ότι
οι Εβραίοι έχουνν υψηλή νοημοσύνη.
Τέλος ενδιαφέρουσα είναι η περίπτωση της Ιταλίας, επειδή βρίσκεται αρκετά ψηλότερα από άλλες νοτιοευρωπαϊκές χώρες. Πράγματι στην αρχαιότητα είχε γίνει υπερδύναμη με τη Ρωμαίκή Αυτοκρατορία, από το Μεσαίωνα και την Αναγέννηση έχει βγάλει πολλούς γνωστούς ανθρώπους, κυρίως καλλιτέχνες, αλλά κι επιστήμονες, ο βορράς έχει αναπτύξει τη βαριά βιομηχανία, αλλ’ακόμα κι ο νότος, αν και θεωρείται φτωχός, έχει βγάλει μεγάλες φυσιογνωμίες της μαφίας, που σίγουρα θα χρειάζονται υψηλή νοημοσύνη ώστε να μη συλληφθούν. Ο ένας λόγος που βρίσκω είναι ότι επειδή για μεγάλο μέρος της ιστορίας της ήταν, κυρίως στα βόρεια, υπό κατοχή γερμανικών φύλων κι έπειτα της Αυστριακής Αυτοκρατορίας, ίσως ο εκεί πληθυσμός να είχε γερμανικές επιμειξίες. Ο άλλος λόγος είναι απλά λάθος δείγμα για εξέταση.

Το τρίτο βιβλίο που έγραψε μόνο ο Λυνν to 2008
“Η παγκόσμια κωδωνοειδής καμπύλι”
“The global bell curve”, αποτελεί μια επιβεβαίωση των ευρημάτων του διαβώητου βιβλίου
“Η κωδωνοειδής καμπύλη”
του 1997 για τις παρατηρούμενες διαφορές του δείκτη νοημοσύνης μεταξύ διαφόρων κοινωνικών και φυλετικών ομάδων των Η.Π.Α., καθώς και για τις διάφορες μεταβλητές που συναρτώνται με το δείκτη νοημοσύνης. Κωδωνοειδής καμπύλη είναι η στατιστική απεικόνηση της κανονικής κατανομής ενός στοιχειου σ’έναν πληθυσμό, και γράφεται ως κώδων (καμπάνα), με το ψηλότερο μέρος τις τιμές κοντά στο μέσο και τα δύο άκρα τις περιπτώσεις στα άκρα της μέτρησης. Η νοημοσύνη παρουσιάζει τέτοια κατανομή.

Το βιβλίο αυτό βασικά επιβεβαιώνει τα ευρήματα του προηγούμενου και για διάφορες άλλες χώρες του κόσμου. Έτσι έχουμε την κατάταξη των φυλών ανάλογα με τη νοημοσύνη τους, με πρώτους τους Ασιάτες και τους Ασκεναζίμ Εβραίους (Ευρωπαίους Εβραίους), μετά τους Ευρωπαίους, μετά τους Ινδιάνους της Αμερικής, Μετά τους Νοτιοασιάτες της Ινδίας, μετά τους μυγάδες της Νότιας Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής και της ΚαραΪβικής, και στο τέλος τους Υποσαχάριοι Αφρικανούς και τους ιθαγεννείς της Αυστραλίας. Κι εδώ ο δείκτης νοημοσύνης της κάθε ομάδας συσχετίζεται με διάφορες μεταβλητές οπως επίπεδο εκπαίδευσης, εισόδημα, υγεία, ατυχήματα, έγκλημα, γάμος, γονιμότητα, θνησιμότητα, κρανιακή χωρητικότητα, ανεργία και ποσοστά νοητικής υστέρησης. Γενικά ο μέσος όρος των ανατολικών Ασιατών είναι 105, των Ευρωπαίων 100, των νοτιοανατολικών Ασιατών 87, των Βορειοαφρικανών 84, Των υποσαχάριων Αφρικανών 67-80, και των ιθαγεννών της Αυστραλίας μόνο 62. Οι μυγάδες παρουσιάζουν δείκτη και τις συναρτώμενες μεταβλητές στη μέση σε σχέση με τους δύο γονικούς πληθυσμούς τους.

Επίσης βρέθηκε ότι τα ίδια ευρήματα που ίσχυαν στην Αμερική ισχύουν περίπου και στον υπόλοιπο κόσμο. Γγια παράδειγμα παρόλο που οι Ιάπωνες ήρθαν στη Βραζιλία ως εργάτες στις φυτείες, γρήγορα έφτασαν σε υψηλές κοινωνικές θέσεις. Το ίδιο έγινε με τους Κινέζους στην ΚαραΪβική, στη Χαβάη κι αλλού. Ο ρατσισμός προς άλλες ομάδες όμως δεν εξηγεί τη χαμηλή τους κοινονικοοικονομική θέση, επειδή για παράδειγμα, αν και οι Εβραίοι και οι Ευρωπαίοι μετανάστες διαφόρων χωρών αντιμετωπίστηκαν πολύ άσχημα στην Αμερική και σε παρόμοιες χώρες, σύντομα, περίπου σε τρεις γενιές, έφτασαν να κατέχουν υψηλές κοινωνικές θέσεις.

Ο
Michael Hart
επίσης συμφωνει με το Λυνν και το Filip Rushton στο ότι το ψυχρό κλίμα οδήγησε σε μεγαλύτερους εγκεφάλους, αλλά τονίζει πως δεν είναι μόνο η νοημοσύνη που σχηματίζει τις κοινωνίες. Για παράδειγμα, αν και η Κίνα έχει υψηλό μέσο όρο νοημοσύνης, δεν αναπτύχθηκε πότέ όσο η Ευρώπη γιατί ήταν ένα αχανές, εθνικά αρκετά ομογένες κράτος με πλήρη επάρκεια τροφής και πρώτων υλών, και μικρότερη ακτογραμμή με μικρότερη ανάπτυξη της ναυτιλίας. Η Ευρώπη από την άλλη είχε πολύπλοκη ακτογραμμή, συχνά το εμπόριο γινόταν διά θαλάσσης, αποτελείται από πολλούς λαούς που ιστορικά συχνά πολεμούσαν μεταξύ τους, και οι πόροι της ήταν λίγοι οδηγώντας στις μεγάλες εξερευνήσεις.
Ο Hart θεωρεί ότι η πιο έξυπνη φυλή κατά την προϊστορία στην περιοχή της Ευρώπης ήταν οι Πρωτοϊνδοευρωπαίοι, οι οποίοι υπέταξαν τους προγενέστερους λαούς όπως τους Πελασγούς στην Ελλάδα και τους Ετρούσκους στην Ιταλία, εξαπλώνοντας και τη γλώσσα τους. Η θεωρία πάντως αυτή σφάλλει σε αρκετά σημεία, γιατί δεν είναι δυνατόν μόνο μια φυλή να κατάφερε να υποτάξει όλες τις άλλες της περιοχής της. Εκτός, λέω, αν ο πληθυσμός της ήταν τόσο μεγάλος, ώστε μπορούσε να νικάει τους άλλους μ’ευκολία. Κι αυτό όμως δύσκολο, γιατί σίγουρα και οι άλλες φυλές θα είχαν αρκετό πληθυσμό, επίσης δε θα μπορούσε να υπάρξει τόσο μεγάλλος πληθυσμός ώστε να υποτάξει όλους τους άλλους λόγω των τότε μέσων παραγωγής, κι ακόμα δεν αποκλείεται οι προγενέστερες φυλές να έκαναν συμμαχίες μεταξύ τους για να καταπολεμήσουν τους Πρωτοϊνδοευρωπαίους. Εντούτοις οι ΠρωτοΪνδοευρωπαίοι εξαπλω΄θηκαν, κι ακόμα δεν ξέρουμε ακριβώς πώς.
Ο Χαρτ δεν πιστεύει ότι οι Αρχαίοι Έλληνες είχαν ιδιαίτερη νοημοσύνη σε σχέση με άλλα Ινδοευρωπαϊκά φύλα για να πετύχουν ό,τι πέτυχαν, αλλά τους ωφέλησε ιδιαίτερα η εγγύτητά τους στους πολιτισμούς της Εγγύς Ανατολής, ενώ οι βορειότεροι Ινδοευρωπαίοι παρέμειναν για περισσότερο καιρό απομονωμένη. Δεν αναφέρει για καμία διαφορά της νοημοσύνης μεταξύ Βόρειων και Νότιων Ευρωπαίων.
Τέλος σημειώνει ότι όπου αναπτύχθηκε η γεωργία, η νοημοσύνη των λαών ήταν κάπως υψηλότερη. Υπάρχουν ωστόσο κι εδώ εξαιρέσεις. Υποθέτει ότι στη Μέση Ανατολή, όπου ο μέσος δείκτης έχει υπολογιστη στο 88, η γεωργία αναπτύχθηκε λόγω του φυσικά εύφορου εδάφους που απαιτουσε λιγότερη προσπάθεια από τους καλλιεργητές.

Και τώρα όσον αφορά την Ελλάδα. Πηγή μου είναι
αυτή.

Η πρώτη συστηματική μελέτη που έγινε για την εκτίμηση του μέσου όρου νοημοσύνης της χώρας μας έγινε από το Buj το 1981. Ο Buj συνέκρινε πληθυσμούς από τις πρωτεύουσες 20 ευρωπαϊκών χωρών ως προς τη νοημοσύνη, για πέντε χρόνια έχοντας στο δείγμα άτομα ηλικίας από 16-20 έως 60. Βρήκε τη μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα σε κράτη να είναι μόνο 8 βαθμοί, ενώ δε βρήκε σημαντική διαφορά ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος. Βρήκε ωστόσο διαφορές μεταξύ των Βόρειων με τους Νότιους στο ότι οι βόρειοι έτειναν νά’χουν περισσότερο ομογενή αποτελέσματα. Υποθέτει πως οι Νότιοι, δημιουργώντας πολιτισμό αρκετά νωρίτερα, δημιούργησαν κι ένα πολυπλοκότερο περιβάλλον με διάφορες κοινωνικές ομάδες που ίσως κατέληξαν να έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά. Ίσως επίσης τ’άτομα που επιλέχθηκαν από τις πρωτεύουσες να είχαν διάφορες καταβολές π.χ. άλλοι από επαρχία, άλλοι από πόλη, ή απλώς το δείγμα επιλέχθηκε λανθασμένα. Η μελέτη του Buj βγάζει για την Ελλάδα ένα μέσο δείκτη 99,4, με τυπική απόκλιση (απόκλιση απ’το μέσο που αναμένεται να βρίσκεται μεγάλο μέρος των παρατηρήσεων) το 25,6, πολύ κοντά στους Αμερικανούς της ίδια εποχής.

Όσον αφορά τις διαφορές των ανθρώπων ανάλογα με τις καταβολές του, η μελέτη του Αλεξόπουλου βρήκε διαφορά της νοημοσύνης 12 βαθμών μεταξύ των κατοίκων της επαρχίας μ’αυτών της πόλης το 1979, η οποία μίκρυνε στους 4 το 1997. Θεωρείται πως η διαφορά αυτή ήταν καθαρά πολιτιστική, και υπήρχε λόγω έλλειψης επικοινωνίας, χαμηλότερης εκπαίδευσης κ.ά. Αυτό ενισχύεται κι από το γενγο΄νος ότι τ’αποτελέσματα μαθητών της επαρχίας είναι υψηλότερα απ’αυτά των της πόλης στις Παννελλαδικές Εξετάσεις,ροφανώς γιατί οι πρώτοι προσπαθούν περισσότερο ν’ανέβουν κοινωνικά μπαίνοντας σε μια καλή σχολή.

Ο Richard Lynn παρόλα αυτά στο βιβλίο του του 2002, αλλά και στο επόμενο, μας βάζει στο 92, σε σύγκριση με το βρετανικό πληθυσμο κι όχι με τον πρότυπο αμερικανικό. Το συμπέρασμά του προήλθε από το μέσο όρο δύο μελετών, αυτής του Buj και μιας άλλης του 1961 που έγινε σε παιδιά από 9 έως 14 ετών. Αν και ο δείκτης νοημοσύνςη κατά την παιδική ηλιία σχετίζεται μ’αυτόν στην ενήλικηβ ζωή, πάλι μεταβάλλεται. Επίσης πολλά από εκείνα τα παιδιά ίσως είχαν χαμηλά επίπεδα εκπαίδευσης, γιατί η υποχρεωτική εκπαίδευση καθιερωώθηκε επί Ανδρέα Παπανδρέου το 1965. Τέλος η γενιά εκείνη είχε περάσει από τις ταραχώδεις εποχές του Εμφυλίου, και ίσως δεν κατάφερε ν’αναπτυχθεί σωστά λόγω κακής θρέψης.
Δε θα πρέπει να ξεχνάμε επίσης το
φαινόμενο του Flynn,
τη σταθερή αύξηση της νοημοσύνης που παρατηρείται στα κράτη καθώς αναπτύσσονται. Θεωρείται πως οφείλεται στην καλύτερη θρέψη, σε πιο πολύπλοκα περιβάλλοντα από την παιδική ηλικία, στην καλύτερη εκπαίδευση, ή ακόμα και στην περισσότερη γενετική μείξη. Η τάση αυτή ίσως έχει σταματήσει σε ορισμένες ανεπτυγμένες χώρες, σίγουρα όμως θα έγινε ή μπορεί ακόμα να γινεται στη χώρα μας. Επομένως μπορούμε να κατηγορήσουμε το Λυνν για λάθος μεθοδολογία. Πού ειναι η προσέγγιση που χρησιμοποιούσε;

Μια ακόμα μελέτη έγινε το 2005 από το |Δημητρίου, ο οποίος συνέκρινε το δείκτη νοημοσύνης Ελλήνων και Κινέσων μαθητών. Δε βρήκε σημαντική διαφορά, και το τεστ ίσχυσε το ίδιο και για τις δύο ομάδες, υποδηλώνοντας ότι και οι δύο χρησιμοποιούν παρόμοιο τρόπο σκέψης. Δε βρέθηκε σημαντική διαφορά στον παράγοντα γενικής νοημοσύνης (g factor), εντούτοις οι Κινέζοι μας ξεπερνούσαν σε χωροοπτικές ικανότητες., πιθανόν λογω της εξάσκησής τους στα ιδεογράμματα. Στα πρώτα χρόνια της εκπαίδευσης η διαφορά ήταν μεγάλη, αργότερα όμως αντισταθμίζαμε το πρόβλημα, ώστε να πλησιάζουμε αρκετά κοντά.

Οι παραπομπές του άρθου:

1. Buj, V., 1981, Average IQ values in various European countries, Personality and Individual Differences, 2, 168-169
2. Alexopoulos, D.S., 1997, Urban vs rural residence and IQ. Psychological Reports, 80, 851-860
3. Lynn R. and Vanhanen T., 2002, IQ and the Wealth of Nations, Westport, CT: Praeger. [Online Table]
4. Demetriou, A., 2005, The architecture, dynamics, and development of mental processing: Greek, Chinese, or Universal?, Intelligence, 33, 109-141

Απ’ολα τα παραπάνω έχω συμπεράνει ότι σε γενικές γραμμές ο εθνικός μέσος δείκτης νοημοσύνης σχετίζεται με το επιπεδο ανάπτυξης κάθε κράτους, αλλά μια τέτοια σχέση είναι συχνά δύσκολο ν’αποδειχθεί. Οι διαφορές ανάμεσα στις διάφορες φυλετικές ομάδες είναι επιβεβαιωμένες πολλάκις, και γι’αυτές δε χρειάζεται ν’αναφέρω κάτι παραπάνω. Η Ελλάδα θα πρέπει να βρίσκεται γύρω στο 100, ίσως με κάποια μικρή διαφορά από άλλα πιο ανεπτυγμένα κράτη. Πάντως ένας δείκτης στο 100 δεν εμποδίζει σημαντικά την ανάπτυξη, και σίγουρα θα ευθύνονται κι άλλοι λόγοι που έχουν οδηγήσει σ’αυτήν την κατάστασή μας. Το σημαντικότερο πάντως που έμαθα είναι ότι δεν αρκει μια ή και δύο μελέτες, ιδίως αν έχουν πάρει δεδομένα από πολύ παλιότερες κι αμφίβολες, για να σχηματίσεις συμπέρασμα. Θα πρέπι να ψάξεις πώς έγιναν ιοι μελέτες, τι στοιχεία χρησιμοποίησαν οι επιστήμονες, πώς τ’ανέλυσαν, από πού τ’άντλησαν κ.ά. Για παράδειγμα διαβάζω ότι ο Λυνν μας βγάζει στο 92, και λέω αυτομάτως: “Για να βρίσκει αυτό ο μεγάλος επιστήμονας, που έχει ψάξει τόσο αυτό το θέμα, θα πρέπει να έχουμε πραγματικά χαμηλό δείκτη και επομένως από εκεί προέρχοναι όλα τα προβλήματά μας, δυστυχώς δε μπορούμε να τον αλλάξουμε και θα μείνουμε καταδικασμένοι για πάντα, εκτός κι αν γίνει κάποια τεράστια παρέμβαση. Ίσως μας βολεύει να το ακούμε αυτό. Αλλά τελικά δεν ήταν έτσι. Ο Λυνν δε χρησιμοποίησε επαρκείς μελέτες, δεν υπολόγισε το φαινόμενο του Φλυνν, και πιθανον έκανε το ίδιο και σε πολλές άλλες χώρες για τις οποίες είχε λίγα στοιχεία, θεωρώντας πως δε χρειάζεται υπολογισμός κατά προσέγγιση, επομένως απέχει ακόμα αρκετά από τον τέλειο επιστήμονα, τουλάχιστον εδώ. Επειδή όμως είναι επιμελής άνθρωπος και συμβουλεύεται πολλές μελέτες, πιστεύω πως στο μέλλον θα επανεξετάσει και θα διορθώσει το θέμα. Ο εθνικός μας δείκτης είναι κατά πολυ υψηλότερος όντας κανονικά μέσα στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Με τα παραπάνω θέλω να καταδείξω την υπερβολή της εκτίμησης του Λυνν και να πω πως δεν είναι μόνο ο δείκτης που συμβάλλει σ’αυτήν την κατάσταση, όχι να υποτιμήσω τη σημασία του δείκτη για το επίπεδο ανάπτυξης μιας χώρας. Προφανώς και οι ποιο ανεπτυγμένες χώρες από μας έχουν υψηλότερο μέσο όρο δείκτη νοημοσύνης, αυτό δεν αμφισβητείται.

