Χελώνα σε χειμέρια νάρκη: σαν πέτρα

Διακόπτω τη ροή των δημοσιεύσεών μου μ’ένα έκτακτο σπάνιο εύρημα. Σήμερα, είχαμε πάει σ’ένα χωράφι να μαζέψουμε σαλιγκάρια. Το μέρος είναι γνωστό κοίτασμα μαλακίων και δυστυχώς αυτο το ξέρουν πολλοί και τα μαζεύουν. Μαζέψαμε τελικά κοντά στα 5-7 κιλά, τα περισσότερα από κάθε άλλη φορά, αλλ’αυτό δεν είναι το κύριο θέμα.

Ψάχνοντας για τα μαλάκια που ήταν κάτω από πεσμένα περσινά καλάμια και χώμα, βρήκα ξαφνικά κάτι σαν πέτρα ίσα με την επιφάνεια του εδάφους. Πιάνοντάς το προσεκτικά κατάλαβα ότι είχε χελωνοειδή επιφάνεια. “Ωραία,” είπα, “βρήκα έναν ολόκληρο σκελετό χελώνας με το καβούκι και τα υπόλοιπα λεπτότερα κοκκαλάκια που έψαχνα. Τοο έβγαλα και ήταν μια ζωντανή χελώνα σε χειμέραι νάρκη! Πρώτη φορά έχω βρει ζώο σε χειμέρια νάρκη! Αρχικά δεν μπορούσα να διαπιστώσω ότι ήταν πράγματι ζωντανή, πάντως είχε όλα τα μέλη της και δε μύριζε πτώμα. Αργότερα όμως το ένα εμπρός άκρο της κινήθηκε ανεπαίσθητα, κι άκουσα τη χαρακτηριστική συρρικτική αναπνοή της χελώνας που κάνει όταν μαζεύεται μέσα. Το ζώο ήταν ακριβώς όπως ένα παγωμένο μαλάκιο, σκουλήκι, έντομο, φυτό ή άλλος ποικιλόθερμος οργανισμός, κρύο και χωρίς γενικά σημεία ζωής. Όλα τ’ανοίγματα στο σώμα της, ακόμα και τα μεγάλα ανοίγματα του κελύφους, ήταν μπουκωμένα με λάσπη κι απόρησα πώς μπορούσε ν’αναπνέει μ’αυτό το γύψο, και πώς θά’βγαινε αργότερα. Χρειάστηκε λίγο σκάψιμο μέχρι να βρω τις φολίδες της και την ουρά της.

Η χελώνα ωστόσο ήταν έτοιμη να ξαναβγεί στον έξω κόσμο. Βρισκόταν στην επιφάνεια του εδάφους, ενώ κανονικά σε πλήρη χειμέρια νάρκη είναι θαμένες μέσα. Πιθανόν τη σταμάτησε προσωρινά το λίγο χιόνι που έπεσε εδώ χθες, το οποίο όμως έλιωσε αμέσως. Τη χελώνα δεν την άφησα στο σημείο ακριβώς που τη βρήκα, αλλά λίγα μέτρα δίπλα στην επιφάνεια κάπως προστατευμένη με καλάμια, ώστε να τη χτυπήσει γρήγορα ο ήλιος.

Ήταν του είδους Testudo hermanni, μιας και μόνο αυτό το είδος ζει εδώ πέρα, μεσαίου μεγέθους αρσενική. Λόγω χειμέριας νάρκης είχε αδυνατίσει κάπως και ήταν σχετικά ελαφρότερη από το αναμενόμενο.

Όμως αυτή η χελώνα είχε πάνω της κάτι ιδιαίτερο κι ανησυχητικό. Από το μπροστινό τμήμα του ραχιαίου θυραίού (το πάνω μέρος του καβουκιού) έλειπαν δύο μεγάλα πλευρικά κομμάτια πάνω απ’το άνοιγμα, και όλο το εμπρός μέρος ήταν κάπως φαγωμένο. Στο πίσω μέρος επίσης υπήρχε ένα φαγωματάκι με ακανόνιστο κόψιμο από τη δεξιά πλευρά. Από μπροστά ήταν τόσο κατεστραμμένη, ώστε φαίνονταν και λίγο από πάνω τα νύχια των μπροστινών άκρω. Έχω δει τραυματισμένες χελώνες, αλλά ποτέ τόσο σοβαρή περίπτωση. Συνήθως βρίσκεις ζώα με μικροφαγώματα στην περιφέρεια ή μικρά βαθουλώματα, ξυσίματα φολίδων, και μικροραγίσματα στην επιφάνεια. Η πιο σοβαρή περίπτωση που θυμάμαι ήταν ένα βαθύ εγκάρσιο κόψιμο στο ένα τρίτο του μήκους του καβουκιού από μπροστά, εκεί περίπου δηλαδή που σταματά το μπροστινό άνοιγμα κι αρχίζει η γέφυρα, σε μια τεράστια θηλυκή χελώνα πριν τρία χρόνια, που ωστόσο είχε κλεισει. Το τραύμα φαινόταν επιτηδευμένο, σαν κάποιος διεστραμμένος να ήθελε να κόψει με πριόνι μια άκακη χελωνούλα. Στη σημερινή περίπτωση φαινόταν πως το τραύμα είχε επουλωθεί, αλλά δε μπορώ να είμαι σίγουρος αν πράγματι έκλεισε ή απλά λόγω κρύου φαίνεται έτσι. Σκέφτομαι ότι αν είναι πρόσφατο πόσο θα πονάει η χελωνούλα μόλις αρχίζει ν’ανακτά τις αισθήσεις της και πόσο ευάλωτη θα είναι σε μολύνσεις, αν φυσικά προλάβει να ζήσει λίγο ακόμα, γιατί εκείνο το μέρος ισοπεδώνεται συχνά από ελκυστήρες. Την αιτία του τραύματος δε μπορώ να τη γνωρίζω, όμως μπορει να είναι από σαρκοφάγο ζώο που την έπιασε και τη δάγκωσε από μπροστά, από πτώση, από άνθρωπο, δεν ξέρω.

Πάντως δεν είναι η μόνη φορά που έχω βρει κρύο ερπετό. Παλιά, πριν περίπου 5-8 χρόνια, θυμάμαι πως είχαμε βρει μια μισοπαγωμένη χελώνα στα χόρτα δίπλα στο δρόμο την ίδια εποχή με την ξαδέρφη μου. Ήταν 15 Απριλίου ακριβώς, και το θυμάμαι γιατί τότε ήταν τα γενέθλιά της και είχε χαρεί πολύ. Ο καιρός τύχαινε νά’ταν πιο ζεστός τότε και γι’αυτό τη βρήκαμε μισοσυνειδητή στην επιφάνεια. Ήταν μια μεγάλη θηλυκή σχετικά αδύνατη και πολύ αργοκίνητη, και η μόνη γρήγορη κίνηση που έκανε ήταν να μαζεύει μέσα το κεφάλι της βγάζοντας το χαρακτηριστικό ήχο. Μόλις τη σηκώναμε τέντωνε τα μπροστινά της άκρα μπροστά και τα πίσω προς τα μπρος, και μάζευε το κεφάλι της με την παραμικρή κίνηση. Δε μπορούσε ν’αντιδράσει πολύ έτσι κι αλλιώς, γι’αυτό προστάτευε τόσο πολύ το πιο σημαντικό της μέρος, το μυαλάκι της. Όταν την αφήσαμε κάτω στην αυλή του σπιτιού, θυμάμαι ότι πήγαινε πάντα στον ήλιο και ξεκινούσε να τρώει τα χορτα με πολλή όρεξη.

Ο Δαρβίνος τελικά δεν ήταν υπερβολικός όταν έλεγε πως στην εξερεύνησή του στην Αργεντινή τύχαινε να είναι χειμώνας και σκάβοντας έβρισκε διάφορα ποικιλόθερμα – αράχνες, σαύρες, φίδια, έντομα – ναρκωμένα κάτω απ’το χώμα. Μάλλον αν ξέρεις πού να ψάξεις, βρίσκεις.

Μαζί μ’αυτό το γεγονός όμως συνέβη και κάτι δυσάρεστο. Κάπου κοντά στο μέρος της χελώνας είχε βρεθεί μια οχιά, που την σκότωσαν αμέσως. Επειδή είναι δηλητηριώδες δε σημαίνει ότι μας είναι τόσο μεγάλη απειλή. Όπως μου είπαν, το φίδι κινούταν, σκέφτομαι μάλλον λόγω μικρότερου όγκου και συνεπώς ικανότητα γρηγορότερης θέρμανσης. Οι σαύρες πάντως ήδη έχουν αρχίσει να δραστηριοποιούνται, αφού λόγω μικρότερου όγκου ζεσταίνονται γρηγορότερα. Αλλ’ομοίως ψύχονται και γρηγορότερα, κι αυτό μπορεί να τους αποβεί μοιραίο αν δεν προλάβουν να βρουν καταφύγιο σε απότομη παγωνιά.

Για τα σαλιγκάρια όμως θα πρέπει να κάνω ξεχωριστή δημοσίευση, γι’αυτήν την παραμελημένη αλλά σημαντική τροφή.

Η προγραμματισμένη ροή των δημοσιεύσεων θα συνέχιζε με λίγα θέματα που αφορούν το Δαρβίνο, και μετά με διάφορα άλλα. Τελευταία δημοσίευα πολλά άρθρα για φυτά που είχα στο μυαλό μου, αν και δεν εξαντλήθηκαν όλα τα είδη που σκεφτόμουν πρόσφατα, μπορούν όμως να περιμένουν γι’αργότερα.

Απολογισμός ερπετών κι αμφιβίων 2011

μεγάλη αρσενική χελώνα Testudo hermanni

μικρός αρσενικός φρύνος B. viridis στο χέρι μου

μεγάλη θηλυκή χελώνα T. hermanni

μια άλλη μεγάλη θηλυκή χελώνα T. hermanni

Όπως και
πέρσι,
έχω βάλει στόχο να καταμετρώ προσεκτικά και να καταγράφω όσα ερπετά και αμφίβια, όπου και όπως κι αν βρίσκονται αυτά, τυχαίνει να βρίσκω κάθε χρόνο. Για το 2011 λοιπόν έχω μια αρκετά πλούσια ποικιλία. Όλα είναι από τους Πύργους Κοζάνης 800 μέτρα υψόμετρο στο Βέρμιο, το χωριό μου, εκτός κι αν επισημάνω διαφορετικά.

Ένας ακόμα από τους συνολικά 38 περίπου Bufo viridis που βρήκα φέτος. Οι πράσινοι φρύνοι έχουν εξάπλωση σ’όλη σχεδόν την Ελλάδα και μπορούνα βρεθούν σε πολλούς τύπους ενδηαιτημάτων. Πολλούς έβρισκα στο δρόμο, άλλους όμως μέσα στην αυλή, ή στα παρτέρια με τα λουλούδια και τα χόρτα όπου τους εντόπιζα με τον ήχο, ή σ’ένα δωματιάκι που βρίσκεται η βρύση του λαστίχου, το οποίο κρατάει και λίγη θερμοκρασία παραπάνω. Οι περισσότεροι ήταν είτε μικροί είτε μεσσαίοι. Στην αυλή έτυχε να πιάνω τους ίδιους δύο αρσενικούς κι ένα θηλυκό επί 5 συνεχόμενες μέρες. Μπορείτε να ξεχωρίσετε τους αρσενικούς από τους θηλυκούς απλώς σφίγγοντάς τους ελαφρά στη μέση – οι αρσενικοί θα βγάλουν φωνούλες, αφού είναι το μόνο φύλο που κωάζει. Οι φρύνοι ζουν κυρίως στη στεριά, πηγαίνοντας στο νερό μόνο για αναπαραγωγη, κι έτσι δεν κινδυνεύουν τόσο, στην ενήλικη φάση τους τουλάχιστον, από τη ρύπανση των υδάτων. Αντίθετα τα τελευταία χρόνια οι βάτραχοι του νερού έχουν ελαττωθεί υπερβολικά στο ποταμάκι της περιοχής λόγω ρύπανσης, κυρίως από ασυνήδητους και βόθρους.

