γλάστρα με φρέσκα κρεμμύδια 16/4/2011
Το μέγεθος από το οποίο αρχίζω να μαζεύω. 7/4/2011
κρεμμύδια που βγαίνουν στην επιφάνεια 11/3/2011
κοκκάρια 24/2/2011
Το κρεμμύδι είναι το λαχανικό που καλλιεργώ περισσότερο και σε μεγαλύτερες ποσότητες. Επειδή όμως τα μαζεύω πάντα φρέσκα και δεν τ’αφήνω να γίνουν ξερά, ούτε έχω μαζέψει σπόρο από κανένα κρεμμύδι, έχω βρει ένα άρθρο για την ολοκληρωμένη καλλιέργεια του κρεμμυδιού. Τις προσωπικές μου εμπειρίες συν κάποιες επιπλέον πληροφορίες τις παραθέτω στο τέλος.
Πηγή:
Valentine
Λαχανόκηπος – Το κρεμμύδι (Από τον Γιώργο Κωνσταντακόπουλο)
Μπορείτε να φανταστείτε την μαγειρίτσα χωρίς φρέσκο κρεμμυδάκι; Ή την σαλάτα μαρουλιού; Για δοκιμάστε να κάνετε μία νόστιμη και «δεμένη» σάλτσα χωρίς ξερό κρεμμύδι; Παρατηρείστε ότι, μόνο για το κρεμμύδι χρησιμοποιείται το υποκοριστικό του -κρεμμυδάκι- για να περιγραφεί μία άλλη όψη και χρήση του ιδίου φυτού. Οι αρχαίοι μας Έλληνες τιμούσαν αρκούντως το κρεμμύδι, μιας και, εκτός των άλλων χρήσεων, αποτελούσε σταθερό συστατικό του πρωινού τους (ακράτισμα).
Ο αρχαίος κόσμος, καλλιεργούσε το κρεμμύδι, όχι μόνο για την άρτυση των φαγητών αλλά και για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες, που οφείλονται μάλλον στην μεγάλη περιεκτικότητά του σε ιώδιο και θειάφι.
Το κρεμμύδι, μπορεί να καταναλωθεί με πολλούς τρόπους. Ως φρέσκο κρεμμυδάκι, αποτελεί ιδανικό συστατικό για τα διάφορα φρικασέ και τις ωμές σαλάτες, ενώ ως ξερό κρεμμύδι, αποτελεί βασικό συστατικό για πάμπολλες συνταγές μαγειρικής.
Το ξερό κρεμμύδι, μπορεί ακόμα να ψηθεί ολόκληρο και να αποτελέσει μία εξαίρετη σαλάτα με λίγο ξύδι και λάδι.
Ας δούμε λοιπόν πώς μπορείτε να έχετε κρεμμυδάκια και κρεμμύδια όλον τον χρόνο.
1. Παραγωγή σπόρων και κοκκαριού: Κατά κανόνα, η παραγωγή του κρεμμυδιού γίνεται φυτεύοντας μικρούς βολβούς (κοκκάρι), οι οποίοι στη συνέχεια βλαστάνουν και παράγουν το μεγάλο κρεμμύδι που όλοι γνωρίζουμε. Εμείς εδώ, θα δούμε πώς μπορείτε να παράγετε μόνοι σας τον σπόρο για την εν συνεχεία παραγωγή του κοκκαριού. Θα πρέπει να γνωρίζετε ότι, τα μεγάλα ξερά κρεμμύδια, αν τα φυτέψετε, θα βλαστήσουν και θα αναπτύξουν παράλληλα με τα κρεμμυδόφυλλα, έναν κεντρικό σκληρό κορμό στην κορυφή του οποίου θα αναπτυχθεί ένα στρογγυλό άνθος. Όταν ωριμάσει και ξεραθεί, μπορείτε να συλλέξετε τον κρεμμυδόσπορο, το λεγόμενο μπαρούτι από την ομοιότητά του με αυτήν. Αυτόν τον σπόρο, μπορείτε να τον σπείρετε κατά τον Φεβρουάριο-Μάρτιο. Το κοκκάρι σας (μικροί κρεμμυδοβολβοί), θα είναι έτοιμο κατά τον Ιούλιο-Αύγουστο. Η σπορά του μπαρουτιού, γίνεται σε βάθος το πολύ μέχρι 1 εκατοστό από την επιφάνεια του εδάφους. Τρία έως τέσσερα γραμμάρια σπόρου, αρκούν για 1 τετραγωνικό μέτρο. Συνεπώς, αν δεν θέλετε να σπείρετε τον θεσσαλικό κάμπο, αρκούν 5-6 μεγάλα ξερά κρεμμύδια για να παράγετε το μπαρούτι και το αντίστοιχο κοκκάρι που απαιτείται για έναν οικογενειακό λαχανόκηπο. Ο τρόπος συλλογής και φύλαξης του κοκκαριού μέχρι την φύτευσή του, είναι ίδιος με τους αντίστοιχους του ξερού κρεμμυδιού που αναφέρονται στη συνέχεια.