Το κλειδί επιτυχίας των Εβραίων βρίσκεται στο μυαλό τους

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ για το λόγο επιτυχίας των Εβραίων; Γιατί οι Εβραίοι θεωρούνται παραδοσιακά καλοί έμποροι και τραπεζίτες; Γιατί ακόμα και σήμερα συνεχίζουν νά’χουν την ίδια φήμη όντας δεινοί μεγαλοεπιχειρηματίες ή κατέχοντας θέσεις-κλειδιά σε μεγάλες τράπεζες κι επιχειρήσεις; Γιατί αποτελούν δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό των αποφοίτων μεγάλων πανεπιστημίων, των επιστημόνων, των μεγαλοδικηγόρων και των νομπελιστών; Γιατί το Ισραήλ έγινε ταχύτατα ένα δυτικού τύπου κράτος, ενώ οι γείτονές του παραμένουν ακόμα βουτιγμένοι στο μουσουλμανικό φονταμενταλισμό; Και πώς τα κατάφεραν όλα αυτά, και όχι μόνο πώς τα κατάφεραν, αλλά και πώς επιβίωσαν, όντας διασκορπισμένοι σε μικρές κοινότητες παγκοσμίως, χωρίς επίσημο κράτος, και υπό διάφορους διωγμούς για τόσους αιώνες; Και ένα βασικό ερώτημα: ποιος να ήταν άραγε ο πραγματικός λόγος των αιματηρών πολλές φορές διωγμών που υπέστησαν, παρόλο που αποτελούσαν μικρό ποσοστό της χώρας όπου ζούσαν, και γιατί ακόμα και σήμερα αντιμετωπίζονται με επιφυλακτικότητα, φόβο, και εμπλέκονται σε θεωρίες συνωμοσίας περί κυριαρχίας του κόσμου;

Ένα αναμφίβολα είναι το στοιχείο που κάνει τους Εβραίους τόσο ξεχωριστούς: η εξαιρετική τους νοημοσύνη. Δεν είναι κι αυτό μέρος προπαγάνδας με σκοπό να μας πείσει ότι είμαστε “κατώτεροι” για να δεχτούμε την εξουσία τους, έχει μετρηθεί από επιστήμονες πολλάκις, και για τους σκεπτικιστές συνωμοσιολόγους, και από μη Εβραίους.

Επίκέντρο των μελετών είναι κυρίως οι Ευρωπαιοεβραίοι ή Ασκεναζίμ (Ashkenazim), η ομάδα που τείνει να ξεπερνά σε πολλούς τομείς τον υπόλοιπο πληθυσμό. Οι Ασκεναζίμ έχουν μακραίωνη ιστορία ήδη απ’το Μεσαίωνα και η αφετηρία τους ήταν η Γερμανία, σιγά-σιγά όμως εξαπλώθηκαν στην υπόλοιπη ανατολική Ευρώπη. Σήμερα αποτελούν το 80% του εβραΪκού πληθυσμού, και μόνο το 0,25% του συνολικού παγκόσμιου πληθυσμού. Το υπόλοιπο ποσοστό των Εβραίων αποτελείται κυρίως από Ισπανοεβραίους (Σεφαρδίμ), και μικρότερες ομάδες όπως Ανατολίτες Εβραίους (Μισραχίμ) και τοπικές κοινότητες, π.χ. οι Ρωμανιώτες (Εβραίοι της Ελλάδας, ξεχωριστοί από τους Σεφαρδίτες που ήρθαν αργότερα).

Σύμφωνα με τους επιστήμονες λοιπόν, ο δείκτης νοημοσύνης των Εβραίων τοποθετείται ψηλότερα από το μέσο όρο των Λευκών (100) κατά ένα πέμπτο έως και μία ολόκληρη τυπική απόκλιση. Η τυπική απόκλιση είναι μία απόκλιση του μέσου όρου που αναμένεται να παρατηρείται σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού, και στην περίπτωση του δείκτη νοημοσύνης είναι 15 βαθμοί. Ο Steven Pinker του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ λοιπόν σε μια διάλεξή του το 2007 για τους Εβραίους, τα γονίδια και τη νοημοσύνη είπε ότι ο δείκτης νοημοσύνης τους έχει υπολογιστεί από 108 έως 115. Ο μεγάλος Βρετανός επιστήμονας της νοημοσύνης Richard Lynn, ο συγγραφέας του βιβλίου “Η νοημοσύνη των Αμερικανών Εβραίων” τους τοποθετεί λίγο χαμηλότερα, πάλι όμως ψηλότερα από το μέσο όρο, στο 107,5. Οι τρεις συγγραφείς της περίφημης ερευνητικής αναφοράς “Η φυσική ιστορία της νοημοσύνης των Ασκεναζίμ” του 2004, ο Henry Harpending, ο Jason Hardy, και ο Gregory Cochran του Πανεπιστημίου της Γιούτα, αναφέρουν ότι τα υποκείμενά τους βρίσκονται στο 75% έως και μία σταθερή απόκλιση πάνω από το μέσο όρο των Ευρωπαίων, στο 112-115 δηλαδή. Ο Charles Murray στο δοκίμιό του “Ο Εβραίος ιδιοφυΐα” του 2007, μας δίνει μια κλίμακα από 107 έως 115, θεωρώντας το 110 ως ένα λογικό μέσο όρο.

Οι Ασκεναζίμ Εβραίοι επομένως ανήκουν στις πιο έξυπνες ομάδες του ανθρώπινου πληθυσμού. Ξεπερνούν κατά 8 βαθμούς την επίσης έξυπνη ομάδα των βορειοανατολικών Ασιατών, και κατά 40% τον παγκόσμιο μέσο όρο, ο οποίος είναι μόνο 79,1 κατά Richard Lynn και Tatu Vanhanen στο βιβλίο τους “Νοημοσύνη και παγκόσμια ανισότητα”.

Η νοημοσύνη τους όμως δεν είναι ομοιόμορφφα υψηλή σ’όλους τους τομείς. Είναι μέτριοι σε οπτική και χωρική νοημοσύνη, με μέσο όρο το 98 σύμφωνα με μια μελέτη, ενώ αντίθετα είναι κατά πολύ ανώτεροι στη λεκτική και μαθηματική νοημοσύνη. Μία μελέτη μαθητών της γεσίβα (παραδοσιακό εβραϊκό σχολείο) έβγαλε μέσο όρο της λεκτικής νοημοσύνης τους το 125,6. Αντίθετα, οι Ασιάτες τείνουν να τα πηγαίνουν πολύ καλύτερα στη χωροοπτική νοημοσύνη.

Και τα παραπάνω ευρήματα δεν υποστηρίζονται μόνο από τους συγκεκριμένους επιστήμονες ή ασαφείς παρατηρήσεις για την επιτυχία των Εβραίων, αλλ’έχουμε ακριβή ποσοστά επιτυχίας σε διάφορους τομείς που τα υποστηρίζουν. Για παράδειγμα το ποσοστό Ασκεναζίμ νομπελιστών από το 1901 έως το 2010 είναι 21,5%, παρόλο που το ποσοστό που κατέχουν στον πληθυσμό της κάθε χώρας είναι πολλύ μικρό. Για την περίπτωση των Η.Π.Α. το ποσοστό των νομπελιστών Εβραίων για την ίδια περίοδο είναι 36%, παρόλο που μόνο το 2,1% της χώρας αποτελούν Εβραίοι. Για το 1950 και μετά, το ποσοστό είναι 29%. Έχει υπολογιστεί ότι η επιτυχία τους σ’αυτό το θέμα είναι 117 φορές μεγαλύτερη από τον πληθυσμό τους (μόνο 0,25% του παγκόσμιου πληθυσμού).

Στην Ουγγαρία του 1930, μολονότι μόλις το 6% του πληθυσμού αποτελούταν από Εβραίους, οι Εβραίοι αποτελούσαν το 55,7% των γιατρών, το 49,2% των δικηγόρων, το 30,4% των μηχανικών, το 59,4% των τραπεζιτών, ενώ κατείχαν το 49,4% της μεταλλουργικής βιομηχανίας, το 41,6% των βιομηχανιών κατασκευής μηχανών, το 72,8% των βιομηχανιών ρούχων, και ως ενοικιαστές, λάμβαναν το 45,1% του εισοδήματος των ενοικίων της Βουδαπέστης. Παρόμοια επιτυχία είχαν και σε γειτονικά κράτη, όπως στην Πολωνία και στη Γερμανία.

Στις Η.Π.Α. σήμερα, παρόλο που οι Εβραίοι αποτελούν μόνο το 2,1%, αντιπροσωπεύουν το 30% των καθηγητών μεγάλων πανεπιστημίων, 21% των μαθητών του Συνδέσμου του Κισσού (ένωση ισχυρών πανεπιστημίων στις ΗΠΑ), το 25% των βραβευμένων με το βραβείο During για την επιστήμη των υπολογιστών, το 25% των βραβευμένων με το μετάλλιο του Field για τα μαθηματικά, το 23% των πιο πλούσιων Αμερικανών, και το 38% των παραγωγών ταινιών βραμβευμένων με Όσκαρ.

Δεν είναι επίσης τυχαίο ότι το 50% των παγκοσμίων πρωταθλητών σκακιστών αποτελούν παραδοσιακά οι Εβραίοι.

Το ενδιαφέρον των επιστημώνων φυσικά δεν περιορίζεται στη μελέτη των στατιστικών δεδομένων και στη μέτρηση της νοημοσύνης των Εβραίων, αλλά επεκτείνεται στην αναζήτηση του λόγου της ανάπτυξης τέτοιας εξαιρετικής νοημοσύνης. Οι περισσότερες θεωρίες εξηγούν το φαινόμενο ως αποτέλεσμα δαρβινικής φυσικής επιλογής, με μικρότερο το ρόλο της περιβαλλοντικής υποστήριξης. Στη σημαντικότερη τέτοια μελέτη “Η φυσική ιστορία της νοημοσύνης των Ασκεναζίμ” των Gregory Cochran, Jason Hardy, και Henry Harpending που εκδόθηκε το 2005, υποστηρίζεται ότι οι ιδιαίτερες συνθήκες υπό τις οποίες οι Εβραίοι Ασκεναζίμ ζούσαν στη μεσαιωνική Ευρώπη δημιούργησαν μια έντονη εξελικτική πίεση για την ανάπτυξη υψηλής λεκτικής και μαθηματικής νοημοσύνης, αλλ’όχι χωρικής. Το επιχείρημά τους στηρίζεται σε τέσσερις προΫποθέσεις:

1. Οι σημερινοί Εβραίοι Ασκεναζίμ έχουν υψηλό μέσο όρο μαθηματικής και λεκτικής νοημοσύνης κι ένα ασυνήθιστο γνωστικό προφίλ σε σύγκριση με άλλες εθνικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των Σεφαρδιτών και των Ανατολιτών Εβραίων.
2. Περίπου από το 800 έως το 1650 μ.Χ. οι Εβραίοι Ασκεναζίμ ήταν μια σχεδόν γενετικά απονωμένη ομάδα. Όταν οι Ασκεναζίμ Εβραίοι παντρεύονταν μη Εβραίους, συνήθως έφευγαν από την εβραϊκή κοινότητα. Λίγοι μη Εβραίοι παντρεύονταν στην εβραϊκή κοινότητα.
3. Κατά την ίδια περίοδο, οι νόμοι απαγόρευαν τους Ασκεναζίμ Εβραίους να ασκούν τα περισσότερα επαγγέλματα, συμπεριλαμβανομένων της γεωργίας και των τεχνών, και τους έσπρωξαν στα οικονομικά, στη διαχείριση, και στο διεθνές εμπόριο. Οι πλούσιοι Εβραίοι είχαν αρκετά περισσότερα παιδια΄ανά οικογένεια από τους φτωχούς Εβραίους. Έτσι, γονίδια για γνωστικά χαρακτηριστικά όπως λεκτικό και μαθηματικό ταλέντο, τα οποία κάνουν κάποιον επιτυχημένο στα λίγα πεδία που οι Εβραίοι μπορούσαν να δουλέψουν, ευνοήθηκαν. Γονίδια για άσχετα χαρακτηριστικά, όπως οι χωροοπτικές ικανότητες, υποστηρίζονταν από λιγότερη εξελικτική πίεση απ’ό,τι στο γενικό πληθυσμό.
4. Οι σημερινοί Εβραίοι Ασκεναζιμ πάσχουν από έναν αριθμο συγγενών παθήσεων και μεταλλάξεων σε υψηότερα ποσοστά από τις περισσότερες άλλες εθνικές ομάδες. Αυτές περιλαμβάνουν τη νόσο Tay-Sachs, τη νόσο του Gaucher, το σύνδρομο του Bloom και την αναιμία του Fanconi, και μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 και BRCA2. Τα αποτελέσματα αυτών των μεταλάξεων συγκεντρώνονται μόνο σε λίγους μεταβολικους δρόμους, υποδεικνύοντας ότι έχουν προέλθει από εξελικτική πίεση κι όχι από γενετική μετατόπιση (γενετική κατανομή λόγω τυχαίας αναπαραγωγής). Μια ομάδα αυτών των ασθενειών επηρεάζει την αποθήκευση των σφιγγολιπιδίων, που δευτερεύων αποτέλεσμα αυτού είναι η αυξημένη ανάπτυξη των νευρικών αξόνων και δενδριτών. Τουλάχιστον μία από τις ασθένειες σ’αυτήν την ομάδα, η συστροφική δυστονία, έχει ανεκδοτικά βρεθεί ότι συσχετίζεται με εξαιρετικά υψηλό δείκτη νοημοσύνης. Μια άλλη ομάδα επηρεάζει την επιδίόρθωση του dna, μία υπερβολικά επικίνδυνη μορφή μετάλλαξης η οποία είναι θανατηφόρος στους ομοζυγώτες. Οι συγγραφείς υποθέτουν ότι αυτές οι μεταλλάξεις προσφέρουν ένα γνωστικό πλεονέκτημα στους ετεροζυγώτες μειώνοντας τις αναστολές στη νευρική ανάπτυξη, ένα όφελος που δε θα ξεπερνούσε το κόστος του εκτός αν ήταν σ’ένα περιβάλλον που ανταμοιβόταν καλά.

Άλλες εξελικτικές ιδέες που έχουν προταθεί είναι: η μακραίωνη παράδοσης της μελέτης στον εβραικό πολιτισμό, η σημασία της μελέτης της Τοράχ για την κοινωνική επιτυχία στις εβραΪκές κοινότητες, η εφαρμογή της εκπαίδευσης των γιων απ’τους πατέρες τους ως θρησκευτικό καθήκον, του οποίου το κόστος οδήγησε σε πολλές μεταστροφές από την εβραϊκή θρησκεία μειώνοντας τον ευραϊκό πληθυσμό, και ότι οι Εβραίοι χαμηλότερης νοημοσύνης ήταν ευκολότερος στόχος κατά τους διωγμούς.

Πολλοί επιστήμονες ωστόσο αμφισβητούν τα ευρήματα των τριών επιστημόνων προβάλλοντας διάφορα αντεπιχειρήματα. Για παράδειγμα έχει βρεθεί ότι πολλές, όχι όμως όλες, από τις γενετικές ασθένειες των Εβραίων προήλθαν στην πραγματικότητα από γενετική μετατόπιση κι όχι από εξελικτική πίεση. Η νόσος Tay-Sachs για παράδειγμα εμφανίστηκε το 800-900, όταν ο πληθυσμός των Εβραιων ήταν πολύ μικρός, πριν εξαπλωθεί σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Επίσης έχει βρεθεί ότι οι Ασκεναζίμ έχουν μεγαλύτερο ποσοστό ευρωπαϊκής επιμειξίας απ’ό,τι προβλέπει η θεωρία των τριών επιστημόνων, σύμφωνα με αναλύσεις του χρωμοσώματος υ. Υπάρχει ακόμα και πρόβλημα όσον αφορά την πραγματική αναπαραγωγική επιτυχία των Εβραίων με τις συγκεκριμένες ικανότητες. Στη μεσαιωνική Ευρώπη οι πλούσιες οικογένειες Εβραίων κληρονομούσαν στους απογόνους τους τον πλούτο και την κοινωνική θέση, και θα ήταν δύσκολο για άτομα άλλης κοινωνικής θέσης ν’ανέβουν πιο πάνω, ακόμα κι αν είχαν καλύτερες ικανότητες.

Θεωρείται επίσης ότι η κληρονόμηση του πλούτου, οι ανεπτυγμένες κοινωνικές ικανότητες και τα κοινωνικά δίκτυα, η προθυμία λήψης κινδύνων, όλα ίσως έπαιξαν ρόλο στην επιτυχία των Εβραίων, δεν αποκλείεται όμως αυτά τα χαρακτηριστικά να σχετίζονται με την υψηλή νοημοσύνη.

Τέλος είναι γνωστό ότι το μελετηρό πνεύμα του εβραϊκού πολιτισμού είχε αναπτυχθεί πολύ παλαιότερα από την κοινωνική τους απομόνωση στην Ευρώπη, και άρα δε μπορούμε να πούμε ότι είναι αποτέλεσμα εξελικτικής πίεσης.

Κύριες πηγές:

άρθρο της αγγλικής wikipedia
και
ένα άλλο άρθρο.

Επίσης:
Η φυσική ιστορία της νοημοσύνης των Ασκεναζίμ
σε pdf και
το άρθρο του Steven Pinker.
Γράφτηκε πριν τη διάλεξή του.