Ένας ακόμα πάνω στο χέρι μου. Εδώ σίγουρα θά’χετε αναρωτηθεί πώς γίνεται και τους φωτογραφίζω στο χέρι μου χωρίς να μου φεύγουν, και ίσως φτάσετε ν’αμφιβάλλετε μήπως είναι στημένο. Όμως δεν είναι και τόσο δύσκολο όπως φαίνεται. Πέραν του ότι δεν ήταν λίγες οι φορές που μου πηδούσαν από το χέρι πριν προλάβω να εστιάσω και να τραβήξω, είναι αρκετά χειρίσιμα ζώα που μπορείς να τα κάνεις να κινηθούν κατά συγκεκριμένο τρόπο σχετικά εύκολα. Με την εμπειρία μου κάποιων χρόνων στο πιάσιμό τους, έχω να σας μάθω λίγες τεχνικές με τις οποίες θα επηρεάσετε ένα φρύνο να μείνει ήσυχος. Αυτά δεν τα είχα γράψει
στο παλαιότερο άρθρο μου για τους φρύνους,
όπου θα βρείτε πολλές πληροφορίες γι’αυτά τα ζώα.
Προσέξτε καλά το πλατύ και σχεδόν επίπεδο κεφάλι ενός φρύνου. Βγάλετε θεωρητικά όλο το κάτω μέρος με την κάτω σιαγώνα και μια μικρή φέτα από το εσωτερικό του κατώτερου μέρους του πάνω, είναι όλο το στόμα και ο ουρανίσκος. Βγάλτε τώρα το μπροστινό στενότερο μέρος, είναι το ρύγχος και τα ρουθούνια. Εντάξει, τα βγάλατε. Τώρα πάτε πιο πίσω και βγάλτε τα μεγάλα εξογκωμένα μάτια, αφαιρώντας περίπου τον ίδιο όγκο που φαίνεται έξω και μέσα. Τώρα έμειναν ν’αφαιρέσετε τ’αφτιά, των οποίων τα τύμπανα βρίσκονται ακριβώς πίσω απ’τα μάτια. Αφαιρέστε και λίγο προς τα μέσα. Τώρα έμεινε ένα πλατύ, κεντρικό μέρος. Κόψτε κι από εδώ γύρω-γύρω λίγο. Τι έμεινε; Ένα μικρό, απειροελάχιστα υπερυψωμένο μέρος όπου βρίσκεται ο εγκέφαλος. Όλο το υπόλοιπο κεφάλι είναι στόμα, ρύγχος, αισθητήρια όργανα, και ο οστέινος οπλισμός που τα προστατεύει – αν και τα οστά του ζώου είναι πολύ λεπτά κι εύθραυστα, μπορούν να το προστατεύσουν υπό κανονικές συνθήκες. Τώρα μπορείτε να βγάλετε και το δέρμα, το βρεγματικό οφθαλμό (ένα τρίτο φωτοευαίσθητο όργανο πάνω στο κεφάλι πολλών σπονδυλωτών, και τέλος βγάλτε και τη λεπτή φέτα κρανίου. Αφαιρέστε το λίγο κενό που υπάρχει από κάτω, τις μήνιγγες, και σας έμεινε ένας μικροσκοπικός, μακρόστενος εγκέφαλος. Αυτός ελέγχει τις βασικές λειτουργίες, την κίνηση και τη συμπεριφορά του ζώου.Μπορούμε να πούμε πως είναι το κέντρο της συνειδήσεώς του.
Έτσι λοιπόν, αν πιάσετε το κεφάλι ενός φρύνου ή άλλου βατράχου, θα βρείτε ψιλαφίζοντας στη μέση προς τα πίσω, κάπου ανάμεσα στα μάτια και τα αφτιά, ένα ελαφρώς φουσκωμένο μέρος. Άρα μπορείτε να σκεφτείτε πόσο μικρός είναι ο εγκέφαλός του. Μικρός και κατά πολύ απλότερος σε σχέση μ’εμάς και τα υπόλοιπα θηλαστικά, σε σχέση όμως με λιγότερο εξελιγμένες ομάδες σπονδυλωτών και ομάδες ασπονδύλων είναι αρκετά σύνθετος. Αποτελείται πάνω-κάτω από τα ίδια μέρη με το δικό μας, αν και όχι τόσο διαφοροποιημένα.
Ο τρόπος κίνησής του επομένως θα πρέπει να είναι περιορισμένος και κατά βάση ενστικτώδης. Συγκρίνοντας τον τρόπο κίνησης του φρύνου με το κουνέλι – και τα δύο ζώα κινούνται με άλματα κι έχουν εξελίξει παχύ και κοντό σώμα ως προσαρμογή σ’αυτό -, κατάλαβα ευθύς ότι οι τρόποι κίνησεις και οι πιθανές εναλλακτικές που έχει το δεύτερο είναι πολύ περισσότεροι και πολυπλοκότεροι. Εδώ μιλάω μόνο για κίνηση, γιατί αν έβαζα και τη γενικότερη συμπεριφορά και τη νοημοσύνη το κουνέλι σίγουρα θα ξεπερνούσε το φρύνο κατά πάρα, πάρα πολύ.

Έτσι λοιπόν έχουμε ορισμένες τεχνικές που θα κάνουν το φρύνο να κινηθεί κατά συγκεκριμένο τρόπο:

1 Αν χαϊδέψετε το ζώο κατά μήκος της νοητής μέσης γραμμής απ’το κεφάλι έως πίσω, ή αν το ακουμπήσετε λίγο πίσω, ή αν το σπρώξετε λίγο από πίσω, θα πηδήξει μπροστά.
2 Αν εκεί που κινείται του υψώσετε ένα εμπόδιο μπροστά του είτε με το χέρι σας είτε με κάτι άλλο πιθανότατα θα γυρίσει επί τόπου και θα διαλέξει άλλο δρόμο. Το ίδιο ίσως γίνει βάζοντας απλά μπροστά στο κεφάλι του ένα δάχτυλο.
3 Αν τον πιέσετε λίγο στο ρύγχος σπρώχνοντάς τον προς τα πίσω θα τον μπλοκάρετε προσωρινά, και θα μείνει ακίνητος.
4 Εάν τον αναποδογυρίσετε απότομα μπορεί να μείνει για λίγο εκεί (τονική ακινησία). Συνήθως όμως γυρίζει κανονικά αμέσως, γι’αυτό ίσως χρειαστεί να τον πιέσετε λίγο στη θέση του. Με την αντίδραση αυτή προσποιείται το νεκρό ώστε ο υποτιθέμενος εχθρός να τον αφήσει ήσυχο. Παρόμοια συμπεριφορά έχουν κι άλλα ζώα, όπως οι
κότες.
5 Εάν ενώ ο φρύνος κάθετε ήσυχος και ακίνητος περάσετε το χέρι σας ή κάτι άλλο, ή πετάξει ή περάσει κάτι πάνω απ’το κεφάλι του σε κάποιο ύψος, θα τρομάξει στιγμιαία και θα πεταχτεί κατευθείαν. Εκεί βρίσκεται ο βρεγματικός οφθαλμός, που μπορεί ν’αντιληφθεί απότομες εναλλαγές του επιπέδου φωτός, και θα προειδοποιήσει το ζώο για πιθανό εχθρό που έρχεται από πάνω.
6 Αν εφαρμόσετε τις διάφορες ακινητοποιητικές τεχνικές και τον κρατήσετε στο χέρι σας κάνοντάς το κοίλη χούφτα, πιθανότατα θα μείνει για λίγο ώστε να τον φωτογραφίσετε. Μπορεί αρχικά να σας πηδήξει λίγες φορές, αλλά θα το καταφέρετε στο τέλος. Ίσως κάθεται στο χέρι μας λόγω υψηλότερης θερμοκρασίας εκεί.
7 Αν το ζουλίξετε παραπάνω, τον τραβήξετε, ή τον σηκώσετε λάθος, π.χ. από κάποιο άκρο, θ’αντιδράσει έντονα προσπαθώντας να φύγει. Αυτό είναι βασανιστικό για το ζώο και δε θα πρέπει να το κάνετε. Αν κι έχει μικρό εγκέφαλο, έχει όλα τα κυκλώματα μέσα που του δίνουν την ικανότητα ν’αντιλαμβάνεται πόνο και φόβο, όπως άλλωστε και κάθε σπονδυλωτό.
8 Για να τον τεντώσετε, πιάστε τον λίγο απ’τη μέση και απλώστε τα άκρα του προς τα πίσω. Δεν πιάνει πάντα, και συχνά μπορεί να προσπαθεί να επανέλθει με δύναμη, και καλύτερα τότε να τα παρατήσετε.
9 Όταν το μεταφέρετε, να τον πιάνετε ολόκληρο, όχι μόνο απ’τη μέση για να φοβάται, ή να τον έχετε καλυμμένο και με τα δύο χέρια ώστε να νιώθει ασφαλής και ήσυχος. Γενικά όμως δε θα πρέπει να πιάνετε ένα αμφίβιο για πολύ ώρα γιατί το ζεστό και ξηρό δέρμα μας αφηδατώνει το δικό τους λεπτότερο και υγρό. Επίσης εάν έχετε πιάσει πριν χημικό ή κάτι δηλητηριώδες, μπορεί το ζώο ν’απορροφήσει την ουσία απ’το δέρμα του. Καλύτερα να τον κρατάτε σ’έναν κάδο ή άλλο δοχείο με λίγη υγρασία αν πρόκειται να μείνει για πολλή ώρα.
10 Για να πιάσετε ένα φρύνο, καπακώστε τον γρήγορα με το χέρι, ή περιμένετε να πάει κοντά σε μια γωνία και μετά πιάστε τον.
11 Και μην ξεχάσετε να πλήνετε τα χέρια σας μετά, ιδίως αν πρόκειται να φάτε με το χέρι ή να πιάσετε ευαίσθητη περιοχή του σώματος. Οι φρύνοι εκρίνουν τοξίνες στο δέρμα τους όταν στρεσάρονται, και παρόλο που στο δέρμα είναι αβλαβείς, αν έρθουν σ’επαφή με βλενογόνο μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό.