2. Φύτευση κοκκαριού: Αν θέλετε να παράγετε χλωρά κρεμμύδια, θα πρέπει να φυτέψετε το κοκκάρι σας τον Οκτώβριο με Νοέμβριο. Τα χλωρά κρεμμυδάκια σας θα είναι έτοιμα την επόμενη άνοιξη. Αν αντίθετα θέλετε να παράγετε ξερά κρεμμύδια, θα φυτέψετε κατά το τέλος Ιανουαρίου με αρχές Φεβρουαρίου. Τα ξερά σας κρεμμύδια θα είναι έτοιμα για συγκομιδή κατά τον μήνα Αύγουστο. Σημειώστε ότι, μπορείτε να έχετε φρέσκα κρεμμυδάκια όλον τον χρόνο, αρκεί να φυτεύετε τμηματικά τον διαθέσιμο χώρο. Η φύτευση γίνεται σε βραγιές με απόσταση 20-30 εκατοστά μεταξύ τους και σε βάθος 3-4 εκατοστά. Μέσα στην ίδια βραγιά, η απόσταση των φυτών πρέπει να είναι 10-15 εκατοστά.
3. Τεχνική καλλιέργειας: Το κρεμμύδι, έχει ανάγκη από ελαφρύ χώμα πλούσιο σε οργανικές ουσίες και καλοδουλεμένο, για να μπορέσει να αναπτύξει συμμετρικούς βολβούς. Ακόμα, το κρεμμύδι δεν χρειάζεται λίπανση με κοπριά κατά τη σπορά γιατί δεν την αφομοιώνει εύκολα. Προτιμότερο είναι να έχετε λιπάνει από την προηγούμενη περίοδο, έτσι ώστε η κοπριά να έχει αφομοιωθεί σχεδόν πλήρως από το χώμα. Επίσης, το περίσσευμα υγρασίας στο χώμα, ταλαιπωρεί το κρεμμύδι, εμποδίζει την ανάπτυξή του και ευνοεί την ανάπτυξη ασθενειών, όπως την σήψη. Επομένως, φροντίστε το έδαφος να είναι στραγγερό και μην το ποτίζετε υπέρμετρα. Από την σύσταση του εδάφους, εξαρτάται η μικρότερη ή μεγαλύτερη καυστικότητα του κρεμμυδιού. Έδαφος πλούσιο σε θειάφι, παράγει καυστικά κρεμμύδια ενώ έδαφος πλούσιο σε άζωτο, τα γλυκαίνει.
4. Συγκομιδή: Είναι ευνόητο ότι μπορείτε να μαζεύετε τα κρεμμύδια σας οποιαδήποτε στιγμή το απαιτούν οι ανάγκες σας. Μόνο για τα ξερά κρεμμύδια, αυτά δηλαδή που θέλετε να φυλάξετε και να διατηρήσετε για τον χειμώνα, θα πρέπει να τα συλλέξετε σε συγκεκριμένο στάδιο της ωρίμανσής τους. Η κατάλληλη στιγμή είναι, όταν τα φύλλα αρχίσουν να κιτρινίζουν έντονα και γέρνουν προς το έδαφος. Σε αυτή την φάση, οι βολβοί έχουν αναπτυχθεί τελείως και είναι έτοιμοι για συγκομιδή και φύλαξη. Ξεριζώστε τους βολβούς, τραβώντας τους κάθετα προς τα πάνω με σταθερή δύναμη. Αν το έδαφος είναι πολύ συμπαγές, καλό είναι να κάνετε αυτή την εργασία, 1-2 ημέρες μετά από ένα καλό πότισμα.