Δε μπορούμε ν’αμφισβητήσουμε ότι η νοημοσύνη των Ασκεναζίμ Εβραίων είναι εξαιρετικά υψηλή. Αυτό έχει αποδειχθεί πολλάκις και από επιστημονικές μελέτες, αλλά προπαντώς από την τεράστια επιτυχία τους σ’όλους τους τομείς. Η άρνηση των δεδομένων δηλώνει περισσότερο άγχος για την κατάστασή μας και φθόνο για την επιτυχία και τον πλούτο τους παρά δυσπιστία. Τώρα, που γνωρίζουμε το λόγο της επιτυχίας τους, πιστεύω ότι μπορούμε να υποθέσουμε για τον πραγματικό λόγο των έντονων, κάποτε αιματηρών, διωγμών που δέχτηκε σ’όλη της την ιστορία αυτή η εθνική ομάδα. Είναι άραγε έκφραση φθόνου για την επιτυχία τους από τους κατοίκους των χωρών που ζούσαν; Μήπως οι κάτοικοι εκείνων των χωρών τους θεωρούσαν ανταγωνιστές και απειλή της δικής τους ευημερίας; Κάποιες απλές υποθέσεις.

Μερικές πολύ παράξενες ψευδαισθήσεις

Ο ανθρώπινος νους είναι ένα πολυπλοκότατο σύστημα με πολλά υποσυστήματα που δουλεύουν σε πλήρη συνεργασία μεταξύ τους για την παραγωγή του τελικού αποτελέσματος που μπορεί να είναι σκέψη, αντίληψη ή συμπεριφορά. Όταν κάτι δυσλειτουργήσει, το όλο σύστημα παρουσιάζει διάφορα και πολλές φορές δύσκολα προβλήματα. Οι
ψευδαισθήσεις,
όχι παραισθήσεις, ή παραληρητικές ιδέες, είναι πίστεις για πράγματα ίσως πιθανά αλλά απίθανα ή αδύνατα στη συγκεκριμένη περίπτωση, π.χ. ότι η αστυνομία κατασκοπεύει κάποιον, ή εντελώς παράλογα, που αναγνωρίζονται ως γνήσια τρέλα από τα υπόλοιπα άτομα, π.χ. ότι η κουνέλα του ασθενούς είναι συνδεδεμένη μ’ένα παντοδύναμο τσιπ που τον παρακολουθεί συνεχώς όπου κι αν βρίσκεται στον πλανήτη γη διαπερνώντας τα πάντα, εκτός από το βράχο Ουλουρού της Αυστραλίας, και στέλνει τα δεδομένα μέσω της λάμπας του δωματίου του σε όντα του Σείριου, κι αν ξεφύγει η συμπεριφορά του σύμφωνα με τα όρια που έθεσαν αυτοί θα πυροδοτηθεί βομβίδιο μέσα στο κεφάλι του που θα του καταστρέψει τον εγκέφαλο, και μετά το σώμα του θα το
κάνουν πρωτεΪνούχο σκόνη
για συμπληρώματα διατροφής. Ο ασθενής διατηρεί την πίστη του παρά τις αποδείξεις για το αντίθετο, και ίσως θεωρήσει τους υπόλοιπους τρελούς που προσπαθούν να τον παραπλανήσουν, γι’αυτό και η θεραπεία τέτοιων ασθενών με ψυχοθεραπεία είναι δύσκολη. Επίσης για να χαρακτηριστεί μια πίστη ως ψευδαισθησιακή θα πρέπει να μη συμφωνεί με τις ιδέες του πολιτισμού ή της κοινωνικής υποομάδας του ασθενούς. Για παράδειγμα η πίστη πολλών Ασιατών ότι τα όργανά τους θα συρρικνωθούν μέσα στο σώμα τους και μπορεί να τους σκοτώσουν (κόρο) μπορεί να μας φαίνεται εντελώς παράλογη, αλλά σ’εκείνες τις περιοχές αναγνωρίζεται ως πραγματικό πρόβλημα (πολιτιστικό σύνδρομο). Ψευδαισθήσεις μπορούν να προκληθούν παροδικά από ορισμένα φάρμακα ή ουσίες, αλλά συνήθως είναι χαρακτηριστικά ψυχικών ασθενειών π.χ. σχιζοφρένιας ή ψυχωτικής διαταραχής γενικότερα, ψυχωτικής κατάθλιψης ή διπολικής διαταραχής, ή σωματικών π.χ. εγκεφαλικού επεισοδίου, εγκεφαλικού τραύματος, άνοιας κ.ά. Κοινά θέματα παραληρητικών ιδεών είναι η καταδίωξη (ότι τον καταδιώκουν, συνωμοτούν εναντίον του), το μεγαλείο (ότι κάποιος είναι κάποιο σημαντικό πρόσωπο ή έχει ιδιαίτερη αποστολή), η υπερβολική ζήλια (ότι ο ερωτικός του σύντροφος ή σύζυγος τον απατά), κ.ά.

Αφορμή γι’αυτό το άρθρο, μιας και θα έγραφα έτσι κι αλλιώς γι’αυτά κάποτε, ήταν το σημερινό άρθρο του γνωστού για τους τακτικούς μου αναγνώστες Zyklon b για τα
πολιτιστικά καθορισμένα σύνδρομα,
ενώ επίσης ενδιαφέροντα ήταν και δύο άρθρα ενός άλλου συγγραφέα της σελίδας για μερικές
παράξενες φοβίες,
π.χ. φόβος προς τον αριθμό 666, φόβος προς το τυρί, φόβος προς τα πολλά μαλλιά, ακόμα και φόβος για ανάπτυξη φοβίας!, ενώ το παλαιότερό του άρθρο είχε να κάνει με τις
δικές του φοβίες,
που όμως δε μου φάνηκαν τόσο παράλογες όπως προϊδεάστηκα πριν το διαβάσω. Για παράδειγμα φοβάται να κοιτάξει απ’το ματάκι της πόρτας, για να μην τον πυροβολήσουν. Πολύ καλό επίσης ήταν ένα παλαιότερο άρθρο του Zyklon b σχετικά με
παράξενα ψυχιατρικά φαινόμενα,
τα οποία θεωρώ άξια περιληπτικής αναφοράς πριν αρχίσω με τις παράξενες ψευδαισθήσεις, λόγω ιδιαίτερης φύσης και μεγάλου φορτίου “ανωμαλίας”, που θα κάνουν πιο ενδιαφέρον το Ιστολόγιο.
Η ψευδαίσθηση Capgras (Κάπγκρας), είναι μια κατάσταση στην οποία ο ασθενής πιστεύει ότι ένα πολύ κοντινό του πρόσωπο έχει αντικατασταθεί από έναν ολόιδιο απατεώνα. Συνεπώς συμπεριφέρεται επιφυλακτικά προς αυτών. Μπορεί ν’αποτελεί σύμπτωμα σχιζοφρένιας, άνοιας ή τραυματισμού.
Η σωματοπαραφρέναι είναι μια κατάσταση στην οποία ο ασθενείς πιστεύει ότι ένα μέλος του σώματός του στην πραγματικότητα δεν ανήκει σ’αυτόν, αλλά είναι ξένο, ενός άλλου. Συνήθως εμφανίζεται έπειτα από εγκεφαλικό. Ο ασθενής μπορεί να φτάσει στην ακραία κατάσταση της αποτεμνοφιλίας, οπότε θα προσπαθήσει ν’ακρωτηριάσει το συγκεκριμένο μέλος, κι επειδή οι γιατροί δε θα του το κάνουν, μπορεί να προσπαθήσει και μόνος του. Μετά τον ακρωτηριασμό νιώθει μία αίσθηση ξαλαφρώματος. Είχα βρει παλαιότερα μια περίπτωση σε μια σελίδα, αλλά προς το παρόν την έχω χάσει.
Στην ψευδαίσθηση Cottard (Κοτάρ) ο ασθενής πιστεύει ότι κάποιο εσωτερικο όργανο του λείπει, ότι είναι νεκρός και ίσως ότι, εφόσον είναι νεκρός, δεν πρόκειται να πεθάνει. Συχνά σύμπτωμα σχιζοφρένιας ή άλλων παρόμοιων διαταραχών.
Στη διαδική τρέλα (γαλλιστί folie a deux) δύο πολύ δεμένα σχιζοφρενικά άτομα σε ψυχιατρείο μπορεί να μοιράζονται τις ίδιες ψευδαισθήσεις, και είτε ο πιο κυρίαρχος επιβάλλει την ψύχωσή του στον άλλον, είτε ανατροφοδοτούνται ισοδύναμα μέχρι να φτάσουν σε μια κοινή πεποίθηση. Μπορεί όμως ν’αφορά και περισσότερους από δύο.
Το σύνδρομο Tourette (Τουρέτ) είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από πολύπλοκα κινητικά ή και φωνητικά τικ. Οι ασθενείς νιώθουν υπερβολικά την ανάγκη να τα εκφράσουν και τα καταπιέζουν δύσκολα. Σε μερικές περιπτώσεις τα φωνητικά τικ μπορεί να περιλαμβάνουν βρισιές.
Τελειώνει με το σύνδρομο τουWilliams (Ουίλιαμς), μία όχι ψυχολογική, αλλά γενετική πάθηση, στην οποία λείπουν 26 γονίδια του 7ου χρωμοσώματος. Τ’άτομα αυτά παρουσιάζουν παράξενη εμφάνιση, προβλήματα στην καρδιά, νοητική υστέρηση, αλλά το πιο αξιοσημείωτο, καλό χειρισμό του λόγου, ενθουσιώδη συμπεριφορά και έλλειψη επιφυλακτικότητας προς τους ξένους, γι’αυτό έχει ονομαστεί και “η χαρά του παιδεραστή”.

Από τα παραπάνω η ψευδαίσθηση του Κοτάρ, αλλά πολύ περισσότερο η ψευδαίσθηση Κάπγκρας με τρόμαξαν πραγματικά. Για μια στιγμή σκέφτηκα πώς θα ήταν αν είχα αυτήν την ψευδαίσθηση και νόμιζα π.χ. ότι η μητέρα μου έχει αντικατασταθεί από έναν κατάσκοπο μυστικής υπηρεσίας. Για λίγο πανικοβλήθηκα μην το πιστέψω στην πραγματικότητα, αλλά γρήγορα όμως το έβγαλα απ’το μυαλό μου.

Τώρα πάμε στις άλλες παράξενες ψευδαισθήσεις που παρέλειψε ο Zyklon b, εξίσου παράλογες και κάποτε τρομακτικές.
Στην
ψευδαίσθηση Φρεγκόλι
ο ασθενής πιστεύει ότι διαφορετικά άτομα είναι στην πραγματικότητα ένας συγκεκριμένος που αλλάζει εμφάνιση ή μεταμφιέζεται. Συχνά η ψευδαίσθηση έχει καταδιωκτικό περιεχόμενο, δηλ. ότι αυτός ο συγκεκριμένος τον καταδιώκει. Το όνομά της το πήρε από τον Ιταλό ηθοποιό Leonardo Fregoli, ο οποίος άλλαζε ταχύτατα εμφάνιση στη σκηνή. Σύμπτωμα σχιζοφρένιας ή παρόμοιας διαταραχής, τραύματος, άνοια, επιληψίας κ.ά. Κάποιες φορές εμφανίζεται έπειτα από θεραπεία με φάρμακα που αυξάνουν το νευροδιαβιβαστή ντοπαμίνη, όπως το Levodopa για το Πάρκινσον. Τα υψηλά επιπεδα αυτού του νευροδιαβιβαστεί έχουν συνδεθεί με ψυχωτικές καταστάσεις γενικότερα.
στη
διαμεταμόρφωση
ο ασθενής πιστεύει ότι διάφορα άτομα μεταμορφώνονται σε κάποιους άλλους, και εξωτερικά και ψυχικά, και το ίδιο μπορεί να συμβεί και για τοποθεσίες. Σύμπτωμα συνήθως νευροεκφυλιστικών παθήσεων όπως το Αλτσχάιμερ.
Στο
σύνδρομο των υποκειμενικών διπλών
ο ασθενής πιστεύει ότι υπάρχει ένα ή περισσότερα αντίγραφα του εαυτού του με διαφορετική όμως προσωπικότητα και ζωή. Κάποιες φορές μπορεί να πιστεύει ότι μέρος ή ολόκληρη η προσωπικότητά του έχει μεταφερθεί σ’ένα άλλο άτομο.
Οι τρεις παραπάνω διαταραχές μαζί με την ψευδαίσθηση Κάπγκρας αποτελούν την ομάδα των
ψευδαισθησιακών συνδρόμων προβληματικής ταυτοποίησης.
Σ’αυτά ο ασθενής αδυνατεί να συνδέσει στο νου του τα ερεθίσματα που λαμβάνει με το αντικείμενο στο οποίο παραπέμπουν, αναγκάζοντάς τον υποσυνείδητα να καλύψει κάπως το πρόβλημα. Πολλές φορές μπορούν να συνυπάρχουν πάνω από μία τέτοιες διαταραχές σ’έναν ασθενή. Όπως είπα μπορεί να προέρχονται από νευρολογικές διαταραχές, εγκεφαλικά επεισόδια, τραυματισμούς του εγκεφάλου (εδώ ανήκουν και εγκεφαλικές επεμβάσεις), ή και ψυχικές διαταραχές (κι αυτές έχουν νευροχειμική βάση, απλώς ξεχωρίζονται για ιστορικούς και πρακτικούς λόγους).

Κοντινές με τις παραπάνω είναι η ψευδαίσθηση των ψευδαισθησιακών συντρόφων, όπου ο ασθενής πιστεύει ότι άψυχα αντικείμενα όπως μαλακά παιχνίδια είναι συνειδητά όντα, και ο κλονικός πολλαπλασιασμός του εαυτού, όπου πιστεύει ότι ο εαυτός του έχει πολλαπλά αντίγραφα του εαυτού του, πανομοιότυπα και σωματικά και ψυχολογικά, και η
αναδιπλασιαστική παραμνησία
όπου ο ασθενής νομίζει ότι ένας τόπος υπάρχει δυο φορές ή ότι ο τόπος στον οποίον βρίσκεται είναι στην πραγματικότητα μέρος μιας άλλης, συνήθως πιο οικείας, περιοχής.

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι ψευδαισθήσεις που εμφανίζονται συνήθως ύστερα από εγκεφαλικό επεισόδιο, οι οποίες μπορεί να φαίνονται εντελώς παράλογες ή και ψυχολογικής προέλευσης στους παρατηρητές. Ο Zyklon b μας έδωσε ως παράδειγμα την σωματοπαραφρένια, αλλά δεν είναι η μόνη φαινομενικά ανεξήτητη τέτοια κατάσταση. Μια εξίσου περίεργη είναι η
ανοσογνωσία.
Ο ασθενής με ανοσογνωσία δεν έχει συναίσθηση της αναπηρίας του, πράγμα που μπορεί ν’αποδίδεται ως ψυχολογική άνρηση από τους παρατηρητές, αλλά έχει καθαρά νευρολογική βάση. Γνωρίζω προσωπικά μια τέτοια περίπτωση. Ο πατέρας μιας καλής φίλης της μητέρας μου, ο οποίος ήταν ήδη για μερικά χρόνια κατάκοιτος σε άσχημη κατάσταση, έπαθε εγκεφαλικό κι έχασε την όρασή του, όμως για κάποιον χρόνο μετά επέμενε ότι έβλεπε κανονικά. Η συγκεκριμένη περίπτωση ίσως είχε και λίγο άνοια.

Κάποιες φορές ωστόσο οι ψευδαισθήσεις ξεφεύγουν τόσο πολύ απ’την πραγματικότητα, ώστε να αγγίζουν ταόρια της φαντασίας ή και του μεταφυσικού. Το
σύνδρομο της Ιερουσαλήμ
έχει παρατηρηθεί σε άτομα που επισκέφθηκαν αυτήν την πόλη, και περιλαμβάνει έντονες εμμονές ή και γνήσιες ψευδαισθήσεις θρησκευτικού περιεχομένου. Για παράδειγμα κάποιος μπορεί να παρακινεί τους ανθρωπους να μετανοήσουν, να πιστεύει ότι είναι ο Μεσίας ή να ισχυρίζεται πως επικοινωνεί με το Θεό. Συνήθως τα άτομα που έπαθαν το σύνδρομο δεν είχαν προϋπάρχουσα ψυχική διαταραχή. Το φαινόμενο έχει παρατηρηθεί και σε χριστιανούς, και σ’Εβραίους και σε μουσουλμάνους, καθώς και σ’άλλες πόλεις θρησκευτικής ή ιστορικής σημασία πέρα απ’την Ιερουσαλήμ όπως η Μέκα και η Ρώμη. Στην τυπική περίπτωση, ο ασθενής αρχικά νιώθει γενικά συμπτώματα, όπως άγχος και ταραχή. Έπειτα εκφράζει την επιθυμία ν’αποσπαστεί από την τουριστική ομάδα ώστε να περιηγηθεί την πόλη μόνος του. Εδώ ο υποψιασμένος ξεναγός ίσως κανονίσει για βοήθεια. Στη συνέχεια αποκτά εμμονή με την καθαριότητα, το μπάνιο και το κόψιμο των νυχιών, φτιάχνει ένα μακρύ ως τον αστράγαλο λευκό φόρεμα συχνά απ’τα σεντόνια του ξενοδοχείου, και νιώθει την ανάγκη ν’απαγγείλει αποσπάσματα της Βίβλου ή ύμνους και ψαλμούς φωναχτά. Εδώ ίσως οι άλλοι ανησυχήσουν και κανονίσουν για βοήθεια. Στο τέλος συνήθως παρελαύνει προς έναν ιερό τόπο της πόλης, όπου θα δώσει ένα συγκεχυμένο κήρυγμα προτρέποντας συνήθως την ανθρωπότητα να υιοθετήσει έναν υγειινότερο, απλότερο και ηθικότερο τρόπο ζωής. Έως τώρα έχουν καταγραφεί περίπου 42 τέτοιες περιπτώσεις. Η ψύχωση συνήθως παρέρχεται έπειτα από λίγες μέρες έως εβδομάδες από την επιστροφή από την Ιερουσαλήμ. Αξιοσημείωτη είναι η περίπτωση του Αυστραλού τουρίστα Denis Michael Rohan, ο οποίος με την πίστη της θείας αποστολής, αποπειράθηκε να βάλει φωτιά στο τέμενος Αλ Άξα το 1969.