Οι υδρόβιοι βάτραχοι όπως είπα έχουν σχεδόν εξαφανιστεί, με μία όμως απροσδόκητοι εξαίρεση. Είχα πει
στο παλαιότερο θέμα για τις βομβίνες
ότι από το ποταμάκι του χωριού έχουν πλέον δυστυχώς εκλείψει. Όμως βρήκαμε μια ομάδα σ’ένα πολύ απομονωμένο μέρος. Μια μέρα τον Αύγουστο λοιπόν, αφού είχα πάει εγώ μ’ένα φίλο μου βόλτα στη γέφυρα Σάνδρεμος, μία βυζαντινή ή οθωμανική διατηρημένη γέφυρα που διασχίζει το ποταμάκι αμέσως βόρεια λίγο έξω απ’το χωριό, ψάχναμε το μέρος. Το ήδη υποβαθμισμένο ποτάμι κόβεται εντελώς λίγο έξω από το χωριό για τους καλοκαιρινούς μήνες για άρδευση, κι έτσι η κοίτη μένει ξερή. Κάπου λοιπόν σε μια γωνία της κοίτης είχε σχηματιστεί μια μικρή λιμνούλα περίπου ένα μέτρο και κάτι σε μήκος, ένα σε πλάτος και πάνω από μισό μέτρο βάθος. Εκεί μέσα ήταν παγιδευμένος σε απελπιστική κατάσταση ένας τεράστιος αριθμός τέτοιων βατράχων (Bombina variegata), από ενήλικες 4 εκατοστών έως και μικρά του ενός ή και λιγότερο. Είχα φωτογραφίσει και τη λιμνούλα και ένα μικρό στο χέρι μου, αλλά καταλάθος τ’αρχεία σβήστηκαν. Τα βατραχάκια αυτά πιθανόν θα τρέφονταν με τα πολλά εντομοειδή που κολυμπούσαν εκεί, δεν είναι όμως απίθανο οι μεγαλύτερι να κανιβάλιζαν τους μικρότερους, μιας και τέτοια συμπεριφορά έχει παρατηρηθεί στην αιχμαλωσία.
Όλα τα βατραχάκια ήταν λοιπόν παγιδευμένα εκεί, με αφιλόξενες εκτάσεις κατάξερου εδάφους και βράχων γύρω τους. Τον Οκτώβριο, που θ’άφηναν το ποτάμι, εάν η λίμνη είχε διατηρηθεί χωρίς μόλυνση ή, ακόμα καλύτερα, ξαναγέμιζε από καμία βροχή, τα βατραχάκαι θα μπορούσαν να σκορπιστούν σ’όλο το μέρος και ίσως κάποια να επιβίωναν. Ακόμαι όμως κι αν μερικά επιβίωσαν, είναι αναγκασμένα ν’αντιμετωπίσουν κι αυτό το καλοκαίρι την ίδια ανθρώπινη μαλακία, και ίσως φέτος δεν ξανασταθούν τόσο τυχερά.

Μια σχετικά μικρή χελώνα στο χέρι ενός παιδιού. Φέτος βρήκα 58 περίπου χελώνες, εκ των οποίων το ένα
μικρό χελωνάκι,
άλλες 4 μικρές, μία αρσενική και μια θηλυκή μικρού μεγέθους, και περίπου 20 αρσενικές και 25 θηλυκές, αλλά και μία μεσαία πατημένη στο δρόμο, (οι καταμέτρησή μου δεν έγινε τόσο λεπτομερείς όπως πέρσι). Εννοείται ότι όλες οι χελώνες της περιοχής είναι του είδους Testudo hermanni.

Νεροχελώνες δεν υπάρχουν ούτε υπήρχαν στο ποτάμι. Νεροχελώνες του είδους Trachemys sscripta (οι κοινές αμερικανικές νεροχελώνες) μπορούν να βρεθούν σε υδάτινα οικοσυστήματα κοντά σε μέρη με ανθρώπινη δραστηριότητα, αφού κάποιοι ασυνήδητοι αφήνουν τις χελώνες τους εκεί, κι έπειτα αυτές είτε πεθαίνουν είτε καταφέρνουν να ζήσουν και αναπαράγονται σε βάρος των ευρωπαϊκώνειδών με τα οποία ανταγωνίζονται καλύτερα. ΕυρωπαΪκές νεροχελώνες δεν έχω συναντήσει ακόμα. Στον Άρνο ποταμό της Φλωρεντίας που
επισκέφθηκα φέτος,
μου είπαν ότι υπήρχαν πολλές νεροχελώνες, προφανώς του αμερικανικού είδους. Το θέμα είναι διεθνές.

Αυτή τη σαύρα τη βρήκα σ’έναν κουβά κάτω απ’το μπαλκόνι στην αυλή. Προφανώς θα είχε πέσει εκεί μέσα ύστερα από κάποιο ατύχημα, ή μπορεί κάποιο πουλί να την έπιασε και αυτή νά’κοψε την ουρά της για να σωθεί. Κατά τ’άλλα ήταν υγειής. Η ουρά ξαναμεγαλώνει, αλλά απλότερη και διαφορετικού χρώματος και υφής από πριν. Την ξαναβρήκαμε την επόμενη μέρα στα κοντά χόρτα του μέρους όπου την αφήσαμε, προφανώς δε χρειάστηκε να μετακινηθεί πολύ μακριά. Να ήταν ολόκληρη περίπου 3-4 εκατοστά.
Μη νομίζετε πως με αγαπάει, με ξέρει ή δε με φοβάται για να κάθεται στο χέρι μου. Κάθεται για καθαρά ωφελιμιστικούς λόγους, αφού το χέρι μας είναι ζεστό και τα ερπετά ως γνωστόν χρειάζονται εξωτερικές πηγές θερμοκρασίας για ν’ανεβάσουν το μεταβολισμό τους. Μπορείτε να βάλετε μια μικρή σαύρα στο χέρι σας, κι αυτή θα καθίσει εκεί για λίγο βλέποντάς το σαν μια τεράστια θερμή επιφάνεια. Μπορείτε μάλιστα και να κουνήσετε το χέρι σας αργά χωρίς να τρομάξει. Προσοχή όμως, γιατί αν τρομάξει θα πέσει απ’το χέρι σας και θα εξαφανιστεί. Με μεγαλύτερες σαύρες αυτό, να τις βάλετε δηλαδή στο χέρι σας χωρίς να φεύγουν, φυσικά δε γίνεται. Το είδος μου είναι άγνωστο, πιθανόν κάποια νεογέννητη του γένους Lacerta ή Podarcis. Ας μας διαφωτίσει κάποιος ειδήμων.

Και το πιο σπάνιο:

Πρώτη φορά είδα κι έπιασα αβγά ερπετού. Συνολικά ήταν 9 και βρέθηκαν όταν ο θείος μου έσκαβε το παρτέρι με την τσάπα. Δεν είναι σκληρά σαν τ’αβγά της κότας, είναι περισσότερο δερματώδη και ελαφρώς εύπλαστα, αν και πάλι το ερπετό για να ενισχύσει το τσόφλι χρειάζεται αρκετό ασβέστιο. Σίγουρα θα είχαν γεννηθεί από κανένα μεγάλο ειδος όπως αυτά του γένοςυ Lacerta.
Όλοι φοβήθηκαν μήπως ήταν αβγά φιδιού, ακόμα κι εγώ ανησύχησα μήπως ήταν κάποιο δηλητηριώδες είδος, χωρίς να σκεφτώ προς στιγμήν ότι οι οχιές γεννούν κατευθείαν μικρά και όχι αβγά. Έπρεπε ωστόσο ν’ανοίξω ένα αβγό για να το επιβεβαιώσω, αλλά και κυρίως από δική μου περιέργεια. Έσκασα ένα λοιπόν καθαρά για δειγματοληπτικούς λόγους. Το αβγό δε σπάει όταν ανοίγεται, αλλ’αν τρυπήσει ή σχιστεί σκάει απότομα πετάγοντας έξω όλα τα υγρά. Μέσα λοιπόν στο υγρό βρήκα ένα έμβρυο σαύρας 3,5-4 εκ. μαζί με την ουρά, ίσου μεγέθους με τις μικρότερες νεογέννητες, και σίγουρα σε λίγες μέρες τα αβγά θά’σκαγαν. Έτσι σκότωσα ακούσια μια μικρή αγέννητη σαυρούλα. Ούτε όμως τα υπόλοιπα είχαν καλή τύχη. Τά’θαψα όλα έξω απ’το σπίτι για να μην τα βρει κανείς και να συνεχίζουν ν’αναπτύσσονται κανονικά σ’ένα μέρος με καλό χώμα και πολύ ήλιο. Όμως έκανα το λάθος να το πω σε παιδάκια και μου σκόρπισαν ή μου κατέστρεψαν τα 4. Τελικά το βράδυ τά’φερα μέσα στην αυλή, πλέον μόνο 4. Επίσης δεν είναι σωστό ν’αλλάζουν συνέχεια θέσει τα αβγά των ερπετών, διότι το μικρό μπορεί να συνθλιβεί από το βάρος των υπολοίπων υλικών του αβγού. Την άλλη μέρα βρήκα το ένα λίγο ξεθαμμένο και πλαγιασμένο, και κατάλαβα ότι δεν τό’θαψα σωστά. Τώρα αν τα υπόλοιπα εκολάφθηκαν είναιάγνωστο.

Από φίδια βρήκα ένα σχετικά μικρό πατημένο στο δρόμο κοντά στο σπίτι, είχα ακούσει και γι’άλα δύο, όμως δεν ξέρω τι ήταν.

Προσδοκώ φέτος να βρω ακόμα περισσότερα και ακόμα πιο σπάνιες περιπτώσεις.

Νέα από τον κόσμο των ερπετών: ήρθε η περίοδος αναπαραγωγής, αστεία τηλεοπτική εκπομπή και αναβίωση ενός ιστολογίου

Έχω μεγάλο ενδιαφέρονγια τα ερπετά, αυτό είναι γνωστό. Είμαι γραμμένος εδώ κι ένα χρόνο περίπου στην ελληνική πύλη για τα ερπετά
Reptiles Greece
όπου μπαίνω πού και πού και σε κάποιες περιόδους μπαίνω ως μέλος και μιλάω. Ο λόγος για τον οποίον δε μπαίνω συχνά είναι κυρίως επειδή δεν έχω εγώ ακόμα στην κατοχή μου κανένα ερπετό. Θά’θελα να έχω μια μικρή συλλογή ή τουλάχιστον ένα, αλλά δεν είναι κάτι εύκολο. Πρώτα απ’όλα χρειάζεται χρήματα και πολύ ψάξιμο. Εγώ το μόνο που έχω είνια κάτι δυσλειτουργικά δοχεία που ίσως μπορούμε να τα πούμε τερράρια και την ιδέα, η οποία τοποθετείται στο πίσω μέρος του μυαλού για καλύτερη καθημερινή λειτουργικότητα, όπως άλλωστε και πολλές άλλες.

Έχω λοιπόν να μπω στην Ελληνική Πύλη από δύο μήνες περίπου. Ο λόγος για τον οποίον ξαφνικά αποφάσισα να ρίξω μια ματιά ήταν η απορία μου για τ’αποτελέσματα της οικονομικής κρίσης στα μέλη. Αν και ήξερα περιπτώσεις από πριν που μέλη πουλούσαν ή μείωναν τη συλλογή τους για οικονομικούς λόγους ή άλλα που έχαναν τη δουλειά τους ή αντιμετώπιζαν προσωρινά προβλήματα, τώρα πίστευα ότι αυτό θα είχε ενταθεί υπερβολικά, αλλά δεν ήταν έτσι. Απ’ό,τι έψαξα για να δω τι γίνεται, είχαν γίνει πρόσφατα συζητήσεις για την κρίση και τα αποτελέσματά της και φαίνεται τα περισσότερα μέλη ότι έχουν ακόμα τη δυνατότητα να συντηρήσουν τα ερπετά τους. Πάντως ακόμα συνεχίζονται να γράφονται νέα μέλη και οι συζητήσεις συνεχίζονται όπως πριν, μπορεί και περισσότερο.