5. Φύλαξη και διατήρηση: Για να μπορέστε να διατηρήσετε καλά τα ξερά κρεμμύδια και να μην μουχλιάσουν, είναι απαραίτητο να τα αφήσετε 2-3 ημέρες απλωμένα σε στεγασμένο μέρος για να στεγνώσουν. Μπορείτε να τα αφήσετε και στο σημείο που τα ξεριζώσατε, αν μπορέσετε να εξασφαλίσετε την Υψηλή διαβεβαίωση ότι δεν θα βρέξει. Φροντίστε όμως να τα σκεπάζετε τη νύχτα για να μην τα επηρεάζει η πρωινή δροσιά. Στην συνέχεια, καθαρίστε το χώμα και τις κατεστραμμένες φλούδες, κόψτε την ουρά στα 2-3 εκατοστά, τοποθετήστε τα σε ξύλινα ή χάρτινα τελάρα και φυλάξτε τα σε μέρος χωρίς υγρασία και με λίγο φως. Επειδή χρειάζονται αερισμό για να μην μουχλιάσουν, φροντίστε η ποσότητα σε κάθε τελάρο να είναι τέτοια που να μπορούν όλοι οι βολβοί να αερίζονται. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να τα τοποθετήσετε ένα-ένα, αλλά ούτε και σε σωρό που εμποδίζει τον αερισμό. Ωστόσο, ο πιο γνωστός -και κατά τη γνώμη μου περισσότερο αρεστός από άποψη αισθητικής- τρόπος διατήρησης είναι, σε πλεξούδες. Αν αποφασίσετε να τα διατηρήσετε σε πλεξούδες, μην κόψετε την ουρά τους γιατί θα σας χρειαστεί για το πλέξιμο. Πάρτε έναν σκοινί, και πλέξτε τις ουρές τους μαζί με το σκοινί, χρησιμοποιώντας την ίδια τεχνική που εφαρμόζουν οι γυναίκες στις πλεξούδες των μαλλιών τους. Κρεμάστε τις σε μέρος δροσερό και προφυλαγμένο. Τα κρεμμύδια εννοείται…
Το κρεμμύδι είναι ένα εύκολο φυτό στην καλλιέργειά του. Κι αν ακόμα δεν έχετε λαχανόκηπο, μια-δυο ζαρντινιέρες στη βεράντα, είναι αρκετές για να έχετε τουλάχιστον φρέσκο κρεμμυδάκι από τα ίδια σας τα χέρια. Ή τα χεράκια της….
Επιπλέον πληροφορίες από διάφορες διαδικτυακές πηγές:
Η επιστημονική ονομασία του κρεμμυδιού είναι allium cepa, όπου allium=σκόρδο (τ’όνομα του γένους) και cepa=κρεμμύδι στα λατινικά. Το κρεμμύδι ανήκει στο ίδιο γένος με το σκόρδο, όπως δηλώνει και το όνομα του γένους του. Ανήκει στην οικογένεια των σκορδιδών (alliaceae) και στην τάξη των ασπαραγωδών και είναι μονοκοτηλύδνωνο. Αυτό το είδος δεν υπάρχει άγριο στη φύση, ωστόσο συγγενικά ήδη ζουν στην κεντρική Ασία. Η καλλιέργειά του ξεκίνησε πριν 5000 χρόνια στη Μεσοποταμία, όπως δείχνουν ευρήματα. Καλλιεργούταν και στην αρχαία Αίγυπτο, όπου μάλιστα ήταν και ιερό φυτό. Συμβόλιζε με το στρογγυλό σχήματ του και τους ομόκεντρούς του κύκλους την αιώνια ζωή. Χρησιμοποιούταν και στην ταρίχευση. Οι Αρχαίοι Έλληνες αθλητές έτρωγαν πολύ κρεμμύδι επειδή πίστευαν ότι δίνει δύναμη.
Η καυστική και ερεθιστική ιδιότητα του κρεμμυδιού προέρχεται από θειικές ενώσεις. Όταν τα κύτταρα ρηγνύονται με το κόψιμο, δρουν ένζυμα τα οποία διασπούν αυτές τις ενώσεις σε ελαφρύτερες αέριες οι οποίες μπαίνουν στα μάτια μας ή στη μύτη μας. Αν κόβετε τα κρεμμύδια υποβρυχίως ή αφού τα έχετε ψύξει το πρόβλημα αυτό μειώνεται.