Τώρα που μιλάω για διαταραχή σχετιζόμενη με συγκεκριμένη περιοχή, έχω ν’αναφέρω μερικές ακόμα. Το
σύνδρομο του Stendhal
ή σύνδρομο της Φλωρεντίας μπορεί να εμφανιστεί σε κάποιους που επισκέπτονται ένα μέρος με εξαιτετικής ποιότητας ή μεγάλης ποσότητας τέχνη και προκαλεί άγχος, ταχυπαλμία, παραισθήσεις, ακόμα και λιποθυμία. Πρωτοαναφέρθηκε από το Γάλλο συγγραφέα Henri-Marie Beyle με ψευδώνυμο Stendhal (Στεντάλ), ο οποίος το βίωσε επισκεπτόμενος τη Φλωρεντία το 19ο αι.
Έχει παρατηρηθεί ακόμα και το
σύνδρομο του Παρισιού,
μία μορφή οξέος πολιτισμικού σοκ κάποιων Ιαπώνων τουριστών κατά την επίσκεψή τους στο Παρίσι με συμπτώματα ψυχολογικής αποδιοργάνωσης. Πρωτοδιαγνώστηκε το 1986 και ο πιθανός λόγος είναι η απογοήτευση των τουριστών βλέποντας την πραγματικότητα αντί της ιδανική εικόνας του Παρισιού των γιαπωνέζικων ΜΜΕ και περιοδικών, καθώς και οι τεράστιες πολιτιστικές διαφορές και τα προβλήματα επικοινωνίας μεταξύ των δύο λαών.

Τέλος της μικρής παρένθεσης. Τώρα έχω να παρουσιάσω μια από τις πλέον μυστηριώδεις και τρομακτικές ψευδαισθησιακές διαταραχές, την
κλινική λυκανθρωπία.
Είναι ό,τι λέει τ’όνομά της κι όχι κάτι λιγότερο. Ο ασθενής πιστεύει κανονικά πως μεταμορφώνεται σε λύκο ή άλλο ζώο όπως σκύλο, άλογο, βοοειδές, γάτα, ύαινα, τίγρη, πουλί, βάτραχο ήακόμα και μέλισσα, και μπορεί να συμπεριφέρεται ανάλογα, π.χ. να σέρνεται, να γρυλλίζει ή να βοσκάει. Η κατάσταση είναι υπερβολικά σπάνια, και μόνο 30 περιπτώσεις έχουν καταγραφεί ως σήμερα, ωστόσο ίσως είναι γνωστή από την αρχαιότητα, για παράδειγμα στο βιβλίο του Δανιήλ της εβραϊκης Παλαιάς Διαθήκης αναφέρεται ότι ο βασιλιάς της Βαβυλώνας Νεμπουκαντνεζάρ πίστευε ότι μεταμορφωνόταν σε βόδι.
Η λυκανθρωπία είναι ένας τρόπος έκρασης της ψύχωσης, και τα αίτιά της είναι κυρίως πολιτιστικά, όμως ίσως υπάρχει και νευρολογική βάση. Έχει βρεθεί σε μία μελέτη δύο πασχόντων ότι τα μέρη του εγκεφάλου υπεύθυναγια την αντίληψη του σχήματος του σώματος παρουσιάζουν διαφορετική δραστηριότητα απ’ό,τι σε υγειή άτομα, κι αυτό ίσως εξηγεί την υποκειμενική αίσθησης πραγματικής σωματικής μεταμόρφωσης.
Επειδή όμως ο άνθρωπος μπορεί να σκέφτεται εξίσου παράξενα και σε μη ψυχωτικές καταστάσεις, θα πρέπει να πω και για τη
δυσφοράι για το είδος
μία κατάσταση ανάλογη της δυσφορίας του φύλου – όπως ένας άνθρωπος νιώθει παγιδευμένος στο σώμα του αντίθετου φύλου, εδώ νιώθει παγιδευμένος στο σώμα του λάθος είδους! Τι άλλο θ’ακούσω! Μάλιστα μία σχεδόν άγνωστη οργάνωση με το όνομα Ίδρυμα Ιπποειδών Ονείρων (Equine Dream Foundation) φιλοδοξεί να καθιερώση τη λεγόμενη μορφολογική ελευθερία, το δικαίωμα του καθενός να τροποποιεί το σώμα του όπως θέλει.

Και κλείνω με πραγματικές περιπτώσεις που, ως πραγματικές, φαίνονται ακόμα πιο τρομακτικές και περίεργες. Πηγή μου είναι ένα θέμα
ένα θέμα ενός ξένου φόρουμ
όπου άτομα με ψυχικές ασθένειες που βρίσκονταν στο δρόμο της θεραπείας ή είχαν θεραπευτεί τελείως συζητούσαν για τις πιο αλλόκοτές τους ψευδαισθήσεις. Αυτές λοιπόν είναι:

Ότι οι γονείς ενός ήταν πράκτορες της CIA που τον υιοθέτησαν σε ηλικία ενός έτους και μετά στα τριάντα του χρόνια θ’αρνούταν ότι είναι ο γιος τους και η εξετάσεις dna δε θα έδειχναν τίποτα γιατί ήταν υιοθετημένος. Επίσης πίστευε ότι όλο το περιεχόμενο της τηλεόρασης είχε να κάνει μ’αυτόν και κάθε φορά που μιλούσε κάποιος από εκει θα υπενισσόταν κάτι γι’αυτόν. Είχε φτάσει μάλιστα στο σημείο να γράψει για τη συνωμοσία με σκοπό να την εκδώσει.
Ότι μία γυναίκα ήταν πολύ ιδιαίτερη για να είναι η γυναίκα του, αλλά ήταν παντρεμένη με παιδιά και δεν ήθελε να τον μιλήσει στο τηλέφωνο. Ο ίδιος επίσης πίστευε ότι επρόκειτο ν’ανακαλύψει κάτι, ότι έπαιρνε μυστικά μηνύματα απ’το Θεό, κι ότι ένας συγκεκριμένος παρουσιαστής ειδήσεων μιλούσε σ’αυτόν στις ειδήσεις κάθε απογεύματος.
Ότι εξογήινοι έρχονταν να κατακτήσουν τον κόσμο και ήταν δική του δουλειά να μας σώσει.
Ότι η κυβέρνηση δηλητηρίαζε τα σάντουιτς με λουκάνικο στο συγκεκριμένο κατάστημα που τ’αγόραζε, αλλά μόνο το μισό, γι’αυτό έτρωγε το μισό και πετούσε το υπόλοιπο.
Ότι έγραψαν ένα βιβλίο για αυτήν. Επίσης η ίδια πίστευε ότι ο άντρας της ηταν σε μια συνωμοσία εναντίον της με σκοπό να την αναγκάσει ν’αυτοκτονήσει.
Ότι ένας έκανε μια έντονη συζήτηση με το Φιντέλ Κάστρο απ’την τηλεόραση, και λίγο αργότερε ελικόπτερα πέταξαν πάνω απ’το σπίτι του. Το τελευταίο πραγματικό. Επίσης νόμιζε πως είχε υιοθετηθεί από ένα νοσοκομείο ως μέρος ενός πειράματος για το ποσοστό συμβολής των γονιδίων και του περιβάλλοντος στα ψυχολογικά χαρακτηριστικά. Το νοσοκομείο όπου γενήθηκε συμμετείχε στην πραγματικότητα σε τέτοια πειράματα με υιοθεσίες, κι αυτό ενέτεινε το άγχος του ακόμα περισσότερο.

Τρομακτικά δε φαίνονται τα παραπάνω; Δε θα πρέπει όμως ν’αγχώνεστε για το αν έχετε κάτι τέτοιο, διότι οι ασθενείς με ψευδαισθήσεις αδυνατούν όπως είπα και στην αρχή να δεχτούν ότι η πεποίθησή τους δεν ισχύει, και ως εκ τούτου κατηγορούν τους άλλους για άρνηση της αλήθειας. Συνήθως όσοι μιλούν για τις ψευδαισθήσεις τους είτε έχουν θεραπευτεί είτε έχουν καταπιέσει σε μεγάλο βαθμό τα συμπτώματά τους με θεραπεία. Η θεραπεία προς το παρόν γίνεται με αντιψυχωτικά φάρμακα, φάρμακα με πολλές και σοβαρές παρενέργειες, κάποτε εξίσου σοβαρές με την ίδια την πάθηση, που όμως μειώνουν τα ανεπιθύμητα συμπτώματα.

Η νοημοσύνη των χοίρων

Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο που βρήκα πριν περίπου δύο βδομάδες, το οποίο μας δείχνει τη νοημοσύνη αυτών των ζώων, τα οποία εμείς εκτρέφουμε για να τα τρώμε, από συμπεράσματα διάφορων μελετών. Δεν έχει σχέση με τις αναζητήσεις που κάνω αυτό το διάστημα για τις εξελικτικές απαρχές της ανθρώπινης συμπεριφοράς και νοημοσύνης και για την εξελικτική σημασία αυτών των συμπεριφορών σήμερα ή παλαιότερα.
Στο αμέσως προηγούμενο άρθρο
συζήτησα τέτοια θέματα. Καταθλιπτική πάντως αυτή η αναζήτηση, διότι όπως φαίνεται, οι βασικές μας συμπεριφορές και τάσεις μας, ακόμα και οι βίαιες και θεωρητικά αρνητικές, έχουν πιθανόν γονιδιακή βάση και παρατηρούνται σε συγγενικά μας είδη. Επομένως δεν υπάρχει ελπίδα βελτίωσης σε γενικό έως και παγκόσμιο επίπεδο, εκτός μόνο αν γίνουν κάποια πραγματικά μεγαλεπίβολα προγράμματα που θ’απαιτούσαν αντικειμενικότητα και μεγάλο μέρος της ανθρώπινης νοητικής δύναμης. Τώρα αυτή η δύναμη χρησιμοποιείται σ’άλλα “χρησιμότερα” πράγματα – σχεδιασμός υπερόπλων, γεωμηχανική κ.ά.
Καταλάβατε τι τέλος πάντων θέλω να πω, αλλά τώρα έχω ξεφύγει αρκετά. Παρακάτω βάζω το
άρθρο.
Είναι από ένα ιστολόγιο ενός που εργάζεται στην οργάνωση SLA (Special libraries association (ένωση εξειδικευμένων βιβλιοθηκών)), παγκόσμια ένωση βιβλιοθηκών πανεπιστημιακών και λοιπών για διάφορα θέματα, του τμήματος βιοΪατρικής κι επιστημών της ζωής.

Μετάφραση: Bolko

16 Νοεμβρίου, 2009
Η νοημοσύνη των χοίρων

Κάποιοι αναγνώστες μπορεί να έχουν εκπλαγεί βρίσκοντας τη νοημοσύνη των χοίρων ν’αναφέρεται σε μία στήλη της New York Times της 10 Νοεμβρίου του 2009 από τη Natalie Angier. Βάσισε τη δουλειά της κυρίως σε μια νέα εργασία (Broom, Sena & Moynihan) στο αγγλοαμερικανικό περιοδικό Animal Behaiviour (Συμπεριφορά των Ζώων) (σημειώστε τη βρετανική ορθογραφία) και η στήλη της είναι ένα παράδειγμα μίας καλά ερευνημένης εκλαΐκευσης που όλοι μας (συμπεριλαμβανομένου κι εμού) θά’πρεπε να προσπαθήσουμε να μιμηθούμε και για ακρίβεια και για ενδιαφέρον.

Το σημαντικότερο εύρημα είναι ότι χοίροι που εκτίθενται σε καθρέφτες για τόσο λίγο όσο και πέντε ώρες πριν από ένα ακόλουθω τεστ, μαθαίνουν το γεγονός ότι οι καθρέφτες δεν είναι παράθυρα, που δείχνουν στο γουρούνι ένα άλλο γουρούνι πίσω από ένα τζάμι, αλλ’αντίθετα είναι τα είδωλα τον εαυτών τους, και του περιβάλλοντός τους.

Το σπουδαιότερο τεστ στη μελέτη ήταν η τοποθέτηση ενός δοχείου τροφής σ’ένα μέρος σ’ένα λαβυρινθοειδές δωμάτιο με διαμερίσματα. Αυτή η επιβράβευση αντανακλώταν σ’έναν καθρέφτη που ήταν στο τέλος ενός ευθέος διαδρόμου στο λαβύρινθο, αλλά το ίδιο το δοχείο δεν ήταν ευθεία πίσω, αλλά μάλλον σε μια γωνία που δε θα μπορούσε να ιδωθεί άμεσα, μόνο βλέποντας τον καθρέφτη. Απόντως του καθρέφτη, δεν υπήρχε καμία οπτική απόδειξη τροφής.

Όλα εκτός από ένας των χοίρων που είχαν πρότερη έκθεση στον καθρέφτη βρήκαν αρκετά γρήγορα ότι κάποιος δεν έπρεπε να πάει πίσω απ’τον καθρέφτη, για να βρει την τροφή, αλλά μάλλον προχώρησαν στην κατεύθθυνση που τους έδειχνε η κατανόηση για το από πού προερχόταν η αντανάκλαση.

Ο δυνητικός συγχυτικός παράγοντας του χοίρου ν’ακολουθεί την οσμή της τροφής διαχειρίστηκε έχοντας τον αέρα σε ανακύκλωση αρκετά γρήγορα σ’όλο το δωμάτιο χρησιμοποιώντας έναν ανεμιστήρα, διασκορπίζοντας παντού το καταδοτικό άρωμα όσο το δυνατόν πιο όμοια.

Ένα γουρούνι, ήταν, όμως, κάπως λιγότερο έξυπνο, και δε φάνηκε ποτέ να καταλαβαίνει το θέμα.

Φύση ή ανατροφή στη νοημοσύνη των χοίρων & κατοχή θηλής

Στην αντιλογία όσον αφορά της σημασία της γενετικής και της ανατροφής στη νοημοσύνη στο ζωικό βασιλειο, υπάρχουν αποδείξεις ότι και οι δύο πλευρές έχουν επιροή όσον αφορά τους χοίρους. Ορισμένες φυλές είναι αποδεδειγμένα πιο έξυπνες από άλλες. Γουρούνια της φυλής Ντούροκ, για παράδειγμα, έχουν αποδειχθεί σαφώς εξυπνότερα από τα Χαμπσάιαρ, και η ομόφωνη πίστη στην κοινότητα των χοίρων είναι ότι η φυλή προβλέπει το μισό των ατομικών διαφορών μεταξύ χοίρων στη νοημοσύνη.

Το άλλο μισό έχει να κάνει με τη θρέψη. Τα γουρούνια που εδραιώνουν κατοχή σε μια συγκεκριμένη θηλή σε μια γουρούνα, συχνά έχουν σημαντικό πλεονέκτημα στην αύξηση του βάρους, έναντι αυτών που χάνουν στην αρχική μοιρασιά του γάλακτος, ακόμα κι αν αυτά τα στερημένα χοιρίδια τελικά αποκτήσουν αργότερα κατοχή μιας θηλής, και μετά μπορούν να τραφούν. Τεστ χοιριδίων ίδιας ηλικίας, δείνχουν ότι αυτά που ζυγίζουν περισσότερο επιτυγχάνουν καλύτερα σε πολυπλοκότερους λαβυρίνθους, ένα καθιερωμένο τεστ που χρησιμοποιείται συχνά σε πολλούς ελέγχους νοημοσύνης των ζώων.

Πιο πρόσφατες μελέτες καταδεικνύουν ότι η παρουσία ή η μεγαλύτερη συγκέντρωση σιαλικού οξέος στο γάλα της γουρούνας σχετίζεται ισχυρά με την ανάπτυξη του εγκεφάλου του χοίρου, και το χοιρίδιο που κατέχει μια θηλή προφανώς παίρνει περισσότερο γάλα ή ίσως πιο συγκεντρωμένο σιαλικό οξύ.

Μάθηση * κοινωνικοποίηση

Οι χοίροι έχουν μια πολύ ανεπτυγμένη κοινωνική δομή και τα μικρά τους ασφαλώς μαθαίνουν πρωτίστως από τη χοιρομητέρα τους πρώτα, και μετά από συνομήλικα χοιρίδια. Στην Ευρώπη όπου πολλά γουρούνια έχουν απελευθερωθεί στη φύση για ν’αναγεννηθούν και να διατηρηθούν οι πληθυσμοί των αγριόχοιρων – διασταυρώνονται εύκολα – ο θάνατος μιας χοιρομητέρας ακόμα κι αν τα γοουρουνάκια έχουν περάσει την ηλικία απογαλακτισμού προκαλει προβλήματα, διότι οι γουρούνες διδάσκουν περισσότερο από απλά εύρεση τροφής. Διδάσκουν ένα βαθμό συνεργασίας, και οικογενειακού δεσίματος.

Τεστ δείχνουν ότι γουρούνια στην αιχμαλωσία μπορούν ν’αναγνωρίζουν ποια είναι τα αδέρφια τους της ίδιας γέννας απλά βλέποντας, στο ανάλογο μιας μικρής αστυνομικής ταυτοποίησης, ακόμα και μετά το χωρισμό και την κάλυψη όποιων καταδοτικών οσμών, ή καλεσμάτων και ήχων επικοιννωνίας. Με άλλα λόγια, διατηρούν οπτική μνήμη της οικογενειακής τους ομάδας. Η ανάκλυσή τους μπορεί να ενδυναμωθεί με επιβραβεύσεις τροφής για τη βελτίωση της επίδοσης σε κάποια στοιχεία της ταυτοποίησης αδερφών της ίδιας γέννας, όπως ταχύτητα αναγνώρισης. Με άλλα λόγια, οι χοίροι μπορούν να εξασκήσουν την έμφυτη μνήμη τους μέσω εστίασης σε πράξη που αναγνωρίζουν τελικά ότι φέρνει ανταμοιβή. Είναι αρκετά εκπαιδεύσιμοι γενικά.