Κοινό θέμα σε πολλές συζητήσεις ήταν η ανησυχία πολλών ερπετών των μελών αυτήν την εποχή με την αύξηση της φωτοπεριόδου και της θερμοκρασίας, ως επιθυμία αναπαραγωγής. Η εποχή αναπαραγωγής σε πολλά ερπετά ξεκινά την άνοιξη, αφού έχουν βγει από τη χειμέρια νάρκη για τα εύκρατα είδη ή αφού έχουν περάσει από ελαφρώς χαμηλότερες θερμοκρασίες και μικρότερες μέρες για τα πιο τροπικά είδη. Στην αιχμαλωσία είναι αναμενόμενο λόγω ελεγχόμενης θερμοκρασίας να γίνεται νωρίτερα. Την εποχή αυτή τα ζώα θα βγουν, θα ψάξουν ταίρι, τ’αρσενικά ανάλογα με το είδος μπορεί να μαλώσουν για το θηλυκό, και λίγο καιρό με μερικούς μήνες αργότερα θα γεννηθούν τα αβγά.

Είχαμε αυτόν τον καιρό κι ένα ασυνήθιστο γεγονός. Στις 28 Φεβρουαρίου το θέμα της εκπομπής “Το πρωινό μου” του Λιάγκα και της Σκορδά ειχε θέμα τα ερπετά. Είχαν κληθεί 6 μέλη με τα ερπετά τους για να ενημερώσουν ας πούμε το κοιινό. Όπως θα περιμένατε για πρωινή εκπομπή, το επίπεδο δεν ήταν και το καλύτερο, λες και οι παρουσιαστές ήθελαν να κατευθύνουν τον κόσμο στο συμπέρασμα ότι αυτοί οι άνθρωποι είναι ανώμαλοι. Είχε ερωτήσεις του τύπου “Είστε ανώμαλος;”, “Οι γονείς σας τι λένε γι’αυτά;”, και το κοινότερο: “Κοπέλα έχετε;”, λες και αυτοί οι άνθρωποι είναι εξωγήινοι, ανώμαλοι, διεστραμμένοι ή δεν ξέρω τι άλλο. Μάλιστα σε μία σελίδα που σχολίαζε την εκπομπή ο τίτλος ήταν
“ζουν ανάμεσά μας”,
Λες και πρόκειται για σεξουαλικούς εγκληματίες ή τους Νεφελίμ του Λιακόπουλου. Τίποτα απ’αυτά δεν είναι, απλώς άνθρωποι με ένα συγκεκριμένο ενδιαφέρον χόμπι. Τώρα αν βρεθεί κάποιος ανώμαλος που τυχαίνει ν’ασχολείται και με τα ερπετά ή βάζει τα ερπετά στην ανωμαλία του, αυτό είναι άλο θέμα.
Πέρα από τα ερπετά ένα μέλος είχε φέρει και σκορπιούς εκεί. Τα πιο ωραία που τον ρώτησαν είναι αν έχει βγάλει το δηλητήριο ή αν τον αγαπάνε και δεν τον τσιμπάνε! Έχω να σημειώσω ότι τα κοινότερα διατηρούμενα είδη σκορπιών είναι αρκετά μεγάλα, αλλά πολύ μικρής τοξικότητας, όσο περίπου μιας σφήκας. Στον αλλεργικό βέβαια θα κάνουν πάλι κακό. Γι’αυτούς που παραξενεύονται με την κατάταξη των σκορπιών στα ερπετά, επειδή έχουν ορισμένες ανάγκες κοινές π.χ. ζουν σε κλειστούς ελεγχόμενους χώρους (τερράρια), τρέφονται με έντομα όπως πολλά ερπετά, συγκαταλέγονται κι αυτοί μ’άλλα αρθρόποδα κάπως στο χόμπι των ερπετών.
Το ζώο πάντως που αγάπησαν οι παρουσιαστές ήταν ένας
πέταυρος (sugar glider),
μικρό καρποφάγο μαρσιποφόρο της Αυστραλίας, που ήταν αναμενόμενο ως θηλαστικό και μαλακό που ήταν ν’αγαπηθεί.

Δείτε ένα απόσπασμα της εκπομπής να γελάσετε!

Εκτός από την Ελληνική Πύλη, επισκέφθηκα και το
anapsid.org,
τη μεγάλη ξένη σελίδα της Αμερικανίδας Melissa Kaplan, που θά’ναι γνωστή σ’αυτούς που ασχολούνται με τα ερπετά. Η παραπάνω σελίδα είναι μία από τις
καλύτερες πηγές για ερπετά.
Η εν λόγω γυναίκα λοιπόν πάσχει από διάφορες σπάνιες ασθένειες όπως νόσο του Λάιμ από τα τσιμπούρια κι άλλα παράξενα σωματικά και ψυχοσωματικά σύνδρομα, όπως χρονια κόπωση, πολλαπλή ευαισθησία σε χημικά, ώστε όπως λέει να μη μπορεί να γράφει συχνά. Παρακολουθώντας το ιστολόγιό της, πρόσεξα ότι τον περασμένο χρόνο δεν έγραψε τίποτα, και σκέφτηκα θα πέθανε. Φέτος όμως έγραψε κάτι. Ήταν ένα μεγάλο θέμα για τα γεγονότα του προηγούμενου χρόνου. Εκεί έλεγε πώς λόγω προβλημάτων υγείας δε μπορούσε να γράψει τίποτα, της συνέβησαν όμως κι άλλα βαριά γεγονότα.

Είχε σοβαρό πρόβλημα με τον πατέρα της, ο οποίος είχε άνοια κι επίσης καρκίνο από μετάσταση, ταλαιπωρούταν στα νοσοκομεία με τις χειμιοθεραπείες και στο τέλος πέθανε. Η άνοιά του ωστόσο παραμελήθηκε λόγω του καρκίνου και τελικά δε διαγνώστηκε, δημιουργώντας μου έτσι απορία για όλα τα ενδεχόμενα. Θα μπορούσε να ήταν από Αλτσχάιμερ ή πολλαπλά μικροεγκεφαλικά έως μια ακόμαπαραμελημένη περίπτωση Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ. Το ιδανικό θά’ταν σε κάθε περίπτωση άνοιας ή θανατηφόρων νευρολογικών συμπτωμάτων να γινόταν νευροπαθολογική έρευνα στον εγκέφαλο του ασθενούς μετά το θάνατό του.

Όσο για τα ερπετά της αν έχετε απορία, τα περισσότερα έχουν φύγει. Για λόγους υγείας αναγκάστηκε να μειώσει τη συλλογή της σε μόνο δύο αγαπημένα, μια
μπλε ιγκουάνα (Cyclura lewisi)
και μια
χελώνα της ερήμου (Gopherus agassizii).
Πρόσφατα επίσης πούλησε όλα τα βιβλία, συγγράμματα, και διάφορα άλα που είχαν να κάνουν με ερπετά που είχε καταχωνιασμένα. Θλίβομαι ν’ακούω για τέτοια κατάπτωση, αλλά γίνεται. Πρόσφατα ένα νεοεισερχόμενο μέλος στην Ελληνική Πύλη, ο οποίος είχε εμπειρία με τα ερπετά για 18 χρόνια και κάποτε είχε μια καλή συλλογή με 47 ζώα, την πούλησε σιγά-σιγά. Ο αντμίν επίσης της παλαιότερης ελληνικής σελίδας για τα ερπετά (reptilesalonica.com), διατηρούσε μια τεράστια συλλογή περίπου 50 ειδών, σπάνιων και μη, αλλά τελικά την πούλησε, έφυγε στην Ολλανδία, και αποφάσισε να μην ξανασχοληθεί πιά αφού πλέον είχε στραφει προς έναν πνευματικότερο τρόπο ζωής θεωρώντας επίσης ανήθικη τη διατήρηση ζώων στην αιχμαλωσία. Και πόσοι άλλοι σκέφτομαι θα σκέφτονται ή θα μειώνουν τη συλλογή τους που έφτιαξαν με τόσο κόπο, χρόνο και χρήμα για οικονομικούς λόγους…

Ανακαλύφθηκε ο μικρότερος βάτραχος του κόσμου με μήκος μόνο τα 7 χιλιοστά, έως τώρα το μικρότερο σπονδυλωτό

Πηγή:
econews

Ανακαλύφθηκε ο μικρότερος βάτραχος του κόσμου με μήκος 7 χιλιοστά

Ένα είδος βατράχου, που εκτιμάται ότι είναι το μικρότερο παγκοσμίως, ανακάλυψαν στην ανατολική Παπούα Νέα Γουινέα Αμερικανοί ερευνητές.

Με μήκος 7,7 χιλιοστά, ο βάτραχος Paedophryne amauensis πιθανότατα είναι το μικρότερο σπονδυλωτό ζώο παγκοσμίως, μια ομάδα ζώων που περιλαμβάνει θηλαστικά, ψάρια, πτηνά και αμφίβια.

Στην ίδια περιοχή οι επιστήμονες ανακάλυψαν και ένα συγγενικό είδος μικροσκοπικού βατράχου (Paedophryne swiftorum), με μήκος που φτάνει τα 8,9 χιλιοστά.

Παρουσιάζοντας το εύρημά τους, οι επιστήμονες δήλωσαν ότι το μικροσκοπικό μέγεθος του συγκεκριμένου βατράχου συνδέεται με τον οικότοπό του, στα τροπικά δάση βροχής.

Ο εντοπισμός των μικροσκοπικών βατράχων δεν ήταν ιδιαίτερα εύκολος, καθώς κρύβονται πίσω από τα φύλλα που είναι πεσμένα στο χώμα και κάνουν ήχους παρόμοιους με των εντόμων.

Πριν την ανακάλυψη του γένους Paedophryne, ο τίτλος του μικρότερου βατράχου ανήκε στον Βραζιλιάνο βάτραχο Brachycephalus didactylus και στον Κουβανό συγγενή του Eleutherodactylus iberia. Και τα δύο είδη δεν ξεπερνούν σε μήκος το ένα εκατοστό.

Μέχρι σήμερα, το μικρότερο σπονδυλωτό ζώο ήταν το ινδονησιακό ψάρι της οικογένειας των κυπρίνων Paedocypris progenetica, με μήκος περίπου 7,9 χιλιοστά.

econews

Άραγε πόσο μεγάλος είναι ο εγκέφαλος αυτού του είδους; Υπάρχει διαφορά στην εγκεφαλική ικανότητα μεγαλύτερων ειδών μ’αυτό; Θα ψάξω προσεχώς γι’αυτό το πιθανό γενικό πρόβλημα όλων των μικρών σπονδυλωτών καθώς και πληροφορίες για τ’άλλα μικρά είδη που αναφέρονται στο άρθρο.

Επανενασχόληση με το Reptiles Greece

Αυτόν τονκαιρό ο ελεύθερος χρόνος είναι πάρα πολύς, γι’αυτό άλλωστε ενημερώνω και τόσο συχνά το Ιστολόγιο. Τις τελευταίες μέρες της προηγούμενης εβδομάδας είχαμε κατάληψη, αλλά και πρωτύτερα ακόμα τα μαθήματα δεν είχαν αρχίσει κανονικά, και οι ώρες που κάναμε ήταν λιγότερες. Αύριο πιθανότατα το σχολείο θα λειτουργήσει κανονικά, αλλά υπάρχει μικρή πιθανότητα συνέχισης της κατάληψης.
Τα αιτήματα είναι δήθεν η έλλειψη καθηγητών και η απαράδεκτη καθυστέρηση της εκτύπωσης των βιβλίων φέτος. Στην πραγματικότητα όμως ίσως έγινε για να χάσουμε μάθημα. Αυτά τα προβλήματα είναι πολύ μεγάλα για να λυθούν με μια κατάληψη. Οι περισσότεροι μαθητές της τρίτης λυκείου πηγαίνουν φροντιστήρια για να επιτύχουν στις πανελλαδικές δίνοντας μεγαλύτερη βάση σ’εκείνα τα μαθήματα παρά στο σχολείο, άρα ίσως δεν τους νοιάζει τόσο ή και ίσως τους βολεύει το σχολείο να μείνει για λίγο κλειστό για να μη χρειάζεται να διαβάζουν και για εκείνα τα μαθήματα ψοδεύοντας παραπάνω χρόνο. Για μένα όμως που δεν πάω σε φροντιστήριο αυτό δε με συμφέρει. Άλλωστε ως άτομο με αναπηρία δεν υποχρεούμαι να γράψω πανελλήνιες.