Προσωπική εμπειρία:
Τα κρεμμύδια ήταν τα πρώτα λαχανικά που καλλιέργησα και αυτά που συνεχίζω να καλλιεργώ σε μεγάλη σχετικά ποσότητα. Παρακάτω παραθέτω αναλυτικά τις εμπειρίες μου για τις καλύτερες συνθήκες ανάπτυξής τους:
Η προσωπική μου εμπειρία συμφωνεί με το άρθρο στο ότι τα κρεμμύδια έχουν την πιο καλή ανάπτυξη σε υγρό, ελαφρύ και πλούσιο σε οργανική ύλη έδαφος. Μπορούν ν’αναπτυχθούν αρκετά καλά και σε αργιλώδες έδαφος, αλλά εκεί χρειάζεται προσοχή με το πολύ πότισμα που μπορεί να τα σαπίσει λόγω έλλειψης αποστράγκισης. Σε χώματα πολύ στεγνά ή που στεγνώνουν πολύ γρήγορα, π.χ. στις περιφέρειες μεγάλω γλαστρών, ή εάν δεν ποτίζονται τακτικά, μπορεί ν’αναπτυχθούν λίγο και να μείνουν στάσιμα ή και καθόλου. Τέλος, σε συμπαγές χώμα δυσκολεύονται περισσότερο ν’αναπτυχθούν και γίνονται κοντά και χοντρά. Αυτό όμως δεν το έχω δοκιμάσει πολλές φορές, επειδή συνήθως αποφεύγω το χώμα μου να είναι συμπαγές και ίσως αυτή να μην είναι η αιτία, γιατί οι ρίζες των κρεμμυδιών σ’αυτό το χώμα ήταν πολύ βαθιές και η κοντή ανάπτυξη ίσως ήταν αποτέλεσμα του πολύ έντονου ήλιου και της καλοκαιρινής ζέστης.
Έχω παρατηρήσει ότι τα κρεμμύδια αναπτύσσονται καλύτερα και γίνονται μεγαλύτερα στον απευθείας ήλιο. Χρειάζονται τουλάχιστον λίγες ώρες ήλιου την ημέρα, ενώ την υπόλοιπη μέρα μπορούν να είναι σε έντονο φως ή ημισκιά. Τα κρεμμύδια που μεγαλώνουν στη σκιά τείνουν να είναι πιο λεπτά, πιο ανοιχτόχρωμα και φαίνονται ασθενικά. Αν βρίσκονται σε πολύ σκιερό περιβάλλον και η αποστράγκιση του εδάφους είναι κακή, υπάρχει κίνδυνος να σαπίσουν.
Πότισμα χρειάζονται κανονικό, όπως τα περισσότερα λαχανικά. Όταν το χώμα αρχίζει να στεγνώνει, ποτίστε το. Λιγότερο πότισμα θα χρειαστούν αυτά που βρίσκονται σε αργιλώδες χώμα ή αυτά που βρίσκονται σε σκιά, ενώ περισσότερο αυτά που βρίσκουνται σε πολύ ελαφρύ χώμα. Η συχνότητα ποτίσματος είναι βέβαια ανάλογη με τη θερμοκρασία και την εξάτμιση.
Ο ρυθμός ανάπτυξής τους είναι ανάλογος με τη θερμοκρασία, δηλαδή το χειμώνα ή τις πολύ κρύες μέρες αναπτύσσονται λίγο, ενώ τις θερμότερες περισσότερο. Το καλοκαίρι είναι μια φυσική εποχή ανάπαυσης οπότε ακόμα και αν θέλτε να παραγάγεται μόνο φρέσκα, δεν είναι η κατάλληλη εποχή για να φυτέψετε.