Τεστ επίσης δείχνουν ότι τα γουρούνια θυμούνται πού είναι αποθηκευμένη η τροφή, ακόμα κι αν είναι κρυμμένη. Σε περιπτώσεις που υπάρχουν πολλαπλές τοποθεσίες κρυμμένων αποθηκευμένων τροφών απ’τις οποίες μπορούν να διαλέξουν, πρώτα βγάζουν την τροφή που προτιμούν περισσότερο, ή αυτήν που έχει τη μεγαλύτερη αφθονία.

Σύμφωνα με την Άντζιερ, προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι κάποια γουρούνια εξαπατούν τους συντρόφους τους, κρατώντας μυστική τη γνώση για το πού είναι κρυμμένο το καλύτερο γεύμα, και ανταυτού, τα οδηγούν σ’ένα λιγότερο επιθυμητό εναλλακτικό, ώστε να κρατήσουν το καλύτερο για τους εαυτούς τους. Αυτού του είδους η αποπλάνηση είναι, αλλοίμονο, μια ακόμα πολύ καλή ένδειξη της νοημοσύνης των χοίρων.

Με τα παραπάνω και παρόμοια αποτελέσματα σ’άλλα κοινά ζώα παραγωγής αναρωτιέμαι αν τελικά είναι σωστό να τρώμε το κρέας αυτών των αποδεδειγμένα συνειδητών όντων, που έχουν τόσα κοινά μ’εμάς. Κι ενώ έχουν τόσο μυαλό που μπορούν να το χρησιμοποιήσουν με διάφορους τρόπους σ’ένα πολύπλοκο περιβάλλον, εμείς τα καταδικάζουμε να ζουν για λίγους μήνες, μέχρι να σφαχτούν και να πουληθούν, σε αφύσικα στενά και παμβρώμικα περιβάλλντα χωρίς ερεθίσματα. Από την άλλη, πολλά άλλα ζώα με συνείδηση τρέφονται μ’άλλα εξίσου συνειδητά στη φύση, κι αυτό κάναμε κι εμείς και οι πρόγονοί μας για πάντα. Παρόλα αυτά σ’όλη την ανθρώπινη ιστορία έχουν εμφανιστεί χορτοφαγικά κινήματα, π.χ. πυθαγόριοι, ινδουιστές και αυτό ίσως έχει να μας διδάξει κάτι. Το ιδανικό που προτείνω εγώ είναι να χρησιμοποιούμε ως κύρια πηγή πρωτεΐνης εκτός από φυτικές πηγές τα μαλάκια και παρόμοια ασπόνδυλα, όχι μόνο για ηηθικούς λόγους, με τους οποίους μπορεί πολλοί να διαφωνούν, αλλά και για λόγους υγείας, και της δικής μας και του περιβάλλοντος.
Εδώ
είχα πει για τη νοημοσύνη των προβάτων. Αν και θεωρούνται από τον κόσμο τον πολύ ζώα μηδενικής νοημοσύνης, μελέτες δεν επιβεβαιώνουν αυτήν την αντιληψη. Ωστόσο οι χοίροι παραμένουν τα πιο έξυπνα από τα ζώα που τρώμε. Στην πραγματικότητα αν εξημερωθούν σωστά μπορούν να μάθουν πολλά πράγματα σαν ένας σκύλος, ώστε πολλοί
να τα έχουν ως κατοικίδια.
Μπορεί να φαίνεται παράξενο, αλλά τι διαφορά έχει στην πραγματικότητα ένα γουρούνι από ένα μεγάλο σςκυλί; Η διαφορά είναι αυθαίρετη και βασίζεται σε πολιτιστικές μας προκαταλήψεις.

Θα δημοσιεύσω κι άλλα σχετικά θέματα στο μέλλον.

Σημειώσεις από μία εξελικτική ψυχολόγο: μοιάζουμε με τις μαϊμούδες περισσότερο απ’ό,τι νομίζουμε

Προχθές το βράδυ ψάχνοντας στο γκουγκλ για το αν ζώα με τρομώδη νόσο αυτοτραυματίζονται, γιατί έτσι διάβασα κάπου, και αν άνθρωποι με Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ έχουν παρόμοια συμπτώματα έπεσα τυχαία πάνω σ’ένα ιστολόγιο πολύ μεγαλύτερου ενδιαφέροντος.

Το εν λόγω ιστολόγιο έχει να κάνει με την επιστήμη και είναι από μια Αμερικανίδα των βορειοδυτικών περιοχών των Η.Π.Α. με διδακτορικό στην κοινωνική ψυχολογία των πρωτευόντων, κι έχει επομένως ασχοληθεί αρκετά μ’αυτήν την επιστήμη. Στο ιστολόγιο βάζει πολλά και διάφορα ενδιαφέροντα πράγματα, κυρίως για θέματα εξελικτικής ψυχολογίας. Επίσης έως πρόσφατα έγραφε άρθρα σε εφημερίδες και ακόμα κάνει κατασκευές με χαρτί κι άλλα ανακυκλωμένα υλικά. Έχει ένα μικρό κοριτσάκι και δύο σκυλιά, τα οποία παρακολουθεί τακτικά και τ’αναφέρει συχνά μέσα στα πλαίσια της εξελικτικής ψυχολογίας. Πιστεύει ότι ο φυσικότερος τρόπος να μεγαλώσει ένα παιδί για τα πρώτα του χρόνια είναι σύμφωνα με τα πρότυπα των πρωτευόντων, με συχνή επαφή κι απασχόληση δηλαδή, μην τρομάξετε, όχι να το κρεμάει στα δέντρα! Αυτή επίσης αρέσκεται να παρακολουθεί τη συμπεριφορά και τις σχεδόν αδιόρατες εκφράσεις προσώπων όπως πολιτικών κατά τις δημόσιες συζητήσεις τους και να βγάζει συμπεράσματα. Το ιστολόγιο βρίσκεται
εδώ.Έχει τίτλο
Ξεκίνησε το 2006 και τελειώνει το καλοκαίρι του 2011, όμως δεν αποκλείεται να ξαναγράψει, γιατί όπως είδα τα δύο τελευταία χρόνια γράφει πολύ αραία, επειδή όπως λέει την έχει φάει η δουλειά. Πάντως το περιέχόμενο είναι πολύ καλό, και για ν’ανεβάσω λίγο το ενδιαφέρον θα παραθέσω περιληπτικά μερικά από τα θέματα και τις μελέτες.

Το Πρώτο στο οποίο έπεσα μέσω του γκουγκλ, αυτό για την
αυτοτραυματιστική συμπεριφορά των ζώων,
είχε να κάνει με μία μελέτη που έψαχνε γιατί άνθρωποι αλλά και ζώα εκδηλώνουν τέτοιες συμπεριφορές σε καταστάσεις στρες οι οποίες θεραπεύονται τόσο δύσκολα. Βρέθηκε λοιπόν ότι ο τρόπος ανατροφής δεν προδιαθέτει σε τέτοιες συμπεριφορές, αλλά η κοινωνική απομόνωση και το στρες μπορεί να τις πυροδοτήσει. Οι άνθρωποι χαρακόνονται με ξυράφια, τραβάνε τις τρίχες τους, καίγονται με σπίρτα, ενώ τα υπόλοιπα πρωτεύοντα συνηθίζουν να δαγκώνονται, οι παπαγάλοι ξεπουπουλιάζονται, και οι γάτες και οι σκύλοι γλείφονται υπερβολικά. Παρόλο που αυτές οι συμπεριφορές μας φαίνονται παράλογες και μαζοχιστικές, στην πραγματικότητα έχει βρεθεί ότι μειώνουν το στρες και κάνουν αυτόν που τις κάνει να νιώθει λίγο καλύτερα, και εν τέλει μπορούν να γίνουν εθιστικές. Η μόνη θεραπεία που δούλεψε στα ζώα ήταν η συχνή συναναστροφή με άλλους. Στους ανθρώπους, επειδή η συνεχής παρακολούθηση δεν είναι εφικτή, χορηγούνται και φάρμακα.

Το δεύτερο άρθρο που διάβασα ήταν για
ένα πουλί που μυρίζει πορτοκάλι.
Το πουλάκι αυτό ζει στις βόρειες θάλασσες και κατά το ζευγάρωμα το ένα απλώνει στο άλλο μια ουσία που εκρίνεται από τροποποιημένα πούπουλα στη ράχη που μυρίζει σαν πορτοκάλι. Το είδος αυτό είναι η αίθια ή λοφιοφόρος (Aethia cristatella), ζει σε τεράστιες αποικίες στο Βερίγγιο Πορθμό. Οι επιπλέον πληροφορίες από την
αγγλική wikipedia.

Παρακολουθώντας το παιδάκι της να χρησιμοποιεί λίγο περισσότερο τα αριστερό χέρι, αναρωτήθηκε αν το επιδέξιο χέρι μας αναπτύσσεται από τότε. Παρακάτω αναλύει για τους δεξιόχειρες και τους αριστερόχειρες. Αυτή η τάση παρατηρείται κυρίως στους ανθρώπους και προέρχεται από τη μεγαλύτερη εξειδίκευση των εγκεφαλικών ημισφαιρίων. Για παράδειγμα, οι περισσότεροι άνθρωποι επεξεργάζονται τη γλώσσα στο αριστερό ημισφαίριο και τη νοητή κίνηση των αντικειμένων στο δεξιό. Το 90% των δεξιοχείρων επεξεργάζεται τη γλώσσα στο αριστερό, ενώ στους αριστερόχειρες το ποσοστό είναι 70%, και οι υπόλοιποι την επεξεργάζονται και στα δύο ή στο δεξιό, γι’αυτό ίσως τείνουν να είναι συχνότερα δυσλεκτικοί, αν και γι’αυτο δε μας δίνει καμία μελέτη.
Παρακάτω παραθέτει τα στοιχεία που βρήκε από διάφορες έρευνες σχετικά με την απορία της. Από τους πέντε μήνες λοιπόν της κύησης τα έμβρυα αρχίζουν να εμφανίζουν εξειδίκευση στα ημισφαίρια. Ερευνητές μέτρησαν το μέγεθος των δύο ημισφαιρίων σε εκατό έμβρυα με υπέρηχο και βρήκαν το αριστερό ελαφρώς μεγαλύτερο. Τα έμβρυα αρχίζουν να ρουφούν τους αντίχειρές τους από πολύ νωρίς, κι έχει βρεθεί ότι προτιμούν το δεξύ ήδη από τις 15 εβδομάδες. Ακόμα τα νεαρά πρωτεύοντα τείνουν να γυρίζουν δεξιά το κεφάλι στην αριστερή θηλή του θηλυκού για να πιουν γάλα, ενώ και ο άνθρωπος και άλλα πρωτεύοντα κρατούν τα βρέφη με το αριστερό συνήθως χέρι. Τα παραπάνω αμφισβητούν την ιδέα ότι μόνο το ανθρώπινο είδος παρουσιάζει διαφοροποίηση στη λειτουεγία των ημισφαιρίων.

Μπορούν οι μάνες να επιλέξουν το φύλο του παιδιού τους;
Αν και το αρσενικό στα θηλαστικά θεωρείται ότι καθορίζει το φύλο των απογόνων, έχει παρατηρηθεί ότι ρόλο παίζει και η κατάσταση του θηλυκού. Θηλυκά σε καλύτερη υγεία ή κοινωνικά κυρίαρχα τείνουν να γεννούν περισσότερους γιους, ενώ τα μειονεκτούντα περισσότερες κόρες. Αυτό στην πραγματικότητα έχει εξελικτικό νόημα, αφού τα αρσενικά συνήθως ανταγωνίζονται έντονα για τα θηλυκά και κάποια ως αποτέλεσμα ίσως δε θ’αναπαραχθούν ποτέ, ενώ ακόμα και κατώτερα θηλυκά συνήθως ζευγαρώνουν, επομένως το αρσενικό θα είναι πιο επιτυχήμένο μόνο αν έχει μεγαλώσει καλά. Αυτή η υπόθεση λέγεται υπόθεση Trivers-Willard.
Σε μια μεταανάλυση (ανάλυση προηγούμενων μελετών) 100 μελετών γι’αυτό το θέμα που έγινε από τη δρ. Elissa Cameron του ινστιτούτου έρευνας θηλαστικών της Νότιας Αφρικής βρέθηκε πάνω-κάτω ότι θηλυκά με καλύτερη υγεία κατά το διάστημα της σύλληψης ήταν πιθανότερο να κάνουν γιους.
Πέρα απ’τα θηλαστικά, το φαινόμενο αυτό έχει παρατηρηθεί και σε ψάρια, έντομα, ακόμα όμως και σε ανθρώπους. Οι εξηγήσεις είναι πολλές αλλά καμία ακόμα πλήρως επιβεβαιωμένη, όπως ότι ευθύνεται η τεστοστερόνη ή τα κορτικοστεροειδή, ορμόνες του στρες, τα επίπεδα γλυκόζης του θηλυκού κ.ά. Το σίγουρο είναι ότι το αρσενικό έμβρυο χυ είναι γενικά πιο ευαίσθητο από το θηλυκό και πιθανόν χρειάζεται επιπλέον υποστήριξη. Δεν ξέρουμε ακόμα όμως αν το θηλυκό επιλέγει με κάποιον μηχανισμό το σπέρμα ή τα έμβρυα συγκεκριμένου φύλου.

Σ’ένα άλλο θέμα
ενώ είχε ακόμα το μωρό στην κοιλιά της και τό’νιωθε να κλοτσάει, έψαχνε αν οι συχνότερες εμβρυικές κινήσεις σχετίζονται με την ιδιοσυγκρασία του βρέφους και ίσως και με την προσωπικότητα του ατόμου αργότερα. Υπέθετε ότι το μωρό που κλοτσάει περισσότερο γίνεται πιο έντονο κι εξωστρεφές. Τελικά βρήκε μια μελέτη στην οποία βρέθηκε ότι τα μωρά με περισσότερες κινήσεις γίνονταν πιο δραστήρια έως και υπερδραστήρια, αλλά ευκολότερα να ηρεμήσουν, δίνοντας στο τέλος και την παραπομπή. Δεν παρακολούθησε ωστόσο η μελέτη τα παιδιά αυτά αργότερα για να τα συγκρινει, ούτε έχει γίνει καμία μελέτη απ’ό,τι έχω ψάξει μεταξύ της εμβρυικής κίνησης και του δείκτη νοημοσύνης. Προφανώς όμως όπως φαίνεται η προσωπικότητα κι ο χαρακτήρας έχουν μια βασική γενετική βάση, πάνω στην οποία χτίζονται τα υπόλοιπα.

Ενδιαφέρον είναι επίσης ένα από τα πολλά
πειράματα του ψυχολόγου Henry Harlow.
Αυτός λοιπόν έκανε διάφορα πειράματα στις μαϊμούδες που σήμερα θα τα θεωρούσαμε ανήθικα ή και εγκληματικά, που όμως μας έδωσαν χρήσιμα δεδομένα για τις επιπτώσεις πρώιμων τραυμάτων και ελλειπούς κοινωνικοποίησης στη μετέπειτα ανάπτυξη του ατόμου. Σ’αυτό το πείραμαα ο Χάρλοου πήρε μικρά μαϊμουνάκια από τις μάνες τους και τα έβαλε σε περιβάλλον με άλλα μαλακά υποκατάστατα. Παρατήρησε ότι τα μικρά προσκολλώνταν σε οποιοδήποτε μαλακό και μαλλιαρό υποκατάστατο, κι έδειχναν μεγάλο άγχος όταν αυτό απομακρυνόταν. Το αντικείμενο αυτό μπορούσε να είναι από μία κατασκευή που να μοιάζει λίγο με μαΪμούνι έως και το πάνινο δάπεδο. Ακόμα και σε περιπτώσεις που η “μάνα” πού έδινε το γάλα ήταν μεταλλική, τα μικρά τη χρησιμοποιούσαν μόνο όταν είχαν ανάγκη φαγητού και πάλι προσκολλώνταν στη μαλακιά. Παρόλο που τα μαϊμουνάκαι αυτά μπορούσαν να εξερευνήσουν ένα περιβάλλον με αυτοπεποίθηση αν η “μάνες” τους ήταν κοντά, δε μπόρεσαν ποτέ να επικοινωνήσουν σωστά μ’άλλα μέλη του είδους τους κατά την ενηλικίωση, αφού έλλειπε η πραγματική φροντίδα και επικοινωνία από την κρίσιμη ηλικία. Αυτό έδειξε ότι σ’ένα κοινωνικό είδος με σύνθετες σχέσεις, η στέρηση σημαντικών εμπειριών κατά τη μικρή ηλικία επιφέρει ανεπανόρθωτα αποτελέσματα στην κοινωνικοσεξουαλική του ανάπτυξη. Ο Χάρλου έκανε πολλά τέτοια πειράματα, και θά’πρεπε μια φορά να του κάνω μια δημοσίευση.
Ίσως λόγω της τάσης αυτής τα μικρά πρωτεύοντα να προτιμούν οτιδήποτε μαλακό και ζεστο και τα ανθρώπινα παιδιά ν’αγαπάνε πολύ τα λούτρινα αρκουδάκια, έτσι τουλάχιστον υποθέτει αυτή.

Η παρηγοριά βοηθάει στη μείωση του στρες μετά από άσχημο γεγονός.
Παρατηρήθηκε σε αιχμάλωτους χιμπατζήδες ότι τα θύματα επίθεσης που πλησιάζονταν από κάποιον τρίτο που τους ΄αγκάλιαζε ή φιλούσε φαινόταν πιο χαλαροί και πιο ήρεμοι, ενώ αλλιώς αγχώνονταν κάνοντας διάφορες μικρές συμπεριφορές όπως εμείς θα παίζαμε μ’ένα μικρό αντικείμενο όταν θα νιώθαμε αμήχανα.