Στον πολύ χρόνο λοιπόν που έχω στη διάθεσή μου αυτό το διάστημα ανέβασα πολλά άρθρα, αν και σκοπός μου ήταν να βάλω ακόμα περισσότερα. Ο κύριος λόγος που δεν έβαζα ήταν επειδή, δεν ξέρω γιατί, αλλά μερικές φορές που σχεδιάζω κάποιο πραγματικά καλό άρθρο τεμπελιάζω και το αναβάλω.
Επίσης αυτές τις μέρες είχα ιδιαίτερη δραστηριότητα στην ελληνική πύλη για τα ερπετά, στο
Reptiles Greece.
Η σελίδα αυτή είνα η μεγαλύτερη και καλύτερη στο ελληνικό διαδίκτυο για το χόμπι των ερπετών. Έχει ένα φόρουμ συζήτησης, όπου οι ερπετόφιλοι “συναντιούνται” και συζητάνε για διάφορα θέματα. Τα μέλη του πλησιάζουν τα 800, ανάμεσά τους κι εγώ που μπορείτε να με βρείτε ως “Captainhook”.
Όπως έχω προαναφέρει, έχω
μεγάλο ενδιαφέρον για τα ερπετά,
κι αυτό ξεκινάει από πολύ παλιά. Ένας από τους στόχους μου είναι ν’αποκτήσω τελικά ένα ερπετό, και ίσως αργότερα, να κάνω και μια συλλογή. Υποτίθεται ότι κανονίζαμε να τό’παιρνα τον περασμένο χειμώνα, αλλά την ίδια εποχή απέκτησα απροσδόκητα
ένα κουνέλι,
κι εκείνο το διάστημα είπα να το αναβάλω για να επικεντρωθώ στη φροντίδα του κουνελιού. Ένας ακόμα λόγος ήταν επειδή ως γνωστόν η μάνα μου δεν πολυσυμπαθεί τα ζώα – ήδη είχαμε εντάσεις και προβλήματα με το κουνέλι -, δε θά’θελε σε καμία περίπτωση να πάρω κάτι άλλο.
Το κουνέλι σε σύντομο χρόνο το αγάπησα πολύ, έγινε η Λίμπο μου, από τότε έχει μεγαλώσει λίγο και αναπαραχθεί τρεις φορές, κι έχει εξημερωθεί εντελώς. Τώρα έχω πλήρως ενσωματώσει τη φροντίδα της Λίμπο στις καθημερινές μου δραστηριότητες και δε μου φαίνεται ως κάτι επιπλέον. Άρα πιστεύω ότι σύντομα (όταν λέω σύντομα, μπορεί να είναι και λίγοι μήνες) να έχω στην κατοχή μου ένα ερπετό.

Από το περασμένο φθινόπωρο είχα παραγγείλει απ’το πατέρα μου να φτιάξει ένα τερράριο (το κλουβί για τα ερπετά), ως προετοιμασία για ένα ζευγάρι λοφιοφόρων γκέκο ή crested gecko (Rhacodactylus ciliatus) που θά’παιρνα. Το τερράριο όμως έγινε βιαστικά και θέλει ακόμα δουλειά για να γίνει κατάλληλο γι’αυτές τις σαύρες. Άρα το μόνο που έχω τώρα είναι ένα κκακοσχεδιασμένο τερράριο και ανοργάνωτες σκέψεις για το πώς θα το φτιάξω και τι θα βάλω μέσα.
Από τότε έχω κατασταλάξει σ’αυτό το είδος για διάφορους λόγους: Πρώτον γιατί είναι μικρά, κι έχουν λίγες απαιτήσεις, δεύτερον γιατί τρώνε κι ακίνητη τροφή (θα μπορούσα νά’χω κι εντομοφάγα, αλλά ήδη η μάνα μου έχει πρόβλημα με τα ερπετά, πόσο μάλλον με την εκτροφή εντόμων!), και τρίτον γιατί μπορώ εύκολα να στεγάσω πάνω από ένα και να κάνω αναπαραγωγή.
Πριν όμως πάρω τα ερπετά θα πρέπει:

Να βρω χρόνο για να κανονίσω το περιβάλλον τους και τα υπόλοιπα θέματά τους,
να πείσω τον πατέρα μου να τροποποιήσουμε το ήδη υπάρχον τερράριο,
να βρω υλικά, κλαδιά κ.ά. να τα καθαρίσω και να τα βάλω μέσα,
να παραγγείλουμε τη θερμαντική πλάκα, την τροφή, και τέλος, τα ίδια τα ερπετά,
και πριν απ’όλα αυτά, να υπενθυμίσω τη μάνα μου γι’αυτό που θά’κανα αν δεν είχα κουνέλι, κι ότι θα το κάνω έτσι κι αλλιώς.

Προς το παρόν στο φόρουμ προσπαθώ να λύσω διάφορες απορίες σχετικά μ’αυτό το είδος και για τη διατήρηση των ερπετών γενικότερα (μπορεί νά’χω διαβάσει πολλά, αλλά πάντοτε η θεωρία απέχει πολύ απ’την πράξη), κάνω και διαβάζω δημοσκοπήσεις για νά’χω μια γενική εικόνα του φόρουμ και να δω πού βρίσκομαι εγώ και πού οι άλλοι πάνω-κάτω, και προσπαθώ να βοηθάω άλλα μέλη μ’όσες θεωρητικές γνώσεις έχω.
Ενημέρωση 28/9/2011: Βρήκα κάποιο μέλος του οποίου τα crested gecko γέννησαν αβγά και μάλλον θά’χω ένα μικρό σε τρεις μήνες.

Venomoids (δηλητηριωδοειδή): δηλητηριώδη φίδια χωρίς δηλητήριο

Μόλις πριν τρεις μέρες έμαθα γι’αυτό το πράγμα. Τα venomoids, ή δηλητηριωδοειδή όπως το απέδωσα, είναι δηλητηριώδη φίδια που με μια επέμβαση αφαιρείται ο μηχανισμός παραγωγής ή μεταφοράς του δηλητηρίου. Αυτό δεν ωφελεί φυσικά το φίδι, αλλά γίνεται μόνο για ανθρώπινη ευκολία. Οι κύριες πηγές μου είναι:
ένα καλό άρθρο σε μια σελίδα για δηλητηριώδη,
το άρθρο της αγγλικής wikipedia
κι ένα άρθρο με τις
συχνά ερωτηθήσες ερωτήσεις για τα δηλητηριωδοειδή

Ιστορικά, δηλητηριώδη φίδια, συνήθως κόμπρες, τους αφαιρούταν το δηλητήριο με πρωτόγονες μεθόδους ακρωτηριασμού, είτε με σπάσιμο των δηλητηριωδών δοντιών είτε με ράψιμο του στόματος, εκτός από μια μικρή τρυπούλα για τη γλώσσα από τους γητευτές φιδιών για ασφαλέστερες “παραστάσεις”. Η δεύτερη μέθοδος απέτρεπε το φίδι από το να φάει κι όταν αυτό άρχιζε να χάνει την υγεία του αντικαθίσταταν μ’άλλο. Αυτές οι μέθοδοι, αν και απάνθρωπες, συνεχίζουν δυστυχώς ως σήμερα σε αναπτυσσόμενες χώρες.

Σήμερα η διαδικασία αυτή είναι μια χειρουργική επέμβαση με αφαίρεση των αδένων παραγωγής του δηλητηρίου (αδενεκτομή) ή των σωλήνων μεταφοράς στα δόντια (σωληνεκτομή). Τα δηλητηριώδη δόντια δεν αφαιρούνται, επειδή τα φίδια συχνά αναγεννούν τα χαμένα δόντια τους και επίσης για αισθητικούς λόγους.

Η επέμβαση αυτή “διευκολύνει” τον άνθρωπο που τό’χει υπό αιχμαλωσία, και σε καμία περίπτωση δεν ωφελεί το ζώο, αλλ’αντίθετα μπορεί συχνά να το βλάψει. Δυστυχώς ο κύριος λόγος που γίνεται αυτό είναι η επίδειξη. κάποιοι δήθεν “μάγκες” κάνουν διάφγορα κόλπα μ’επικίνδυνα φίδια με σκοπό να εντυπωσιάσουν και να σοκάρουν. Τα φίδια όμως αυτά είναι συνήθως δηλητηριωδοειδή. Δεύτερος κι εξίσου κατακριτέος λόγος για τον ακρωτηριασμό των δηλητηριωδών φιδιών είναι ο πόθος κάποιων χομπιστών νά’χουν ένα δηλητηριώδες φίδι χωρίς να διατρέχουν τον πραγματικό κίνδυνο του δηλητηρίου, άρα χωρίς συνεχή δρακόντια μέτρα ασφαλείας ή άγχος για περίπτωση δαγκώματος. Κατά τη γνώμη μου, αν δε μπορεί κάποιος να διατηρήσει ένα επικίνδυνο δηλητηριώδες, ας διαλέξει ένα από τα δηλητηριώδη με ασθενέστερο δηλητήριο ή ένα από τα πιο επιθετικά μη δηλητηριώδη είδη, που δεν είναι και λίγα. Δεν υπάρχει λόγος να περνούν τα ζώα αυτά από μια τέτοια διαδικασία για την ικανοποίηση κάποιων ανθρώπων. Ακόμα κάποιοι θεωρούν η χρήση των δηλητηριωδοειδών είναι κάτι ασφαλέστερο απ’ό,τι τα μη εγχειρισμένα δηλητηριώδη σε περιπτώσεις δημόσιας έκθεσης σ’αυτά. Τέλος
μερικοί προτείνουν
σε χομπίστες που θέλουν ν’ασχοληθούν με τα δηλητηριώδη να έχουν πρώτα κάποιο δηλητηριωδοειδές για εμπειρία, αν και ίσως αυτό τους κάνει λιγότερο προσεκτικούς με τα κανονικά δηλητηριώδη αφού πάντα θά’χουν στο πίσω μέρος του μυαλού τους ότι το δηλητηριωδοειδές με το οποίο εξασκήθηκαν δεν είναι στην πραγματικότητα επικίνδυνο.

Η ασφάλεια όμως δεν είναι σίγουρη ακόμα και μ’ένα δηλητηριωδοειδές φίδι. Συχνά αυτές οι επεμβάσεις αφαίρεσης του δηλητηρίου δε γίνονται από εξειδικευμένους και μπορεί να μην έχει αφαιρεθεί πλήρως ο αδένας και το φίδι να παραμένει επικίνδυνο, ή η σωληνεκτομή να μην έχει γίνει καλά. Στην τελευταία επέμβαση, ακόμα κι αν έχει γίνει σωστά, υπάρχει πιθανότητα επούλωσης και επανάκτησης της ικανότητας έγχυσης του δηλητηρίου. Γι’αυτό προτείνεται τα δηλητηριωδοειδή ν’αντιμετωπίζονται ως κανονικά δηλητηριώδη για λόγους ασφαλείας, αν κι αυτό δεν τηρείται, αλλίως δε θα υπήρχε η ανάγκη γι’αυτά τα φίδια. Επίσης τα φίδια αυτά πάλι μπορούν να δαγκώσουν, και ιδιαίτερα σε είδη με μακριά δόνται να προκαλέσουν βαθιές πληγές. Έχουν ακόμα παρατηρηθεί σοβαρές τοπικές αντιδράσεις στο δάγκωμα αυτών των φιδιών, που ίσως οφείλονται στο ότι μικρή ποσότητα δηλητηρίου υπάρχει στο σάλιο τους.