Φυτεύω τα κοκκάρια σε γλάστρες με καλοσκαμμένο χώμα σε πολύ κοντινή απόσταση μεταξύ τους, σχεδόν κολλητά. Έτσι εξοικονομείται χώρος και τα κρεμμύδια δεν έχουν κάποιο πρόβλημα. Εάν όμως φυτευθούν πολύ κοντά (κολλητά ή το ένα σχεδόν πάνω στο άλλο), τότε αρκετά από αυτά δε θα φτάσουν στο πλήρες μέγεθός τους. Ακόμα και αν αφαιρεθούν τα δυνατότερα, αυτά δε θα καταφέρουν ποτέ να μεγαλώσουν στο μέγιστό τους. Συνήθως τα φυτεύω μόνα τους σε γλάστρες, αν και μερικές φορές τα έχω μαζί με βολβούς ή μονοετή ή κάτω από τα γιούκα μου. Στην τελευταία περίπτωση τα κρεμμύδια αναπτύσσονται προς το φως έξω από τη γλάστρα και έτσι τα φύλλα τους γίνονται κρεμαστά. Λιπαίνω μόνο με οργανικό λίπασμα και κατά τη φύτευση και μετά κατά διαστήματα στην ανάπτυξή τους. Τα κοκκάρια φυτρώνουν πολύ γρήγορα, μέσα σε λίγες μέρες.
Μπορείτε να μαζέψετε φρέσκα κρεμμύδια όποτε θέλετε, δεν υπάρχει κάποια φάση στην οποία είναι “ώριμα”. ‘Εγώ αρχίζω να μαζεύω από περίπου λίγο μετά τον πρώτο μήνα έως πάνω-κάτω δύο μήνες μετά τη φύτευση ώσπου να τελειώσουν. Προτιμώ να τα μαζεύω όταν φτάνουν ή μόλις έχουν φτάσει το μέγιστο δυνατό μέγεθος, για να μην ξοδεύω πολλά μικρά κάθε φορά και τελειώσουν γρήγορα, αλλά όταν έχω πάρα πολλά, μαζεύω και νωρίτερα. Τα νεαρά κρεμμυδάκια έχουν ακόμα το κοκκάρι τους συμπαγές. Όσο μεγαλώνουν και χρησιμοποιούν την αποθηκευμένη ενέργειά του αδυνατίζει, και αν περάσει λίγο παραπάνω καιρός και αρχίσουν οι ζέστες, η βάση τους φουσκώνει ετοιμαζόμενα για το σχηματισμό βολβού. Δεν έχω αφήσει κανένα κρεμμύδι πέρα απ’αυτό το στάδιο. Εάν κόψετε ένα κρεμμύδι χωρίς να βγάλετε και τη ρίζα του, δεν πειράζει, θα ξαναβγάλει φύλλα αλλά λεπτότερα και πιο αδύναμα. Για να έχετε συνεχή παραγωγή, μπορείτε όσο μεγαλώνουν τα κρεμμύδια και μαζεύετε, να φυτεύετε άλα στη θέση τους. Εγώ ξεκινάω την άνοιξη από το Φεβρουάριο και τελειώνω το Μάιο, ενώ το φθινόπωρο από το Σεπτέμβριο και τελειώνω το Δεκέμβριο.
Δεν έχω δοκιμάσει ποτέ να παραγάγω σπόρους. Όλα τα κρεμμύδια μου προέρχονται από αγορασμένα κοκκάρια. Πρέπει παρόλα αυτά ν’ασχοληθώ με την παραγωγή σπόρων και πειραματικά με την παραγωγή ξερών κρεμμυδιών, γιατί κάποτε ίσως χρειαστεί. Αν και έχω φυτέψει ξερά κρεμμύδια για να δω αν ανθίσουν, συνήθως το κάνω βιαστικά μέχρι να βάλω κάποιο μονοετές στη θέση τους οπότε τα ξεριζώνω και τα τρώω.
Ακόμα κι αν δεν έχετε πολλές κηπουρικές γνώσεις, μπορείτε να καλλιεργήσετε μ’επιτυχία κρεμμύδια. Είναι πολύ εύκολα.
Ενημέρωση 19/7/2011: Φύτεψα μερικά πειραματικά το καλοκαίρι, προς τα τέλη του Ιουνίου. Βγήκαν και αναπτύχθηκαν πολύ γρήγορα. Τώρα έχουν γίνει τεράστια κι έχω αρχίσει να μαζεύω. Όσο λείπω αναλαμβάνει το αυτόματο πότισμα. Άρα τα κρεμμύδια, τουλάχιστον τα φρέσκα, μπορούν να καλλιεργηθούν οποιαδήποτε εποχή.