Το ψεύτικο χαμόγελο είναι διαφορετικο από το γνήσιο.
Αυτό ήταν γνωστό εδώ και πολλά χρόνια. Κάποιος καλός παρατηρητής μπορεί να διακρίνει αν ένας άνθρωπος χαμογελάει από γνήσια χαρά ή προσποιητά. Ορισμένοι μύες κάτω απ’τα μάτια του συσπώνται μόνο στο γνήσιο χαμόγελο, όχι όμως στο προσποιητό. Το εκπληκτικό είναι ότι παρόμοια συμπεριφορά παρατηρείται και στους χιμπατζήδες. Όταν ένας χιμπατζής προσπαθεί να κατευνάσει έναν αντίπαλο, χαμογελά με τα δόντια έξω αλλά το στόμα κλειστό, κι αυτό είναι το χαμόγελο που βλέπουμε στις εικόνες, επειδή είναι προσποιητό και μπορεί να το μάθει, ενώ όταν χαίρεται πραγματικά χαμογελάει με το πάνω χείλος κατεβασμένο. Εξελικτικά η ένδειξη του κλειστού στόματος θεωρείται πως σημαίνει ότι ο χιμπατζής δεν πρόκειται να δαγκώσει, ενώ το κατεβασμένο χείλος στο χαρούμενο χαμόγελο κρύβει τους μεγάλους κι επικίνδυνους κυνόδοντες. Οι άνθρωποι μετατόπισαν την έκφραση στα μάτια, αφού δεν έχουν τόσο μεγάλους κυνόδοντες για να δείξουν.

Εάν ψάξετε στα άρθα και σ’όλες τιης μελέτες που παραθέτει θα δείτεότι σχεδόν όλες οι συμπεριφορές μας, οι συνήθειές μας, οι σχέσεις μας, ακόμα και οι πλέον ασήμαντες, έχουν ανάλογο και σ’άλλα πρωτεύοντα, μία ακόμα τρανή αποδειξη της εξέλιξης. Αυτός είναι και ο σκοπός της εξελικτικής ψυχολογίας, να βρει τις απαρχές της ανθρώπινης φύσης.

Πέρα από τα εξελικτικά ψυχολογικά θέματα, έχω βρει και μερικά άλλα ενδιαφέροντα, όπως π.χ. την πιθανή
σχέση χειμερινής κατάθλιψης με λιγότερη πρόσληψη βιταμίνης d,
και ότι
όλοι οι γαλαζομάτηδες έχουν έναν κοινό πρόγονο.
Σύμφωνα με μια γενετική μελέτη όλοι οι γαλαζομάτηδες, από Δανούς έως Ιορδανούς, έχουν έναν κοινό πρόγονο που έζησε πριν απο 10000 χρόνια. Εικάζεται ότι οι πρώτοι γαλαζομάτηδες ήταν οι Πρωτοϊνδοευρωπαίοι.

Καλό ψάξιμο στη σελίδα λοιπόν, θα βρείτε πολλά και καλά.

Νοημοσύνη: γνωστά και άγνωστα

Η έκδοση του βιβλίου
“Η κωδωνωτή καμπύλη”
(“The bell curve”) από τους Hernstein και Muray το 1994, για τις διαφορές του μέσου όρου του δείκτη νοημοσύνης μεταξύ διάφορων κοινωνικών ομάδων στις Η.Π.Α., πυροδότησε και πάλι μια σφοδρή παλιά διαμάχη μεταξύ επιστημόνων και μη για το θέμα της γονιδιακής συνεισφοράς στη νοημοσύνη, της σχέσης της φυλής και νοημοσύνης, καθώς και το σημαντικότερο, αν δηλαδή θά’πρεπε κάποιες κοινωνικές πολιτικές ν’αλλάξουν μ’αυτά τα ευρήματα, ώστε το 1995 να εκδοθεί από εκλεγμένη ομάδα της Αμερικανικής Ψυχολογικής Ένωσης μία αναφορά με σκοπό να προσπαθήσει να δώσει μια όσο το δυνατόν ουδέτερη άποψη για τα έως τώρα γνωστά, ελλειπώς κατανοημένα, και άγνωστα όσον αφορά το θέμα της νοημοσύνης. Χθες διάβασα αυτό ακριβώς το άρθρο, κι έχω ν’αναφέρω ό,τι νέο έμαθα, καθώς και να κάνω τους σχολιασμούς μου και τις παρατηρήσεις μου. Το κείμενο είναι σε pdf
εδώ.

Γενικά, το περιεχόμενο του άρθρου δεν απέχει και πολύ από την “Κωδωνωτή Καμπύλη”, αν κι έχει μετριοπαθέστερο τόνο, τονίζοντας περισσότερο τα ελλειπώς γνωστά στοιχεία. Αρχικά θέτει το πρόβλημα του ορισμού της νοημοσύνης, και των διάφορων μορφών που μπορεί να έχει τα οποία έχουν προταθεί κατά καιρούς. Για παράδειγμα ο Spearman το 1927 πρότεινε την έννοια του γενικού παράγοντα νοημοσύνης, μιας υποτιθέμενης ικανότητας που σχετίζεται στενά μ’όλες τις επιμέρους νοητικές λειτουργίες, και αποτελεί κατά κάποιον τρόπο τη συνολική νοημοσύνη. Αντίθετα ο Gardner το 1982 πρότεινε την ιδέα των πολλαπλών νοημοσυνών, την ύπαρξη δηλαδή κάθε νοητικής λειτουργίας ως ξεχωριστής μορφής νοημοσύνης. Σήμερα επικρατεί το μοντέλο της γενικής νοημοσύνης, αν και από πολλούς έχει αμφισβητηθεί θεωρούμενο ως στατιστικό λάθος των τεστ. Επίσης στο κείμενο γίνεται λόγος και για στοιχεία που δε μπορούν να μετρήσουν τα κοινά τεστ, όπως η προσωπικότητα, οι κοινωνικές δεξιότητες κ.ά., που εξηγούν κατά μεγάλο βαθμό πέρα απ’τη νοημοσύνη την εξέλιξη του καθενός. Οι συγγραφείς διακρίνουν τρείς βασικές νοημοσύνες: την αναλυτική, τη δημιουργική και την πρακτική. Η αναλυτική είναι αυτή που μετριέται καλύτερα στα παραδοσιακά ψυχομετρικά τεστ, ενώ οι άλλες δεν έχουν εκτιμηθεί εξίσου, και λανθασμένα έχουν θεωρηθεί μικρής αξίας. Επιπλέον εξετάζετε η διαφορετική θεώρηση της νοημοσύνης ανάλογα με τον πολιτισμό, κι ότι αυτό που μετρούν τα τεστ είναι στην πραγματικότητα ικανότητες χρήσιμες για το δυτικό κόσμο, όχι όμως για όλες τις κοινωνίες. Για παράδειγμα οι ιθαγεννείς υπανάπτυκτων περιοχών, αν και μπορεί να βρίσκονται χαμηλότερα κατά τα ψυχομετρικά τεστ, είναι κατά πολύ γρηγορότεροι και ακριβέστεροι σε πρακτικά θέματα και απευθείας υπολογισμούς απ’ό,τι οι δυτικοί, ενώ μετανάστες τέτοιων χωρών στις Η.Π.Α., όταν ρωτήθηκαν για το τι θα χαρακτήριζαν ως εξυπνάδα στα παιδιά τους, έδωσαν περισσότερη αξία στην κοινωνική και πρακτική νοημοσύνη παρά στην ψυχομετρική. Παρόλα αυτά, η ψυχομετρική άποψη της νοημοσύνης έχει μεγάλη ιστορία με σταθερά αποτελέσματα και επιβεβαιωμνεές συνέπειες, οπότε αυτήν πραγματεύεται το κείμενο.

Στη συνέχεια υπολογίζεται το ποσοστό που νοημοσύνη προβλέπει την εξέλιξη των μαθητών στο σχολείο και αργότερα. Πράγματι ο δείκτης νοημοσύνης αποτελεί το σημαντικότερο στοιχείο για την πρόβλεψη της σταδιοδρομίας ενός ατόμου. Το ποσοστό που η νοημοσύνη συνεισφέρει στην καλή σχολική επίδοση είναι περίπου το 50%. Δεν αρκεί όμως μόνο αυτό, η θέληση, η σκληρή δουλειά και ηη υπομονή μπορούν επίσης να φέρον καλά αποτελέσματα. Η νοημοσύνη επίσης έχει σχετιστεί θετικά με αποφοίτηση απ’το πανεπιστήμιο κι επαγγελματική καταξίωση, ενώ αρνητικά με την εγκληματικότητα των ανηλίκων.

Στις επόμενες παραγράφους θίγεται ένα πολυ σημαντικό αλλά και νεφελώδες ακόμα θέμα, η συνεισφορά των γονιδίων και του περιβάλλοντος στη διαμόρφωση της νοημοσύνης, απ’όπου έμαθα πολλά. Οι επιστήμονες μπορούν εύκολα να εξετάσουν αυτούς τους παράγοντες μελετώντας μονοζυγώτες διδύμους είτε αναθρεμμένους μαζί είτε σ’άλλες οικογένειες, ετεροζυγώτες διδύμους είτε μαζι είτε σ’άλλες οικογένειες, μέλη της ίδιας οικογένειας μεταξύ τους, και υιοθετημένα παιδιά με γνωστά η όχι στοιχεία και των δύο οικογενειών, ώστε να έρθουν σε ασφαλέστερα συμπεράσματα. Έχει παρατηρηθεί λοιπόν απ’τα παραπάνω ότι και η γενετική και το περιβάλλον παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της νοημοσύνης, πολύ περισσότερο όμως η γενετική. Για παράδειγμα οι δείκτες νοημοσύνης μονοζυγωτών διδύμουν που ανατρέφονται ξεχωριστά ΕΊΝΑΙ ΌΜΟΙΟΙ ΚΑΤΆ 80%, και τα υιοθετημένα παιδιά παρουσιάζουν διαφορές στη νοημοσύνη από τη θετή τους οικογένεια. Παραδόξως η γενετική συνεισφορά της νοημοσύνης αυξάνεται όσο ένα άτομο μεγαλώνει, ενώ θα περιμέναμε το αντίθετο, η εμπειρία ΔΗΛΑΔΉ που αποκτά κάποιος όσο μεγαλώνει ν’επηρεάζει τη νοημοσύνη πολύ περισσότερο. Έτσι το ποσοστό της νοημοσύνης που μπορεί ν’αποδοθει στα γονίδια στην παιδική ηλικία υπολογίζεται στο 45%, ενώ στην εφηβική και την ενηλικίωση στο 75% κατά τις περισσότερες μελέτες. Στα παιδιά σημαντικό ρόλο παίζουν τα κοινά περιβάλλοντα, στοιχεία δηλαδή που μοιράζονται παιδιά της ίδιας συνήθως οικογένειας, ενώ στην εφηβία και την ενηλικίωση ο ρόλος τους σεδόν μηδενίζεται. Ο λόγος για τον οποίον το ποσοστό κληρονομισιμότητας τηςβ νοημοσύνης αυξάνεται κατά την ενηλικίωση δεν είναι γνωστός, αλλ’ίσως το άτομο επιλέγει περι΄βαλλοντα που ταιριάζουν με τις γονιδιακές του ροπές.

Δε σημαίνει όμως ότι ένα κληρνομήσιμο χαρακτηριστικό δε μπορεί ν’αλλάξει κιόλας. Στην πραγματικότητα, κανένα γονιδιακό χαρακτηριστικό δε μπορεί να διαμορφωθεί χωρίς περιβάλλον. Ως παραδείγματα ΕΠΙΡΟΏΝ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΆΛΛΟΝΤΟς δίνει το ύψος, το οποίο, αν και κατά μεγάλο ποσοστό κληρονομήσιμο, έχει αυξηθεί στις ανεπτυγμένες χώρες, έχοντας όμως ακόμα τις διαφορές ανάμεσα στα άτομα, δηλ. οι ψηλοί γίνονται ψηλότεροι καιοι κοντοί ψηλότεροι. Ενδιαφέρον επίσης παράδειγμα είναι το μέγεθος του λεξιλογίου, το οποίο θεωρείται ότι κληρονομείται κατά μεγάλο βαθμό, αν και κάθε λέξη που γνωρίζουμε την έχουμε μάθει. Ομοίως θα γίνεται και με τη νοημοσύνη, και πράγματι έχει παρατηρηθεί ένα τέτοιο φαινόμενο, το επονομαζόμενο φαινόμενο του Flynn, μια αυξητική τάση της νοημοσύνης σε πολλά μέρη του κόσμου από τότε που η μέτρησή της ξεκίνησε συστηματικά, που καθιστά αναγκαία την ανανέωση των ψυχομετρικών τεστ. Πολλοί επιστήμονες αποδίδουν το φαινόμενο στα πολυπλοκότερα σύγχρονα περιβάλλοντα και το μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων στην εκπαίδευση και τη μεγαλύτερη διάρκεια αυτής, ενώ άλλοι δεν το θεωρούν ως πραγματική αύξηση του γενικού παράγοντα ευφυίας, απλώς επιμέρους λειτουργιών. Το σχολείο ωστόσο, όπως αναφέρουν οι επιστήμονες, παίζει καθοριστικό ρόλο στην αύξηση τηςβνοημοσύνης, όχι μόνο με τις νέες πληροφορίες που ΤΡΟΦΟΔΟΤΕΊ τους μαθητές, αλλά και με τις δεξιότητες που τους καλλιεργεί. Εντούτοις τα περιβαλλοντικά στοιχεία με θετική επίδραση στη νοημοσύνη δεν είναι ακόμα πλήρως γνωστά.

Εξετάζονται επίσης οι επιβεβαιωμένες αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις στη νοημοσύνη, όπως χρόνιος υποσιτισμός στην παιδική ηλικία, περιβάλλοντικές τοξίνες όπως π.χ. μόλυβδος ή αλκοόλ κατά την κύηση, κ.ά. Τα υπερβολικά αντίξοα οικογενειακά περιβάλλοντα ίσως επίσης επιδρούν αρνητικά στην πνευματική ανάπτυξη του ατόμου.

Παρόλο που η νοημοσύνη μπορεί, έως ένα βαθμό, να επηρεαστει από το περιβάλλον, δε μπορεί να καλλιεργηθεί τόσο αποτελεσματικά όπως άλλες ικανότητες. Παιδιά με νοητικό πρόβλημα που έλαβαν επιπλέον εκπαίδευση πριντο σχολείο στις Η.Π.Α. έχαναν σταδιακά τις νεοαποκτηθήσες ικανότητές τους μετά το πέρας των μαθημάτων, αν και είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες να φτάσουν ως το γυμνάσιο από άλλα που δεν έκαναν τα μαθήματα. Πειραματικές εντατικότερες μορφές εκπαίδευσης ίσως όμως επιφέρουν μονιμότερα αποτελέσματα.

Επίσης σ’αυτό το κεφάλαιο διασαφινίζεται και ο τρόπος μέτρησηςτηςνοομοσύνης τα παιδιά. Η νοημοσύνη συγκρίνετε σε σχέση μ’άλλα παιδιά της ηλικίας του εξεταζόμενου, κι όχι με βάση τον κανονικό μέσο όρο. Ο μέσος όρος νοημοσύνης κατά την παιδική ηλικια σχετίζεται αρκετά μ’αυτόν κατά την ενηλικίωση. Επίσης έμαθα και κάτι άλλο ενδιαφέρον, ότι γίνονται προσπάθειες για εκτίμηση των νοητικών ικανοτήτων ακόμα και των βρεφών. Απ’όσα πειραματικά τεστ με σχήματα έχουν γίνει, η γρηγορότερη απομνημόνευση κι αναγνώριση σχετίζεται με υψηλότερη νοημοσύνη αργότερα. |Ωστόσο η σχέση νοητικής ταχύτητας και νοημοσύνης δεν έχει ακόμα εξακριβωθεί.

Στη συνέχεια ερχόμαστε στο πιο αμφιλεγόμενο κομμάτι, αυτο που έχει σχέση με τη νοημοσύνη ανά κοινωνική ομάδα. Το κείμενο τονίζει πρωτίστως ότι σε μια ιδανική δημοκρατική κοινωνία αξία έχουν οι ικανότητες του καθενός ξεχωριστά, ανεξάρτητα από την ομάδα που πιθανόν ανήκει. Έπειτα τίθεται η σχετική έλλειψη μελετών για τις διαφορές ως το δήθεν πρόβλημα, μολονότι ξέρουμε ότι οι μελέτες που έγιναν σ’αυτόν το χώρο είναι περισσότερες από επαρκείς. Στη συνέχεια εξετάζει τα αποτελέσματα από κάθε ομάδα ξεχωριστά.

Όσον αφορά τους άντρες και τις γυναίκες, δενέχουν βρεθεί σημαντικές διαφορές, εκτός από κάτι σταθερό. Οι άντρες τείνουν να είναι καλύτεροι στη χωρική και μαθηματική νοημοσύνη, ενώ οι γυναίκες στη λεκτική. Τείνουν αλλά δε σημαίνει ότι είναι καθολικος νόμος. Εγώ για παράδειγμα τα πάω καλύτερα στα θεωρητικά μαθήματα παρά στα θετικά. Επίσης οι άντρες είναι καλύτεροι στην πρακτική σκέψη, στην παρακολούθηση κινούμενων αντικειμένων με το μυαλό τους και στη στόχευση. Έχει, λέω εγώ, αυτό καμία σχέση με το κυνηγετικό τους παρελθόν; Οι πααρατηρούμενες διαφορές έχουν αποδοθεί στην τεστοστερόνη κατά την εμβρυική ανάπτυξη. Για παράδειγμα κορίτσια που έλαβαν παραπάνω τεστοστερόνη κατά την εμβρυική ανάπτυξή τους παρουσιάζαν καλύτερες χωρικές ικανότητες και συνήθιζαν να παίζουν περισσότερο με “αγορίστικα” παιχνίδια. Άντρες επίσης μεγάλης ηλικίας που έπαιρναν συμπληρώματα τεστοστερόνης σε μεγάλη ηλικία έδειξαν βελτίωση στις χωρικές τους ικανότητες.