Συχνά αυτές οι επεμβάσεις γίνονται από πεπειραμένους χομπίστες ή κτηνιάτρους χωρίς εξειδίκευση στα ερπετά, και πέρα από τ’ότι μπορεί να μη γίνουν σωστά και το φίδι να παραμείνει δηλητηριώδες, μπορούν να υπάρξουν σοβαρές επιπτώσεις και στην υγεία του φιδιού. Συνήθως οι χομπίστες δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε κατάλληλα κτηνιατρικά φάρμακα όπως αντιβιωτικά για την πρόληψη των μολύνσεων και παυσίπονα, ούτε έχουν τα κατάλληλα εργαλεία έτσι να φτιάχνουν αυτοσχέδια, κ.ά. Με αποτέλεσμα να προκύπτουν σοβαρές συνέπειες όπως μολύνσεις, σοβαροί τραυματισμοί, υπερβολικό στρες ή ακόμα και θάνατος του ζώου.

Επειδή οι δηλητηριώδεις αδένες καταλαμβάνουν πολύ χώρο στο κεφάλι, δίνοντάς του το χαρακτηριστικό τριγωνικό σχήμα των περισσότερων δηλητηριωδών φιδιών, η αφαίρεσή τους το παραμορφώνει και το κάνει να φαίνεται σαν ξεφουσκωμένο. Το ξεφούσκωτο κεφάλι δεν είναι όμως ένδειξη ότι το φίδι είναι 100% ασφαλές, γιατί πάλι κάποιο υπόλλοιμμα αδένα θα μπορούσε νά’χει μείνει και το φίδι να παραμένει επικίνδυνο. Πιο εξειδικευμένοι κτηνίατροι, εκτός του ότι αφαιρούν και τον αδένα και το σωλήνα για να μην υπάρξει πιθανότητα ανάκτησης του δηλητηρίου, τοποθετούν στη θέση των αδένων αδρανή πλαστικά πρόσθετα για αισθητικούς λόγους. Όπως
σ’αυτήν τη σελίδα
η οποία ειδικεύεται και πουλάει δηλητηριωδοειδή. Θα μκπορούσα να πω ότι η περίπτωση αυτή είναι λίγο καλύτερη απ’άλλες, αλλ’αυτό δεν παύει να σημαίνει ότι η επέμβαση γίνεται για τη βολικότητα κάποιων.

Αμέσως μετά την επέμβαση παρατηρούνται αλλαγές στη συμπεριφορά του ζώου σχετιζόμενες με τη διαδικασία. Το φίδι μπορεί γενικά να συμπεριφέρεται διαφορετικά, κι επίσης συχνά τρίβει το κεφάλι του σε διάφορες επιφάνειες ως ένδειξη πόνου. Η ανάρρωση μπορεί να πάρει εβδομάδες έως μήνες. Κι όλη αυτή η στρεσσογόνος διαδικασία για κάποιον που θέλει να κάνει μαγκιά ή να έχει απλώς ένα ακίνδυνο δηλητηριώδες φίδι.
Μετά την ανάρρωση η συμπεριφορά επανέρχεται στα φυσιολογικά. Το φίδι μπορεί να κατάλαβε μετά την εγχείριση ότι τραυματίστηκε, αλλά δεν ξέρει ότι του αφαιρέθηκε το δηλητήριο, έτσι θα συνεχίζει να δείχνει επιθετική συμπεριφορά και να δαγκώνει ενστικτωδώς όταν απειλείται. Παρόλα αυτά, όπως και τα περισσότερα φίδια στην αιχμαλωσία, σιγά-σιγά ανέχεται τον άνθρωπο και δεν αντιδρά φοβισμένα ή επιθετικά. Αυτό θα μπορούσε να γίνει και στα δηλητηριώδη φίδια, όπως μας δείχνουν κάποιες περιπτώσεις γητευτών, αλλ’επειδή εκείνα επικίνδυνα συνήθως ο άνθρωπος τ’αντιμετωπίζει πιο αποστασιοποιημένα, π.χ. δεν τα πιάνει, χρησιμοποιεί στρεσογόνους μεθόδους αιχμαλώτισης ή εξέτασής τους, παραμένουν αμυντικά.
Τα φίδια αυτά αναπτύσσονται κι αναπαράγονται κανονικά (φυσικά με κανονικά δηλητηριώδης απογόνους), αλλά δε μπορούν πλέον να σκοτώσουν την τροφή τους, γι’αυτό και πρέπει να τρέφονται με νεκρό θήραμα. Κάποιοι υποστηρίζουν οτι μερικά είδη δηλητηριωδών φιδιών χρειάζονται το δηλητήριο για την πέψη της τροφής – το δηλητήριο μπορεί να περιέχει και πεπτικά ένζυμα -, αλλά ακόμα δεν έχουν γίνει πολλές σχετικές μελέτες. Κάποια είδη δηλητηριωδών εγχέουν δηλητήριο ακόμα και σε νεκρο θήραμα, συνηγορώντας προς αυτό, ενώ πολλά όχι. Ενδιαφέρον ουσα είναι πάντος η
παρατήρηση ενός αδμιν του reptilesgreece, ο οποίος, όταν έδωσε μια φορά στην οχιά Cerastes cerastes που έχει νεκρό θήραμα, την επόμενη μέρα το ξέρασε.

Η εμπορία των δηλητηριωδοειδών φιδιών δεν πρόκειται να σταματήσει, μιας και η τιμή τους είναι πολλαπλάσια απ’αυτήν ενός κανονικού δηλητηριώδους, κι ακόμα πάντοτε θα υπάρχουν τύποι που θα κάνουν τους “μάγκες” μ’αυτά τα ζώα.

Η διαδικασία αυτή είναι συγκρίσιμη μ’άλλες μορ΄φες ακρωτηριασμού που γίνονται στα ζώα καθαρά για βολικότητα στον άνθρωπο, όπως κόψιμο των φτερούγων των πουλιών για να μην πετάνε, κόψιμο της ουράς στα σκυλιά και τα πρόβατα, αφαίρεση των φωνητικών χορδών στα σκυλιά για να μη γαυγίζουν, αφαίρεση των κεράτων στα μηρυκαστικά παραγωγής, αφαίρεση των νυχιών (και των δακτύλων στην πραγματικότητα) από τις γάτες, αφαίρεση των κυνοδόντων σε μεγάλα κι επικίνδυνα ζώα κ.ά. Όλες αυτές τις πράξεις τις θεωρώ άκρως απάνθρωπες και κατακριτέες στις περισσότερες των περιπτώσεων. Εάν πρόκειται να έχουμε ένα ζώο, θα πρέπει να το δεχόμαστε με τη φύση του, κι αυτό περιλαμβάνει και τα επιθετικά κι αμυντικά του όπλα, αλλιώς καλύτερα να μην τό’χουμε

Παρακάτω ένα βίντεο στο οποίο ένας τύπος έχει για κατοικίδιο έναν δηλητηριωδοειδή κροταλία, ο οποίος στο τέλςο του επιτίθεται. Δε θέλει να δείξει μαγκιά, αλλά μου φαίνεται πως χαίρεται έχοντας ένα ακίνδυνο δηλητηριώδες. Το κεφάλι αυτού του κροταλία είναι ξεφουσκωμένο εξαιτίας της επέμβασης.

Σημείωση: Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες όπως στη Μεγάλη Βρετανία, η επέμβαση αυτή όπως άλλωστε κι άλλες παρόμοιες θεωρείται κακοποίηση ζώου και είναι πράξη παράνομη.

Απρόσμενες τακτικές ενός ασυνήθιστου φιδιού

Ριζοσπάστης – Κυριακή 7 Αυγούστου 2011

Σελίδα 9

ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Απρόσμενες τακτικές ενός ασυνήθιστου φιδιού

Πολλές φορές, ζώα με μικροσκοπικό εγκέφαλο, που γενικά θεωρούνται πρωτόγονα

συγκριτικά με τον άνθρωπο, επιδεικνύουν τακτικές και συμπεριφορές απρόσμενα

έξυπνες και αποτελεσματικές. Φυσικά, δεν έχουν καταλήξει σε αυτές με βάση
κάποια

συλλογιστική, όπως ο άνθρωπος. Είναι νευρωνικοί αυτοματισμοί που επελέγησαν
κατά

τη βιολογική εξέλιξη αυτών των ειδών, επειδή έδιναν κάποιο πλεονέκτημα.
Τέτοιες

τακτικές επιδεικνύουν συνήθως τα θηλαστικά και τα πουλιά, αλλά υπάρχει και
ένα

ερπετό, το κεραιοφόρο φίδι, που όχι μόνο ακολουθεί μέθοδο κυνηγιού μέσω

προσποίησης, αλλά η προσποίηση είναι τέτοια που αξιοποιεί αυτόματες
αντιδράσεις

των θηραμάτων του, των ψαριών.

Το κεραιοφόρο φίδι (Erpeton tentaculatus) είναι ένα μικρό υδρόβιο φίδι (το

ενήλικο είναι περίπου 60 εκατοστά) που συναντάται στη Νοτιοανατολική Ασία,

κυρίως στην Ταϊλάνδη, την Καμπότζη και το Νότιο Βιετνάμ. Είναι ζωοτόκο και

τρέφεται αποκλειστικά με ψάρια. Ονομάζεται έτσι επειδή φέρει δύο
χαρακτηριστικές

αποφύσεις, που προεξέχουν από τα πλάγια του ρύγχους του. Η χρησιμότητα αυτών

των

κεραιών παρέμενε μυστήριο μέχρι πρόσφατα. Οπως αποδείχτηκε, είναι εξαιρετικά

ευαίσθητα όργανα ανίχνευσης της κίνησης του νερού, που επιτρέπουν στους
κατόχους

τους να πιάνουν ψάρια ακόμα και σε απόλυτο σκοτάδι ή μέσα σε νερά γεμάτα
λάσπη.

Το κεραιοφόρο φίδι, όταν κυνηγά, συνηθίζει να αιωρείται μέσα στο νερό
ακίνητο,

έχοντας πάρει σχήμα μπαστουνιού. Οταν αποφασίζει να χτυπήσει, η όλη δράση

ανάμεσα στο φίδι και στο ψάρι – θήραμα δε διαρκεί περισσότερο από 40
χιλιοστά

του δευτερολέπτου. Ο μόνος τρόπος για να παρατηρηθούν οι κινήσεις τους είναι

οι

κάμερες υψηλής ταχύτητας που βγάζουν 500 έως 2.000 φωτογραφίες ανά
δευτερόλεπτο.

Η μελέτη αυτών των φωτογραφιών έδειξε κάτι παράξενο: Τα ψάρια φαίνονται σα
να

αυτοκτονούν, μπαίνοντας από μόνα τους στο ανοιχτό στόμα του φιδιού.

Επειδή τα ψάρια είναι το θήραμα πολλών κυνηγών, αντιδρούν αστραπιαία σε

οποιαδήποτε κίνηση του νερού μπορεί να υποδηλώνει κίνδυνο. Μέσα σε 6-7
χιλιοστά

του δευτερολέπτου κάνουν απότομη στροφή μακριά από την πηγή της δόνησης. Το

μυστικό βρίσκεται στο σχήμα μπαστουνιού που παίρνει το φίδι και στην
εκφοβιστική

προσποίηση που κάνει με το τμήμα του σώματός του, που βρίσκεται απέναντι από

το

κεφάλι του. Οταν ένα ψάρι κολυμπήσει μέσα στην κοιλότητα, το φίδι ταλαντώνει

το

συγκεκριμένο σημείο του σώματός του. Το ψάρι αυτόματα γυρίζει προς την
απέναντι

μεριά και κολυμπάει κατευθείαν στο ανοιχτό στόμα του φιδιού που το
περιμένει.