Κατά φυλή η νοημοσύνη παρουσιάζει διαφορές, κι αυτό δε μπορούν να το αρνηθούν ούτε οι μετριοπαθείς. Στις Η.Π.Α., ένα πολυεθνικό περιβάλλον με ομοιόμορφο κατάπολύ ομως πολιτισμό, αυτό είναι εύκολο να μελετηθεί. Έτσι οι Ασιάτες παρουσιάζουν γενικά υψηλότερο δείκτη νοημοσύνης από τους Λευκούς, και οι χώρες της Άπω Ανατολης έχουν από τους υψηλότερους μέσους όρους δείκτών στον κόσμο. Εντούτοις ορισμένες μελέτες τους έχουν τοποθετήσει λίγο ψηλότερα, ίσα ή ακόμα και χαμηλότερα από τους Λευκούς. Δεν είναι τυχαιό όμως ότι μεγάλο ποσοστό ακαδημαϊκών και μεγαλοστελεχών επιχειρήσεων στην Αμερική είνα Ασιάτες.
Οι Ισπανόφωνοι της Αμερικής, που έχουν διάφορες φυλετικές καταβολές από τη Λατινική Αμερική, βρίσκονται κάπου ανάμεσα στους Λευκούς και τους Μαύρους, οι επιστήμονες όμως θεωρούν πως η διαφορά στη γλώσσα εξηγεί καλύτερα τη μειωμένη τους επίδοση. Οι Ινδιάνοι κι αυτοί προέρχονται από πολλές φυλές και πολιτισμούς, και εμφανίζουν παρόμοιο χαμηλό δείκτη.

Το θέμα όμως που έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη διαφωνία είναι οι διαφορές μεταξύ των Λευκών και των Μαύρων. Ο μέσος όρος των Μαύρων τείνει να είναι 15 βαθμούς χαμηλότερος απ’αυτόν των Λευκών. Οι επιστήμονες της αναφοράς όμως μας επισημαίνουν, πριν βιαστούμε ν’αποδώσουμε την τάση αυτήν σε γενετικά αίτια, ότι ακόμα το φαινόμενο δεν έχει μελετηθεί εις βάθος, μολονότι άλλοι επιστήμονες όπως οι συγγραφείς της “Κωδωνωτής Καμπύλης” παρατηρούν αυτήν τη σταθερή διαφορά παρόλο που τα τεστ προσπαθείται να είναι όσο το δυνατό ουδέτερα ως προς πολιτισμό. Η εξήγηση των επιστημόνων της αναφοράς είναι ότι οι Μαύροι, λογω της μακροχρόνιάς τους απομόνωσης και της χαμηλής τους κοινωνικοοικονομικής κατάστασης, έχουν αναπτύξει ένα σύστημα αξιών που απορρίπτει τις κυρίαρχες αξίες των Λευκών, συμπεριλαμβανομένης και της επιτυχίας στην εκπαίδευση. Από την άλλη πολλοί επιστήμονες υποστηρίζουν το αντίθετο, ότι δηλαδή η χαμηλή κοινωνικοοικονομική θέση των Μαύρων είναι αποτέλεσμα της χαμηλής νοημοσύνης τους. Το θέμα είναι πολύ λεπτό, ιδίως σ’αυτην την πολυπολιτισμική εποχή που ζούμε, και πιθανόν δεν συμφέρει να λυθεί ή, ακόμα κι αν βρεθεί κάτι, πιστεύω ότι δε θ’αναφερθεί ξεκάθαρα δημοσίως για ευνόητους λόγους.

Το κείμενο κλείνει με τ’αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με τη νοημοσύνη, όπως ποια γονίδια ευθύνονται πραγματικά, με ποιους τρόπους την επηρεάζει το περιβάλλον, ποιος είναι ο πραγματικος λόγος των διαφορών μεταξύ των ομάδων, κ.ά. Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι τα ερωτήματα αυτά θα απαντηθούν στο μέλλον με συστηματική όμως μελέτη.

Σε γενικές γραμμές οι απόψεις των επιστημόνων του κειμένου δε διαφέρουν και σημαντικά απ’αυτές των συγγραφέων της “Κωδωνωτής Καμπύλης” όπως είπα και στην αρχή, αφού, ανεξάρτητα από τις απόψεις μας και τους ευσεβείς πόθους μας, τα δεδομένα είναι αυτά, πάραυτα τα εξετάζει με πολύ πιο ουδέτερο τόνο από το βιβλίο, χωρίς φυσικά να προτείνει αλλαγή στις κοινωνικές πολιτικές. Δεν έχω διαβάσει ακόμα το βιβλίο για να έχω πλήρη γνώμη, γνωρίζω μονο απ’την περίληψή του, αλλά σκοπεύω να το κάνω στο εγγύς μέλλον. Η αναφορά αυτή είναι πάντως ένα καλό συνοπτικό κείμενο για τα έως τώρα ευρήματα για τη νοημοσύνη, που αναπτύσσει το θέμα σε μεγάλο βάθος και έκταση και είναι κατανοητό απ’όλους.

Χαμηλός δείκτης νοημοσύνης ως παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα

Στη
σελίδα
απ’όπου άντλησα το περισσότερο υλικό μου για την
προηγούμενη δημοσίευση,
για τη σχέση σεξουαλικότητας με το δείκτη νοημοσύνης, βρήκα κι άλλους ενδιαφέροντες συσχετισμούς με το δείκτη.

Ο χαμηλός δείκτης νοημοσύνης σχετίζεται με μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων. Όταν λέμε χαμηλός δείκτης νοημοσύνης δεν εννοούμε νοητική υστέρηση (κάτω από 70) μαζί με κάποιο σύνδρομο που ενδεχομένως περιλαμβάνει και την καρδιά, αλλά τιμές μέσα στα φυσιολογικά όρια που όμως θεωρούνται χαμηλότερα από το μέσο όρο 100. Εδώ και καιρό είχε παρατηρηθεί ότι άτομα με χαμηλό δείκτη νοημοσύνης παρουσίαζαν συχνότερα τέτοια προβλήματα, αλλά δεν είχε γίνει καμία μελέτη έως τώρα που να συνέκρινε αυτόν τον παράγοντα μ’άλλους γνωστούς όπως η παχυσαρκία, το κάπνισμα και η υπέρταση. Σε μια μελέτη του 2010 χρηματοδοτούμενη από το Ιατρικό Συμβούλιο της Βρετανίας συγκρίνεται ο χαμηλός δείκτης μ’άλλους γνωστούς παράγοντες και βρίσκεται ότι ο χαμηλός δείκτης σχετίζεται με μεγαλύτερη συχνότητα καρδιαγγειακών νόσων και θνησιμότητα, δεύτερος μόνο κατά σειρά παράγοντας κινδύνου μετά το κάπνισμα. Σύμφωνα με τις στατιστικές τους, οι επιστήμονες κατέληξαν στη κατάταξη σε σειρά των κυριότερο παραγότων κινδύνου με βάση τη σοβαρότητά τους, με πρώτο το κάπνισμα, δεύτερο το χαμηλό δείκτη νοημοσύνης, τρίτο το χαμηλό εισόδημα, τέταρτη την υψηλή συστολική πίεση, και πέμπτη τη χαμηλή φυσική δραστηριότητα. Οι ερευνητές εξηγούν το φαινόμενο θεωρώντας ότι τ’άτομα χαμηλης νοημοσύνης τείνουν να αμελούν περισσότερο για την υγεία τους, κι έτσι γίνονται επιρρεπέστεροι στα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Παρακάτω ο κάτοχος του ιστολογίου παραθέτει μια ακόμα απίστευτα έξυπνη επιστημονική μελέτη που αναζητούσε σύνδεση της θερμιδικής κατανάλωσης με το δείκτη νοημοσύνης. Οι επιστήμονες έκαναν το εξής!: Υπολόγισαν τα δεδομένα συναλλαγών εστιατορίων αλυσίδων στις Η.Π.Α., τα οποία ανέγραφαν στα προΪόντα τους τη θερμιδική τους αξία, με τα δημογραφικά του πληθυσμού που έκναε τις συναλλαγές. Επειδή οι συναλλαγές ήταν ανώνυμες, οι επιστήμονες κατέφυγαν σε πλάγιους τρόπους προσέγγισης της πραγματικής κατάστασης. Γνωρίζοντας την τοποθεσία κάθε εστιατορίου της μελέτης και μιας γενικής δημογραφίας της κάθε περιοχής, συνέκριναν τις προτιμήσεις των καταναλωτών, και βρήκαν ότι οι μείωση της θερμιδικής αξίας των παραγγελιών ήταν μεγαλύτερη σε περιοχές με δημογραφικά υψηλότερου εισοδήματος και υψηλότερης εκπαίδευσης, δηλαδή περισσότερων αποφοίτων πανεπιστημίου.

Ενδιαφέρον;

Σεξουαλικότητα και νοημοσύνη

Χθες και προχθές έψαχνα γι’αυτό το θέμα. Γενικά ψάχνω για τα διάφορα χαρακτηριστικά που ροσδίδει ο δείκτης νοημοσύνης στον άνθρωπο, και τη σχέση τους με την εξέλιξη του καθενός. Ο δείκτης νοημοσύνης είναι το σημαντικότερο χαρακτηριστικό μας, κι αυτός κρίνει σχεδόν τα πάντα στη ζωή μας. Ο δείκτης νοημοσύνης προβλέπει καλύτερα από οτιδήποτε άλλο την επιτυχία μας, τις αντιδράσεις μας, τη συμπεριφορά μας, το χαρακτήρα μας, όλη την πορεία της ζωής μας.

Έτσι έψαξα λοιπόν αν ο δείκτης νοημοσύνης έχει κάποια σχέση με τη σεξουαλικότητα και τη σεξουαλική συμπεριφορά ενός ατόμου, έχοντας όμως από πριν την ιδέα ότι άτομα με χαμηλότερο δείκτη συνευρίσκονται συχνότερα και θεωρούν αυτοσκοπό της ζωής τους τις σωματικές ηδονές.

Η περιέργεια αυτή προήλθε από προηγούμενες αναζητήσεις που έκανα παραπροχθές για την εξέλιξη και εγκεφαλική βάση του ερωτικού συναισθήματος. Για να έχει βιολογική βάση αυτό, σκέφτηκα, πολύ περισσότερο θά’χει η σεξουαλική συμπεριφορά, κι αν τα ένστικτά μας καταπιέζονται από το λογικό του μυαλού μας, λογικά οι πιο έξυπνοι δε θά’χουν τόσο ανάγκη τη συνουσία. Επίσης κάτι άλλο που με ώθησε να ψάξω αυτό το πράγμα ήταν αναζητήσεις για τον σεξουαλικό προσανατολισμό της
ασεξουαλικότητας,
κατάστασης στην οποία ένας άνθρωπος δε νιώθει σεξουαλική έλξη προς κανέναν, και σκέφτηκα ότι ίσως αυτοί οι άνθρωποι έχουν διαφορετικη ή υψηλότερη νοημοσύνη από το γενικό πληθυσμό.

Όμως δε βρήκα πολλά. Τα περισσότερα ήταν προσωπικές απόψεις του τύπου ότι ότι άνθρωποι με χαμηλότερο δείκτη κάνουν συχνότερα σεξ, αλλ’όχι πολλές επιστημονικές μελέτες.
Από απόψεις αξιόλογο είναι μια
συζήτηση στο φόρουμ
των cerebrals (εγκεφαλικών), μια ομάδα υποτίθεται πνευματικών ανθρώπων. Από εκεί πολλοί θεωρούσαν ότι άτομα με υψηλότερη νοημοσύνη δεν έχουν και τόσο ανάγκη το σεξ και μπορούν να κατευθούνουν τη λίμπιντό τους προς κάτι καλύτερο και δημιουργικότερο, μολονότι δεν είχαν όλοι την ίδια άποψη.

Παρά τη σχετική έλλειψη επιστημονικών μελετών για το θέμα σεξουαλικότητας και νοημοσύνης, είναι τουλάχιστον επαρκώς επιβεβαιωμένη η σχέση γεννητικότητας και νοημοσύνης.
Έχει βρεθει ότι άνθρωποι με λιγότερα παιδιά τείνουν νά’χουν υψηλότερη νοημοσύνη απ’αυτούς με περισσότερα. Ο λόγος ίσως είναι ότι οι εξυπνότεροι προτιμούν να κάνουν λιγότερα και να τα παρέχουν περισσότερα για την καλή ανατροφή κι επιτυχία τους, ενώ οι λιγότερο έξυπνοι δεν έχουν τέτοιο ενδιαφέρον και τ’αφήνουν περισσότερο ή λιγότερο να μεγαλώνουν μόνα τους, στο δρόμο. Μπορείτε μάλιστα να συγκρίνετε τους κατοίκους ανεπτυγμένων χωρών με τους τσιγκάνους, τους αφρικανούς και λοι πές υπανάπτυκτες εθνότητες για να δείτε τη διαφορά. Οι μεν κάνουν λίγα παιδιά τα οποία προσέχουν ως κόρην οφθαλμού, τα παίρνουν πολύπλοκα παιχνίδια, τα στέλνουν στο σχολείο και φροντίζουν την εκπαίδευσή τους και πολλά εξ αυτών περνούν στο πανεπιστήμιο, οι δε κάνουν πάρα πολλά, εκ των οποίων αρκετά πεθαίνουν νωρίς, και τα υπόλοιπα ωριμάζουν πολύ γρήγορα, ζουν σ’ένα σκληρό κι ασταθές περιβάλλον χωρίς σχεδόν καθόλου στήριξη, και στόχος τους είναι να παντρευτούν νωρίς για να κάνουν κανένα παιδί πριν πεθάνουν από κάτι και μείνουν άτεκνοι. Επιπλέον οι λιγότερο ευφυείς ίσως αγνοούν ή δεν εφαρμόζουν σωστά την αντισύλληψη ώστε να προστατευθούν. Φυσικά υπάρχουν εξαιρέσεις στα παραπάνω, και θα πρέπει νά’χουμε κατά νου ότι στις ανεπτυγμένες χώρες παλαιότερα τα πράγματα ήταν κάπως έτσι, και περισσότερο στα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα, τα οποία όμως αναπτύχθηκαν. Και δε θα πρέπει να υποτιμούμε τη συμβολή του περιβάλλοντος στη νοημοσύνη. Ένας τσιγκάνος για παράδειγμα, ακόμα κι αν έχει πολύ μυαλό, μπορεί να μην έχει τα κίνητρα να ξεφύγει απ’το άθλιο περιβάλλον του, αφού ίσως δε θα ελπίζει σε κάτι καλύτερο, αν και πιστεύω ότι κάποιος έξυπνος με θέληση μπορεί τελικά να καταφέρει αυτό που θέλει, και αυτό τό’χει αποδειξει πολλάκις η ιστορία, π.χ. Ισαάκ Νεύτων, Φαραντέι, Τόμας Έντισον.

Τέλος της παρενθέσεως. Όσον αφορά το θέμα της σεξουαλικότητας, έχω βρει όπως είπα ελάχιστες στατιστικές χωρίς μεγάλη πληθυσμιακή αντιπροσωπευτικότητα. Για τη νοημοσύνη των ασεξουαλικών δε βρήκα απολύτως τίποτα. Οι μελέτες εντούτοις που βρήκα είναι ενδιαφέρουσες και οπωσδήποτε άξιες αναφοράς.

Τις βρήκα μαζεμένες
σ’ένα άρθρο ιστολογίου
ενός μάλλον Άραβα (Ραζίμπ ονομάζεται) προφανώς δεινού ψαχτήρα, ίσως κι επιστήμονα, που έχει αναλύσει τα πάντα σχετικά μ’αυτό το θέμα. ΄Δε θα επιχειρήσω μετάφραση του τεράστιου άρθρου, οφείλω όμως να μεταφέρω επακριβώς τους αριθμούς των στατιστικών δεδομένων, και συνοπτικά θ’αναφέρω όλα τα ενδιαφέροντα, κι αν κάποιος θέλει να τα δει ο ίδιος, μπορει ν’ανατρέξει από το άρθρο στους ανάλογους συνδέσμους για να βρει τις μελέτες, τους στατιστικούς πίνακες κλπ. Θα το πάρω με σχεδόν γραμμική σειρά.

Αρχικά μας παραθέτει μια ενδιαφέρουσα μελέτη του 2000, στην οποία μελετήθηκαν Αμερικανοί έφηβοι έως τη μεγάλη δωδέκατη τάξη, το ανάλογο δικό μας της τρίτης του λυκείου, όπου διαπιστώθηκε ότι οι νέοι με υψηλή νοημοσύνη (πάνω από 110) κι αυτοί με πολύ χαμηλή (κάτω από 70) έχουν πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να μην έχουν κάνει σεξ απ’αυτούς στη μέση. Για τους κάτω από 70, αυτό μου φαίνεται λογικότατο. Επίσης μια άλλη μελέτη του 2001 έδειξε ακριβώς το ίδιο πράγμα, κι ακόμα πέρα από το σεξ βρήκε το ίδιο για προσεξουαλικές συμπεριφορές, π.χ. πιάσιμο χεριών ή φίλημα. Η περιοχή με τους λιγότερο πιθανόν να μην έχουν κάνει σεξ ήταν από 75 έως 90, το μέρος εκείνο της διαβάθμισης στο οποίο παρατηρείται επίσης έξαρση στην εγκληματικότητα. Στη μελέτη αυτήν λοιπόν, παρατηρήθηκε ότι η αύξηση του δείκτη νοημοσύνης πάνω από 110 κατά
ένα βαθμο αύξανε την πιθανότητα κατά 2,5% για τ’αγόρια και 1,5% για τα κορίτσια να μην έχουν κάνει σεξ.