Ομως, όταν το ψάρι δεν είναι παράλληλα με το κεφάλι του φιδιού, αλλά το έχει

αντίκρυ, τότε η αυτόματη αντίδρασή του στον κίνδυνο θα έπρεπε να το έσωζε.

Αλίμονο, το κεραιοφόρο φίδι έχει έμφυτη ικανότητα πρόβλεψης της διαδρομής
που θα

ακολουθήσει το ψάρι κατά τη διαφυγή του και μέσα σε μερικά χιλιοστά του

δευτερολέπτου κατευθύνεται και κλείνει το στόμα του ακριβώς στο σημείο που
θα

βρίσκεται το ψάρι ως αποτέλεσμα της συνήθους αντίδρασής του. Τη συμπεριφορά
αυτή

δείχνει ακόμα και στο σκοτάδι, επιβεβαιώνοντας ότι προβλέπει τη διαδρομή και

εξαλείφοντας κάθε αμφιβολία για ενδεχόμενη χρήση οπτικών πληροφοριών από τα

μάτια του, που έτσι κι αλλιώς θα ήταν πολύ δύσκολο να επεξεργαστεί σε τόσο
μικρό

χρονικό διάστημα.

Η ταχύτητα με την οποία το φίδι συλλαμβάνει και καταβροχθίζει το ψάρι, του

επιτρέπει να μην αποκαλυφθεί στα άλλα ψάρια ως επικίνδυνος εχθρός και όχι
ξύλο

που αιωρείται στο νερό και ταυτόχρονα δεν αποκαλύπτεται και στους δικούς του

εχθρούς, αφού πολύ γρήγορα ξαναπαίρνει τη στάση ακίνητου μπαστουνιού.

Εξοπλισμένα με έναν παγκόσμιας κλάσης ανιχνευτή κίνησης και με την ικανότητα

να

τρομάζουν το θύμα τους οδηγώντας το στο θάνατο, τα κεραιοφόρα φίδια είναι ο

χειρότερος εφιάλτης των ψαριών.

Επιμέλεια:

Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ

Πηγή: “Scientific American”

Απώθηση φιδιών

Θορυβήθηκα για να γράψω αυτό το άρθρο διαβάζοντας σήμερα στις λέξεις κλειδιά, που χρησιμοποιούν πολλοί χρήστες ψάχνοντας και βρίσκουν το ιστολόγιο, “πρακτικές λύσεις για εξόντωση φιδιών”. Έπειτα αναλογίστηκα τον τεράστιο αριθμό των ανθρώπων που σκοτώνουν συστηματικά αυτά τα ζώα και τον επίσης τεράστιο ετήσιο αριθμό σκοτωμένων φιδιών από ανθρώπινες δραστηριότητες. Θυμήθηκα επίσης σε πόσους φόνους φιδιών (περίπου 9) έχω παρασταθεί και για πόσους άλλους έχω ακούσει, και σ’όλες τις περιπτώσεις οι άνθρωποι σκοτώνουν το φίδι με μανία και μίσος, πιστεύοντας μάλιστα ότι κάνουν μια καλή πράξη! Όλοι αυτοί οι φόνοι γίνονται καθαρά μόνο για ένα λόγο: γιατί οι άνθρωποι φοβούνται υπερβολικά τα φίδια και τα θεωρούν τρομερά, καταχθόνια κι άκρως επικίνδυνα ζώα. Όμως η αλήθεια δεν είναι αυτή. Στην Ελλάδα τουλάχιστον, από τα 23 είδη φιδιών που έχουμε, μόνο 3 είδη οχιάς θεωρούνται σχετικά επικίνδυνα, και το δάγκωμά τους είναι πλήρως ιάσιμο. Ο χρόνος που μεσολαβεί από το δάγκωμα έως τα σοβαρά συμπτώματα είναι αρκετός για να πάει κάποιος στο νοσοκομείο, έστω κι αν δαγκώθηκε σε απομακρυσμένη περιοχή. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι έχει να καταγραφεί θάνατος από φίδι στην Ελλάδα εδώ και πολλές δεκαετίες. Τέλος τα φίδια δεν κυνηγούν τους ανθρώπους για να τους δαγκώσουν. Θα δαγκώσουν μόνο σε περίπτωση που κινδυνεύει η ζωή τους άμεσα, και πάλι όχι χωρίς προειδοποίηση. Συνήθως προσπαθούν να μένουν απαρατήρητα ή να κρυφτούν σ’ένα ασφαλές μέρος για να διαφύγουν της προσοχής των εχθρών τους (εμάς κι άλλα ζώα). Δε θα σπαταλήσουν το πολύτιμο για το κυνήγι δηλητήριό τους σε κάθε μικρή απειλή. Είναι τελικά από τα παραπάνω τόσο επικίνδυνα τα φίδια όπως λέγεται;
Αντίθετα, τα φίδια είναι πολύ ωφέλημα ζώα. Τρέφονται με επιζήμια για τον άνθρωπο τρωκτικά όπως ποντίκια κι αρουραίους, μειώνοντας τους πληθυσμούς τους. Σε μικρή ηλικία μπορεί να τραφούν και μ’έντομα όπως ακρίδες. Άρα μας απαλλάσσουν από καταστροφικά κι ενοχλητικά ζώα, που η καταπολέμησή τους αλλιώς θα κόστιζε πολύ και θα καθιστούσε απαραίτητη τη χρήση επιβλαβών χημικών. Εδώ να επισημάνο κάτι σημαντικό. Μπορεί τα ποντίκια κι άλλα παρόμοια ζώα να τα θεωρούμε καταστροφικά ή ανεπιθύμητα, αλλά για το οικοσύστημα είναι απαραίτητα. Μπορεί να χρειαστεί να τα καταπολεμήσουμε στις ιδιοκτησίες μας, αλλά σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει να προσπαθήσουμε να τα εξαλείψουμε απ’τη φύση. Με τέτοιες ενέργειες διαταράσσουμε την ισορροπία του οικοσυστήματος κι όπως ξέρουμε, ένα μη ισορροπημένο οικοσύστημα προκαλεί τελικά και στον άνθρωπο προβλήματα. Τέλος της μεγάλης παρένθεσης, πίσω πάλι στα φίδια λοιπόν.
Αντί λοιπόν να εξοντώνετε αυτά τα ωφέλημα ερπετά όπου τα βρίσκετε, υπάρχουν πολύ καλύτεροι τρόποι
απώθησής τους
από την ιδιοκτησία σας. Τα χημικά απωθητικά δεν έχει αποδειχθεί ότι προσφέρουν κάποιο πλεονέκτημα, αντίθετα μπορεί κάποια να είναι τοξικά και για το υπόλοιπο οικοσύστημα. Ο μόνος τρόπος αποτελεσματικής απώθησης φαίνεται να είναι η μετατροπή της ιδιοκτησίας σας σε αφιλόξενο περιβάλλον γι’αυτά, με την καταπολέμηση των πληθυσμών της τροφής τους (τρωκτικά) και την αφαίρεση ή καταστροφή πιθανών κρυψονών για τα φίδια.
Ουσιαστικά δεν υπάρχει κάποιος σημαντικός λόγος να σκοτώνουμε φίδια. Εδώ στην Ελλάδα ούτε τρώμε φίδια για να τα κυνηγάμε, ούτε το δέρμα τους χρησιμοποιούμε (το δέρμα το παίρνουν από πολύ μεγαλύτερα είδη τροπικών συνήθως περιοχών), ούτε μας είναι κάποιο επιζήμιο ζώο για τις καλλιέργειες ή κάποια άλλη δραστηριότητα όπως τα ποντίκια. Εδώ θα πρέπει να επισημάνω μια σημαντική διαφορά των φιδιών σε σχέση με τα ποντίκια, τα ποντίκια, τουλάχιστον ακόμα, δεν απειλούνται μ’εξαφάνιση, αναπαράγονται ταχύτατα, και στις περιοχές με ανθρώπινη δραστηριότητα ο αριθμός τους κάποιες φορές αυξάνεται υπερβολικά. Αντίθετα τα φίδια ζουν σε πιο συγκεκριμένα περιβάλλοντα, αναπαράγονται βραδύτερα και πολλά είδη απειλούνται μ’εξαφάνιση από την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι η φόνευση των φιδιών δεν είναι λύση, όπως έλεγε αυτός που έκανε την αναζήτηση, αλλά φέρνει ακόμα περισσότερα προβλήματα σ’ένα οικοσύστημα που διαταράσσουμε συνεχώς. Τώρα όλα τα παραπάνω μπορεί να προβληματίσουν κάποιον έστω και με ψήγματα οικολογικής συνείδησης, αλλά σε κάποιον ξεροκέφαλο κι εντελώς αδιάφορο πιστεύω ότι πιθανότατα δε θα φέρουν κανένα αποτέλεσμα. Όσο και να προσπαθείς να μεταπεισεις (πρήζεις σύμφωνα με τη σκέψη τους) αυτούς τους ανθρώπους, δε θ’αλλάξει τίποτα, και το μόνο που θα έχεις καταφέρει είναι να έχεις ξοδέψει πολλή ενέργεια άσκοπα.

Οικολόγοι που αμολάνε φίδια: καθαρός μύθος

Πηγή:
Herpetofauna

Οικολόγοι που αμολάνε… φίδια!

Δεν υπάρχει ούτε ένας κάτοικος της χώρας μας σήμερα, που να μην έχει ακούσει έστω και μία φορά χαρακτηριστικά, ότι “οι οικολόγοι”, λίγο πιο έξω από την πόλη ή το χωριό του, “αμόλησαν φίδια”! Όπου και να σταθεί κανείς ανά την επικράτεια θα το ακούσει σίγουρα. Κατά ένα περίεργο τρόπο κάτι τέτοιο δεν αποδεικνύεται ποτέ και βασίζεται σε ό,τι ακούγεται από στόμα σε στόμα. Η μόνη ένδειξη (που πολλές φορές είναι και η αφορμή για να αρχίσει να ακούγεται κάτι τέτοιο) είναι κάποια υποτιθέμενη αύξηση των φιδιών σε μία περιοχή, ή κάποιο περιστατικό δηλητηριώδους δήγματος.

Στο άρθρο αυτό θα αναλύσουμε πως μπορεί κάτι τέτοιο να είναι εφικτό και πόσο πιθανό είναι να απελευθερωθούν ζώα μαζικά για περιβαλλοντικούς και οικολογικούς σκοπούς.

Εις άτοπον απαγωγή…

Ας υποθέσουμε πως μία ομάδα ανθρώπων που ασχολούνται με περιβαλλοντικά θέματα, διαπιστώνει πως ο πληθυσμός των φιδιών μίας περιοχής είναι μικρός και αποφασίζει να τον αυξήσει απελευθερώνοντας έναν μεγάλο αριθμό από αυτά. Θα πρέπει λοιπόν να συλλέξει αρκετά άγρια φίδια και κρατώντας τα αιχμάλωτα σε ειδικές εγκαταστάσεις να περιμένει τους γόνους. Για να αυξήσει τους αριθμούς ακόμα περισσότερο, ίσως εξέτρεφε τους γόνους μέχρι να ενηλικιωθούν και να δώσουν, με την σειρά τους, τους δικούς τους απόγονους. Θεωρητικά λοιπόν σε αρκετά χρόνια ο αριθμός των φιδιών θα έχει γίνει πολύ μεγάλος και τότε θα είναι κατάλληλη η στιγμή για την απελευθέρωση. Η όλη διαδικασία θα ακολουθούσε κάποια αναγκαία στάδια:

1ο στάδιο: Συλλογή – Αιχμαλώτιση
Για να ξεκινήσει λοιπόν μία τέτοια διαδικασία είναι αναγκαίο να συλλεχθούν από την φύση, από κάποιο οικοσύστημα με αφθονία στο είδος φιδιού που θέλουμε να αναπαράγουμε, αρκετά άτομα και να αιχμαλωτιστούν. Εδώ όμως συναντάμε την 1η παρατυπία: Οι νόμοι που προστατεύουν τα ερπετά της χώρας μας καθιστούν παράνομη την αιχμαλωσία όλων των φιδιών. Επιπλέον, είναι άκρως αντι-οικολογικό να αφαιρεί κανείς πληθυσμούς ζώων από μία περιοχή, διότι έτσι θέτει σε κίνδυνο το είδος του πληθυσμού που συλλέγει και την γενική ισορροπία του οικοσυστήματος της περιοχής αυτής, καθότι διαταράσσεται η τροφική αλυσίδα σημαντικά. Κάτι τέτοιο λοιπόν, δεν αρμόζει σε περιβαλλοντική οργάνωση αλλά σε λαθροθήρες.

Οχιά – Vipera ammodytes

2ο στάδιο: Αιχμαλωσία και αναπαραγωγή
Ας υποθέσουμε παρ’ όλα αυτά πως έχουν εκδοθεί ειδικές άδειες από το κράτος στην εν λόγω οργάνωση για αυτόν το σκοπό. Έτσι τώρα, αφού έχει συλλέξει έναν σημαντικό αριθμό άγριων φιδιών, και συγκεκριμένα Οχιές όπως ισχυρίζονται οι φήμες, θα πρέπει να τις κρατήσει αιχμάλωτες σε κάποιες κατάλληλες εγκαταστάσεις για να αναπαράγονται και να δίνουν όλο και περισσότερους γόνους. Εδώ είναι που έρχεται το 3ο εμπόδιο: Τα άγρια φίδια όταν περιορίζονται σε τεχνητά περιβάλλοντα όπως γυάλες, ενυδρεία, τεράριουμς, κτλ, κυριεύονται από το στρες της αιχμαλωσίας σε τέτοιο βαθμό ώστε να παρουσιάζουν ασθένειες, άρνηση τροφής και θνησιμότητα σε μεγάλα ποσοστά, πόσο μάλλον διάθεση για αναπαραγωγή (μεγαλύτερες εγκαταστάσεις που θα προσομοίωναν το φυσικό περιβάλλον, ενώ συγχρόνως θα παρείχαν ασφάλεια από φυσικούς θηρευτές, θα είχαν ιλιγγιώδες κόστος και μέγεθος που δεν κρύβεται!). Συνυπολογίζοντας με τα παραπάνω, ότι οι θηλυκές Οχιές ενηλικιώνονται και μπορούν να κυοφορήσουν μετά το 5ο έτος της ηλικίας τους και (σε ελευθερία) γεννούν συνήθως κάθε δύο χρόνια, λιγότερα από 10 μικρά κατά μέσο όρο, βλέπει κανείς πόσο αμφίβολο είναι ένα τέτοιο σενάριο πολλαπλασιασμού σε αιχμαλωσία.
Συνεπώς ένα τέτοιο εγχείρημα θα έδινε λιγότερους γόνους απ ‘ότι στην περίπτωση που τα φίδια αφήνονταν στο φυσικό τους περιβάλλον και αναπαράγονταν φυσικά.

3ο στάδιο: Απελευθέρωση
Υποθέτοντας λοιπόν ότι όλα τα παραπάνω εμπόδια έχουν αντιμετωπιστεί και ξεπεραστεί και εν τέλει αυτή η ομάδα ανθρώπων έχει αποκτήσει έναν σημαντικό αριθμό φιδιών από ελεγχόμενες αναπαραγωγές, κάτι που χρειάστηκε πολλά χρόνια, αποφασίζει τελικά να τα απελευθερώσει. Το γεγονός που καθιστά άτοπη αυτή την υπόθεση είναι ότι και πάλι, η απελευθέρωση ζώων μαζικά σε μία περιοχή και μάλιστα ειδών που δεν απαντούν σε αυτήν, είναι πράξη αντι-οικολογική, αφού διαταράσσει την ευαίσθητη και ευάλωτη ισορροπία του οικοσυστήματος. Συγχρόνως, αν σε μία περιοχή ο αριθμός των φιδιών είναι μικρός, που σημαίνει ότι οι συνθήκες δεν είναι ευνοϊκές γι’ αυτά (μειωμένη τροφή, ελάχιστες κρυψώνες, κτλ), μπορεί να φανταστεί κανείς, πόσο δυσχερέστερες θα γίνουν όταν τις μοιραστούν με περισσότερα φίδια. Το αποτέλεσμα θα είναι ακόμα λιγότερα και από τα αρχικά, σε μικρό χρονικό διάστημα.

Λιμνόφιδο στα χέρια ερευνητή (D. Apostolou ©)

Πως δημιουργήθηκε ο μύθος αυτός;

Κάποιες αλήθειες οι οποίες ενδέχεται να παραποιηθούν και να δώσουν αφορμή για την δημιουργία του εν λόγω μύθου είναι οι παρακάτω:

•Στην χώρα μας υπάρχουν ελάχιστα κέντρα περίθαλψης άγριων ζώων που σε εξαιρετικές περιπτώσεις δέχονται τραυματισμένα φίδια. Όταν ένα τραυματισμένο φίδι αναρρώσει και έρχεται η ώρα να επανενταχθεί στο περιβάλλον από το οποίο προήλθε, τα μέλη του κέντρου περίθαλψης το μεταφέρουν εκεί, συνήθως σε υφασμάτινους σάκους και το απελευθερώνουν. Επίσης, λέγεται πως σε μια παλιότερη αντιπαράθεση συγκεκριμένου κέντρου περίθαλψης με λαθροκυνηγούς, έδωσε το έναυσμα στους λαθροθήρες να ξεκινήσουν και να διασπείρουν τον μύθο αυτό, εις βάρος των εθελοντών, τους οποίους πολλοί ονομάζουν ως “οικολόγους” σε μία γενική έννοια.
•Η Ελληνική Ερπετολογική Εταιρεία σε προγράμματα για την προστασία της απειλούμενης Οχιάς της Μήλου, συλλέγει κατά περιόδους όσα περισσότερα φίδια του είδους δύναται, στα οποία τοποθετεί μικροτσίπς για ερευνητικούς σκοπούς και για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου. Μετά την καταγραφή και την τοποθέτηση μικροτσίπ, τα φίδια μεταφέρονται μέσα σε υφασμάτινα σακίδια, στην τοποθεσία απ’ όπου βρέθηκαν και συλλήφθηκαν ακριβώς και επανελευθερώνονται.
Επίσης από τους αρκετούς άρπαγες της ελληνικής φύσης που παράνομα συλλέγουν και αιχμαλωτίζουν προστατευόμενα ζώα για προσωπική τους συλλογή ή λαθρεμπόριο, ενδέχεται κατά καιρούς κάποιος να επιτύχει αναπαραγωγή ενός είδους σε αιχμαλωσία και είτε να πουλήσει τους γόνους σε ασυνείδητους αγοραστές, είτε να τους απελευθερώσει στην φύση, μη έχοντας τι να τους κάνει, κάτι που για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, και πάλι δεν μπορεί να αυξήσει τους πληθυσμούς των φιδιών σε μία περιοχή, αλλά αντιθέτως να τους μειώσει, ζημιώνοντας την περιοχή.

Όλα τα παραπάνω εάν πέσουν στην αντίληψη ανθρώπων με άγνοια της πραγματικότητας στο συγκεκριμένο θέμα, μπορούν να μεταφραστούν αναλόγως και να δώσουν “τροφή” για την ενίσχυση και διάδοση του μύθου των “οικολόγων που αφήνουν φίδια”. Συνετό είναι λοιπόν, να μην ασπάζεται κανείς ανεπιφύλακτα τις όποιες δοξασίες και φήμες κυκλοφορούν, αλλά να συμβουλεύεται πρώτα κάποιον ειδικό, ανάλογα με την κάθε περίπτωση και να αναζητά την αλήθεια σε κάθε γεγονός προτού το διαδώσει.

Δυστυχώς ο μύθος των οικολόγων που “αμολάν” φίδια καλά κρατεί ακόμη και χωρίς ενημέρωση ο μόνος που “πληρώνει” το τίμημα του μύθου είναι για ακόμα μία φορά τα ίδια τα ζώα και το οικοσύστημα…

Σύνταξη κειμένου: Ηλίας Στραχίνης

Από καιρό το υποψιαζόμουν ότι είναι μύθος με την απορία πώς γίνεται οι οικολόγοι, που επιθυμούν την ισορροπία του οικοσυστήματος, να θέλουν να το διαταράξουν προσθέτοντας πε3ρισσότερα και μάλιστα κοντά σε κατοικημένες περιοχές, όπου το οικοσύστημα είναι έτσι κι αλλιώς διαταραγμε΄νο και τα ζώα μπορεί ν’αντιμετώπιζαν προβλήματα από τον άνθρωπο.

Μεγάλωμα γυρίνων: δεν είναι κάτι απλό και γενικό

Συχνά στα στατιστικά του ιστολογίου βρίσκω αναζητήσεις από ανθρώπους που θέλουν να μεγαλώσουν γυρίνους σε ενυδρείο. Όμως αυτό δεν είναι κάτι τόσο απλό κι εύκολο.
Πρώτον γιατί υπάρχουν πάρα πολλά είδη βατράχων, το καθένα με διαφορετικούς γυρίνους που έχουν διαφορετικές ανάγκες και χρόνο μεταμόρφωσης. Οι περισσότεροι γυρίνοι μεταμορφώνονται σε μερικούς μήνες, κάποιοι άλλοι από είδη της ερήμου σε λίγες εβδομάδες και άλλοι λίγων ειδών και σ’ένα χρόνο. Επίσης η διατροφή των γυρίνων των διαφόρων ειδών είναι διαφορετικοί. Οι περισσότεροι είναι φυτοφάγοι, αλλά υπάρχουν και παμφάγοι και σαρκοφάγοι, ακόμα και κανιβαλιστικοί. Οι ανάγκες σε θερμοκρασία, ροή ή όχι του νερού και σε ph του νερού μπορεί να ποικίλουν ανάμεσα στα είδη.
Δεύτερον γιατί οι περισσότεροι γυρίνοι χρειάζονται ειδική φροντίδα. Κατά κανόνα χρειάζονται νερό άριστης ποιότητας. Η ανθεκτικότητά τους σε βεβαρυμένο νερό ποικίλει ανάλογα με το είδος. Επίσης ο υπερπληθυσμός προκαλεί μείωση της ανάπτυξης ή και κανιβαλισμό σε μερικά είδη.
Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι γενικεύσεις δεν μπορούν να γίνουν. Παρόλα αυτά υπάρχουν άρθρα στο Διαδίκτυο σχετικά με το μεγάλωμα των γυρίνων γενικά.

Εάν έχετε πάρει γυρίνους από τη φύση για να μεγαλώσετε (αφού έχετε βεβαιωθεί για το είδος και τις ανάγκες του), καλό είναι ν’αφήσετε τα βατραχάκια πολύ κοντά κι όχι μέσα στο νερό, στο ίδιο σημείο όπου τα βρήκατε.