Άλλη μελέτη του 2001 του περιοδικού Counterpoint των κολεγίων MIT και WELSLY δείχνει ότι η τάση αυτή συνεχίζεται και στην πρώιμη ενηλικίωση στο πανεπιστήμιο. Στην ηλικία περίπου των 19, το 80% των Αμερικανών ανδρών και το 75% των γυναικών έχουν κάνει σεξ, ενώ το 80% των πανεπιστημιακών μαθητών έχουν κάνει. Τα ποσοστά αυτά όμως αλλάζουν σε υψηλότερα πανεπιστήμια, κι έτσι στο Πρίνστον το 56% των φοιτητών έχουν κάνει, στο Χάρβαρντ το 59% και στο ΜΙΤ μόλις το 51%. Η συγκεκριμένη έρευνα όμως δε σταμάτησε σ’αυτές τις γενικές εκτιμήσεις, αλλά ανέλυσε και τα ποσοστά ανάλογα με τον κλάδο των φοιτητών. Στο Ουελσλυ το ποσοστό των φοιτητών καλλιτεχνικών σχολών που δεν είχαν συνουσιαστεί ήταν το 0% (όλοι τους είχαν κάνει σεξ), ενώ στο τμήμα βιολογίας ήταν 72%, και στη βιοχημεία και τα μαθηματικά το 83%. Στο ΜΙΤ το 20% των ανθρωπιστικών επιστημών, ενώ στη βιολογία το 73%. Μια παρόμοια μεγαλύτερη μελέτη βρήκε τα ίδια, ότι δηλαδή στις σχολές με μεγαλύτερη ανάγκη καταβολής νοητικών δυνάμεων τα ποσοστά των φοιτητών που είχαν συνουσιαστεί ήταν χαμηλότερα, με απόκλιση μόνο 0,60 από την έρευνα για τους φοιτητές του Ουέλσλυ.

Παρακάτω ο συγγραφέας συνεχίζει προτείνοντας διάφορες πιθανές ερμηνείες για το φαινόμενο, και ακόμα παρακάτω δίνει μελέτες που υποστηρίζουν ή διαψεύδουν τις υποθέσεις του. Ο ένας λόγος είναι ότι οι εξυπνότεροι προτιμούν να το αναβάλουν γι’αργότερα, που θα έχουν πετύχει, διότι προτιμούν να ξοδεύουν το χρόνο τους στις ασχολίες τους παρά κάνοντας σεξ ή ψάχνοντας ή διατηρώντας μια σχέση. Και ως παράδειγμα μας δίνει τα λόγια του Τζέιμς Γουάτσον, ενός από τους δύο που ανακάλυψαν του dna, ο οποίος έλεγε ότι αν παντρευοταν νωρίς, ίσως δε θα είχε το χρόνο να κάνει τη σπουδαιότατή του ανακάλυψη. Αυτό ίσως ταιριάζει με την υποτιθέμενη ρήση του Aldus Huxley ότι διανοούμενος είναι κάποιος που έχει βρει κάτι πιο ενδιαφέρον από το σεξ.
άλλος πιθανός λόγος είναι ότι οι εξυπνότεροι έχουν μεγαλύτερη αίσθηση του κινδύνου, αποφεύγοντας το σεξ για να αποτρέψουν πιθανές πρώιμες εγκυμοσύνες ή τη μετάδοση σεξουαλικώς μεταδιδομένων νοσημάτων. Ένας άλλος πιθανός λόγος είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί υποστηρίζουν εντονότερα θρησκευτικές ή ηθικές αξίες, και περιμένουν το γάμο παρά ψάχνουν συντρόφους από πριν. Ένας ακόμα λόγος ειναι ότι δυσκολεύονται να βρουν συντρόφους, τουλάχιστον οι άντρες, επειδή θεωρούνται λιγότερο ελκυστικοί ή ανεπιθύμητοι, και τέλος ίσως επειδή έχουν χαμηλότερη σεξουαλική ορμή.

Παρακάτω ο αρθρογράφος ψάχνει τις διάφορες μελέτες κι ερμηνείες, με πολλά στοιχεία από το ιστολόγιο
μισό σίγμα,
(Half Sigma) το οποίο ασχολείται με παρόμοια θέματα και ίσως το έχει σχετικός ερευνητής.

Βρέθηκε λοιπόν ότι αυτό το φαινόμενο συνεχίζεται και στην ενηλικίωση, κι ότι οι εξυπνότεροι τείνουν νά’χουν λιγότερους προγαμιαίους συντρόφους. Αν κι αυτό ταιριάζει με την ιδέα ότι οι εξυπνότεροι είναι πιο θρήσκοι ή “ηθικοί”, δεν αντιστοιχεί στην πραγματικότητα, αφού η θρησκευτικότητα συσχετίζεται με χαμηλότερο δείκτη νοημοσύνης σε διάφορες μελέτες, που γι’αυτό θα αναφέρω παρακάτω. Επίσης αναφέρεται στην ίδια δημοσίευση του Μισού Σίγμα ότι οι εξυπνότεροι έτειναν λιγότερο να θεωρούν το προγαμιαίο σεξ “ανήθικο”, πράγμα που ταιριάζει με τα ευρήματα ότι ο υψηλότερος δείκτης νοημοσύνης σχετίζεται με το φιλελευθερισμό και παρόμοιες ανοιχτές ιδέες (θα παραθέσω σχετικά στο τέλος).

Επίσης η ίδια δημοσίευση του Μισού Σίγμα έδειξε ότι η υψηλότερη νοημοσύνη συσχετίζεται και με λιγότερο σεξ μέσα στο γάμο για την ίδια ηλικιακή ομάδα. Αυτό ίσως εξηγείται λόγω της μεγαλύτερης αίσθησης των εξυπνότερων γαι τον κίνδυνο της εγκυμοσύνης, αλλά η χαμηλότερη λιμπιντο ίσως το εξηγεί καλύτερα. Το τελευταίο υποστηρίζεται από εύρημα του Counterpoint ότι παρόλο που το 95% των Αμερικανώνα αντρών και το 70% των γυναικών αυνανίζεται, μόνο το αντιστοιχο 68% και 20% αυνανίζεται στο ΜΙΤ.

Η ιδέα επίσης ότι τ’άτομα υψηλής νοημοσύνης δεν έχουν χρόνο ν’ασχοληθού νε το άλλο φύλο ίσως δεν ευσταθεί, επειδή μελέτη έχει δείξει ότοι τα άτομα αυτά περνούν μεγαλύτερο χρόνο με τους φίλους τους και δεν μένουν συνέχεια απομονωμένοι, όπως πιστεύεται κοινώς.

Αλλά ούτε η χαμηλότερη λίμπιντο ούτε και το άγχος για τις επιπτώσεις της συνουσίας δεν εξηγεί το θέμα λεπαρκώς. Το Μισό Σίγμα έδειξε επίσης σύμφωνα με τη μεγάλη κοινωνική μελέτη΄, ότι άντρες με υψηλη νοημοσύνη πάνω από 120 ήταν πιθανότερο να επισκεφθούν μια πόρνη. Αυτό αντιβαίνει στην ιδέα ότι αυτοί οι άνθρωποι είναι υπερβολικά προσεκτικοί, αλλά μάλλον μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι δε μπορούν να βρουν τόσο εύκολα σύντροφο. Σε μια εργασία που μας παραθέτει από κάτω, αναφέρεται η παρατήρηση ότι οι εξυπνότεροι τείνουν νά’ναι λιγότερο γυμνασμένοι, κι ότι οι λιγότερο γυμνασμένοι άντρες και γυναίκες έχουν λιγότερους συντρόφους. Από την άλλη οι περισσότερο γυμνασμένοι έχουν περισσότερους, αφού θεωρούνται αρενωπότεροι και άρα ελκυστικότεροι στις γυναίκες, και η πιθανότητα να επισκεφθούν πόρνη είναι μικρότερη.

Και με την τελευταία διαπίστωση ο συγγραφέας μας καταλήγει σ’ένα συμπέρασμα, το οποίο στηρίζει με δύο μελέτες. Λέει ότι η ορμόνη υπεύθυνη για τη σεξουαλική ορμή και τον αρενωπό σωματότυπο είναι η τεστοστερόνη, και σύμφωνα με δύο μελέτες η ορμόνη αυτή επίσης κατεβάζει το δείκτη νοημοσύνης. Η μία μελέτη βρήκε ότι το επίπεδο τεστοστερόνης στο σάλιο εφήβων με δείκτη νοημοσύνης κάτω από 70 και πάνω από 130 είναι χαμηλότερος, ενώ η άλλη ότι ένα γονίδιο που είναι υπεύθυνο για την ευαισθησία στα ανδρογόνα και υψηλούς δείκτες σπέρματος ίσως επηρεάζει αρνητικά τη νοημοσύνη.

Η αξιοπιστία ωστόσο των παραπάνω διαπιστώσεων μου φαίνεται αμφίβολη. Εάν το πρόβλημα το προκαλούσε η τεστοστερόνη, τότε οι γυναίκες, που έχουν εκ φύσεως χαμηλότερα ποσοστά απ’τους άντρες, θά’πρεπε να ήταν κατά πολύ εξυπνότερες, παρόλα αυτά δεν είναι. Οι σχετικές έρευνες που προσπάθησαν να κάνουν σύγκριση μεταξύ των
νοητικών ικανοτήτων ανδρών και γυναικών
δεν εντόπισαν σημαντικές διαφορές, αν και κάποια ευρήματα παραμένουν σχετικά σταθερά. Οι γυναίκες τείνουν να τα πάνε καλύτερα στις λεκτικές ικανότητες, ενώ οι άντρες στις χωρικές και μαθηματικές. Επίσης βρέθηκε ότι ήταν πολύ πιθανότρο για τους άντρες να βρίσκονται είτε στο υψηλότρο είτε στο χαμηλότερο όριο της κλίμακας, παρά για τις γυναίκες. Επιπλέον η έλλειψη τεστοστερόνης στους άντρες αποδεδειγμένα προκαλεί διάφορα προβλήματα. Αυτό το συμπέρασμα, ότι δηλαδή η τεστοστερόνη επηρεάζει αρνητικά τη νοημοσύνη, είναι πολύ βιαστικό και θεωρώ ότι θα πρέπει να γίνουν συστηματικές έρευνες σε άτομα και πειραματόζωα για να μπορέσουμε να πούμε ότι φτάσαμε σε κάποιο ασφαλές συμπέρασμα γι’αυτό.

Δεν ξέχασα όμως ν’αναφέρω τους συσχετισμούς μεταξύ
θρησκευτικότητας και ιδεολογίας με τη νοημοσύνη,
για τα οποία υποσχέθηκα παραπάνω. Έχουν γίνει καποιες ενδιαφέρουσες μελέτες και πάνω σ’αυτό το θέμα. Αξιοσημείωτη είναι η μελέτη του Δανού Helmuth Nyborg το 2008, ο οποίος εξέταση τη σχέση νοημοσύνης με το θρήσκευμα και το εισόδημα. Τ’αποτελέσματα της μελέτης, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Intelligence, έδειξαν ότι οι άθεοι βρίσκονται κατά 1,95 βαθμούς της κλίμακας της μέτρησης της νοημοσύνης ψηλότερα από τους αγνωστικιστές, 3,82 βαθμούς από τους φιλελεύθερους πιστούς, και 5,89 από τους δογματικούς πιστούς. Ο ίδιος ερευνητής σύντομα έκανε μια ακόμα μελέτη μαζί με το Richard Lynn που συνέκρινε το ποσοστο πιστών σε κάθε χώρα με το μέσο όρο νοημοσύνης της. Πράγματι, τα κράτη με υψηλότερο μέσο όρο νοημοσύνης, π.χ. η Σουηδία, η Δανία, η Ιαπωνία, η Αυστραλία είχαν μεγάλο ποσοστό αθέων. Επίσης μπορείτε να παρατηρήσετε εύκολα ότι τα παραπάνω κράτη κι άλλα παρόμοια είναι τα πλέον ανεπτυγμένα του κόσμου, κι αυτό θα πρέπει να μας θέτει αμφιβολίες για το μέσο όρο νοημοσύνης της Ελλάδας.

Διάφορες ερμηνείες έχουν προταθεί γι’αυτό το φαινόμενο, για τον αντιστρόφως ανάλογο συσχετισμό δηλαδή της νοημοσύνης με τη θρησκευτικότητα, κι από τους κοινότερα αποδεκτούς είναι ότι γενικότερα οι εξυπνότεροι αμφισβητούν περισσότερο τα παραδεδομένα κι αναζητούν, ενώ οι λιγότερο ευφυείς δέχονται ευκολότερα έτοιμες λύσεις για τ’αναπάντητα ερωτήματα της ζωής. Το μορφωτικό επίπεδο ίσως επίσης παίζει σημαντικό ρόλο στη θρησκευτικότητα ενός ατόμου, και η υψηλή νοημοσύνη σχετίζεται με υψηλό μορφωτικό επίπεδο, όχι όμως όλες τις φορές, εάν π.χ. ένας πολύ έξυπνος λόγω προβληματικού περιβάλλοντος δεν καταφέρει να τελειώσει τη βασική ή καθόλου εκπαίδευση.

Ενδιαφέρουσα είναι τέλος η πρόσφατη έρευνα του Ιάπωνα Satoshi Kanazawa, δημοσιευμένη στο περιοδικό Social Psychology Quarterly το Μάρτιο του 2010, στην οποία βρέθηκε ότι οι φιλελεύθερες απόψεις και ο αθεϊσμός σχετίζονται με υψηλότερη νοημοσύνη. Η θεωρία του Kanazawa γι’αυτο είαι ότι οι εξυπνότεροι υιοθετούν ευκολότερα καινοτόμες απόψεις και ιδέες αμφισβητώντας τις παλαιές και παραδοσιακές. Στην ίδια μελέτη βρέθηκε ακόμα ότι η υψηλότερη νοημοσύνη σχετίζεται με αποκλειστικότητα στη σχέση στους άντρες, που ίσως προτείενι ο Kanazawa είναι κι αυτό μια νέα ανθρώπινη κατάσταση που υιοθέτησαν περισσότερο οι εξυπνότεροι, αφού οι άντρες ιστορικά συνήθιζαν νά’χουν πάνω από μια γυναίκες. Αυτό ίσως εξηγεί και το εύρημα παραπάνω, ότι δηλαδή οι ευφυέστεροι τείνουν νά’χουν λιγότερους ερωτικούς συντρόφους.
Πιθανόν όμως οι άντρες το κάνουν αυτό με τον υποσυνείδητο σκοπό να ισχυροποιήσουν τη σχέση τους ώστε να καταφέρουν να περάσουν τα καλά γονίδιά τους στην επόμενη γενιά κι επίσης να βρίσκονται εκεί για να στηρίξουν τους απογόνους τους, με την ελπίδα ότι θα συνεχίσουν το δρόμο των γονέων τους. Στις γυναίκες ωστόσο δεν εντοπίστηκε παρόμοιο φαινόμενο.
Ίσως όμως απλά οι εξυπνότεροι άντρες τείνουν να διστάζουν περισσότερο να παραδεχτούν τις απιστείες τους ακόμα και σε ανώνυμα ερωτηματολόγια.

Ο
Satoshi Kanazawa
είναι Ιάπωνας επιστήμονας κάτοικος της Βρετανίας με ειδίκευση στην εξελικτική ψυχολογία και στη νοημοσύνη. Σπούδασε οικονομικά και διοίκηση επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, αλλ’εξαιτίας των μελετών του έγινε επίτιμος ερευνητής στο ψυχολογικό τμήμα του ίδιου πανεπηστιμίου. Περισσότερο γνωστός έγινε για τις ψυχομετρικές και στατιστικές του μελέτες. Πέρα απ’τα παραπάνω έχει συσχετίσει τη νοημοσύνη με νυχτερινή δραστηριότητα, ελκυστικότητα κ.ά. Η συσχέτιση όμως της νοημοσύνης με ελκυστικότητα δεν υποστηρίζεται στα παραπάνω ευρήματα του Μισού Σίγμα, γι’αυτό και θα πρέπει να γίνουν περισσότερες κι εντατικότερες μελέτες πάνω σ’αυτόά τα θέματα. έτοιες μελέτες όμως δε γίνονται, πιστεύω γιατί η νοημοσύνη είναι ένα πολύ λεπτό θέμα που τ’αποτελέσματα της έρευνάς του θα ενοχλούσαν πολλούς σήμερα για ευνόητους λόγους. Ο ίδιος ο Kanazawa μισεί τη λεγόμενη πολιτική ορθότητα (political correctness) την εναρμόνιση δηλαδή της συμπεριφοράς μας ώστε να μην προσβάλουμε κανέναν ή καμί κοινωνική ομάδα. Στην
προσωπική του ιστοσελίδα
γράφει καθαρά ότι τον ενδιαφέρει πάνω απ’όλα η αλήθεια, όχι η προσπάθεια να μην προσβάλλει κάποιον. Κάποιες απ’τις μελέτες του θεωρήθηκαν ρατσιστικού η σεξιστικού περιεχομένου κι εξαίτίας αυτού έχει πάρει ποινές για τη δημοσίευσή τους, ωστόσο ο τρόπος θεώρησης μας γι’αυτά τα πράγματα θα πρέπει ν’αλλάξει, να γίνει πιο επιστημονική και λιγότερο συναισθηματική. Έχει γράψει μερικά καλά βιβλία, τα οποία θα ψάξω για να κατεβάσω.

Η αρχική διαισθητική μου άποψη ότι οι άνθρωποι με χαμηλότερη νοημοσύνη έχουν περισσότερο στο μυαλό τους την αναπαραγωγική διαδικασία τελικά κάπως επαληθεύεται.